Soru

Zorluk: Çok zorMenkul Değerler İşlemleri

Bir banka, "Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" (FVOCI) portföyünde izlediği, nominal değeri 600.000600.000 TL olan bir devlet tahvilini, kupon ödeme tarihleri arasında 635.000635.000 TL (işlemiş faiz dahil) bedelle nakit karşılığında satmıştır. Satış tarihindeki güncel veriler aşağıdadır:

KalemTutar
İtfa Edilmiş Maliyet (Amortize Maliyet)610.000610.000 TL
Özkaynaklarda İzlenen Birikmiş Değerleme Kârı (Alacak Bakiyesi)12.00012.000 TL
Satış Tarihine Kadar İşlemiş Ancak Tahakkuk Ettirilmemiş Faiz8.0008.000 TL

Buna göre, söz konusu satış işleminin Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTP) ve TFRS 9 çerçevesinde kâr/zarar tablosu ve özkaynaklar üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. "Menkul Değer Satış Kârları" hesabına 17.00017.000 TL alacak kaydedilir ve özkaynaklardaki 12.00012.000 TL tutar kâr/zarar hesaplarına aktarılarak ilgili özkaynak hesabı kapatılır.Cevap
  2. B
    "Menkul Değer Satış Kârları" hesabına 25.00025.000 TL alacak kaydedilir ve özkaynaklardaki değerleme kârı doğrudan geçmiş yıllar kârlarına aktarılır.
  3. C
    "Menkul Değer Satış Kârları" hesabına sadece cari dönemdeki değer artışı olan 5.0005.000 TL alacak kaydedilir, özkaynaklardaki 12.00012.000 TL'lik bakiye ise hesapta bırakılır.
  4. D
    Toplam 25.00025.000 TL tutarında "Menkul Değerlerden Alınan Faizler" geliri kaydedilir ve özkaynaklardaki değerleme farkı iptal edilerek gider yazılır.
  5. E
    "Menkul Değer Satış Kârları" hesabına 13.00013.000 TL kâr kaydedilir ve işlemiş faiz tutarı özkaynaklardaki değerleme farkı bakiyesinden mahsup edilir.

Cevap

"Menkul Değer Satış Kârları" hesabına 17.00017.000 TL kâr kaydedilmeli ve özkaynaklardaki 12.00012.000 TL tutar kâr/zarara (reclassification adjustment) aktarılmalıdır.
Doğru cevap, işlemiş faizin ayrıştırılmasını ve sermaye kazancının amortize maliyet üzerinden hesaplanarak özkaynaklardaki rezervin kâr/zarara aktarılmasını ifade eder. Banka muhasebe standartlarına göre, FVOCI sınıfındaki borçlanma araçları satıldığında, özkaynaklarda bekleyen değerleme farkları kâr/zarar tablosundaki 'Menkul Değer Satış Kârları/Zararları' hesabına transfer edilerek (recycling) kârın tamamı (17.00017.000 TL) realize edilmiş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kirli satış fiyatından işlemiş faizi ayrıştırarak temiz satış fiyatını bulma
635.000635.000 TL - 8.0008.000 TL = 627.000627.000 TL
Mid-period satışlarda tahsil edilen tutarın içindeki faiz bileşeni 'Menkul Değerlerden Alınan Faizler' hesabına kaydedilmelidir.
2
Gerçekleşen toplam sermaye kazancını (satış kârını) hesaplama
627.000627.000 TL (Temiz Fiyat) - 610.000610.000 TL (İtfa Edilmiş Maliyet) = 17.00017.000 TL
FVOCI varlıklarda satış kârı, temiz satış fiyatı ile varlığın amortize maliyeti arasındaki farktır.
3
Özkaynaklardaki değerleme farkının akıbetini belirleme
12.00012.000 TL özkaynaklardan çıkarılarak kâr/zarar tablosuna (702 hesap) aktarılır.
Borçlanma araçları için FVOCI kategorisinde satış anında özkaynaklardaki birikmiş kâr/zarar 'Geri Dönüşüm' (Recycling) yoluyla gelir tablosuna yansıtılmalıdır.
4
Muhasebe kaydı mantığını kurma
Kasa (Borç): 635.000635.000 / Varlık Hesabı (Alacak): 622.000622.000 (Gerçeğe Uygun Değer) / Faiz Geliri (Alacak): 8.0008.000 / Satış Kârı (Alacak): 5.0005.000. Ek olarak; Özkaynak Değerleme Farkı (Borç): 12.00012.000 / Satış Kârı (Alacak): 12.00012.000.
Bu iki kayıt birleştirildiğinde toplam satış kârı 17.00017.000 TL olmaktadır.

Anahtar Kavram

FVOCI (Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelir) Varlıkların Satışında Recycling (Geri Dönüşüm) İşlemi

İpuçları

1
Satış bedelinin (635.000635.000 TL) içindeki faiz bileşenini ilk adımda ayıklayın.
2
Varlığın satış tarihindeki net defter değeri (gerçeğe uygun değeri), amortize maliyet ile özkaynaklardaki değerleme farkının toplamıdır (622.000622.000 TL).
3
FVOCI borçlanma araçlarında, satış anında özkaynaklardaki tutarın kâr/zarar tablosuna aktarılması (recycling) gerektiğini ve kârın amortize maliyet baz alınarak hesaplandığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

FVOCI portföyündeki 'hisse senetleri' (özkaynak araçları) için satış anında recycling yapılıp yapılmadığını ve farkın doğrudan geçmiş yıllar kârlarına aktarılma durumunu inceleyin.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla