Examkin

Dönen Varlıklar

663 soru

Soru 1Öğrencilerin %100'i bunu doğru yanıtladıSoru →

İşletme, 15.11.202515.11.2025 tarihinde yaptığı stok sayımında 15.00015.000 TL tutarında bir noksanlık tespit etmiş ve bu tutarı ilgili geçici hesaba kaydetmiştir. 20.12.202520.12.2025 tarihinde yapılan incelemeler sonucunda, söz konusu noksanlığın depo sorumlusunun (personelin) kusurundan kaynaklandığı saptanmış ve tutarın personelden tahsil edilmesine karar verilmiştir. Buna göre, 20.12.202520.12.2025 tarihinde yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 135 PERSONELDEN ALACAKLAR: 15.00015.000 (Borç) / 197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI: 15.00015.000 (Alacak)

Cevap

135 Personelden Alacaklar hesabının borçlandırıldığı ve 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabının alacaklandırılarak kapatıldığı kayıt doğrudur.
İşletme faaliyetleri sırasında ortaya çıkan noksanlıkların sorumlusu personel olarak saptandığında, Tekdüzen Hesap Planı gereği bu tutar '135 Personelden Alacaklar' hesabına borç kaydedilir. Noksanlığın izlendiği '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabı ise alacaklandırılarak kapatılır.

Adım Adım Çözüm

1
Geçici hesabın belirlenmesi
197 Sayım ve Tesellüm Noksanları
Noksanlık ilk tespit edildiğinde bu hesaba borç kaydedilmiştir, şimdi kapatılması gerekir.
2
Sorumlunun tespit edilmesi
İşletme Personeli (Depo Sorumlusu)
Noksanlığın nedeni netleştiği için alacak 'Diğer Alacaklar' grubuna aktarılmalıdır.
3
Yevmiye kaydının yapılması
135 (Borç) / 197 (Alacak)
Personelden olan alacak artışı borç tarafa, geçici hesabın tasfiyesi alacak tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

İşletme personelinden olan, ticari olmayan alacakların takibi

İpuçları

1
Noksanlığın ilk tespitinde hangi hesabın borçlandırıldığını hatırlayın.
2
Personelden olan alacaklar, 'Ticari Alacaklar' grubunda mı yoksa 'Diğer Alacaklar' grubunda mı izlenir?

Daha Fazla Pratik

Eğer personel bu tutarı nakit olarak hemen ödeseydi hangi hesap borçlandırılırdı?
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 2Öğrencilerin %100'i bunu doğru yanıtladıSoru →

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 2525 TL olan 1.0001.000 adet (B) A.Ş. hisse senedini, hisse başına 11 TL komisyon ödeyerek banka aracılığıyla satın almıştır. Dönem sonunda hisse senetlerinin borsa rayici 2222 TL olarak belirlenmiş ve gerekli değerleme işlemi yapılmıştır. İzleyen yılın başında bu hisse senetlerinin tamamı 2424 TL'den nakit olarak satılmıştır.

Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak muhasebe kaydında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 645 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabı 2.0002.000 TL alacaklı

Cevap

Menkul Kıymet Satış Kârları hesabı alacaklı ifadesi satış kaydında yer almaz, çünkü satış fiyatı maliyet bedelinin altındadır.
Satış fiyatı (24.00024.000 TL), hisse senetlerinin maliyet bedelinden (25.00025.000 TL) düşük olduğu için işlem sonucunda bir kâr oluşmamıştır. Önceki yıl ayrılan karşılığın neticesinde ortaya çıkan 2.0002.000 TL'lik olumlu fark, '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına kaydedilir. '645 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabı ancak satış bedeli maliyet bedelini aştığında kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Alış maliyetinin ve komisyonun kaydedilmesi
110 Hisse Senetleri: 25.00025.000 TL (Borç), 653 Komisyon Giderleri: 1.0001.000 TL (Borç)
Menkul kıymet alımında ödenen komisyonlar Tekdüzen Hesap Planı gereği maliyete eklenmez, doğrudan gider yazılır.
2
Dönem sonu değerleme işleminin yapılması
654 Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı: 3.0003.000 TL (Borç), 119 Karşılık Hesabı: 3.0003.000 TL (Alacak)
Hisse senedi değeri 2525 TL'den 2222 TL'ye düştüğü için hisse başına 33 TL ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılır.
3
Satış işleminin net sonucunun belirlenmesi
Net Defter Değeri: 22.00022.000 TL, Satış Tutarı: 24.00024.000 TL
Satış fiyatı net defter değerinin üzerinde olduğu için bir gelir oluşur ancak bu gelir maliyet bedelini (25.00025.000) aşmadığı için kâr değil, karşılık iptalidir.
4
Satış kaydının oluşturulması
Kasa: 24.00024.000 (B), Karşılık: 3.0003.000 (B) / Hisse Senetleri: 25.00025.000 (A), Konusu Kalmayan Karşılıklar: 2.0002.000 (A)
Varlık ve ilgili karşılık hesabı kapatılırken aradaki fark (24.000+3.000−25.000=2.00024.000 + 3.000 - 25.000 = 2.000) gelire aktarılır.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerde alış komisyonlarının giderleştirilmesi ve karşılık ayrılmış varlıkların maliyet bedelinin altında satışında 644 hesabının kullanımı.

Daha Fazla Pratik

Satış bedelinin 2727 TL olduğu bir senaryo kurgulayarak 644 ve 645 hesaplarının aynı anda kullanımını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Öğrencilerin %100'i bunu doğru yanıtladıSoru →

Bir işletmenin dönem sonu envanter çalışmaları sırasında '153 Ticari Mallar' hesabının borç kalanının 180.000180.000 TL olduğu, ancak ambarda yapılan fiili sayım sonucunda mevcut malların değerinin 176.000176.000 TL olduğu tespit edilmiştir. Noksanlığın nedeni henüz belirlenememiştir.

Buna göre, noksanlığın tespiti anında yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları Hesabı Borçlu 4.0004.000 TL, 153 Ticari Mallar Hesabı Alacaklı 4.0004.000 TL

Cevap

Sayım noksanlığının tespiti anında '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabı borçlandırılırken, '153 Ticari Mallar' hesabı alacaklandırılır.
Muhasebe ilkelerine göre, envanter sırasında tespit edilen ancak nedeni henüz bilinmeyen noksanlıklar '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabında toplanır. Fiili durumun kayıtlardan düşük olması, '153 Ticari Mallar' hesabının alacaklandırılarak azaltılmasını gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
Envanter farkını hesapla
180.000−176.000=4.000180.000 - 176.000 = 4.000 TL noksanlık
Muhasebe kayıtları (mizan) ile fiili durum arasındaki farkın tutarını belirlemek gerekir.
2
Eksilen varlığı kayıtlardan düş
153 Ticari Mallar hesabı 4.0004.000 TL alacaklandırılır
Fiili sayım sonucuna ulaşmak için borç bakiyesi veren varlık hesabının azaltılması gerekir.
3
Geçici hesabı kullan
197 Sayım ve Tesellüm noksanları hesabı 4.0004.000 TL borçlandırılır
Neden belirlenene kadar farkın izleneceği geçici aktif hesap borç çalışır.

Anahtar Kavram

Stok Sayım Farkları ve Geçici Hesap Kullanımı

İpuçları

1
Kayıtlarda görünen ile fiilen elde olan arasındaki farkı belirleyin.
2
Eldeki mal daha azsa, 153 Ticari Mallar hesabını nasıl düzeltirsiniz?
3
Nedeni bilinmeyen noksanlıklar için kullanılan 19x kodlu geçici hesabı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Noksanlığın nedeninin personelden kaynaklandığı anlaşıldığında yapılacak kaydı inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 4Öğrencilerin %0'i bunu doğru yanıtladıSoru →

İşletme, bir satıcıya olan 40.00040.000 TL tutarındaki ticari borcunu ödemek amacıyla, portföyünde bulunan 42.00042.000 TL nominal değerli bir alacak senedini ciro etmiştir. Aradaki farkın ciro iskontosu (finansman gideri) olarak kaydedilmesi kararlaştırılmıştır.

Buna göre, işletmenin yapması gereken günlük defter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borçlu: 320 SATICILAR 40.00040.000, Borçlu: 780 FİNANSMAN GİDERLERİ 2.0002.000 / Alacaklı: 121 ALACAK SENETLERİ 42.00042.000

Cevap

Borç tarafında 320 SATICILAR (40.00040.000 TL) ve 780 FİNANSMAN GİDERLERİ (2.0002.000 TL), alacak tarafında ise 121 ALACAK SENETLERİ (42.00042.000 TL) hesaplarının yer aldığı kayıt doğrudur.
Doğru cevapta, işletmenin pasifindeki borç azalışı (40.00040.000 TL) borç tarafa, aktifindeki senetli varlık azalışı ise nominal değerle (42.00042.000 TL) alacak tarafa kaydedilmiştir. Aradaki 2.0002.000 TL tutarındaki olumsuz fark, finansal bir yükümlülük maliyeti olarak 780 Finansman Giderleri hesabında izlenir. Bu kayıt hem bilanço denkliğini sağlar hem de işlemin ekonomik özünü yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
Ticari borçtaki azalışın belirlenmesi
320 Satıcılar hesabı 40.00040.000 TL borçlandırılır.
Pasif karakterli borç hesaplarındaki azalışlar borç tarafa kaydedilir.
2
Elden çıkarılan varlığın nominal değerle kaydı
121 Alacak Senetleri hesabı 42.00042.000 TL alacaklandırılır.
Aktif karakterli varlık hesaplarındaki azalışlar alacak tarafa kaydedilir ve senetler nominal değerle izlenir.
3
Aradaki farkın finansal maliyet olarak tanımlanması
780 Finansman Giderleri hesabı 2.0002.000 TL borçlandırılır.
Daha yüksek değerli bir senedin daha düşük bir borç karşılığında devredilmesi işletme için bir finansman gideridir.

Anahtar Kavram

Alacak Senetlerinin Ciro Edilmesi ve Vade Farkı Muhasebeleştirmesi
Soru 5Öğrencilerin %100'i bunu doğru yanıtladıSoru →

İşletme, ticari faaliyetlerinde satmak amacıyla 2.0002.000 adet ticari malı tanesi 150150 TL’den kredili olarak satın almıştır. Bu alım işlemiyle ilgili olarak 10.00010.000 TL nakliye ve 6.0006.000 TL sigorta gideri nakit olarak ödenmiştir. Daha sonra malların 200200 adedi istenilen nitelikte olmadığı için satıcıya iade edilmiş, kalan mallar için ise satıcı tarafından 4.0004.000 TL alış iskontosu yapılmıştır. Dönem sonunda yapılan envanter çalışmalarında, söz konusu stokların birim piyasa değerinin 135135 TL'ye düştüğü tespit edilmiştir. Muhasebenin ihtiyatlılık kavramı ve Vergi Usul Kanunu (VUK) değerleme hükümleri (değerde %10 ve üzeri düşüş) dikkate alındığında, işletmenin dönem sonunda ayırması gereken "Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı" tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 37.80037.800

Cevap

İşletmenin ayırması gereken Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı tutarı 37.80037.800 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, malların işletmeye maliyetini oluşturan brüt tutara (300.000300.000 TL), alışla ilgili ek giderlerin (16.00016.000 TL) eklenmesi ve yapılan iskontonun (4.0004.000 TL) düşülmesiyle elde edilen 156156 TL'lik birim maliyete dayanır. İade edilen mallardan sonra kalan 1.8001.800 birimin toplam maliyet bedeli (280.800280.800 TL) ile piyasa değeri (243.000243.000 TL) arasındaki fark, ihtiyatlılık gereği karşılık olarak ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam alış maliyetini (ek masraflar dahil) hesapla.
2.000×150+10.000+6.000=316.0002.000 \times 150 + 10.000 + 6.000 = 316.000 TL
TMS ve VUK'a göre nakliye ve sigorta gibi alışa bağlı giderler stok maliyetine eklenir.
2
Alış iskontosunu düşerek net maliyeti ve birim maliyeti bul.
316.000−4.000=312.000316.000 - 4.000 = 312.000 TL; Birim Maliyet: 312.000/2.000=156312.000 / 2.000 = 156 TL
Alış iskontoları ilgili stokun maliyet bedelinden indirilir.
3
İade sonrası kalan stok miktarını ve toplam maliyet bedelini belirle.
2.000−200=1.8002.000 - 200 = 1.800 adet; Toplam Maliyet: 1.800×156=280.8001.800 \times 156 = 280.800 TL
İade edilen mallar miktar ve maliyet olarak envanterden çıkarılır.
4
Değer düşüklüğünün anlamlılığını (%10 kuralı) ve karşılık tutarını hesapla.
Düşüş oranı: (156−135)/156≈%13,46(156 - 135) / 156 \approx \%13,46 (> %10); Karşılık: 280.800−(1.800×135)=37.800280.800 - (1.800 \times 135) = 37.800 TL
VUK'a göre maliyet bedeline oranla %10 ve üzeri düşüşlerde karşılık ayrılabilir; ihtiyatlılık kavramı gereği bu tutar gider kaydedilir.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Bedeli ve Değer Düşüklüğü Karşılığı

İpuçları

1
Stokun birim maliyetini hesaplarken sadece alış fiyatını değil, işletmeye gelene kadar yapılan masrafları da düşünün.
2
Alış iskontosu maliyeti azaltırken, nakliye giderleri maliyeti artırır. Birim maliyeti bulduktan sonra iade edilen miktarı düşmeyi unutmayın.
3
Kalan stokun toplam maliyeti (1.800×1561.800 \times 156) ile toplam piyasa değeri (1.800×1351.800 \times 135) arasındaki farkı bulun.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılması işleminin yevmiye kaydını (654 Karşılık Giderleri borçlu, 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı alacaklı) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam maliyet üzerinden gitmek yerine birim başına düşüşü (156−135=21156 - 135 = 21 TL) bulup, bu farkı depoda kalan miktar (1.8001.800) ile çarparak da aynı sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 6Öğrencilerin %100'i bunu doğru yanıtladıSoru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde '100 Kasa' hesabının borç kalanı 80.00080.000 TL'dir. Bu tutarın 2.0002.000 USD'lik kısmı 11 USD = 3030 TL kuruyla kayıtlara alınmıştır. Dönem sonu envanter işlemlerinde kasada fiilen 78.50078.500 TL olduğu saptanmıştır. Değerleme günü kuru 11 USD = 3232 TL olduğuna göre, işletmenin yapması gereken envanter kayıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4.0004.000 TL tutarında Kambiyo Kârı ve 5.5005.500 TL tutarında Sayım ve Tesellüm Noksanı kaydedilmelidir.

Cevap

İşletme, dönem sonunda öncelikle dövizli kasasını değerlemeli (4.0004.000 TL Kambiyo Kârı), ardından güncellenen kasa bakiyesi (84.00084.000 TL) ile fiili tutar (78.50078.500 TL) arasındaki farkı noksanlık (5.5005.500 TL) olarak kaydetmelidir.
Doğru cevap olan uygulama, önce ihtiyatlılık ve tam açıklama ilkeleri gereği yabancı paranın güncel kur üzerinden değerlemesini (4.0004.000 TL kâr) içerir. Değerleme sonrası kasanın defterdeki toplam tutarı 84.00084.000 TL'ye yükselir. Ancak fiili sayımda kasada sadece 78.50078.500 TL olduğu görüldüğünden, aradaki 5.5005.500 TL'lik açık '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabına borç kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yabancı para (USD) değerlemesinin yapılması
2.000 USD×(32−30)=4.000 TL2.000 \text{ USD} \times (32 - 30) = 4.000 \text{ TL} Kambiyo Kârı
Yabancı paralar dönem sonunda MB alış kuruyla değerlenir; artışlar kambiyo kârı olarak kaydedilir.
2
Kasa hesabının güncel bakiye tespiti
80.000 (Eski Bakiye)+4.000 (Deg˘erleme)=84.000 TL80.000 \text{ (Eski Bakiye)} + 4.000 \text{ (Değerleme)} = 84.000 \text{ TL}
Kasa hesabının envanter öncesi net defter değeri değerleme farkı eklenerek bulunur.
3
Kasa noksanlığının hesaplanması ve kaydı
84.000 (Defter Deg˘eri)−78.500 (Fiili Sayım)=5.500 TL84.000 \text{ (Defter Değeri)} - 78.500 \text{ (Fiili Sayım)} = 5.500 \text{ TL} Noksan
Kasa hesabının borç kalanı, fiili sayım sonucundan fazla ise aradaki fark '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabına alınır.

Anahtar Kavram

Kasa Envanter İşlemleri ve Kur Değerlemesi

Daha Fazla Pratik

Kasada bulunan dövizlerin değerlemesinde '646 Kambiyo Kârları' yerine '656 Kambiyo Zararları' oluştuğu bir senaryoyu çözerek pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru →

İşletmenin dönem sonu envanter çalışmaları sırasında, maliyeti 40.00040.000 TL olan ticari malların eksik olduğu tespit edilmiş ve bu tutar "197 Sayım ve Tesellüm Noksanları" hesabına kaydedilmiştir. Yapılan araştırma sonucunda; noksanlığın 15.00015.000 TL'lik kısmının depo görevlisinin ihmalinden kaynaklandığı, kalan 25.00025.000 TL'lik kısmın ise nedeni belirlenemeyen bir noksanlık olduğu ve Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEGKKEG) olarak dönem zararına yansıtılacağı saptanmıştır. İşletme, tüm noksan mallara ilişkin %20\%20 oranındaki KDVKDV tutarını da vergi mevzuatı gereği "İlave Edilecek KDV" olarak beyan edecektir. Görevli, kendisine yüklenen tutarı nakit olarak ödemiştir.

Buna göre, noksanlığın sonuçlandırılmasına ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100 KASA 18.000 (B), 689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR 30.000 (B) / 197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI 40.000 (A), 391 HESAPLANAN KDV 8.000 (A)

Cevap

Doğru yevmiye kaydı; 100 Kasa hesabının 18.000 TL, 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabının 30.000 TL borçlandırılmasına karşılık; 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabının 40.000 TL ve 391 Hesaplanan KDV (İlave Edilecek KDV) hesabının 8.000 TL alacaklandırılmasıdır.
Doğru kayıt; noksanlığın depo görevlisine düşen payını (15.000 maliyet + 3.000 KDV = 18.000 TL) nakit girişi olarak, işletme üzerinde kalan KKEG payını (25.000 maliyet + 5.000 KDV = 30.000 TL) olağandışı gider olarak borçlandırır. Karşılığında noksanlığın ana tutarı (40.000 TL) 197 hesabından düşülürken, toplam KDV (8.000 TL) 391 hesabına 'İlave Edilecek KDV' olarak alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Daha önce borç kaydedilen noksanlık hesabının kapatılması
197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı 40.000 TL alacaklandırılır.
Geçici olarak açılan noksanlık hesabının nedenleri belirlendiği için hesabın sıfırlanması gerekir.
2
KDV düzeltme tutarının (İlave Edilecek KDV) hesaplanması
40.000×0,20=8.00040.000 \times 0,20 = 8.000 TL KDV, 391 Hesaplanan KDV hesabının alacağına kaydedilir.
Zayi olan veya noksan çıkan malların alımında indirilen KDV, teslim gerçekleşmediği için vergi idaresine iade edilmelidir.
3
Depo görevlisinden tahsil edilecek tutarın hesaplanması
15.000+(15.000×0,20)=18.00015.000 + (15.000 \times 0,20) = 18.000 TL nakit tahsilat (100 Kasa Borç).
Sorumlu kişiden noksanlığın hem maliyeti hem de işletmeye ek yük getiren KDV'si tahsil edilir.
4
Nedeni belirlenemeyen (KKEG) kısmın giderleştirilmesi
25.000+(25.000×0,20)=30.00025.000 + (25.000 \times 0,20) = 30.000 TL gider (689 Borç).
Noksanlığın nedeni saptanamadığı için 689 hesabı kullanılır. Bu gider KKEG olduğu için KDV'si de giderin maliyetine eklenir.

Anahtar Kavram

197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabının kapatılmasında noksanlığın nedenine göre ilgili hesaplara (personel, gider veya zarar) aktarılması ve indirimi mümkün olmayan KDV'nin 'İlave Edilecek KDV' olarak 391 hesabına kaydedilmesi.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla '193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar' hesabının yıl sonunda '371' hesabına aktarılma sınırlarını (370 bakiyesini aşmama kuralı) incelemek faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yaptığı stok sayımında, maliyet bedeli 50.00050.000 TL olan ve daha önce %10\%10 oranında değer düşüklüğü karşılığı ayrılmış olan ticari malın noksan olduğu belirlenmiştir. Bu malların alışında %20\%20 oranında KDV ödenmiş ve ilgili dönemde indirim konusu yapılmıştır. Sayım noksanlığının nedeni dönem sonu itibarıyla tespit edilememiş ve işletme yönetimi tarafından bu tutarın zarar kaydedilmesine karar verilmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapması gereken muhasebe kayıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 689689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı 50.00050.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabının 50.00050.000 TL borçlandırılması ifadesi yanlıştır; doğru tutar 60.00060.000 TL olmalıdır.
İşletmenin noksanlık tespiti sırasında yaptığı kayıtta 197197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabına hem malın maliyetini (50.00050.000 TL) hem de bu mal için ödenen ve düzeltilmesi gereken KDV'yi (10.00010.000 TL) kaydetmesi gerekir. Dolayısıyla 197197 hesabının bakiyesi 60.00060.000 TL olur. Dönem sonunda noksanlığın nedeni bulunamadığında, bu tutarın tamamı (60.00060.000 TL) 689689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabına borç kaydedilerek zararlaştırılır. 50.00050.000 TL üzerinden kayıt yapılması KDV tutarının ihmal edildiğini gösterir ve yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sayım noksanlığının tespiti ve ilgili geçici hesaba aktarılması
197197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı 60.00060.000 TL borçlandırılır.
Noksanlık tutarı, malın maliyeti (50.00050.000 TL) ve indiriminden vazgeçilen KDV (50.000×%20=10.00050.000 \times \%20 = 10.000 TL) toplamı üzerinden belirlenir.
2
Düzeltilmesi gereken KDV'nin kaydı
391391 Hesaplanan KDV (İlave Edilecek KDV) 10.00010.000 TL alacaklandırılır.
VUK uyarınca zayi olan malların alış KDV'si indirim konusu yapılamaz; yapılmışsa ilave edilmelidir.
3
Mevcut stok değer düşüklüğü karşılığının iptali
158158 Borç 5.0005.000 TL, 644644 Alacak 5.0005.000 TL kaydı yapılır.
İşletme stoklarından çıkan (noksan) varlıklar için önceden ayrılmış karşılıkların kapatılması gerekir.
4
Noksanlığın dönem sonunda zarar hesabına devredilmesi
689689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı 60.00060.000 TL borçlandırılır.
Nedeni bulunamayan noksanlıklar 197197 hesabından 689689 hesabına aktarılarak kapatılır.

Anahtar Kavram

Sayım Noksanlıklarında KDV Düzeltmesi ve Karşılık İptali

İpuçları

1
Sayım noksanlıklarında sadece malın maliyetini değil, vergi mevzuatı gereği düzeltilmesi gereken KDV'yi de dikkate almalısınız.
2
Önceden ayrılmış olan stok değer düşüklüğü karşılığının, mal işletmeden çıktığında nasıl kapatılacağını hatırlayın.
3
Noksanlık tutarı 197 hesabında toplanır ve bu hesabın toplam bakiyesi dönem sonunda 689 hesabına aktarılır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir durumu 'Sayım ve Tesellüm Fazlaları' (397) için, noksanlığın nedeninin personelden tahsil edilmesi senaryosuyla çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Zarar tutarını net olarak hesaplamak isterseniz: Brüt Zarar (60.00060.000) - Karşılık Geliri (5.0005.000) = Net Zarar Etkisi (55.00055.000). Ancak muhasebe kayıtlarında 'Brütlük İlkesi' gereği 689 hesabı toplam bakiye olan 60.00060.000 TL ile borçlandırılmalıdır.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 9Soru →

İşletme, ticari yazışmalarında kullanmak amacıyla 600600 TL tutarında posta pulu satın almış ve ödemeyi nakit olarak gerçekleştirmiştir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu işlemin muhasebe kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 108 Diğer Hazır Değerler

Cevap

Posta pullarının alımı Tekdüzen Hesap Planı uyarınca 108 Diğer Hazır Değerler hesabının borcuna kaydedilir.
Posta pulları, damga pulları, vadesi gelmiş kuponlar ve yoldaki paralar gibi kalemler, hazır değerler grubu içerisinde yer alan Diğer Hazır Değerler hesabında izlenir. İşletme bu pulları satın aldığında varlıklarında bir artış meydana geldiği için ilgili hesap borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşleme konu olan iktisadi kıymeti tanımlayın.
Posta pulu, işletme için nakit benzeri bir hazır değerdir.
Posta pulları, damga pulları ve vadesi gelmiş kuponlar hazır değerler grubunda sınıflandırılır.
2
Tekdüzen Hesap Planı'ndaki (THP) ilgili hesabı belirleyin.
108 Diğer Hazır Değerler hesabı kullanılır.
Özel bir hesabı bulunmayan hazır değerlerin izlendiği hesap budur.
3
Hesabın işleyiş kuralına göre kaydı tamamlayın.
Varlık hesaplarındaki artış borç tarafına kaydedilir.
İşletme posta pulu satın alarak bu varlık kaleminde artış sağlamıştır.

Anahtar Kavram

Hazır Değerlerin Sınıflandırılması

İpuçları

1
Hazır değerler sadece kasa ve bankadan ibaret değildir; pul ve kupon gibi değerleri de düşünün.
2
Posta pulları ve damga pulları Tekdüzen Hesap Planı'nda tek bir 'diğer' hesapta toplanır.
3
Bu işlemde nakit azalırken posta pulu varlığı artmaktadır. Artan varlık hesabı borçlandırılır.

Daha Fazla Pratik

Damga pulu alımı veya vadesi gelmiş tahvil kuponlarının tahsilatı ile ilgili soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 10Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli mizanında "100 Kasa" hesabının borç kalanı 64.00064.000 TL'dir. Bu tutarın tamamı, dönem başında 1 USD=32,001\text{ USD} = 32,00 TL kuruyla alınan $2.000\$2.000 tutarındaki nakit mevcudundan oluşmaktadır. Dönem sonunda yapılan fiziki sayımda kasada $1.950\$1.950 olduğu tespit edilmiş, noksanlığın nedeni o an belirlenemediği için ilgili hesaba kaydı yapılmıştır. 31.12.202531.12 .2025 tarihi itibarıyla kur 1 USD=36,001\text{ USD} = 36,00 TL olarak açıklanmıştır.

Buna göre, gerekli envanter ve değerleme kayıtları yapıldıktan sonra bilançoda yer alacak nihai "100 Kasa" hesabı tutarı ile "646 Kambiyo Karları" hesabına kaydedilecek tutar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nihai Kasa Bakiyesi: 70.20070.200 TL; Kambiyo Karı: 7.8007.800 TL

Cevap

Nihai Kasa Bakiyesi: 70.20070.200 TL; Kambiyo Karı: 7.8007.800 TL
İşletmenin elinde fiilen $1.950\$1.950 bulunmaktadır. Bu tutarın kayıtlı değeri (tanesi 32,0032,00 TL'den) 62.40062.400 TL'dir. Dönem sonunda bu tutar 36,0036,00 TL kurundan değerlendiğinde 70.20070.200 TL'ye çıkmaktadır. Aradaki fark (7.8007.800 TL) kambiyo karı olarak kaydedilir ve kasa hesabının nihai bakiyesi fiili değer olan 70.20070.200 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Sayım noksanlığının miktar ve TL cinsinden tespiti
Noksanlık: $2.000−$1.950=$50\$2.000 - \$1.950 = \$50. TL karşılığı (Kayıtlı kur 32,0032,00 TL): $50×32,00=1.600\$50 \times 32,00 = 1.600 TL.
Değerleme öncesinde fiili envanter sonucuna göre kasa hesabı düzeltilmelidir.
2
Kasa hesabının sayım noksanlığına göre düzeltilmesi
Düzeltilmiş Kasa Bakiyesi: 64.000−1.600=62.40064.000 - 1.600 = 62.400 TL.
Sayım noksanı tespit edildiğinde 197 nolu hesap borçlandırılırken 100 nolu hesap alacaklandırılarak fiili duruma getirilir.
3
Mevcut döviz varlığının dönem sonu kuruyla değerlenmesi
Fiili Mevcut: $1.950\$1.950. Yeni Değer: $1.950×36,00=70.200\$1.950 \times 36,00 = 70.200 TL.
Dönem sonunda yabancı paralar dönem sonu kuruyla değerlenerek bilançoda güncel değerleriyle yer almalıdır.
4
Kambiyo karının hesaplanması ve nihai bakiyenin belirlenmesi
Kambiyo Karı: 70.200−62.400=7.80070.200 - 62.400 = 7.800 TL. Nihai Kasa Bakiyesi: 70.20070.200 TL.
Düzeltilmiş bakiye ile değerlenmiş bakiye arasındaki olumlu fark kambiyo karı olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı kasa işlemlerinde envanter ve değerleme sırası

İpuçları

1
Önce kasadaki fiili döviz miktarını bulun ve noksanlık kaydını kayıtlı kur üzerinden yapın.
2
Kasadaki gerçek tutar $1.950\$1.950'dır. Bu tutarın kayıtlı değeri ile dönem sonu değerini karşılaştırın.
3
Kasa hesabı alacak tarafına 1.6001.600 TL (noksanlık), borç tarafına ise 7.8007.800 TL (değerleme farkı) yazılarak nihai bakiyeye ulaşılır.

Daha Fazla Pratik

Kasada noksanlık yerine sayım fazlası çıksaydı, değerleme kaydı öncesinde yapılacak işlemin kasa bakiyesini nasıl etkileyeceğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam fark üzerinden gitmek yerine birim bazında düşünebilirsiniz: Mevcut $1.950\$1.950 için kur 4,004,00 TL (36−3236-32) artmıştır. $1.950×4=7.800\$1.950 \times 4 = 7.800 TL Kambiyo Karı. Nihai bakiye ise $1.950×36=70.200\$1.950 \times 36 = 70.200 TL'dir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 11Soru →

İşletme, vadesi dolan ve ödenmeyen 20.00020.000 TL tutarındaki senetsiz ticari alacağı için yasal takip başlatmış ve bu alacağı şüpheli alacaklar hesabına aktarmıştır. Söz konusu alacağın 6.0006.000 TL'lik kısmı için daha önce müşteriden alınan banka teminat mektubu bulunmaktadır. İşletme, ilgili dönem sonunda bu alacak için karşılık ayırma işlemini gerçekleştirmiştir. Bir sonraki dönemde, takibe konu olan alacağın 15.00015.000 TL'lik kısmı nakden tahsil edilmiş, geri kalan tutarın ise tahsil imkanının kalmadığı kesinleşmiştir.

Alacak VerileriTutar
Toplam Senetsiz Ticari Alacak20.00020.000 TL
Alınan Banka Teminat Mektubu6.0006.000 TL
Tahsil Edilen Tutar15.00015.000 TL

Buna göre, tahsilatın yapıldığı tarihte yapılacak muhasebe kaydında "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına alacak kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9.0009.000

Cevap

İptal edilecek karşılık tutarı 9.0009.000 TL olarak hesaplanmıştır.
Doğru cevap olan tutar, işletmenin ayırmış olduğu karşılık tutarı ile gerçekleşen fiili zarar arasındaki farktır. İşletme 20.00020.000 TL alacağın 6.0006.000 TL'lik teminatlı kısmını düşerek 14.00014.000 TL karşılık ayırmıştır. Tahsilat sonrasında 20.000−15.000=5.00020.000 - 15.000 = 5.000 TL'lik bir zarar oluşmuştur. Ayrılan 14.00014.000 TL karşılığın 5.0005.000 TL'si bu zararı kapatmakta kullanılmış, kalan 9.0009.000 TL ise artık gerek kalmadığı için 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına aktarılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Ayrılan karşılık tutarını hesapla
20.000−6.000=14.00020.000 - 6.000 = 14.000 TL
Şüpheli alacaklar için karşılık, alacağın teminat dışında kalan kısmı için ayrılır.
2
Gerçekleşen fiili zararı belirle
20.000−15.000=5.00020.000 - 15.000 = 5.000 TL
Toplam alacaktan tahsil edilen tutar çıkarılarak, artık tahsil edilemeyeceği kesinleşen zarar bulunur.
3
İptal edilecek karşılık tutarını (644) hesapla
14.000−5.000=9.00014.000 - 5.000 = 9.000 TL
Önceden ayrılan karşılık, fiili zararı karşılamak için kullanılır; artan tutar ise gelir kaydedilerek iptal edilir.

Anahtar Kavram

Teminatlı Şüpheli Ticari Alacaklarda Karşılık İptali

İpuçları

1
Karşılığın sadece alacağın güvencesiz kısmı için ayrılabileceğini unutmayın.
2
Tahsilat kaydında 129 No'lu hesap borçlandırılarak kapatılırken, 128 No'lu hesap alacaklandırılarak tamamen kapatılmalıdır.
3
Konusu Kalmayan Karşılıklar tutarı = (Ayrılan Karşılık) - (Toplam Alacak - Tahsil Edilen Tutar) formülü ile bulunur.

Daha Fazla Pratik

Teminatlı alacağın döviz cinsinden olduğu ve kur farkı oluştuğu durumlar için değerleme kurallarını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Önce yevmiye kaydını düşünün: Borç tarafına 'Kasa' (15.000) ve 'Karşılık' (14.000) yazılır. Alacak tarafına ise 'Şüpheli Alacaklar' (20.000) yazılır. Aradaki denkleştirici fark olan 9.000 TL alacak tarafına 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' olarak kaydedilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 12Soru →

İşletme, ticari faaliyetlerinde kullanmak üzere 150.000150.000 TL tutarında ticari malı veresiye olarak satın almıştır. Satıcı tarafından düzenlenen faturada 10.00010.000 TL tutarında vade farkı ve 5.0005.000 TL tutarında ticari iskonto yer almaktadır. Ayrıca, malların işletmeye nakliyesi için 8.0008.000 TL nakliye bedeli ve 2.0002.000 TL sigorta bedeli nakit olarak ödenmiştir. Mallar işletme deposuna alındıktan sonra, depolama ve muhafaza işlemleri için 3.0003.000 TL tutarında harcama yapılmıştır. Dönem sonunda yapılan envanter ve değerleme çalışmalarında, bu malların net gerçekleşebilir değerinin 135.000135.000 TL olduğu ve bu düşüşün süreklilik arz ettiği tespit edilmiştir.

Vergi Usul Kanunu (VUK) ve Tekdüzen Hesap Planı (THP) ilkeleri dikkate alındığında, ihtiyatlılık kavramı gereği bu stoklar için dönem sonunda ayrılması gereken "Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı" tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30.00030.000

Cevap

Otuz bin TL tutarındaki stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılmalıdır.
Muhasebe ilkeleri ve Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde stokların maliyeti, alış fiyatına alışla ilgili yapılan tüm doğrudan giderlerin eklenmesi ve yapılan ticari iskontoların düşülmesiyle bulunur. Ayrıca faturada yer alan vade farkları da stok maliyetine dahil edilir. Yapılan hesaplamada 150.000150.000 TL brüt bedelden 5.0005.000 TL iskonto düşülmüş; 10.00010.000 TL vade farkı, 8.0008.000 TL nakliye ve 2.0002.000 TL sigorta eklenerek toplam maliyet 165.000165.000 TL olarak bulunmuştur. Piyasa değeri 135.000135.000 TL olduğu için ortaya çıkan 30.00030.000 TL'lik fark, değer kaybı %10 sınırını da aştığından karşılık olarak ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Ticari malların maliyet bedelini hesaplayınız.
150.000−5.000+10.000+8.000+2.000=165.000150.000 - 5.000 + 10.000 + 8.000 + 2.000 = 165.000 TL
Maliyet esası gereği; brüt fiyattan iskontolar düşülür, faturadaki vade farkı ve alışla ilgili doğrudan giderler (nakliye, sigorta vb.) eklenir.
2
Dönem gideri niteliğindeki harcamaları ayırt ediniz.
3.0003.000 TL depolama gideri maliyete dahil edilmez.
Mallar depoya girdikten sonra yapılan depolama ve muhafaza giderleri stok maliyetine değil, ilgili dönem gider hesaplarına kaydedilir.
3
Değer düşüklüğü oranını ve karşılık ayrılma şartını kontrol ediniz.
Düşüş oranı: (165.000−135.000)/165.000≈%18,18(165.000 - 135.000) / 165.000 \approx \%18,18
Vergi Usul Kanunu'na göre emsal bedelin maliyet bedeline göre %10 veya daha fazla düşmesi durumunda karşılık ayrılabilir.
4
Ayrılacak karşılık tutarını belirleyiniz.
165.000−135.000=30.000165.000 - 135.000 = 30.000 TL
Maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değer (piyasa değeri) arasındaki fark kadar karşılık ayrılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Değerlemesi

İpuçları

1
Stokların maliyetini hesaplarken faturadaki indirimleri düşmeyi ve doğrudan alış giderlerini eklemeyi unutmayın.
2
Depolama harcamaları mal depoya girdikten sonra yapıldığı için maliyet unsuru değil, dönem gideridir.
3
VUK'a göre faturada yer alan vade farkı maliyete eklenir. Bulduğunuz maliyet ile piyasa değeri arasındaki fark %10'dan fazla mı kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrıldıktan sonraki dönemde malların satılması durumunda yapılacak muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 13Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli mizanında bazı hesap kalanları şu şekildedir:

* 100100 Kasa: 85.00085.000 TL
* 101101 Alınan Çekler: 220.000220.000 TL
* 102102 Bankalar: 440.000440.000 TL
* 103103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-): 90.00090.000 TL

Dönem sonu envanter ve muhasebe kayıtları incelendiğinde şu hususlar tespit edilmiştir:

1. Kasa sayımında fiili tutarın 82.00082.000 TL olduğu saptanmış, farkın nedeni bulunamamıştır.
2. Portföydeki çeklerin 60.00060.000 TL'sinin, verilen çeklerin ise 35.00035.000 TL'sinin vadesinin 20262026 yılına ait olduğu anlaşılmıştır.
3. Banka hesabındaki 10.00010.000 Avro'nun (işletme kayıtlarına 1 Avro=32,501 \text{ Avro} = 32,50 TL üzerinden alınmıştır) dönem sonu değerlemesinde kurun 1 Avro=35,001 \text{ Avro} = 35,00 TL olduğu saptanmıştır.
4. İşletmenin banka hesabına 12.00012.000 TL net faiz gelirinin tahakkuk ettiği ancak henüz kayıtlara alınmadığı belirlenmiştir.
5. Portföyde bulunan 15.00015.000 TL'lik bir çekin karşılıksız çıktığı ve yasal işlemlerin başlatılması için avukata verildiği tespit edilmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli bilançosunda yer alacak toplam "Hazır Değerler" grubu tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 649.000

Cevap

İşletmenin dönem sonu bilançosunda yer alacak toplam Hazır Değerler tutarı 649.000649.000 TL'dir.
Hazır değerler grubunun doğru hesaplanması için; kasa sayım noksanı ve karşılıksız çekler varlıktan düşülmeli, bankadaki kur farkı kârı ve faiz tahakkukları varlığa eklenmeli, vadeli çekler ise özün önceliği gereği ilgili senet hesaplarına aktarılarak gruptan çıkarılmalıdır. Yapılan hesaplama neticesinde (82.000+145.000+477.000−55.00082.000 + 145.000 + 477.000 - 55.000) toplam hazır değerlerin 649.000649.000 TL olduğu görülmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kasa hesabı düzeltmesi
82.000 TL
Kasa hesabı mizan bakiyesi (85.00085.000 TL) değil, envanterdeki fiili tutar olan 82.00082.000 TL üzerinden bilançoda yer alır. Fark (3.0003.000 TL) noksanlık hesabına aktarılır.
2
Alınan Çekler hesabı düzeltmesi
145.000 TL
Mizandaki 220.000220.000 TL'den vadeli olan 60.00060.000 TL (özün önceliği gereği 121 hesaba) ve karşılıksız çıkan 15.00015.000 TL düşülür.
3
Bankalar hesabı düzeltmesi
477.000 TL
Mizandaki 440.000440.000 TL'ye; kur farkı kârı (10.000×(35,00−32,50)=25.00010.000 \times (35,00 - 32,50) = 25.000 TL) ve kayıt dışı faiz geliri (12.00012.000 TL) eklenir.
4
Verilen Çekler hesabı düzeltmesi
55.000 TL
Mizandaki 90.00090.000 TL'den vadesi ertesi yıla sarkan 35.00035.000 TL (özün önceliği gereği 321 hesaba) düşülür.
5
Grup toplamı hesaplama
649.000 TL
82.000+145.000+477.000−55.000=649.00082.000 + 145.000 + 477.000 - 55.000 = 649.000 TL işlemiyle 10-Hazır Değerler grubu net toplamına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Hazır değerler grubunda yer alan varlıkların envanter değerlemesi ve vadeli çeklerin özün önceliği kavramı gereği reklasifikasyonu.

İpuçları

1
Bilançoda hesaplar mizan bakiyeleriyle değil, envanter sonucunda saptanan gerçek değerleriyle yer alır.
2
Vadeli çeklerin (101 ve 103) dönem sonunda senet hesaplarına aktarılması gerektiğini unutmayın.
3
103 Verilen Çekler hesabının önünde (-) işareti olduğunu, yani bilançoda varlıkları azaltan bir kalem olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Banka mutabakatı ve kur farkı işlemlerinin gelir tablosuna etkilerini inceleyen bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 14Soru →

İşletme, bir müşterisine 15.00015.000 TL tutarındaki ticari malı veresiye (açık hesap) olarak satmıştır. Bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında borç tarafta yer alması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 Alıcılar Hesabı

Cevap

İşletmenin veresiye (senetsiz) olarak gerçekleştirdiği satışlardan doğan alacakları '120 Alıcılar Hesabı' altında izlenir ve bu hesap bir varlık hesabı olduğu için artışlar borç tarafına kaydedilir.
İşletmenin ticari faaliyeti kapsamında senet almadan (açık hesap/veresiye) gerçekleştirdiği satışlar neticesinde ortaya çıkan alacaklar '120 Alıcılar Hesabı'nda takip edilir. Bu hesap bir dönen varlık (aktif) hesabı olduğundan, alacak hakkı doğduğunda hesap borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
Veresiye (senetsiz) mal satışı yapılmıştır.
Soruda satışın 'veresiye' ve 'açık hesap' olduğu belirtilmiştir.
2
Kullanılacak hesapları tespit et
Alacak hakkı için '120 Alıcılar', gelir için '600 Yurtiçi Satışlar' hesapları belirlenir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre senetsiz ticari alacaklar 120 kodlu hesapta izlenir.
3
Kayıt yönünü tayin et
120 Alıcılar hesabı borçlandırılır.
Aktif karakterli hesaplarda meydana gelen artışlar hesabın borç tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Veresiye (Senetsiz) Ticari Alacakların Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Satışın 'veresiye' mi yoksa 'senetli' mi olduğuna dikkat edin.
2
Senetsiz ticari alacaklar için Tekdüzen Hesap Planı'ndaki 120 kodlu hesabı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Aynı işlemin senetli (bono alınarak) yapılması durumunda hangi hesabın kullanılacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 15Soru →

İşletme, 20252025 yılı sonunda maliyet bedeli 100.000100.000 TL olan hisse senetleri için 15.00015.000 TL değer düşüklüğü karşılığı ayırmıştır. 20262026 yılı Mart ayında bu hisse senetlerinin tamamı 92.00092.000 TL'ye banka aracılığıyla satılmıştır. Satış işlemi sırasında ayrıca %1\%1 oranında banka komisyonu ödenmiştir.

Bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı 15.00015.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Menkul kıymetlerin tamamı satıldığı için ayrılan 15.00015.000 TL tutarındaki karşılığın tamamı Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına alacak kaydedilerek kapatılmalıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, menkul kıymet satışlarında karşılıkların iptal edilme mantığını tam olarak yansıtmaktadır. Hisse senetleri satıldığında, pasif karakterli düzenleyici hesap olan '119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı borçlandırılarak kapatılırken, karşılık tutarı olan 15.00015.000 TL '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilir. Satış sonucunda oluşan 8.0008.000 TL'lik zarar ise ayrı bir kalemde '655 Menkul Kıymet Satış Zararları' hesabının borcuna kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Satış zararının hesaplanması
100.000−92.000=8.000100.000 - 92.000 = 8.000 TL
Hisse senetleri maliyet bedeli üzerinden aktiften çıkarılır, satış bedeli ile arasındaki fark zarardır.
2
Banka komisyonunun hesaplanması
92.000×%1=92092.000 \times \%1 = 920 TL
Satış bedeli üzerinden ödenen komisyon tutarı belirlenir.
3
Karşılığın iptal edilmesi
15.00015.000 TL (644 Hesabı Alacak)
Varlık aktiften çıktığında, ona bağlı düzenleyici hesap (119) borçlandırılarak kapatılır ve tutar gelire aktarılır.
4
Banka hesabına giren net tutarın bulunması
92.000−920=91.08092.000 - 920 = 91.080 TL
Brüt satış bedelinden komisyon düşüldükten sonra kalan tutar işletmenin banka hesabına aktarılır.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerin satışında, maliyet bedeli ve satış bedeli arasındaki fark zarar olarak kaydedilirken, varlığa bağlı karşılık hesabı brüt olarak kapatılarak gelire dönüştürülür.

İpuçları

1
Menkul kıymetlerin satışında kar veya zarar maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
2
Ayrılan bir karşılığın (119), varlık satıldığında mutlaka kapatılması ve gelir tablosu hesaplarına (644) aktarılması gerektiğini unutmayın.
3
Banka komisyonu genellikle brüt satış bedeli üzerinden hesaplanır ve ayrı bir gider hesabı olan 653 nolu hesapta izlenir.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılmış bir varlığın, ayrılan karşılıktan daha düşük bir bedelle satılması durumundaki kayıtları inceleyin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 16Soru →

01.11.202501.11.2025 tarihinde 5.0005.000 USD tutarındaki ticari malı veresiye (senetsiz) olarak satan bir işletmede (Kur: 11 USD = 3030 TL), 31.12.202531.12.2025 tarihinde dönem sonu değerlemesi yapılmış ve kur 11 USD = 3333 TL olarak belirlenmiştir. 15.02.202615.02 .2026 tarihinde vadesi dolan alacak tahsil edilememiş, yapılan yasal takip sonucu alacağın tamamının şüpheli hale geldiği kesinleşmiş ve aynı tarihte alacağın tamamı için karşılık ayrılmıştır. Buna göre, 15.02.202615.02 .2026 tarihinde şüpheli alacak için karşılık ayrılmasına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "654 Karşılık Giderleri" hesabı 165.000165.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Dönem sonu değerlemesi yapılmış yabancı paralı şüpheli ticari alacak için, güncel değer olan 165.000165.000 TL üzerinden "654 Karşılık Giderleri" hesabı borçlandırılır.
İşletme dönem sonunda kur değerlemesi yaparak alacağını 165.000165.000 TL seviyesine yükseltmiştir. Alacak şüpheli hale geldiğinde, bu güncel tutar üzerinden karşılık ayrılması gerekir. Karşılık ayırma işleminde gider hesabı olan "654 Karşılık Giderleri" borçlandırılırken, aktif düzenleyici hesap olan "129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı" alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Satış tarihindeki TL değerini hesapla
5.0005.000 USD ×30\times 30 TL = 150.000150.000 TL
İlk kayıt maliyet esasına göre satış tarihindeki kurla yapılır.
2
Dönem sonu (31.12.202531.12.2025) değerleme farkını hesapla ve alacak bakiyesini güncelle
5.0005.000 USD ×(33−30)=15.000\times (33 - 30) = 15.000 TL (Kambiyo Karı). Yeni bakiye: 165.000165.000 TL.
Dönemsellik kavramı gereği yabancı paralı varlıklar dönem sonu kuruyla değerlenir.
3
Alacağı şüpheli alacaklar hesabına aktar
128 Şüpheli Ticari Alacaklar (Borç) 165.000165.000 TL / 120 Alıcılar (Alacak) 165.000165.000 TL
Vadesi geçen ve yasal takibe başlanan alacaklar ilgili hesaba devredilir.
4
Karşılık ayırma kaydını gerçekleştir
654 Karşılık Giderleri (Borç) 165.000165.000 TL / 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (Alacak) 165.000165.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği şüpheli hale gelen alacağın tamamı için gider yazılır.

Anahtar Kavram

Yabancı Paralı Alacaklarda Değerleme ve Karşılık Ayrılması

İpuçları

1
Yabancı paralı bir varlığın karşılığı ayrılmadan önce, o varlığın en son hangi değerle bilançoda yer aldığını (değerleme sonrası tutarını) bulun.
2
31.12.2025 tarihindeki kur (3333 TL) ile satış tarihindeki kur (3030 TL) arasındaki fark, alacağın defter değerini artırmıştır.

Daha Fazla Pratik

Şüpheli hale gelen bu alacağın ileride bir kısmının tahsil edilmesi durumunda yapılacak 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' kaydını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 17Soru →

İşletme, 1 Aralık 2025 tarihinde, takip eden 3 ayı kapsayan toplam 9.0009.000 TL tutarındaki iş yeri kira bedelini banka aracılığıyla peşin ödemiştir. Muhasebenin dönemsellik kavramı uyarınca, bu ödemenin 2026 yılına sarkan kısmının izlenmesi gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180 Gelecek Aylara Ait Giderler

Cevap

İşletmenin gelecek aylara ait peşin ödediği giderlerin izlenmesi gereken hesap 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabıdır.
İşletme bir gideri peşin ödediğinde, bu ödemenin henüz gerçekleşmemiş gelecek dönemlere ait olan kısmı dönemsellik kavramı gereği aktifleştirilir. 12 aya kadar olan bu tür peşin ödemeler 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam ödeme tutarının aylık karşılığını hesaplayınız.
9.000/3=3.0009.000 / 3 = 3.000 TL
Her aya düşen kira bedelini belirlemek için toplam tutar ay sayısına bölünür.
2
Dönemsellik kavramı gereği cari yıla ve gelecek yıla sarkan tutarları belirleyiniz.
2025 yılı (Aralık): 3.0003.000 TL; 2026 yılı (Ocak ve Şubat): 6.0006.000 TL
Dönemsellik kavramı uyarınca her dönemin gideri kendi döneminde raporlanmalıdır.
3
Gelecek yıla (2026) sarkan kısa vadeli tutarın kaydedileceği hesabı seçiniz.
180 Gelecek Aylara Ait Giderler
Peşin ödenen ve bir yıl içinde giderleşecek olan tutarlar dönen varlıklar içindeki 180 nolu hesapta takip edilir.

Anahtar Kavram

Dönemsellik Kavramı ve Giderlerin Aktifleştirilmesi

İpuçları

1
Ödenen tutarın tamamının bu yılın gideri olup olmadığını kontrol edin.
2
Gelecek yıla sarkan tutarın vadesine (12 aydan kısa mı uzun mu) dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda kira bedelinin 18 ay peşin ödendiği durumu ve 280 nolu hesabın kullanımını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 18Soru →

İşletme, daha önce kredili (veresiye) olarak mal sattığı bir müşterisinden olan 30.00030.000 TL tutarındaki alacağını, müşterinin işletme banka hesabına yaptığı havale ile tahsil etmiştir.

Bu tahsilat işlemine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR HS. 30.00030.000 (Borçlu) / 120 ALICILAR HS. 30.00030.000 (Alacaklı)

Cevap

Banka hesabına yapılan havale ile veresiye alacağın tahsil edilmesi durumunda 102 Bankalar Hesabı borçlu, 120 Alıcılar Hesabı alacaklı kaydedilir.
Doğru kayıt, işletmenin banka varlığındaki artışı temsil eden 102 Bankalar hesabının borçlandırıldığı ve müşteriden olan senetsiz alacağın sona erdiğini gösteren 120 Alıcılar hesabının alacaklandırıldığı kayıttır.

Adım Adım Çözüm

1
Tahsilat yöntemini belirle
Banka havalesi ile tahsilat yapılmıştır (102102 Bankalar Hesabı kullanılır).
İşletmenin bankadaki varlıkları artmaktadır.
2
Tahsil edilen alacağın niteliğini belirle
Kredili (veresiye) satıştan doğan bir alacaktır (120120 Alıcılar Hesabı kullanılır).
Senetsiz ticari alacaklar Alıcılar hesabında izlenir.
3
Muhasebe kayıt kuralını uygula
Aktif karakterli olan 102 Hesabı borçlandırılırken, yine aktif karakterli olan ancak azalış gösteren 120 Hesabı alacaklandırılır.
Varlık hesaplarındaki artışlar borç, azalışlar alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Ticari alacakların tahsilatında aktif hesapların işleyişi

İpuçları

1
Banka hesabına para geldiğinde hangi hesap borçlanır?
2
Müşteriden olan veresiye alacaklar hangi hesap kodunda takip edilir?
3
Alacağın tahsil edilmesi, o alacağın artık işletme için var olmaması demektir. Varlık hesaplarındaki azalışlar hangi tarafa yazılır?

Daha Fazla Pratik

Aynı alacak için bir senet alınsaydı (alacağın senede bağlanması) kaydın nasıl değişeceğini düşününüz.
Tahmini Süre:45s
Soru 19Soru →

İşletme, dönem içinde 100.000100.000 TL tutarında ticari malı kredili olarak satın almıştır. Malların depoya nakliyesi için 8.0008.000 TL nakliye ve 2.0002.000 TL sigorta bedeli işletme tarafından nakit olarak ödenmiştir. Ayrıca satıcı, fatura üzerinde 5.0005.000 TL tutarında bir alış iskontosu uygulamıştır. Dönem sonu envanter çalışmalarında, maliyet bedeli üzerinden değeri 60.00060.000 TL olarak saptanan stokların net gerçekleşebilir değerinin 45.00045.000 TL olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda yapılması gereken değerleme kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri hesabı 15.00015.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İhtiyatlılık kavramı gereği stoklardaki net gerçekleşebilir değer düşüşü olan 15.00015.000 TL tutarı için 654 Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılmalıdır.
İşletmenin dönem sonunda tespit ettiği 15.00015.000 TL tutarındaki değer azalışı, ihtiyatlılık kavramı gereği '654 Karşılık Giderleri' hesabının borcuna ve '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabının alacağına kaydedilmelidir. Bu işlem, varlıkların bilançoda gerçek değerinden fazla gösterilmesini engeller.

Adım Adım Çözüm

1
Stokların toplam maliyetini hesaplayınız.
100.000100.000 (Fatura) + 8.0008.000 (Nakliye) + 2.0002.000 (Sigorta) - 5.0005.000 (İskonto) = 105.000105.000 TL.
TMS-2 ve VUK uyarınca malın elde edilmesi için katlanılan tüm giderler maliyete eklenir, iskontolar düşülür.
2
Dönem sonu stok değer düşüklüğü tutarını belirleyiniz.
60.00060.000 (Maliyet) - 45.00045.000 (Net Gerçekleşebilir Değer) = 15.00015.000 TL.
Eğer piyasa değeri maliyetin altına düşerse, ihtiyatlılık kavramı gereği fark kadar karşılık ayrılır.
3
Muhasebe kaydını oluşturunuz.
654 Karşılık Giderleri (Borç) 15.00015.000 / 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacak) 15.00015.000.
Değer düşüklüğü karşılığı gider yazılarak pasif düzenleyici bir hesapta biriktirilir.

Anahtar Kavram

Maliyet Esası ve İhtiyatlılık Kavramı çerçevesinde stok değerleme ve karşılık ayırma işlemleri.

İpuçları

1
Malın maliyetine nelerin dahil edileceğine ve dönem sonu değerlemenin hangi kavram gereği yapıldığına odaklanın.
2
Alış iskontosunu maliyetten düşmeyi ve nakliye giderlerini maliyete eklemeyi unutmayın. Ardından yıl sonu değerlemesi için maliyet ile net gerçekleşebilir değeri karşılaştırın.
3
Karşılaştırma sonucunda oluşan 15.00015.000 TL fark için karşılık ayırma kaydı yapmalısınız. 654 nolu gider hesabını borçlandırmanız gerekir.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bu stoklar gelecek dönemde maliyet bedelinin üzerinde satılırsa, ayrılan karşılığın '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına nasıl aktarılacağını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer işletme bu malları dönem içinde satmış olsaydı, maliyet hesaplanırken bu nakliye ve sigorta giderleri 'Satılan Ticari Mallar Maliyeti'ne dahil edilecekti. Değerleme ise sadece elde kalan stoklar için yapılır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 20Soru →

İşletme, ticari bir borcuna karşılık bankadaki mevduat hesabı üzerine 20.00020.000 TL tutarında bir çek düzenleyerek (keşide ederek) satıcıya teslim etmiştir.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu işlemle ilgili yapılacak yevmiye kaydında alacaklandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri

Cevap

İşletme tarafından düzenlenen çeklerin kaydedildiği hesap olan 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabıdır.
İşletme bir çek düzenleyip teslim ettiğinde, bu durum bankadaki mevduatı üzerinde bir yükümlülük oluşturur. Tekdüzen Hesap Planı uyarınca bu işlem, aktifte yer alan ancak pasif gibi çalışan (düzenleyici) '103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri' hesabının alacaklandırılmasıyla kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirlemek
İşletmenin bir çek keşide etmesi (düzenlemesi).
Çek düzenlendiğinde, bankadaki varlığın azaldığını gösteren ancak doğrudan banka hesabından düşülmeyen bir kayıt yapılması gerekir.
2
İlgili hesabı seçmek
103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabı.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre, işletmenin düzenlediği çekler bu hesapta (pasif karakterli aktif düzenleyici) izlenir.
3
Kayıt yönünü belirlemek
Hesabın alacağına 20.00020.000 TL yazılır.
Pasif karakterli hesaplarda artışlar alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Verilen Çeklerin Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
İşletme kendi çekini düzenlediğinde hangi grubu (Hazır Değerler) ve hangi özel hesabı kullandığımızı hatırlayın.
2
Düzenlenen çekler aktifte (-) işaretli bir hesapta izlenir. Bu hesabın ismi neydi?

Daha Fazla Pratik

Verilen çeklerin dönem sonunda bankadan ödenmediği anlaşılırsa hangi hesaba (329/429 veya 103'te kalması) aktarılacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Sayfa 1 / 34Sonraki
Dönen Varlıklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe | Examkin