Soru

Zorluk: ZorKamu Hukuku ve Özel Hukuk Gelirleri Ayrımı

Kamu gelirlerinin hukuki rejimlerine göre yapılan "kamu hukuku gelirleri" ve "özel hukuk gelirleri" ayrımında; devletin kamu gücüne (egemenlik hakkına) dayanmaksızın, bir özel hukuk kişisi gibi hareket ederek (jus gestionis) elde ettiği gelirler özel hukuk geliri (dometik gelir) olarak adlandırılır. Buna göre, özel hukuk gelirlerini kamu hukuku gelirlerinden ayıran temel hukuki özelliklerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Bu gelirlerin tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
  2. B
    Gelirin miktarı ve ödeme şartları devlet tarafından tek taraflı (unilateral) bir idari işlemle belirlenir.
  3. Taraflar arasındaki ilişki rızaya dayalı bir sözleşme (contractual) çerçevesinde şekillenir ve uyuşmazlıklar adli yargı kolunda çözümlenir.Cevap
  4. D
    Bu gelirler, devletin egemenlik gücüne dayanarak elde ettiği cebri mahiyetteki mali yükümlülüklerdir.
  5. E
    Parafiskal gelirler ve harçlar, sunulan hizmetle olan doğrudan bağlantıları nedeniyle bu kategorideki en önemli kalemleri oluşturur.

Cevap

Özel hukuk gelirlerinde taraflar arasındaki ilişki rızaya dayalı bir sözleşme çerçevesinde şekillenir ve uyuşmazlıklar adli yargı kolunda çözümlenir.
Özel hukuk gelirleri, devletin mülkiyetinde bulunan taşınmazları kiraya vermesi veya iktisadi işletmeler yoluyla piyasada mal/hizmet satması gibi faaliyetlerden elde edilir. Bu süreçte devlet egemenlik gücünü kullanmadığı için taraflar arasındaki ilişki statü hukukuna değil, Borçlar Kanunu gibi özel hukuk hükümlerine ve sözleşmeye dayanır. Dolayısıyla uyuşmazlıkların çözüm yeri adli yargıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Devletin geliri elde ederken büründüğü hukuki sıfatı analiz et.
Devlet bu durumda "jus gestionis" (özel yönetim) sıfatıyla, yani bir özel hukuk kişisi gibi hareket eder.
Özel hukuk gelirleri (mülk ve teşebbüs gelirleri), devletin piyasa koşullarında yürüttüğü faaliyetlerden doğar.
2
İlişkinin hukuki niteliğini (unilateral/bilateral) değerlendir.
İlişki tek taraflı bir emir-komuta zinciri değil, iki taraflı (bilateral) ve rızai bir sözleşmeye dayanır.
Sovereignty (egemenlik) gücü kullanılmadığı için tarafların irade serbestisi esastır.
3
Uyuşmazlık çözüm mercii ve uygulanacak tahsil hukukunu belirle.
Tahsilat genel hükümlere (İcra İflas) tabidir ve uyuşmazlıklar adli yargıda (Hukuk Mahkemeleri) çözülür.
İdari yargı ve 6183 sayılı Kanun, sadece kamu gücünün kullanıldığı kamu hukuku işlemlerinde devreye girer.

Anahtar Kavram

Jus Gestionis ve Sözleşmesel İlişki

Daha Fazla Pratik

Devletin orman gelirleri ile kira gelirlerinin adli yargı kapsamındaki uyuşmazlık örneklerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla