Adam Smith, *Ulusların Zenginliği* adlı eserinde vergilemede 'İktisadilik' (Tasarruf) ilkesini açıklarken, bir verginin halk için hazineye sağladığı yarardan çok daha ağır bir yük haline gelmesine yol açan durumları tasnif etmiştir. Smith'e göre, vergi idaresinin mükellefler üzerinde kurduğu 'sık sık ziyaret ve incitici denetim' (vexation) baskısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Bu durum, vergi miktarında bir belirsizlik olmasa dahi, mükellef üzerinde manevi bir yük yarattığı için 'İktisadilik' ilkesinin ihlali olarak kabul edilir.Cevap
- BDenetimlerin zamanlaması ve sıklığı mükellefin ödeme kapasitesini etkilediği için bu durum 'Uygunluk' ilkesine aykırılık teşkil eder.
- CVergi memurlarının keyfi denetim yetkisi, verginin ödeneceği miktar ve yöntemi belirsizleştirdiğinden öncelikle 'Belirlilik' ilkesini zedeler.
- DMükellefin denetimlerle rahatsız edilmesi, vergi adaletini sağlamak için katlanılması gereken idari bir maliyet olarak 'Adalet' ilkesiyle uyumludur.
- EBu baskı, vergi toplama maliyetlerini doğrudan artırmadığı sürece Smith'in klasik 'Tasarruf' anlayışı içerisinde bir ihlal sayılmaz.
Cevap
Vergi denetimlerinden kaynaklanan 'rahatsızlık' (vexation), Smith'in İktisadilik ilkesi kapsamında halkın üzerine binen ve hazineye girmeyen bir yük olarak tanımlanmıştır.
Adam Smith, İktisadilik (Tasarruf) ilkesini tanımlarken verginin hazineye sağladığı net gelir ile mükellefin cebinden çıkan (veya ona yüklenen) toplam maliyet arasındaki farkın minimize edilmesini savunur. Bu kapsamda dört negatif durumdan biri olan 'vexation' (rahatsızlık/ezan), vergi memurlarının gereksiz denetimleriyle mükellefi rahatsız etmesidir. Smith'e göre bu durum hazineye bir şey kazandırmazken, mükellef için bir yük oluşturur ve bu nedenle 'iktisadi' değildir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Adam Smith'in İktisadilik İlkesi ve Vexation (Rahatsızlık) Kavramı