Tekdüzen Hesap Planı (THP) sistematatiğinde hesapların kodlanması, sadece bir sıralama değ… — KPSS Muhasebe

Tekdüzen Hesap Planı ( $THP$ ) sistematatiğinde hesapların kodlanması, sadece bir sıralama değil, aynı zamanda o hesabın finansal karakterini ve işleyiş yönünü belirleyen teknik bir kuraldır. Sınıf ve grup kodları, hesabın bilanço veya gelir tablosundaki konumunu sabitlerken; ana hesap düzeyindeki düzenleyici hesaplar ( $-$ işaretli hesaplar), bulundukları sınıfın genel işleyiş mantığının "zıt" karakterinde çalışarak ilgili kalemleri düzeltirler. Bu yapısal hiyerarşi ve işleyiş kuralları çerçevesinde, düzenleyici hesapların $THP$ üzerindeki konumu ve işleyişine dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Aktif sınıflarda ( $1$ ve $2$ ) yer alan pasif karakterli düzenleyici hesaplar, ilgili varlıkların maliyet değerini net değerine indirgemek için artışlarında alacaklandırılırken; pasif sınıflarda ( $3$ , $4$ ve $5$ ) yer alan aktif karakterli düzenleyici hesaplar, ilgili kaynak kalemlerinin nominal değerini düzeltmek için artışlarında borçlandırılır.Cevap
B
$103$ Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri $(-)$ hesabı, işletmenin bankadaki nakit varlıklarını doğrudan azalttığı için aktif karakterli bir düzenleyici hesaptır ve çek keşide edildiğinde bu hesabın borç tarafına kayıt yapılır.
C
$501$ Ödenmemiş Sermaye $(-)$ hesabı, özkaynaklar grubunda yer alan pasif karakterli bir düzenleyici hesap olduğu için, ortakların sermaye taahhüdü azaldıkça bu hesabın borç tarafına kayıt yapılarak ana hesapla netleştirilir.
D
Bir hesabın kodunun $3$ veya $4$ ile başlaması, o hesabın dönem sonunda daima alacak kalanı vermesini zorunlu kıldığından, bu sınıflarda yer alan düzenleyici hesaplar sadece raporlama aşamasında eksi olarak gösterilen pasif karakterli hesaplardır.
E
Vadesi bir yılın altına düşen uzun vadeli kredilerin izlendiği $303$ kodlu hesap, $400$ numaralı hesabın bir parçası olduğu için aktif karakterli düzenleyici bir mantıkla çalışarak ana hesabın değerini düzeltir.

Cevap

Aktif sınıflarda yer alan pasif karakterli düzenleyicilerin artışlarında alacaklandırılması, pasif sınıflarda yer alan aktif karakterli düzenleyicilerin ise artışlarında borçlandırılması ifadesi doğrudur.

Doğru olan seçenekte belirtildiği üzere,

THP

yapısında aktif sınıflarda (

1, 2

) yer alan düzenleyici hesaplar pasif karakterli olup artışları alacak tarafına kaydedilir (Örn: Birikmiş Amortismanlar). Buna karşılık pasif sınıflarda (

3, 4, 5

) yer alan düzenleyici hesaplar aktif karakterli olup artışları borç tarafına kaydedilir (Örn: Borç Senetleri Reeskontu, Ödenmemiş Sermaye). Bu mekanizma, ilgili kalemlerin net/peşin değerleriyle sunulmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

Hesabın bulunduğu bilanço sınıfının (aktif/pasif) belirlenmesi.

1

2

sınıfları Aktif;

3

4

5

sınıfları Pasif olarak kodlanır.

THP

hiyerarşisinin ilk hanesi sınıfı belirler.

Düzenleyici (eksi işaretli) hesapların karakterinin tespit edilmesi.

Düzenleyici hesaplar, bulundukları sınıfın zıt karakterine sahiptir.

Ana hesabın değerini düzeltmek (azaltmak) için zıt yönlü kayıt gereklidir.

Karaktere göre borç/alacak işleyiş kurallarının uygulanması.

Aktif karakterli hesaplar borçtan, pasif karakterli hesaplar alacaktan artış kaydeder.

Çift taraflı kayıt sisteminin temel kuralıdır.

Aktif sınıftaki pasif karakterli (Örn:

257

) ve pasif sınıftaki aktif karakterli (Örn:

322

) hesapların eşleştirilmesi.

257

alacaklı (pasif gibi),

322

borçlu (aktif gibi) artar.

Sınıf ve karakter arasındaki asimetrik ilişkinin doğrulanması.

Anahtar Kavram

Düzenleyici Hesapların Sınıf-Karakter Asimetrisi

İpuçları

Düzenleyici hesapların kodlarının yanındaki eksi işaretinin, o hesabın ait olduğu sınıfın normal işleyişine ters çalıştığını unutmayın.

Aktif bir sınıfta (Varlıklar) eksi işaretli bir hesap varsa, bu hesap kaynaklar gibi çalışarak varlığı azaltır.

322 Borç Senetleri Reeskontu veya 501 Ödenmemiş Sermaye gibi hesapların mizan bakiyesinin hangi tarafta (borç/alacak) olduğunu düşünün; bu onların karakterini ele verir.

Daha Fazla Pratik

Dönem sonu kapanış kayıtlarında düzenleyici hesapların ana hesaplarla nasıl netleştirildiğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hesap kodlarının ilk hanesi ile mizan bakiyesini karşılaştırın. Normalde

1 \rightarrow

Borç,

3 \rightarrow

Alacak beklenir. Eğer bir hesap eksi işaretliyse bu durum tam tersine döner (

1 \rightarrow

Alacak,

3 \rightarrow

Borç).

Tahmini Süre:2m 0s

Soru