Bir ekonomide, bir yandan efektif talep yetersizliği sebebiyle devresel (konjonktürel) işsizlik hızla artarken, diğer yandan üretim teknolojisindeki köklü değişimlerin mevcut işgücü nitelikleriyle uyuşmaması sonucunda yapısal işsizliğin de kronik bir hâl aldığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, söz konusu ülkede maliye politikası kararlarının alınması ve yasalaşması sürecinin (iç gecikmeler) oldukça uzun sürdüğü bilinmektedir.
Bu makroekonomik koşullar altında, işsizlikle mücadele stratejileri bağlamında aşağıdaki ifadelerden hangisi iktisadi olarak en tutarlıdır?
- Aİç gecikmelerin uzun olması nedeniyle, yasama organının müdahalesine gerek kalmadan doğrudan ve anında etki gösteren iradi (ihtiyari) kamu yatırım projeleri devreye sokularak her iki işsizlik türü eş anlı olarak ortadan kaldırılmalıdır.
- Devresel işsizliğin talep üzerindeki daraltıcı etkisini karar alma gecikmesi yaşamadan yumuşatmak için işsizlik sigortası gibi otomatik istikrar sağlayıcılara güvenilmeli; yapısal işsizlik ise işgücünün niteliğini artıracak arz yönlü iradi politikalarla çözülmelidir.Cevap
- CDevresel işsizliği hızla azaltmak ve toplam talebi canlandırmak amacıyla, salt üretimi ve emek arzını teşvik etmeyi hedefleyen arz yönlü vergi indirimleri temel makroekonomik politika aracı olarak kullanılmalıdır.
- DEkonomik durgunluk döneminde gelirlerin düşmesini fırsata çevirmek ve istihdamı artırmak için, vergi dilimlerinin sabit tutulması yoluyla mali sürüklenme mekanizmasının genişletici etkisinden faydalanılmalıdır.
- Eİstihdam krizini aşmak ve piyasa aktörlerine güven vermek için, geleneksel maliye politikası ilkeleri doğrultusunda denk bütçe hedefine bağlı kalınmalı ve ekonomiye yönelik devlet müdahalesi asgari düzeyde tutulmalıdır.
Cevap
Devresel işsizlik için karar alma gecikmesi olmayan otomatik istikrar sağlayıcıların kullanılması ve yapısal işsizlik için arz yönlü iradi politikaların tercih edilmesi gerektiğini ifade eden seçenektir.
Makroekonomik istikrarın sağlanmasında işsizliğin kaynağının doğru teşhisi kritiktir. Devresel işsizlik bir talep problemidir; iç gecikmelerin uzun olduğu bir sistemde, bürokratik engellere takılmadan anında devreye giren işsizlik sigortası veya artan oranlı gelir vergisi gibi otomatik istikrar sağlayıcılar talep düşüşünü yavaşlatmada hayati rol oynar. Öte yandan yapısal işsizlik teknolojik değişim veya beceri uyuşmazlığından doğar. Sadece talep pompalamak bu sorunu çözmez; devletin iradi olarak uzun vadeli, işgücünü piyasanın yeni taleplerine göre eğitecek arz yönlü eğitim ve istihdam programlarına odaklanması teorik olarak en doğru politika bileşimidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İşsizlik Türleri, Maliye Politikasında Gecikmeler ve Otomatik İstikrar Sağlayıcılar