Examkin

Soru

Zorluk: ZorMenkul Kıymetler

İşletme, 20252025 yılı içerisinde geçici yatırım amacıyla tanesi 5050 TL'den 2.0002.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için bankaya ayrıca 1.5001.500 TL komisyon ödemiştir. Yıl içinde, iştirak edilen şirket tarafından gerçekleştirilen sermaye artırımı sonucunda işletmeye %25\%25 oranında bedelsiz hisse senedi teslim edilmiştir. 20252025 yıl sonu itibarıyla hisse senetlerinin borsa değerinin tanesinin 3636 TL olduğu tespit edilmiş ve gerekli değerleme işlemleri yapılmıştır. İşletme, 20262026 yılı Şubat ayı içerisinde portföyündeki bu hisse senetlerinden 1.0001.000 adedini tanesi 4242 TL'den banka aracılığıyla satmıştır.

Bu satış işlemine ilişkin yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. 645 Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı 2.0002.000 TL alacaklandırılır.Cevap
  2. B
    655 Menkul Kıymet Satış Zararları Hesabı 8.0008.000 TL borçlandırılır.
  3. C
    645 Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı 1.4001.400 TL alacaklandırılır.
  4. D
    645 Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı 6.0006.000 TL alacaklandırılır.
  5. E
    119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı 10.00010.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Menkul kıymet satış kârı, satış bedeli ile bedelsiz artış sonrası oluşan yeni birim maliyet arasındaki fark üzerinden hesaplanır ve '645 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabına 2.0002.000 TL alacak kaydı yapılır.
Doğru cevap olan kâr tutarı şu şekilde hesaplanır: İşletmenin başlangıçta 100.000100.000 TL maliyetli 2.0002.000 adet hissesi vardır. %25\%25 bedelsiz artışla hisse sayısı 2.5002.500'e çıkmış, birim maliyet ise 100.000/2.500=40100.000 / 2.500 = 40 TL'ye düşmüştür. 1.0001.000 adet hisse 4242 TL'den satıldığında, hisse başına 22 TL (42−4042 - 40) kâr elde edilir ve toplam kâr 1.000×2=2.0001.000 \times 2 = 2.000 TL olur. Bu tutar '645 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Alış maliyetinin ve komisyonun belirlenmesi
Toplam alış bedeli: 2.000×50=100.0002.000 \times 50 = 100.000 TL. Komisyon (1.5001.500 TL) doğrudan gider yazılır.
Menkul kıymet alış komisyonları Tekdüzen Hesap Planı'na göre maliyete eklenmez, dönem gideri olarak izlenir.
2
Bedelsiz hisse senedi artışı sonrası birim maliyetin hesaplanması
Yeni miktar: 2.000+(2.000×%25)=2.5002.000 + (2.000 \times \%25) = 2.500 adet. Birim maliyet: 100.000/2.500=40100.000 / 2.500 = 40 TL.
Bedelsiz hisse senetleri toplam maliyeti değiştirmez ancak hisse sayısını artırarak birim maliyeti düşürür.
3
Dönem sonu karşılık tutarının belirlenmesi
Hisse başına düşüş: 40−36=440 - 36 = 4 TL. Toplam karşılık (119119 hesabı): 2.500×4=10.0002.500 \times 4 = 10.000 TL.
İhtiyatlılık kavramı gereği maliyet değeri borsa değerinden yüksek olan menkul kıymetler için karşılık ayrılır.
4
Satış sonucunun hesaplanması
Satış tutarı: 1.000×42=42.0001.000 \times 42 = 42.000 TL. Satılanların maliyeti: 1.000×40=40.0001.000 \times 40 = 40.000 TL. Kâr (645645): 42.000−40.000=2.00042.000 - 40.000 = 2.000 TL.
Menkul kıymet satış kârı, satış bedeli ile kayıtlı maliyet bedeli arasındaki olumlu farktır.
5
İlgili karşılığın iptali
İptal edilen karşılık: 1.000×4=4.0001.000 \times 4 = 4.000 TL.
Satılan menkul kıymetlere ait karşılıklar, satış anında '119' hesabı borçlandırılarak '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına aktarılır.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerde bedelsiz hisse senedi artışının birim maliyet üzerindeki etkisi ve satış anında kâr/karşılık iptali hesaplamaları.

İpuçları

1
Hisse senedi alımında ödenen komisyonların maliyete mi ekleneceğine yoksa gider mi yazılacağına dikkat edin.
2
Bedelsiz hisse senedi teslim alınması, toplam maliyeti değiştirmeden birim maliyeti düşüren bir unsurdur.
3
Satış kârını hesaplarken satış fiyatı ile borsa değeri arasındaki farkı değil, satış fiyatı ile kayıtlı birim maliyet arasındaki farkı kullanın.

Daha Fazla Pratik

Menkul kıymet satışında karşılık iptalinin gelir tablosundaki hangi hesapta izlendiğini (644) tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam bazda hesaplama yapılabilir: Satılan hisselerin toplam maliyeti (1.000/2.500×100.000=40.0001.000 / 2.500 \times 100.000 = 40.000 TL) ile toplam satış bedeli (42.00042.000 TL) arasındaki fark doğrudan kârı verir.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Menkul Kıymetler

Bu konudan daha fazla soru