Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorMenkul Kıymetler

İşletme, geçici yatırım amacıyla satın aldığı A Şirketi'ne ait hisse senetleri ile ilgili aşağıdaki işlemleri gerçekleştirmiştir:

TarihİşlemDetay
Mart 2025Alış1.0001.000 adet, tanesi 2020 TL
Haziran 2025Bedelsiz Artırım%25\%25 oranında bedelsiz hisse senedi alımı
Eylül 2025Satış250250 adet, tanesi 2222 TL
Aralık 2025DeğerlemeBorsa Değeri: 1414 TL/adet
Şubat 2026Temettü İlanıHisse başına 11 TL nakit temettü
Mart 2026Satış500500 adet, tanesi 1616 TL (Temettü hakkı dahil)

Buna göre, işletmenin Mart 2026 tarihinde yaptığı satış işlemine ilişkin muhasebe kaydında "645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

  1. A
    250250
  2. 500500Cevap
  3. C
    1.0001.000
  4. D
    1.5001.500
  5. E
    00

Cevap

Satış işleminden elde edilen kar 500500 TL'dir.
Satış işleminde kar hesaplanırken, satış bedeli (8.0008.000 TL) ile bu hisseler için daha önce ayrılmış olan karşılık tutarı (1.0001.000 TL) toplanır. Bu toplamdan (9.0009.000 TL), hisselerin kayıtlı maliyeti (8.0008.000 TL) ve alıcıya devredilen temettü alacağı (500500 TL) düşüldüğünde geriye kalan 500500 TL tutarındaki müspet fark satış karını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Bedelsiz hisse senedi sonrası yeni birim maliyetin hesaplanması
Yeni Birim Maliyet: 1616 TL
Bedelsiz artırımda toplam maliyet (20.00020.000 TL) değişmezken hisse sayısı 1.2501.250 adede (1.000+2501.000 + 250) çıktığı için birim maliyet 20.000/1.250=1620.000 / 1.250 = 16 TL'ye düşer.
2
Eylül satışı sonrası kalan hisse senedi miktarının ve toplam maliyetin belirlenmesi
Kalan: 1.0001.000 adet, Toplam Maliyet: 16.00016.000 TL
1.2501.250 adetten 250250 adedi satıldığı için geriye 1.0001.000 adet hisse kalır. Toplam maliyet 1.000×16=16.0001.000 \times 16 = 16.000 TL olur.
3
Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığının hesaplanması
Toplam Karşılık: 2.0002.000 TL (Birim başına 22 TL)
Maliyet (1616 TL) borsa değerinden (1414 TL) yüksek olduğu için aradaki 22 TL'lik fark kadar 1.0001.000 adet hisse için karşılık ayrılır (1.000×2=2.0001.000 \times 2 = 2.000 TL).
4
Temettü ilanı ve satış bedeli içeriğinin analizi
Temettü Alacağı: Hisse başına 11 TL
Temettü ilan edildiğinde "136 Diğer Çeşitli Alacaklar" hesabı borçlandırılır. Satış "temettü dahil" yapıldığından bu alacak hakkı da alıcıya devredilir.
5
Mart 2026 satış kaydı üzerinden karın hesaplanması
Satış Karı: 500500 TL
Satılan 500500 adet için; Tahsilat: 8.0008.000 TL (500×16500 \times 16), İptal Edilen Karşılık (Dr): 1.0001.000 TL (500×2500 \times 2), Çıkışı Yapılan Hisse (Cr): 8.0008.000 TL (500×16500 \times 16), Devredilen Temettü Hakkı (Cr): 500500 TL (500×1500 \times 1). Kar = (8.000+1.0008.000 + 1.000) - (8.000+5008.000 + 500) = 500500 TL.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerde bedelsiz artırımın maliyete etkisi, değer düşüklüğü karşılığı ve temettü hakkı ile birlikte yapılan satışların muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1
Bedelsiz hisse senedi alımının birim maliyeti nasıl etkilediğini düşünün.
2
Yıl sonunda ayrılan karşılık, satış anında satılan paya isabet eden tutar kadar iptal edilmelidir.
3
Satış fiyatının içinde hem hisse senedinin kendisi hem de ilan edilmiş temettü hakkı bulunmaktadır; karı bulmak için her ikisinin de maliyetini dikkate almalısınız.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılmış bir menkul kıymetin zararına satılması durumunda yapılacak kaydı ve '655 Menkul Kıymet Satış Zararları' hesabının kullanımını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Birim bazında analiz: Birim satış fiyatı (1616 TL) + İptal edilen birim karşılık (22 TL) - Birim maliyet (1616 TL) - Birim temettü hakkı (11 TL) = Birim kar (11 TL). Toplam Kar = 500500 adet ×1\times 1 TL = 500500 TL.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Menkul Kıymetler

Bu konudan daha fazla soru