Anayasal İktisat yaklaşımına göre; siyasal aktörlerin kendi çıkarları doğrultusunda hareket etmeleri sonucunda devletin bütçe ve vergilendirme yetkisini sınırsızca genişletme eğilimine girmesi "Leviathan" devleti olarak tanımlanmaktadır. Buna göre, Leviathan devletin büyümesini engellemek ve siyasal süreci belirli kurallar çerçevesine oturtmak amacıyla önerilen temel çözüm aşağıdakilerden hangisidir?
- ASiyasal karar alma süreçlerinde oylama ticaretine (logrolling) dayalı esnek bir yapı kurulması
- Vergi oranları, borçlanma limitleri ve bütçe büyüklüğü gibi mali değişkenlerin anayasal kurallar yoluyla sınırlandırılmasıCevap
- CDevletin ekonomik fonksiyonlarının refah iktisadı prensipleri doğrultusunda genişletilmesi
- DNiskanen’in öngördüğü bütçe maksimizasyonu modelinin tüm kamu kurumlarında zorunlu kılınması
- EPiyasa başarısızlıklarını gidermek için devletin üretim kapasitesinin artırılmasına yönelik politikalar izlenmesi
Cevap
Vergi oranları, borçlanma limitleri ve bütçe büyüklüğü gibi mali değişkenlerin anayasal kurallar yoluyla sınırlandırılması
Anayasal İktisat yaklaşımının temel amacı, siyasal sürecin aktörlerinin (seçmen, politikacı, bürokrat) kendi çıkarlarını maksimize etme çabalarının topluma maliyet yüklemesini önlemektir. James Buchanan ve Geoffrey Brennan tarafından savunulan bu görüşe göre, devletin vergilendirme ve harcama yetkisi 'Leviathan' gibi bir canavara dönüşebilir. Bu canavarı dizginlemenin yolu, siyasetçilerin günlük tercihlerine bırakılmayan, anayasal düzeyde bağlayıcı olan 'mali anayasa' (mali kurallar) oluşturulmasıdır. Vergi oranlarına üst sınır getirilmesi veya bütçe açığının anayasal olarak yasaklanması bu çözümün temelini oluşturur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Mali Anayasa (Fiscal Constitution) ve Leviathan'ın Sınırlandırılması
Daha Fazla Pratik
Anayasal İktisat yaklaşımında James Buchanan ve Gordon Tullock'un geliştirdiği 'Karar Alma Maliyetleri' modelini ve oybirliği kuralının önemini incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 5s