Bir kamu kurumu tarafından ihale edilen 'Şehir Hastanesi Akıllı Bina Otomasyonu ve Altyapı İnşaatı' projesini üstlenmek üzere Teknoloji Anonim Şirketi ve İnşaat Limited Şirketi bir araya gelmiştir. Yapılan sözleşmede; şirketinin sadece otomasyon ve yazılım sistemlerinin kurulmasından, şirketinin ise sadece fiziksel altyapı ve inşaat işlerinden sorumlu olacağı, hakedişlerin her ortağın tamamladığı iş kısmına göre ayrı ayrı ödeneceği kararlaştırılmıştır. Ortaklar bu faaliyet için ayrı bir tüzel kişilik oluşturmamış ve kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirmemişlerdir.
Buna göre, söz konusu iş birliğinin niteliği ve muhasebe uygulamalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Yapılan iş birliği bir konsorsiyumdur; ortaklar projenin tamamı yerine sadece kendi uzmanlık alanlarındaki kısımdan sorumlu olup, maliyet ve hakedişlerini kendi yasal defterlerinde (170 ve 350 nolu hesaplarda) izlerler.Cevap
- BBu yapılanma bir iş ortaklığıdır (joint venture); ortaklar projenin her aşamasından müteselsilen sorumlu oldukları için ortaklık adına ayrı bir kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilmesi zorunludur.
- Cİşin yıllara yaygın olması nedeniyle, her yıl sonunda 740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabında toplanan tutarlar doğrudan 622 Satılan Hizmet Maliyeti hesabına devredilerek o dönemin kâr veya zararı tespit edilir.
- DOrtaklar kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirmeseler dahi, konsorsiyum adına düzenlenen hakediş bedelleri üzerinden %25 oranında kurumlar vergisi stopajı yapılması yasal bir zorunluluktur.
- EKonsorsiyum yapısı gereği, işin bitimi beklenmeksizin her geçici vergi döneminde 350 nolu hakediş hesabı ile 170 nolu maliyet hesabı karşılaştırılarak aradaki fark 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına aktarılır.
Cevap
İş birliğinin niteliği 'Konsorsiyum' olup, ortaklar sadece kendi sorumlu oldukları kısımların maliyet ve hakedişlerini kendi bünyelerinde (170 ve 350 nolu hesaplar aracılığıyla) takip ederler.
Verilen senaryoda ortakların sorumluluklarının net bir şekilde bölüşüldüğü (biri yazılım, diğeri inşaat) ve hakedişlerin bu bölümlere göre ödendiği belirtilmiştir. Bu durum yapının bir 'Konsorsiyum' olduğunu gösterir. Konsorsiyumlarda ortaklar ayrı bir tüzel kişilik oluşturmadıkları sürece her biri kendi payına düşen maliyetleri (170) ve hakedişleri (350) kendi defterlerinde takip ederler ve kâr/zarar hesabı işin bittiği yıl gerçekleştirilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Konsorsiyum ve İş Ortaklığı Ayrımı
Daha Fazla Pratik
İş ortaklıklarının adi ortaklıktan farklarını ve kurumlar vergisi mükellefiyeti seçildiğinde muhasebe kayıtlarının nasıl değiştiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s