Soru

Zorluk: ZorBağışlar ve Yardımlar

Kamu maliyesi literatüründe devletin vergi dışı gelirleri arasında yer alan "bağış ve yardımlar"ın hukuki niteliği ve bütçe uygulama prensipleriyle olan ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu gelir türüne ilişkin doğru bir tespittir?

  1. Bağış ve yardımlar temel olarak iradi nitelikteki gelirler olmalarına karşın, belirli bir kamu hizmetinin ifası şartıyla yapıldıklarında bütçedeki 'adem-i tahsis' (genellik) ilkesine istisna teşkil ederler.Cevap
  2. B
    Devletin egemenlik gücüne dayanarak tek taraflı olarak belirlediği ve ödenmemesi durumunda cebri icra hükümlerinin uygulandığı olağan kamu gelirleri kategorisindedir.
  3. C
    Yalnızca sosyal güvenlik kurumları veya mesleki kuruluşlar tarafından kendi üyelerinden toplanan ve genel bütçe kapsamı dışında yönetilen parafiskal gelirler arasında sınıflandırılırlar.
  4. D
    Kamu idarelerinin sunduğu özel bir hizmetten yararlananların, bu hizmetin maliyetine katlanmak amacıyla ödedikleri ve karşılıklılık esasına dayanan hizmet bedelleridir.
  5. E
    Devletin bütçe açıklarını finanse etmek amacıyla başvurduğu, anaparası ve faiziyle birlikte geri ödeme yükümlülüğü içeren olağanüstü kamu gelirleridir.

Cevap

Bağış ve yardımlar iradi nitelikte olmalarına rağmen, belirli bir amaca tahsis edildiklerinde bütçedeki adem-i tahsis (genellik) ilkesinin istisnasını oluştururlar.
Bağış ve yardımlar, devletin egemenlik gücüne dayanmayan iradi kamu gelirleridir. Ancak kamu maliyesi hukukunda (örneğin 5018 sayılı kanun çerçevesinde), belirli bir amaca hizmet etmek üzere yapılan şartlı bağışlar, bütçedeki tüm gelirlerin tüm giderlere tahsis edilmesi kuralı olan 'adem-i tahsis' (genellik) ilkesine bir istisna teşkil ederek doğrudan o amaç için kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Bağış ve yardımların iradi (gönüllü) niteliğinin belirlenmesi
Vergi ve harç gibi cebri olmayan, kişilerin kendi istekleriyle devlete yaptıkları bedelsiz devirler olduğu anlaşılır.
Bu gelir türünü vergiden ayıran temel fark devletin egemenlik gücünü (cebir) kullanmamasıdır.
2
Şartlı bağış kavramının bütçe ilkeleri açısından analizi
Eğer bağışçı parasını 'şu okulun yapımı için' gibi bir şartla verirse, bu para havuzda toplanamaz ve doğrudan o işe ayrılır.
Normalde tüm gelirlerin tek bir havuzda toplanıp tüm giderlere ayrılması kuralı olan 'adem-i tahsis' ilkesi burada bozulur.
3
Sonucun bütçeleme mevzuatıyla (5018 Sayılı Kanun vb.) ilişkilendirilmesi
Bağışların hem iradi olduğu hem de tahsis yönüyle istisnai bir mali mekanizma sunduğu doğrulanır.
Kamu maliyesinde bu durum, gelirlerin yerindeliği ve etkinliği açısından özel bir önem taşır.

Anahtar Kavram

Bağış ve Yardımların İradi Niteliği ve Bütçe İstisnaları

Daha Fazla Pratik

Bağış ve yardımların merkezi yönetim bütçe kanunundaki kayıt yöntemlerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla