Soru

Zorluk: ZorStatü, Olağanüstü Yedekler ve Özel Fonlar

ABCABC A.Ş., ana sözleşmesinde yer alan hükümler doğrultusunda her yıl kârının belirli bir kısmını "542 Statü Yedekleri" hesabına aktarmaktadır. İşletme, 20232023 yılı Ekim ayında maliyet bedeli 300.000300.000 TL, birikmiş amortismanı 160.000160.000 TL olan bir makineyi 250.000250.000 TL'ye peşin satmış ve yönetim kurulu kararıyla makineyi yenilemek üzere satış kârını "549 Özel Fonlar" (Yenileme Fonu) hesabına kaydetmiştir. İşletme, 20242024 yılı Mart ayında 600.000600.000 TL bedelle yeni bir makine satın almış ve bu makine için 55 yıl ekonomik ömür üzerinden normal amortisman yöntemini uygulamaya başlamıştır.

Buna göre, 20242024 yılı sonunda yapılacak amortisman kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. "549 Özel Fonlar" hesabı 110.000110.000 TL borçlandırılırken, aradaki 10.00010.000 TL fark ilgili gider hesabına borç kaydedilir.Cevap
  2. B
    Amortisman tutarının tamamı olan 120.000120.000 TL, doğrudan ilgili gider hesabına borç kaydedilir ve fon bakiyesi korunur.
  3. C
    "549 Özel Fonlar" hesabı 120.000120.000 TL borçlandırılarak hesap bakiyesi eksiye düşürülür.
  4. D
    "549 Özel Fonlar" hesabı 110.000110.000 TL borçlandırılır, fonu aşan 10.00010.000 TL'lik kısım için amortisman ayrılmaz.
  5. E
    Satıştan elde edilen 110.000110.000 TL kâr, yeni makine satın alındığı anda doğrudan "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar" hesabına aktarılır.

Cevap

Amortisman kaydı yapılırken mevcut olan 110.000110.000 TL tutarındaki yenileme fonu tamamen kullanılır, fonu aşan 10.00010.000 TL ise gider olarak kaydedilir.
İşletme duran varlık yenileme amacıyla satış kârını fon hesabına almışsa, yeni varlığın ayrılan amortismanları bu fondan mahsup edilir. Hesaplamalara göre yıllık amortisman 120.000120.000 TL, mevcut fon ise 110.000110.000 TL'dir. Bu durumda fonun tamamı (110.000110.000 TL) borçlandırılarak kapatılır, fonun karşılayamadığı kalan 10.00010.000 TL ise ilgili gider hesabına (Pazarlama, Genel Yönetim vb.) borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Eski makinenin satış kârını hesapla
Net Defter Değeri = 300.000160.000=140.000300.000 - 160.000 = 140.000 TL. Satış Kârı = 250.000140.000=110.000250.000 - 140.000 = 110.000 TL.
Yenileme fonuna aktarılacak tutarı belirlemek için satış kârının tespiti gerekir.
2
Yeni makinenin yıllık amortisman tutarını hesapla
600.000/5=120.000600.000 / 5 = 120.000 TL.
20242024 yılı sonunda ayrılacak toplam amortisman yükünü belirlemek için gereklidir.
3
Fon bakiyesi ile amortisman tutarını karşılaştır ve muhasebe mantığını kur
Fon (110.000110.000 TL) < Amortisman (120.000120.000 TL). Fark = 10.00010.000 TL (Gider).
VUK uyarınca yenileme fonu, yeni varlığın amortismanlarını itfa etmek için kullanılır. Fon yetersizse kalan kısım dönem gideri yazılır.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonunun Amortismana Mahsubu
Bu soruyu puanla