Examkin

Gelir Üzerinden Alınan Vergiler

263 soru

Soru 261Soru →

20252025 takvim yılında kazancı sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançtan ibaret olan Bay (D), aynı yıl içerisinde beyan sınırını aşan bir konut kira geliri (gayrimenkul sermaye iradı) de elde etmiştir.

193193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, Bay (D)'nin bu kazançlarının tamamı için vereceği yıllık gelir vergisi beyannamesinin verilme süresi ve tahakkuk eden verginin ilk taksitinin ödeme süresi aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Beyanname: 1−311 - 31 Mart 20262026, İlk Taksit: Mart ayı sonuna kadar

Cevap

Mükellefin beyannamesini 1−311 - 31 Mart 20262026 tarihleri arasında vermesi ve tahakkuk eden verginin ilk taksitini Mart ayı sonuna kadar ödemesi gerekmektedir.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 92. maddesi uyarınca, yıllık gelir vergisi beyannamesi normal şartlarda takvim yılını takip eden Mart ayı sonuna kadar verilir. Kanun koyucu, sadece (münhasıran) basit usulde kazanç elde eden mükellefler için bu süreyi kolaylık sağlamak amacıyla Şubat ayının 25. gününe çekmiştir. Ancak örnekteki mükellef, basit usul kazancının yanı sıra beyan sınırını aşan bir kira geliri (GMSİ) de elde ettiği için 'kazancın sadece basit usulden ibaret olması' şartı bozulmuştur. Bu nedenle beyanname verme süresi genel kural olan Mart ayı olmaktadır. Ödeme zamanlarını düzenleyen GVK 117. maddeye göre ise, Mart ayında verilen beyannamelerin vergisi Mart ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenir.

Adım Adım Çözüm

1
Mükellefin elde ettiği gelir unsurlarını analiz etmek
Mükellefin hem basit usulde ticari kazancı hem de gayrimenkul sermaye iradı (kira geliri) bulunmaktadır.
Gelir Vergisi Kanunu'ndaki beyan süreleri, mükellefin elde ettiği gelir unsurlarının türüne ve bunların bir arada bulunma durumuna göre belirlenir.
2
GVK Madde 92'deki 'Sadece Basit Usul' şartını kontrol etmek
Mükellef sadece basit usulde kazanç elde etmediği için (kazançları arasına GMSİ de eklenmiştir), Şubat ayındaki özel beyan süresinden yararlanamaz.
Kanun, Şubat ayı beyan süresini münhasıran (sadece) basit usul kazancı olanlar için istisnai bir kural olarak öngörmüştür.
3
Genel beyan ve ödeme takvimini uygulamak
Beyanname verme süresi Mart ayının son günü akşamına kadardır; ödeme ise Mart ve Temmuz aylarında iki taksitte yapılır.
GVK Madde 117 uyarınca, Mart ayında verilmesi gereken yıllık beyannamelerin ilk taksiti beyanname verme süresi içinde ödenmelidir.

Anahtar Kavram

Gelir Vergisinde Basit Usul ve Diğer Gelirlerin Birlikte Elde Edilmesi Halinde Beyan Süresinin Belirlenmesi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 262Soru →

Tam mükellef Merih Savunma ve Havacılık A.Ş.'nin 20252025 yılı hesap dönemine ilişkin mali verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Mali KalemlerTutar (TL)
Ticari Bilanço Kârı10.000.00010.000.000
Binek otomobil gider kısıtlamasını aşan harcamalar250.000250.000
Kanunlara aykırı ayrılan karşılıklar ve ödenen para cezaları150.000150.000
Başka bir tam mükellef kurumdan elde edilen iştirak kazancı2.000.0002.000.000
Mahsup edilebilir geçmiş yıl zararları1.400.0001.400.000
Kamu yararına çalışan bir derneğe makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış800.000800.000

Bu bilgilere göre, kurumun 20252025 yılı beyannamesinde esas alınacak kurumlar vergisi matrahı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6.480.0006.480.000

Cevap

Kurumun ilgili dönem kurumlar vergisi matrahı 6.480.0006.480.000 TL olarak hesaplanır.
Kurumlar vergisi matrahı hesaplanırken öncelikle ticari kâra (10.000.00010.000.000 TL), kanunen kabul edilmeyen giderler (400.000400.000 TL) eklenir. Bulunan 10.400.00010.400.000 TL, bağış ve yardım indirimine esas alınacak kurum kazancıdır. Bu tutarın %5'i olan 520.000520.000 TL, indirilebilecek azami bağış tutarını temsil eder. Nihai matrah için bu toplamdan iştirak kazancı istisnası (2.000.0002.000.000 TL), geçmiş yıl zararları (1.400.0001.400.000 TL) ve hesaplanan sınırlı bağış tutarı (520.000520.000 TL) çıkarıldığında 6.480.0006.480.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kanunen Kabul Edilmeyen Giderlerin (KKEG) tespiti ve ticari kâra ilavesi
10.000.000+250.000+150.000=10.400.00010.000.000 + 250.000 + 150.000 = 10.400.000 TL
Kurumlar vergisi matrahına ulaşmak için ticari kâra kanunen kabul edilmeyen giderlerin eklenmesi zorunludur.
2
Bağış indirimi için esas alınacak kurum kazancının ve sınırın belirlenmesi
Sınır: 10.400.000×0,05=520.00010.400.000 \times 0,05 = 520.000 TL
KVK 10. madde uyarınca bağış sınırı; iştirak kazançları ve geçmiş yıl zararları düşülmeden önceki (diğer istisnalar düşüldükten sonraki) kurum kazancının %5'idir.
3
İndirilebilecek bağış tutarının tespiti
520.000520.000 TL
Yapılan gerçek bağış (800.000800.000 TL), yasal sınır olan 520.000520.000 TL'yi aştığı için sadece sınır kadar indirim yapılabilir.
4
Matrahın (Safî Kurum Kazancı) hesaplanması
10.400.000−2.000.000(I˙stisna)−1.400.000(Zarar)−520.000(Bag˘ıs\c)=6.480.00010.400.000 - 2.000.000 (İstisna) - 1.400.000 (Zarar) - 520.000 (Bağış) = 6.480.000 TL
KKEG eklenmiş kârdan iştirak kazancı istisnası, geçmiş yıl zararları ve indirilebilir bağış tutarı düşülerek nihai matraha ulaşılır.

Anahtar Kavram

Kurumlar Vergisi Matrahı Hesaplaması ve Bağış İndirimi Sınırı
Soru 263Soru →

Serbest meslek faaliyetini mutat meslek hâlinde yürüten Ressam (A), 20252025 takvim yılına ilişkin beyanname hazırlık sürecinde aşağıdaki bilgilere ulaşmıştır:

İşlem veya Kayıt BilgisiTutar / Durum
Kültür Bakanlığınca tescilli eseri için bir yayınevinden elde edilen telif kazancı4.200.0004.200.000 TL
Danışmanlık hizmeti karşılığında 28.12.202528.12.2025 tarihinde alınan müşteri çeki (Banka ibrazı: 05.01.202605.01.2026)800.000800.000 TL
Ressam (A) adına hareket eden avukatın müşteriden tahsil ettiği bedel (Ressam'a intikal: 05.01.202605.01 .2026)100.000100.000 TL
Atölye asistanına Ocak 20262026 maaşına mahsuben Aralık 20252025'te yapılan ödeme60.00060.000 TL
Atölyenin 20262026 yılı ilk altı aylık dönemine ait Aralık 20252025'te peşin ödenen kira bedeli240.000240.000 TL
Atölyede bastırılan sanatsal kartpostalların sergi salonundaki satış hasılatı150.000150.000 TL

193193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümleri ve 20252025 yılı için geçerli olan beyan sınırı (3.000.0003.000.000 TL) dikkate alındığında, Ressam (A)'nın 20252025 takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesinde bildirmesi gereken safi serbest meslek kazancı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4.800.0004.800.000

Cevap

Ressam (A)'nın beyan etmesi gereken safi serbest meslek kazancı 4.800.0004.800.000 TL'dir.
Doğru cevap, GVK Madde 18 kapsamındaki telif gelirinin beyan sınırını aşması nedeniyle beyannameye dahil edilmesini, serbest meslek kazancındaki tahsil esası gereği yıl sonunda alınan çekin ve vekilin yaptığı tahsilatın cari yıl geliri sayılmasını, ödeme esası gereği ise peşin ödenen kira ve maaşın gider yazılmasını içermektedir. Ayrıca, kartpostal satışı gibi ticari nitelikteki faaliyetlerin serbest meslek kazancı dışında tutulması gerekmektedir. Tüm bu unsurlar toplandığında (4.200.000+800.000+100.000−60.000−240.0004.200.000 + 800.000 + 100.000 - 60.000 - 240.000) sonuç 4.800.0004.800.000 TL olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Telif kazançları istisnasının kontrol edilmesi
4.200.0004.200.000 TL gelir beyan sınırına (3.000.0003.000.000 TL) dahil edilir.
GVK Madde 18 uyarınca, telif kazançları toplamı 103. maddedeki 4. gelir dilimini (20252025 için 33 milyon TL) aşarsa istisnadan yararlanılamaz ve beyan edilir.
2
2025 yılı toplam gayrisafi hasılatın hesaplanması
4.200.0004.200.000 (Telif) + 800.000800.000 (Çek) + 100.000100.000 (Vekil) = 5.100.0005.100.000 TL.
SMK'da tahsil esası geçerlidir. Çekin alınması ve vekile yapılan ödeme tahsil hükmündedir. Kartpostal satışı ise ticari kazançtır, SMK'ya dahil edilmez.
3
2025 yılı indirilecek giderlerin hesaplanması
60.00060.000 (Maaş) + 240.000240.000 (Kira) = 300.000300.000 TL.
SMK'da ödeme esası geçerlidir. Gelecek döneme ait olsa dahi 20252025 yılında ödenen maaş avansı ve kira bedeli, ödendiği yılın gideri sayılır.
4
Safi kazancın hesaplanması
5.100.000−300.000=4.800.0005.100.000 - 300.000 = 4.800.000 TL.
Gayrisafi hasılattan indirilecek giderlerin düşülmesiyle vergi matrahına esas safi kazanca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Serbest Meslek Kazancında Tahsil ve Ödeme Esası ile GVK 18 Beyan Sınırı
ÖncekiSayfa 14 / 14
Gelir Üzerinden Alınan Vergiler Alıştırma Soruları — KPSS Maliye — Sayfa 14 | Examkin