İşsizlikle Mücadelede Maliye Politikası Araçları

Bir ülkede yasama organı, işsizlik oranının ardışık üç çeyrek boyunca %10'un üzerinde seyretmesi durumunda, belirli sektörlerdeki yatırım indirimlerinin önceden belirlenmiş katsayılarla artırılmasını ve hazırlık aşaması tamamlanmış bayındırlık projelerine önceden saptanmış tutarlarda kaynak aktarılmasını yasal bir kurala bağlamıştır. İstihdam kayıplarının hızlandığı bir süreçte bu mekanizmalar herhangi bir yeni kanuni düzenlemeye ihtiyaç duyulmadan çalışmaya başlamış; aynı esnada sistemde var olan işsizlik sigortası fonundan yapılan ödemeler de sistemin kendi işleyişi içinde kendiliğinden genişlemiştir.

Bu ülkedeki istihdamı destekleme stratejisi bağlamında, uygulanan maliye politikası araçlarının niteliği hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Ekonomik durgunluk (resesyon) dönemlerinde ortaya çıkan konjonktürel işsizlikle mücadele etmek ve toplam talebi canlandırmak amacıyla başvurulan temel maliye politikası aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Çağdaş maliye politikası uygulamalarında işsizlikle mücadele ve ekonomik istikrarın sağlanması amacıyla çeşitli araçlar kullanılmaktadır. Bu araçlar arasında yer alan işsizlik sigortası sisteminin makroekonomik istikrar üzerindeki temel işlevi ve etki mekanizması aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak açıklanmıştır?

Ekonomik daralma ve işsizlik oranlarının arttığı bir dönemde, toplam talebi canlandırarak istihdam düzeyini yükseltmek amacıyla başvurulması gereken temel maliye politikası aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Keynesyen maliye politikası anlayışına göre, ekonomideki işsizliğin temel nedeni olan toplam talep yetersizliğini gidermek amacıyla bütçe dengesi üzerinde aşağıdakilerden hangisinin yapılması önerilir?

İşsizliğin arttığı ve ekonomik faaliyetlerin yavaşladığı bir dönemde, kamu harcamalarının bir bileşeni olan ve hanehalklarının harcanabilir gelirini doğrudan artırarak toplam talebi canlandırmayı hedefleyen maliye politikası aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Ekonomik durgunluk ve işsizlik oranlarındaki artışın yaşandığı bir dönemde, toplam talebi canlandırarak istihdam düzeyini yükseltmek amacıyla başvurulması gereken genişletici maliye politikası aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ekonomide toplam talep hacminin yüksek seyretmesine ve genel ekonomik büyümenin pozitif olmasına rağmen, teknolojik dönüşüme ayak uyduramayan geleneksel sanayi kollarında yoğun iş kayıpları yaşanmakta ve işsizlik oranı artmaktadır. Öte yandan, bilişim ve ileri teknoloji sektörlerinde ciddi bir nitelikli işgücü açığı bulunmaktadır.

Bu senaryoda ortaya çıkan işsizlik sorunuyla mücadele etmek ve makroekonomik istikrarı sağlamak amacıyla uygulanması gereken en uygun maliye politikası aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Kapalı bir ekonomide devresel işsizliğin (talep yetersizliği işsizliği) yüksek seyrettiği bir dönemde, politika yapıcılar bütçe dengesini (açık veya fazla pozisyonunu) değiştirmeden istihdam hacmini artırmayı hedeflemektedir. Bu doğrultuda, otonom vergiler ($\Delta T$) ile hanehalkına yönelik karşılıksız kamu transfer harcamaları ($\Delta TR$) eş anlı olarak ve tam olarak aynı miktarda artırılmıştır.

Tüm ekonomik birimlerin marjinal tüketim eğiliminin ($c$) birbirine eşit ve $0 < c < 1$ aralığında olduğu varsayımı altında, uygulanan bu maliye politikası paketinin toplam talep ve işsizlik üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ekonomide genel talep yetersizliği bulunmamasına rağmen, emek piyasasında işçi ve işveren üzerindeki yasal kesintilerin (vergi takozu) yüksek olması nedeniyle emek arzı ve talebi daralmış, bu durum kalıcı (yapısal) işsizlik oranlarının artmasına yol açmıştır.

Bu sorunu çözmek amacıyla arz yönlü maliye politikası yaklaşımını benimseyen bir politika yapıcının, aşağıdaki mali araçlardan hangisini devreye sokması teorik olarak en uygunudur?

Bir ekonomide, bir yandan efektif talep yetersizliği sebebiyle devresel (konjonktürel) işsizlik hızla artarken, diğer yandan üretim teknolojisindeki köklü değişimlerin mevcut işgücü nitelikleriyle uyuşmaması sonucunda yapısal işsizliğin de kronik bir hâl aldığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, söz konusu ülkede maliye politikası kararlarının alınması ve yasalaşması sürecinin (iç gecikmeler) oldukça uzun sürdüğü bilinmektedir.

Bu makroekonomik koşullar altında, işsizlikle mücadele stratejileri bağlamında aşağıdaki ifadelerden hangisi iktisadi olarak en tutarlıdır?

Bir ülkede hanehalkı tüketim eğilimindeki zayıflama ve özel sektör yatırımlarındaki yavaşlama sonucunda ortaya çıkan efektif talep yetersizliği, ekonominin eksik istihdam dengesinde kalmasına ve devresel (konjonktürel) işsizliğin artmasına neden olmuştur. Politika yapıcılar, ekonomiyi yeniden tam istihdam düzeyine ulaştırmak amacıyla miktar olarak birbirine mutlak değerce eşit olan ($|\Delta G| = |\Delta T|$) iki farklı iradi maliye politikası alternatifi üzerinde çalışmaktadır:

I. Alternatif: Kamu alım harcamalarının genişletilmesi.
II. Alternatif: Götürü (otonom) vergilerin indirilmesi.

Ekonomideki marjinal tüketim eğiliminin ($c$) $0 < c < 1$ aralığında olduğu bilindiğine göre, basit Keynesyen model çerçevesinde bu iki politikanın işsizliği azaltma potansiyelleri karşılaştırıldığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

Bir ekonomide genel fiyatlar düzeyinin sürekli yükseldiği ve aynı dönemde ekonomik daralmaya bağlı olarak devresel işsizliğin artış gösterdiği (stagflasyon) bir konjonktür yaşanmaktadır. Hükûmet bu süreçte işsizliği azaltmak amacıyla herhangi bir iradi (ihtiyari) maliye politikası kararı almamış, sadece mevcut otomatik istikrar sağlayıcıların çalışmasını beklemiştir. Ancak bir süre sonra, artan oranlı gelir vergisinin ekonomide 'mali sürüklenme' (fiscal drag) yaratarak işsizlik sorununu beklenenin aksine daha da derinleştirdiği saptanmıştır.

Buna göre, söz konusu ekonomide artan oranlı gelir vergisinin işsizliği derinleştirici yönde etki yapmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?