Soru

Zorluk: Çok zorDöviz ve Efektif İşlemleri

İşletme Tek Düzen Hesap Planı'nı ve Vergi Usul Kanunu (VUK) değerleme esaslarını kullanan bir dış ticaret firmasının 31.12.202531.12.2025 tarihi itibarıyla döviz cinsinden varlık ve borçlarına ilişkin envanter bilgileri aşağıdadır:

Hesap AdıDöviz TutarıKayıtlı Değeri (TL)
100100 Kasa (Efektif)5.0005.000 USD150.000150.000 TL
102102 Bankalar (Döviz Mevduatı)20.00020.000 USD600.000600.000 TL
320320 Satıcılar (Dövizli Borç)10.00010.000 USD310.000310.000 TL

TCMB tarafından değerleme günü için ilan edilen kurlar şöyledir:

Kur TürüDeğer (TL)
Efektif Alış33,5033,50 TL
Efektif Satış33,7033,70 TL
Döviz Alış33,6033,60 TL
Döviz Satış33,8033,80 TL

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda yapacağı değerleme işlemleri neticesinde gelir tablosunda raporlayacağı "Net Kambiyo Karı" tutarı kaç TL'dir?

  1. 63.50063.500Cevap
  2. B
    61.50061.500
  3. C
    64.00064.000
  4. D
    66.50066.500
  5. E
    115.500115.500

Cevap

İşletmenin dönem sonunda raporlayacağı net kambiyo karı 63.50063.500 TL'dir.
Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca, işletmelerin dönem sonu değerlemelerinde kasadaki nakit yabancı paralar (efektif) için 'Efektif Alış Kuru', bankadaki dövizler ve dövizli borçlar/alacaklar için ise 'Döviz Alış Kuru' esas alınır. Kasa farkı 17.50017.500 TL kar, banka farkı 72.00072.000 TL kar ve satıcılar borç farkı 26.00026.000 TL zarar (310.000310.000 TL'den 336.000336.000 TL'ye yükseldiği için) olarak hesaplanır. Net sonuç: 17.500+72.00026.000=63.50017.500 + 72.000 - 26.000 = 63.500 TL Kambiyo Karı şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kasa (Efektif) mevcudunun değerlenmesi
5.000×33,50=167.5005.000 \times 33,50 = 167.500 TL; Fark: 167.500150.000=17.500167.500 - 150.000 = 17.500 TL (Olumlu)
VUK 280. madde uyarınca kasa mevcutları (efektif) efektif alış kuru ile değerlenir.
2
Bankalar (Döviz) hesabının değerlenmesi
20.000×33,60=672.00020.000 \times 33,60 = 672.000 TL; Fark: 672.000600.000=72.000672.000 - 600.000 = 72.000 TL (Olumlu)
Yabancı para cinsinden banka mevduatları döviz alış kuru ile değerlenir.
3
Satıcılar (Dövizli Borç) hesabının değerlenmesi
10.000×33,60=336.00010.000 \times 33,60 = 336.000 TL; Fark: 336.000310.000=26.000336.000 - 310.000 = 26.000 TL (Olumsuz)
Yabancı para cinsinden borçlar döviz alış kuru ile değerlenir. Borç tutarının artması işletme için kambiyo zararı oluşturur.
4
Net Kambiyo Kar/Zarar tutarının hesaplanması
17.500+72.00026.000=63.50017.500 + 72.000 - 26.000 = 63.500 TL (Net Kar)
Varlık ve kaynak hesaplarındaki tüm değerleme farkları mahsup edilerek net sonuç bulunur.

Anahtar Kavram

Efektif ve Döviz Ayrımı ile VUK Değerleme Esasları

İpuçları

1
Kasa ve banka hesapları için hangi kurların kullanılacağını hatırlayın; efektif (nakit) ve döviz (kaydi) ayrımı kritiktir.
2
VUK uyarınca değerlemede alış kurları esas alınır. Borç artışının işletme için ne yönde bir etki yarattığını düşünün.
3
Kasa için Efektif Alış (33,5033,50), Banka ve Borç için Döviz Alış (33,6033,60) kurunu kullanmalısınız. Borç artışını zarar olarak kaydedin.

Daha Fazla Pratik

Kur farklarının Tek Düzen Hesap Planı'ndaki 646 ve 656 numaralı hesaplara kaydedilme kurallarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla