Soru

Zorluk: ZorMenkul Kıymetler

Bir işletme, portföy çeşitlendirmesi ve geçici yatırım amacıyla tanesi 5050 TL'den 1.0001.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için bankaya 500500 TL komisyon ödemiştir. Dönem sonunda hisse senetlerinin borsa rayicinin 4040 TL'ye düştüğü tespit edilerek gerekli değerleme işlemi yapılmıştır. İzleyen dönemde ilgili şirket %25\%25 oranında bedelsiz hisse senedi dağıtmış, işletme de bu hisse senetlerini teslim almıştır. Daha sonra işletme, elindeki hisse senetlerinin 500500 adedini tanesi 4545 TL'den banka aracılığıyla satmıştır.

Bu verilere göre, hisse senedi satışına ilişkin yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. 644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 6.5006.500 TL alacaklandırılır.Cevap
  2. B
    644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 2.5002.500 TL alacaklandırılır.
  3. C
    119 Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı 10.00010.000 TL borçlandırılır.
  4. D
    644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 6.3006.300 TL alacaklandırılır.
  5. E
    110 Hisse Senetleri hesabı 22.50022.500 TL alacaklandırılır.

Cevap

Hisse senedi satışına ilişkin kayıtta 644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 6.5006.500 TL alacaklandırılır.
Satın alınan 1.0001.000 adet hisse senedi 50.00050.000 TL maliyetle kaydedilmiş ve dönem sonunda 10.00010.000 TL karşılık ayrılmıştır. Bedelsiz sermaye artırımı sonucunda hisse sayısı 1.2501.250 adede çıkmış ancak toplam maliyet değişmemiştir. 500500 adet hissenin satılması, toplam mevcudun %40\%40'ının satılması demektir (500/1.250=0,40500 / 1.250 = 0,40). Bu durumda satılan hisselerin maliyeti 20.00020.000 TL (50.000×0,4050.000 \times 0,40), satış geliri ise 22.50022.500 TL'dir. Aradaki 2.5002.500 TL doğrudan satış kârıdır. Ayrıca satılan bu %40\%40'lık kısma ait 4.0004.000 TL tutarındaki (10.000×0,4010.000 \times 0,40) değer düşüklüğü karşılığı iptal edilerek kâr hesabına aktarılmalıdır. Toplamda 644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 6.5006.500 TL alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Alış maliyeti ve karşılık tutarını hesapla
Alış: 1.000×50=50.0001.000 \times 50 = 50.000 TL; Karşılık: (5040)×1.000=10.000(50 - 40) \times 1.000 = 10.000 TL
Menkul kıymetler alış bedeliyle kaydedilir, komisyon gider yazılır. Dönem sonundaki değer düşüklüğü için karşılık ayrılır.
2
Bedelsiz hisse sonrası yeni miktar ve birim maliyeti belirle
Yeni Miktar: 1.2501.250 adet; Yeni Birim Maliyet: 50.000/1.250=4050.000 / 1.250 = 40 TL
Bedelsiz hisseler toplam maliyeti değiştirmez, sadece adet sayısını artırır ve birim maliyeti düşürür.
3
Satılan hisselerin maliyetini ve satış kârını hesapla
Satış Maliyeti: 500×40=20.000500 \times 40 = 20.000 TL; Satış Kârı: 22.50020.000=2.50022.500 - 20.000 = 2.500 TL
Satılan kısmın maliyeti ile satış bedeli arasındaki fark satış kârı veya zararıdır.
4
Satılan kısma isabet eden karşılık iptalini hesapla ve toplam kârı bul
Karşılık İptali: 10.000×(500/1.250)=4.00010.000 \times (500 / 1.250) = 4.000 TL; Toplam 644: 2.500+4.000=6.5002.500 + 4.000 = 6.500 TL
Satılan menkul kıymetlere ait daha önce ayrılmış karşılıklar, satış sırasında iptal edilerek gelir (644) kaydedilir.

Anahtar Kavram

Bedelsiz hisse senetlerinin maliyete etkisi ve menkul kıymet satışında karşılık iptalinin muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1
Bedelsiz hisse senetleri işletmenin kasasına girdiğinde toplam maliyet tutarı değişmez, sadece birim maliyet düşer.
2
Satılan hisse senetlerinin miktarının, toplam portföy miktarındaki oranını bulun ve karşılık iptalini bu orana göre yapın.
3
Muhasebe kaydında 119 nolu hesap borçlandırılarak kapatılırken, karşılık gelen tutar 644 nolu hesabın alacağına eklenir.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılmış menkul kıymetlerin maliyetinin altında bir bedelle satılması durumunda oluşacak zararın net etkisini hesaplayınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla