Soru

Zorluk: OrtaAlacakların Envanteri ve Değerlemesi

İşletme, 01.12.202501.12.2025 tarihinde 10.00010.000 ABD Doları tutarındaki malı kredili (veresiye) olarak satmıştır. İşlem tarihindeki kur 11 USD = 3030 TL'dir. İşletme, dönem sonu envanter ve değerleme işlemlerini 31.12.202531.12 .2025 tarihinde gerçekleştirmekte olup bu tarihte kur 11 USD = 3434 TL olarak belirlenmiştir.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12 .2025 tarihinde yapması gereken değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    121 Alacak Senetleri Hesabı 40.00040.000 TL (Borçlu), 646 Kambiyo Karları Hesabı 40.00040.000 TL (Alacaklı)
  2. B
    120 Alıcılar Hesabı 40.00040.000 TL (Borçlu), 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar Hesabı 40.00040.000 TL (Alacaklı)
  3. 120 Alıcılar Hesabı 40.00040.000 TL (Borçlu), 646 Kambiyo Karları Hesabı 40.00040.000 TL (Alacaklı)Cevap
  4. D
    656 Kambiyo Zararları Hesabı 40.00040.000 TL (Borçlu), 120 Alıcılar Hesabı 40.00040.000 TL (Alacaklı)
  5. E
    102 Bankalar Hesabı 340.000340.000 TL (Borçlu), 120 Alıcılar Hesabı 340.000340.000 TL (Alacaklı)

Cevap

Dönem sonu değerleme işlemleri kapsamında, artan kur farkı (40.00040.000 TL) '120 Alıcılar' hesabının borcuna ve '646 Kambiyo Karları' hesabının alacağına kaydedilmelidir.
İşletmenin dövizli alacağı dönem sonunda değerlendiğinde, kur artışı nedeniyle alacağın TL karşılığında bir artış meydana gelmiştir. Muhasebenin temel kavramlarından biri olan ihtiyatlılık ve tam açıklama gereği, bu artışın dönem sonunda '120 Alıcılar' hesabı borçlandırılarak varlık değeri güncellenmeli ve aradaki fark '646 Kambiyo Karları' hesabına gelir olarak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlem tarihindeki alacağın TL karşılığını hesaplayınız.
10.000 USD×30 TL/USD=300.000 TL10.000 \text{ USD} \times 30 \text{ TL/USD} = 300.000 \text{ TL}
Alacağın deftere kaydedilen (mukayyet) değerini belirlemek için gereklidir.
2
Dönem sonu (31.12.202531.12.2025) itibarıyla alacağın güncel TL karşılığını hesaplayınız.
10.000 USD×34 TL/USD=340.000 TL10.000 \text{ USD} \times 34 \text{ TL/USD} = 340.000 \text{ TL}
VUK hükümleri uyarınca dövizli alacakların dönem sonu kurlarıyla değerlenmesi gerekir.
3
Değerleme farkını ve niteliğini tespit ediniz.
340.000300.000=40.000 TL340.000 - 300.000 = 40.000 \text{ TL} (Olumlu fark)
Alacak tutarı TL bazında arttığı için işletme lehine bir kambiyo karı oluşmuştur.
4
Yevmiye kaydını oluşturunuz.
Alıcılar hesabına 40.00040.000 TL borç, Kambiyo Karları hesabına 40.00040.000 TL alacak kaydı yapılır.
Varlık hesaplarındaki artışlar borca, gelir tablosu hesaplarındaki artışlar alacağa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Dövizli Ticari Alacakların Değerlemesi

İpuçları

1
Alacağın başlangıçtaki TL değeri ile dönem sonundaki kur üzerinden hesaplanan TL değeri arasındaki farkı bulunuz.
2
Senetsiz alacakların '120 Alıcılar' hesabında izlendiğini ve döviz kurlarındaki artışın alacaklı taraf için bir 'kar' olduğunu unutmayınız.
3
10.00010.000 doların 34 TL üzerinden değeri ile 30 TL üzerinden değeri arasındaki 40.00040.000 TL'lik farkı ilgili varlık ve gelir hesaplarına kaydediniz.

Daha Fazla Pratik

Kurun düşmesi durumunda yapılacak olan Kambiyo Zararı kaydını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak doğrudan kur farkı (3430=434 - 30 = 4 TL) üzerinden toplam döviz tutarını çarparak da farka ulaşabilirsiniz: 10.000×4=40.00010.000 \times 4 = 40.000 TL.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla