Soru

Zorluk: OrtaHazır Değerler Envanteri ve Değerlemesi

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli mizan ve envanter çalışmaları sonucunda hazır değerler kalemlerine ilişkin şu bilgiler derlenmiştir:

Bilgi TürüTutar / Değer
100100 Kasa Hesabı Borç Kalanı100.000100.000 TL
Kasa Mevcudundaki Döviz Tutarı2.0002.000 USD
Döviz Kayıt Kuru (11 USD)3030 TL
Fiili Kasa Sayımı Sonucu105.000105.000 TL
Dönem Sonu Değerleme Kuru (11 USD)3434 TL

Envanter sırasında ayrıca, işletmenin bir satıcıya verdiği 10.00010.000 TL tutarlı çekin, kayıtlarda yanlışlıkla doğrudan 102102 Bankalar hesabının alacağına yazıldığı tespit edilmiştir. Kasa sayım farkının ise personelin sorumluluğunda olduğu saptanmıştır.

Buna göre, işletmenin yapması gereken envanter ve düzeltme kayıtları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Kasa sayım fazlası 5.0005.000 TL olarak "397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları" hesabına alacak kaydedilmelidir.
  2. B
    Döviz değerlemesi sonucunda "646 Kambiyo Karları" hesabına 10.00010.000 TL alacak kaydı yapılmalıdır.
  3. C
    Kayıt hatasının düzeltilmesi için "103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri" hesabı 10.00010.000 TL borçlandırılmalıdır.
  4. Kasa noksanının personelin sorumluluğunda olduğu anlaşıldığında, yapılacak düzeltme kaydında "135 Personelden Alacaklar" hesabı 3.0003.000 TL borçlandırılmalıdır.Cevap
  5. E
    Yanlış kaydedilen çek işlemi için "102 Bankalar" hesabı 10.00010.000 TL alacaklandırılarak düzeltme yapılmalıdır.

Cevap

Kasa noksanının personelin sorumluluğunda olduğu anlaşıldığında, yapılacak düzeltme kaydında 135 Personelden Alacaklar hesabı 3.000 TL borçlandırılmalıdır.
İşletmenin kasa hesabı değerleme öncesi 100.000100.000 TL bakiyeye sahiptir. 2.0002.000 USD'nin 3030 TL'den 3434 TL'ye çıkmasıyla 8.0008.000 TL kur farkı karı oluşur ve bu tutar kasa hesabına eklenerek defter değeri 108.000108.000 TL'ye yükseltilir. Fiili sayım sonucu 105.000105.000 TL olduğundan, kasada 3.0003.000 TL tutarında bir noksanlık olduğu kesinleşir. Bu noksanlığın personelin sorumluluğunda olduğu saptandığına göre, bu tutarın "135 Personelden Alacaklar" hesabına borç kaydedilmesi muhasebe ilkelerine uygun ve doğru bir işlemdir.

Adım Adım Çözüm

1
Dövizli kasa mevcudunun dönem sonu değerlemesini yapın.
2.000 USD×(3430)=8.0002.000 \text{ USD} \times (34 - 30) = 8.000 TL Kambiyo Karı.
Yabancı paralar dönem sonunda borsa rayici veya efektif kurla değerlenerek Türk Lirası karşılığı güncellenmelidir.
2
Kasanın değerleme sonrası güncel defter değerini (borç kalanını) hesaplayın.
100.000+8.000=108.000100.000 + 8.000 = 108.000 TL.
Kambiyo karı kasa hesabının borcuna yazılarak hesabın TL bakiyesi güncel kura getirilir.
3
Güncel defter değeri ile fiili sayım sonucunu karşılaştırarak farkı bulun.
108.000108.000 (Defter) - 105.000105.000 (Sayım) = 3.0003.000 TL Noksanlık.
Defter değerinin fiili sayımdan fazla olması durumunda kasa noksanlığı söz konusudur.
4
Kayıt hatasını (çek işlemi) düzeltmek için gerekli kaydı belirleyin.
Borç: 102 Bankalar 10.00010.000 / Alacak: 103 Verilen Çekler 10.00010.000.
Hatalı olarak alacaklandırılan Bankalar hesabı borçlandırılarak düzeltilir; kullanılmayan Verilen Çekler hesabı ise alacaklandırılarak kayda alınır.
5
Kasa noksanlığının çözümü (personel mahsubu) için muhasebe kaydını yapın.
Borç: 135 Personelden Alacaklar 3.0003.000 / Alacak: 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları 3.0003.000.
Noksanlığın nedeni personele yüklendiği için geçici hesap olan 197 kapatılarak Personelden Alacaklar hesabı borçlandırılır.

Anahtar Kavram

Kasa hesabının döviz değerlemesi ile birlikte sayım farklarının (197/397) tespiti ve personelden mahsup yoluyla çözümü.

Daha Fazla Pratik

Bank mutabakatı sırasında ortaya çıkan banka masrafları ve faiz tahakkuklarının hazır değerler üzerindeki etkisini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kasa farkını bulurken dövizli kısmı ve TL kısmını ayırarak da ilerleyebilirsiniz: TL kasa 40.00040.000, Dövizli kasa 60.00060.000. Değerleme sonrası dövizli kasa 68.00068.000 olur. Toplam beklenen 108.000108.000, sayılan 105.000105.000 olduğundan noksanlık 3.0003.000 TL'dir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla