Vergiyi Doğuran Olay

27 soru

Soru 21Soru

Vergi hukukunun özerkliği ilkesi çerçevesinde, 213213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 9.9. maddesinin ikinci fıkrasına göre; vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasaklanmış olması veya ilgili hukuki işlemin özel hukuk hükümlerine göre geçersiz (hükümsüz) sayılması durumunda vergilendirme süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hukuki işlemin geçersizliği veya yasaklanmış olması, vergi mükellefiyetini ve vergi sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Cevap

Hukuki işlemin geçersizliği veya yasaklanmış olması, vergi mükellefiyetini ve vergi sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Doğru seçenek, Vergi Usul Kanunu’nun 9.9. maddesinde yer alan temel ilkeyi yansıtmaktadır. Bu maddeye göre, bir faaliyetin yasak olması veya bir sözleşmenin hukuken geçersiz (örneğin mutlak butlanla sakat) olması, o faaliyetten doğan vergi borcunu etkilemez. Vergi hukuku, 'iktisadi yaklaşım' ilkesi gereği, olayın dış görünüşüne veya hukuki formuna değil, yarattığı ekonomik değere ve sonuca bakar.

Adım Adım Çözüm

1
VUK Madde 9/29/2 hükmünün analiz edilmesi.
Hüküm, vergiyi doğuran olayın kanunla yasaklanması veya işlemin hükümsüzlüğünün vergi yükümlülüğünü etkilemeyeceğini belirtir.
Vergi hukukunun özerkliği ve iktisadi yaklaşım ilkesi gereği.
2
Özel hukuk geçerliliği ile vergi hukuku arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi.
Özel hukukta bir işlemin butlanla sakat (geçersiz) olması, o işlemden elde edilen gelirin veya gerçekleşen olayın vergilendirilmesini engellemez.
Vergi alacağının doğumu için maddi olayın gerçekleşmesi (iktisadi tekemmül) yeterlidir.

Anahtar Kavram

Vergi Hukukunun Özerkliği ve VUK Madde 99 (İktisadi Yaklaşım)

İpuçları

1
Vergi Usul Kanunu'nun 9.9. maddesindeki 'yasak faaliyetler' ve 'geçersiz işlemler' ile ilgili hükmü hatırlayın.
2
Vergi hukukunun özerkliği ilkesine göre, bir kazanç suç teşkil eden bir yolla elde edilmiş olsa bile vergiye tabidir.
3
VUK 9/29/2 açıkça der ki: Vergiyi doğuran olayın yasak olması mükellefiyeti kaldırmaz.

Daha Fazla Pratik

VUK Madde 33 (İspat) ve Madde 1919 (Vergiyi Doğuran Olay) arasındaki ilişkiyi inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 22Soru

213213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 9.9. maddesinde yer alan hükümler çerçevesinde, vergi alacağının doğumu ve vergiyi doğuran olayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasaklanmış olması, vergi ödevinin doğmasını engellemez.

Cevap

Vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasaklanmış olması, vergi ödevinin doğmasını engellemez.
Türk vergi hukukunda vergi ehliyeti ve vergiyi doğuran olay ilkeleri gereği, bir eylemin hukuka aykırı veya yasak olması (örneğin kaçak ticaret) o eylemden elde edilen kazancın vergilendirilmesine engel olmaz. 213213 sayılı VUK'un 9/29/2 maddesi bu durumu açıkça hükme bağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Vergi Usul Kanunu'nun 9. maddesini inceleyin.
Maddenin ikinci fıkrası, yasaklanmış faaliyetlerin vergilendirmeyi engellemeyeceğini belirtir.
Bu ilke, vergi hukukunun özerkliği ve kamu külfetlerine katılımın adaletli dağılımı ile ilgilidir.
2
Vergiyi doğuran olayın doğum anını tarh, tebliğ ve tahakkuk gibi idari işlemlerden ayırt edin.
Vergi borcu, soyut kanun hükmünün somut olayla birleştiği an (VDO) doğar; idari işlemler bu borcu takip eder.
VUK 19. madde uyarınca vergi alacağı, vergi kanunlarının olaya bağladığı sonuçların gerçekleşmesiyle doğar.

Anahtar Kavram

Vergi Ehliyeti ve Yasaklanmış Faaliyetlerin Vergilendirilmesi
Tahmini Süre:45s
Soru 23Soru

213213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre vergi alacağı; vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar.

Türk vergi sisteminde benimsenen bu temel ilke ve "vergiyi doğuran olay" kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasaklanmış bir faaliyetten kaynaklanması veya olayın dayandığı hukuki işlemin hükümsüz olması vergi borcunun doğumuna engel teşkil etmez.

Cevap

Vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasaklanmış bir faaliyetten kaynaklanması veya olayın dayandığı hukuki işlemin hükümsüz olması vergi borcunun doğumuna engel teşkil etmez.
Türk vergi hukukunda Vergi Usul Kanunu'nun 99. maddesinin 22. fıkrası açıkça şunu belirtir: "Vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasak edilmiş bulunması mükellefiyeti ve vergi sorumluluğunu kaldırmaz." Bu durum, vergi hukukunun kamu hukukunun diğer dallarından (örneğin özel hukuktan) bağımsız olduğunu ve iktisadi özü esas aldığını gösterir. Dolayısıyla, bir işlem hukuken hükümsüz olsa bile eğer o işlemden dolayı bir gelir elde edilmişse veya harcama yapılmışsa (yani iktisadi olarak bir değer yaratılmışsa), vergi alacağı doğar.

Adım Adım Çözüm

1
VUK madde 1919 hükmünü analiz etme
Vergi alacağının, vergi kanunlarının belirlediği olayın gerçekleşmesi (vukuu) veya hukuki durumun tamamlanması (tekemmülü) ile doğduğunun tespiti.
Vergi alacağının doğumu için idari bir işleme (tarh, tebliğ vb.) gerek olmadığını anlamak.
2
VUK madde 9/29/2 hükmünü uygulama
Vergiyi doğuran olayın yasaklanmış (illegal) olması veya işlemin hukuken geçersiz (batıl/hükümsüz) olmasının vergi borcunu etkilemediği sonucuna ulaşma.
Vergi hukukunun özerkliği ve vergilendirmede hukuki biçimden ziyade iktisadi özün (iktisadi tekemmül) esas alınması.

Anahtar Kavram

Vergiyi Doğuran Olay ve Vergi Hukukunun Özerkliği

Daha Fazla Pratik

Vergi ehliyeti ve kanuni temsilcilerin sorumluluğu ile ilgili VUK Madde 99 ve 1010 hükümlerini incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 24Soru

Bir mükellefin, kamu düzenine ve emredici hukuk kurallarına aykırı bir faaliyet sonucunda ekonomik bir değer elde etmesi ve bu faaliyete dayanak olan hukuki sözleşmenin 'mutlak butlan' (hükümsüzlük) ile sakatlanmış olması durumunda; söz konusu kazanç üzerinden vergi borcunun doğup doğmayacağı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasaklanmış olması veya bu olayı doğuran işlemin hükümsüzlüğü vergi borcunun doğmasına engel teşkil etmez; çünkü vergilendirmede hukuki geçerlilikten ziyade iktisadi tekemmül esastır.

Cevap

Vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasaklanmış olması veya işlemin hükümsüzlüğü vergi borcunun doğmasına engel teşkil etmez; zira vergilendirmede iktisadi tekemmül ve maddi gerçeklik esastır.
Vergi Usul Kanunu’nun 9. maddesinin 2. fıkrası, vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasaklanmış bir fiil olmasının veya bu olayın dayandığı hukuki işlemin hükümsüz (butlan) olmasının mükellefiyeti etkilemeyeceğini emreder. Bu durum, vergi hukukunun özerkliği ve 'iktisadi yaklaşım' ilkesinin bir sonucudur; devlet, işlemin hukuki geçerliliğine bakmaksızın, gerçekleşen iktisadi sonucu ve maddi gerçekliği vergilendirir.

Adım Adım Çözüm

1
Vergiyi doğuran olayın tanımını ve kapsamını değerlendiriniz.
VUK madde 19'a göre vergi alacağı, vergi kanunlarının olayla bağladığı vergiyi doğuran olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar.
Vergi borcunun doğumu için gereken temel şartın belirlenmesi gerekir.
2
İşlemin hukuki geçerliliğinin vergilendirmeye etkisini inceleyiniz.
VUK madde 9/2, vergiyi doğuran olayın yasaklanmış olması veya hükümsüz (butlan) olmasının vergi borcunu ortadan kaldırmayacağını açıkça hükme bağlamıştır.
Vergi hukukunun özerkliği ve iktisadi yaklaşım ilkesi gereği maddi gerçekliğin hukuki biçimsellikten üstün olduğunu teyit etmek gerekir.
3
İktisadi ve hukuki tekemmül arasındaki farkı uygulayınız.
Sözleşme mutlak butlanla malul olsa bile (hukuki geçersizlik), eğer bir gelir elde edilmiş veya bir harcama yapılmışsa (iktisadi tekemmül), vergi alacağı doğar.
Sorudaki senaryoda ekonomik bir değer elde edilmiş olması, vergi borcunun doğması için yeterlidir.

Anahtar Kavram

Vergi Hukukunun Özerkliği ve Vergiyi Doğuran Olayın Maddi Gerçekliği

Daha Fazla Pratik

VUK madde 3/B'deki iktisadi yaklaşım ilkesi ile madde 9/2 arasındaki bütünlüğü çalışarak, ispat hukukundaki yansımalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 25Soru

Vergi hukukunda vergiyi doğuran olay, vergi alacağının doğumu için gerekli ve yeterli olan maddi olayın gerçekleşmesi veya hukuki durumun tekemmül etmesidir.

Buna göre, 213213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 9.9. maddesi uyarınca, özel hukuk hükümleri kapsamında geçersiz (hükümsüz) kabul edilen bir işlemin vergilendirme karşısındaki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergi kanunlarının vergiyi bağladığı olayın gerçekleşmiş olması şartıyla, işlemin özel hukuk bakımından geçersizliği vergilendirmeye engel teşkil etmez.

Cevap

Vergi kanunlarının vergiyi bağladığı olayın gerçekleşmiş olması şartıyla, işlemin özel hukuk bakımından geçersizliği vergilendirmeye engel teşkil etmez.
Vergi hukukunun özerkliği ilkesi ve 213213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 9.9. maddesinin 2.2. fıkrası uyarınca, vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasaklanmış olması veya bu olaya dayanak teşkil eden hukuki işlemlerin geçersizliği vergi mükellefiyetini ve vergi borcunu ortadan kaldırmaz. Eğer vergi kanunlarının öngördüğü maddi olay (iktisadi tekemmül) gerçekleşmişse, vergi alacağı doğar.

Adım Adım Çözüm

1
VUK 19. Maddeyi inceleyin
Vergi alacağının, kanunda belirtilen maddi olayın gerçekleşmesiyle doğduğu tespit edilir.
Vergiyi doğuran olayın tanımını ve kapsamını belirlemek için gereklidir.
2
VUK 9/2. Maddeyi (Vergi Ehliyeti ve Özerklik) değerlendirin
Vergiyi doğuran olayın yasaklanmış olması veya işlemin hükümsüzlüğünün mükellefiyeti etkilemediği görülür.
Vergi hukukunun özel hukuktan bağımsızlığını (özerkliğini) teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Vergi Hukukunun Özerkliği ve Vergiyi Doğuran Olay

Daha Fazla Pratik

VUK 3/B maddesindeki 'iktisadi yaklaşım' ilkesi ile VUK 19. maddedeki 'vergiyi doğuran olay' arasındaki ilişkiyi inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 26Soru

213213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 19.19. maddesinde vergi alacağının; vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğacağı belirtilmiştir. Vergilendirme sürecinin aşamaları ve vergi hukukunun temel ilkeleri göz önüne alındığında, 'vergiyi doğuran olay' ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergi borcunun hukuken varlık kazanabilmesi için vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesi yeterli olmayıp; söz konusu olayın idarece tarh edilmesi ve mükellefe tebliğ edilmesi borcun doğumu için kurucu (ihdasi) bir şarttır.

Cevap

Vergi borcunun doğumu için tarh ve tebliğ işlemlerinin kurucu bir şart olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Vergi hukukunda vergi borcu, vergi kanunlarında tanımlanan olayın gerçekleşmesiyle (vergiyi doğuran olay) o anda kendiliğinden doğar. İdarenin yaptığı tarh (hesaplama) ve tebliğ (bildirme) işlemleri, halihazırda doğmuş olan bir borcun miktarının saptanması ve mükellefe duyurulması amacını taşır. Bu işlemler borcun doğumu için 'kurucu' (olmazsa olmaz) bir şart değil, borcun sürecini yöneten 'bildirici' işlemlerdir. Dolayısıyla bu işlemlerin borcun doğumu için ön şart olduğu ifadesi hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Vergi alacağının doğum anını belirle.
213213 sayılı VUK madde 1919'a göre vergi alacağı, vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesiyle doğar.
Borcun doğumu için herhangi bir idari işleme gerek yoktur; maddi olayın vukuu yeterlidir.
2
Vergilendirme sürecindeki idari işlemlerin (tarh, tebliğ, tahakkuk) niteliğini analiz et.
Bu işlemler 'bildirici' (izhari) niteliktedir; borcun miktarını belirler ve ödenebilir hale getirir.
İdari işlemler borcu yaratmaz, mevcut borcun hukuki prosedürlerini yürütür.
3
Hatalı olan 'kurucu şart' kavramını değerlendir.
Tarh ve tebliğ borcun doğumu için 'kurucu' değil, 'tespit edici' işlemlerdir.
VDO gerçekleştiği an borç soyut olarak doğmuştur.

Anahtar Kavram

Vergi Alacağının Doğumu ve Vergilendirme Süreci Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Vergilendirme sürecinin (VDO -> Tarh -> Tebliğ -> Tahakkuk -> Tahsil) her bir aşamasının borcun niteliği üzerindeki etkilerini karşılaştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 27Soru

Ruhsatsız veya hukuka aykırı bir şekilde yürütülen bir ticari faaliyet sonucunda gelir elde edilmesi durumunda, vergi hukukundaki 'vergiyi doğuran olay' ilkesi uyarınca aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasaklanmış olması, vergi mükellefiyetinin ve borcunun doğmasına engel teşkil etmez.

Cevap

Vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasaklanmış olması, vergi mükellefiyetinin ve borcunun doğmasına engel teşkil etmez.
Vergi Usul Kanunu'nun 9.9. maddesinin açık hükmü gereği, vergi mükellefiyeti için vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasaklanmış olması veya işlemin özel hukuk açısından geçersiz (batıl) olması bir engel oluşturmaz. Bu durum, vergi hukukunun özerkliğinin ve vergilendirmede gerçek mahiyetin esas alınmasının bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
213213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 9.9. maddesinin değerlendirilmesi.
İlgili madde uyarınca vergi mükellefiyeti ve sorumluluğu, vergiyi doğuran olayın yasaklanmış bir fiil olmasından etkilenmez.
Vergi hukukunun özerkliği ilkesi, vergilendirmenin özel hukuk normlarından ve cezai yaptırımlardan bağımsız olmasını sağlar.
2
Vergiyi doğuran olayın 'gerçek mahiyet' açısından analizi.
Vergilendirmede işlemin hukuki biçimi (hukuki tekemmül) değil, ortaya çıkan iktisadi sonuç ve maddi gerçeklik (iktisadi tekemmül) esas alınır.
VUK madde 3/B3/B uyarınca vergilendirmede vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyeti esastır.

Anahtar Kavram

Vergi Hukukunun Özerkliği ve Vergiyi Doğuran Olayın Bağımsızlığı

İpuçları

1
Vergi hukukunun özerkliği ilkesini ve VUK madde 99 hükmünü hatırlayınız.
2
Bir kazancın elde edilmiş olması, o kazancın elde ediliş yönteminin yasal olup olmamasından bağımsız mıdır?

Daha Fazla Pratik

Vergi Usul Kanunu'nun 3/B3/B maddesindeki 'iktisadi yaklaşım' ilkesi ile vergiyi doğuran olay arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 2 / 2
Vergiyi Doğuran Olay Alıştırma Soruları — KPSS Maliye — Sayfa 2 | Examkin