Hazır Değerler Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 4

Soru 61Soru →

İşletmenin "100 Kasa" hesabının borç kalanı $60.000$ TL'dir ve bu tutarın tamamı $2.000$ ABD Dolarından ( $1$ USD = $30$ TL) oluşmaktadır. Dönem sonunda yapılan sayımda kasa mevcudunun $1.950$ ABD Doları olduğu tespit edilmiş ve noksanlığın nedeni saptanamadığı için "197 Sayım ve Tesellüm Noksanları" hesabına kaydedilmiştir. Dönem sonu değerleme kuru ise $1$ USD = $33$ TL olarak belirlenmiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken kambiyo kârı kaydında yer alacak tutar kaç TL'dir?

4.350

5.850

6.000

1.500

7.350

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $5.850$

Cevap

İşletmenin dönem sonunda yapması gereken kambiyo kârı kaydı tutarı

5.850

TL'dir.

Doğru yanıt olan tutar, kasada fiilen bulunan

1.950

ABD Dolarının değerlenmesiyle elde edilir. Başlangıçta

30

TL olan kur, dönem sonunda

33

TL'ye yükseldiği için dolar başına

3

TL kâr oluşmuştur. Bu durumda

1.950 \times 3 = 5.850

TL kambiyo kârı doğar. İşlem sırasına göre önce

50

USD noksanlık kaydı yapılarak kasa bakiyesi

58.500

TL'ye indirilmiş, ardından bu bakiye

64.350

TL'ye tamamlanarak aradaki fark olan

5.850

TL kâr olarak kaydedilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Kasa noksanlığının miktar ve tutar olarak belirlenmesi

Noksanlık:

2.000 - 1.950 = 50

USD; TL karşılığı:

50 \times 30 = 1.500

TL

Değerleme öncesinde fiili envanter sonucuna göre kasa hesabı düzeltilmelidir.

2

Kasa hesabının düzeltilmiş (güncel) TL bakiyesinin hesaplanması

60.000 - 1.500 = 58.500

TL

197 Sayım ve Tesellüm Noksanları kaydı ile kasa hesabı alacaklandırılarak fiili düzeye indirilmiştir.

3

Fiili mevcudun dönem sonu kuruna göre değerlenmesi

Dönem sonu değeri:

1.950 \times 33 = 64.350

TL

Yabancı paralar dönem sonunda MB döviz alış kuru üzerinden değerlenmelidir.

4

Kambiyo kârı tutarının tespiti

Kâr:

64.350 - 58.500 = 5.850

TL

Düzeltilmiş defter değeri ile piyasa değeri arasındaki olumlu fark kambiyo kârı olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı kasa işlemlerinde envanter ve değerleme sırası

Daha Fazla Pratik

Noksanlığın nedeninin dönem sonunda da bulunamaması durumunda, noksanlık tutarının '689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar' hesabına nasıl aktarılacağını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak, önce her bir dolar için kur artışını (

33 - 30 = 3

TL) hesaplayıp, bunu sadece fiili bakiye olan

1.950

ile çarparak doğrudan kâr tutarına (

1.950 \times 3 = 5.850

) ulaşabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 62Soru →

İşletmede yapılan gün sonu kasa sayımında fiili kasa mevcudunun $12.600$ TL olduğu, "100 Kasa" hesabının borç kalanının ise $12.300$ TL olduğu tespit edilmiştir. Farkın nedeni aynı gün belirlenememiştir. Bu durumun muhasebeleştirilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

100 Kasa hesabı

300

TL borçlu, 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabı

300

TL alacaklı

100 Kasa hesabı

300

TL borçlu, 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabı

300

TL alacaklı

197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı

300

TL borçlu, 100 Kasa hesabı

300

TL alacaklı

397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabı

300

TL borçlu, 100 Kasa hesabı

300

TL alacaklı

102 Bankalar hesabı

300

TL borçlu, 100 Kasa hesabı

300

TL alacaklı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100 Kasa hesabı $300$ TL borçlu, 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabı $300$ TL alacaklı

Cevap

100 Kasa hesabı

300

TL borçlu, 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabı

300

TL alacaklı şeklinde yapılan kayıt doğrudur.

Sayım sonucunda bulunan fiili mevcudun (

12.600

TL), kasa hesabının borç kalanından (

12.300

TL) büyük olması bir 'Kasa Fazlası' durumunu gösterir. Bu durumda kasa hesabındaki fiili artışı kayıtlara yansıtmak için hesap borçlandırılır; farkın nedeni henüz bilinmediği için '397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları' hesabı alacaklandırılarak geçici bir kayıt yapılır.

Adım Adım Çözüm

1

Fiili mevcut ile kayıtlı mevcut arasındaki farkı hesapla

12.600

(Fiili) -

12.300

(Kayıtlı) =

300

TL Fazlalık

Sayım sonucunda kasanın durumunu (noksan/fazla) belirlemek için karşılaştırma yapılır.

2

Tespit edilen fazlalığı muhasebe sistemine aktar

100 Kasa (Borçlu)

300

TL / 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları (Alacaklı)

300

TL

Kasadaki fiili artışı kayıt altına almak ve nedenini araştırmak üzere geçici hesaba kaydetmek gerekir.

Anahtar Kavram

Kasa Sayım Fazlası ve Geçici Hesap Kullanımı

Daha Fazla Pratik

Kasa fazlasının nedeninin bir müşteriden yapılan tahsilatın kaydedilmemesi olduğu anlaşıldığında yapılacak düzeltme kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 63Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli genel geçici mizanında ve dönem sonu envanter çalışmalarında şu bilgiler tespit edilmiştir:

Hesap Adı	Borç Kalanı ( $TL$ )	Envanter Bilgileri
$100$ Kasa	$150.000$	$4.000$ ABD Doları ( $1$ USD = $25$ $TL$ ) ve geri kalanı $TL$
$102$ Bankalar	$200.000$	Banka ekstresi ile kayıtlar arasında fark saptanmıştır.
$103$ Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)	$50.000$	-

Yapılan fiili sayımda kasada $3.900$ ABD Doları ve $50.500$ $TL$ nakit olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bir satıcıya verilen $10.000$ $TL$ 'lik çekin kaydı sırasında yanlışlıkla " $102$ Bankalar" hesabından çıkış yapıldığı anlaşılmıştır. Dönem sonu değerlemesinde ABD Doları kuru $32$ $TL$ olarak belirlenmiştir. Kasa noksanlığının nedeni bulunamamış, kasa fazlalığının ise bir müşteriden yapılan tahsilatın kaydedilmemesinden kaynaklandığı saptanmıştır.

Bu bilgilere göre, yapılan tüm envanter ve değerleme kayıtları sonucunda işletmenin dönem net karı veya zararını etkileyen kalemlerin net tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

24.800

TL

Kar

25.500

TL

Kar

24.100

TL

Kar

34.800

TL

Kar

25.300

TL

Kar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $24.800$ $TL$ Kar

Cevap

24.800

TL

Kar (Kambiyo Karı ve Diğer Olağandışı Gider/Zarar Netleşmesi)

İşletmenin kar veya zararını etkileyen iki temel unsur bulunmaktadır: Birincisi, kasada fiilen bulunan

3.900

ABD Doları üzerinden hesaplanan kur farkı karıdır (

3.900 \times (32-25) = 27.300

TL

-

646

Kambiyo Karları). İkincisi ise sayım sırasında tespit edilen ve nedeni bulunamadığı için dönem sonu itibarıyla zarar kaydedilen kasa noksanlığıdır (

100

USD

\times 25

TL

=

2.500

TL

-

689

Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar). Bu iki kalem arasındaki fark (

27.300 - 2.500

) işletmenin karını net

24.800

TL

artırmaktadır. Kasa fazlalığı (

500

TL

) bir müşteriden yapılan tahsilatın unutulmasından kaynaklandığı için alacaklar veya avanslar hesaplarıyla ilişkilendirilir ve kar/zarar yaratmaz. Banka kaydındaki

102

yerine

103

kullanımı hatasının düzeltilmesi de sadece bilanço hesapları arasında bir yer değişiminden ibarettir.

Adım Adım Çözüm

1

Kasa sayım farklarının (noksan ve fazla) tespit edilmesi

100

USD noksan ve

500

TL

fazla tespit edilmiştir.

Mizan değerleri ile fiili sayım arasındaki farklar envanter kaydı için temeldir.

2

Kasa noksanlığının kayıtlı değer üzerinden hesaplanması

100

USD

\times 25

TL

=

2.500

TL

noksan kaydı.

Sayım farkları her zaman işletmenin kayıtlı (maliyet) değeri üzerinden muhasebeleştirilir.

3

Mevcut yabancı paranın dönem sonu değerlemesinin yapılması

3.900

USD

\times (32 - 25)

=

27.300

TL

Kambiyo Karı.

Sadece fiilen mevcut olan

3.900

USD değerlemeye tabi tutulur.

4

Sayım farklarının sonuç hesaplarına aktarılması

Noksanlık (

2.500

TL

) Gider, Fazlalık (

500

TL

) Bilanço hesabı.

Nedeni bulunamayan noksanlık giderleşir; nedeni bulunan fazlalık ise kar/zararı etkilemez.

5

Net kar/zarar etkisinin hesaplanması

27.300

(Gelir) -

2.500

(Gider) =

24.800

TL

Net Kar etkisi.

Banka düzeltme kaydı (

102

ve

103

arası) kar/zararı etkilemediği için dahil edilmez.

Anahtar Kavram

Hazır değerlerde envanter, değerleme ve sayım farklarının sonuç hesaplarına aktarımı.

Daha Fazla Pratik

Kur farklarının hem bankadaki (102) hem de kasadaki (100) dövizler için hesaplandığı, ancak noksan çıkan tutarların noksanlık tarihinde sabitlendiği senaryoları inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 64Soru →

Bir işletmenin dönem sonu envanter çalışmaları sırasında hazır değerler grubunda yer alan bazı unsurlar ve tutarları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Varlık / Kaynak Kalemi	Tutar (TL)
Kasa mevcudu	$12.500$
Vadesiz banka mevduatı	$24.000$
Portföydeki vadesi gelmiş alınan çekler	$18.000$
İleri vadeli (vadesi sonraki yıla sarkan) alınan çekler	$15.000$
Düzenlenen ve ilgililere teslim edilen ödeme emirleri	$6.000$
Vadesine 2 gün kalmış kredi kartı slipleri	$9.000$
Posta ve damga pulları	$500$

Buna göre, işletmenin bilançosunda yer alacak "Hazır Değerler" grubu toplamı kaç TL olarak hesaplanmalıdır?

73.000

70.000

64.000

58.000

48.500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $58.000$

Cevap

İşletmenin hazır değerler grubu toplamı

58.000

TL'dir.

Doğru cevap, hazır değerler grubundaki tüm nakit ve nakit benzeri varlıkların toplanması ve düzenleyici hesapların düşülmesiyle bulunur. Kasa (

12.500

), vadesiz mevduat (

24.000

), vadesi gelmiş çekler (

18.000

), kredi kartı slipleri (

9.000

) ve pullar (

500

) toplanır (

64.000

). Bu toplamdan, aktifi düzenleyen ödeme emirleri (

6.000

) düşüldüğünde

58.000

TL sonucuna ulaşılır. İleri vadeli çekler ise özün önceliği kavramı uyarınca alacak senetleri kabul edildiğinden bu hesaplamaya dahil edilmez.

Adım Adım Çözüm

1

Hazır değer niteliğindeki kalemleri Tekdüzen Hesap Planı kodlarına göre ayırın.

100 Kasa:

12.500

, 102 Bankalar:

24.000

, 101 Alınan Çekler:

18.000

, 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-):

6.000

, 108 Diğer Hazır Değerler (Kredi kartı ve pullar):

9.500

.

Hesapların niteliğini belirlemek doğru sınıflandırma için zorunludur.

2

Özün önceliği kavramı gereği ileri vadeli alınan çekleri kapsam dışı bırakın.

15.000

TL tutarındaki ileri vadeli çekler 121 Alacak Senetleri hesabına kaydedilmelidir.

Vadesi sonraki döneme sarkan çekler ekonomik özü itibarıyla senet niteliğindedir.

3

Aktifi düzenleyici hesabın etkisini dikkate alarak toplamı hesaplayın.

12.500 + 24.000 + 18.000 - 6.000 + 9.500 = 58.000

TL.

103 nolu hesap aktif karakterli grupta eksi değer olarak yer alır.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler Sınıflandırması ve Özün Önceliği Kavramı

Soru 65Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihinde envanter işlemleri öncesinde "100 Kasa" hesabının borç kalanı $46.200$ TL'dir. Bu tutarın tamamı $1.200$ ABD Doları ( $1$ USD = $38,50$ TL) mevcudundan oluşmaktadır. Aynı gün yapılan sayımda kasa mevcudunun $1.150$ ABD Doları olduğu belirlenmiş ve noksanlığın nedeni bulunamamıştır. Dönem sonu değerleme kuru $1$ USD = $41$ TL'dir.

Buna göre, kasa noksanlığı kaydının ardından yapılması gereken kur değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

100 KASA hesabı

2.875

TL borçlu, 646 KAMBİYO KÂRLARI hesabı

2.875

TL alacaklı

100 KASA hesabı

3.000

TL borçlu, 646 KAMBİYO KÂRLARI hesabı

3.000

TL alacaklı

103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ (-) hesabı

2.875

TL borçlu, 646 KAMBİYO KÂRLARI hesabı

2.875

TL alacaklı

100 KASA hesabı

950

TL borçlu, 646 KAMBİYO KÂRLARI hesabı

950

TL alacaklı

656 KAMBİYO ZARARLARI hesabı

2.875

TL borçlu, 100 KASA hesabı

2.875

TL alacaklı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100 KASA hesabı $2.875$ TL borçlu, 646 KAMBİYO KÂRLARI hesabı $2.875$ TL alacaklı

Cevap

100 Kasa hesabının 2.875 TL borçlandırıldığı ve 646 Kambiyo Kârları hesabının 2.875 TL alacaklandırıldığı kayıt doğrudur.

İşletmelerde yabancı paralı kasa mevcutları dönem sonunda değerlenirken, öncelikle fiili sayım sonuçları dikkate alınır. Noksanlık saptandığında, noksan olan kısım kayıtlı değerinden aktiften çıkarılır. Geriye kalan ve fiilen kasada bulunan

1.150

USD tutarın dönem sonu kuru (

41

TL) ile kayıtlı kuru (

38,50

TL) arasındaki olumlu fark olan

2.875

TL (

1.150 \times 2,50

), kambiyo kârı olarak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Kasa noksanlığının saptanması

50 USD noksanlık

Kaydi mevcut (

1.200

USD) ile fiili mevcut (

1.150

USD) arasındaki fark tespit edilir.

2

Noksanlığın muhasebeleştirilmesi

1.925 TL noksanlık kaydı

Noksan olan

50

USD, kayıtlı kur olan

38,50

TL üzerinden (

50 \times 38,50

) 197 nolu hesaba alınır.

3

Fiili mevcudun değerlenmesi

2.875 TL Kambiyo Kârı

İhtiyatlılık kavramı gereği sadece fiilen elde bulunan

1.150

USD değerlemeye tabi tutulur:

1.150 \times (41,00 - 38,50) = 2.875

TL.

Anahtar Kavram

Hazır değerlerde yabancı para değerlemesi yapılırken sadece fiili envanter sonucunda mevcut olan tutar üzerinden kur farkı hesaplanır.

Soru 66Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli mizanında yer alan bazı hesapların borç ve alacak kalanları şu şekildedir:

Hesap Adı	Kalan Türü	Tutar (TL)
100 Kasa Hesabı	Borç Kalanı	$25.000$
101 Alınan Çekler Hesabı	Borç Kalanı	$18.000$
102 Bankalar Hesabı	Borç Kalanı	$42.000$
103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabı	Alacak Kalanı	$12.000$
108 Diğer Hazır Değerler Hesabı	Borç Kalanı	$7.000$
121 Alacak Senetleri Hesabı	Borç Kalanı	$30.000$

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alacak "Hazır Değerler" grup toplamı kaç TL'dir?

110.000

104.000

80.000

73.000

66.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $80.000$

Cevap

İşletmenin hazır değerler grup toplamı

80.000

TL'dir.

İşletmenin hazır değerler grubu; 100 Kasa, 101 Alınan Çekler, 102 Bankalar ve 108 Diğer Hazır Değerler hesaplarının toplamından, 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-) hesabının çıkarılmasıyla hesaplanır. Bu durumda hesaplama

25.000 + 18.000 + 42.000 + 7.000 - 12.000 = 80.000

TL şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1

Hazır Değerler (10) grubuna dahil olan hesapları belirleyin.

100 Kasa, 101 Alınan Çekler, 102 Bankalar, 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-), 108 Diğer Hazır Değerler.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre bu hesaplar likit varlıkları temsil eder.

2

Ticari Alacaklar grubunda yer alan hesapları ayıklayın.

121 Alacak Senetleri hesabı Hazır Değerler grubuna dahil değildir.

Alacak senetleri 12 grubunda yer alan bir ticari alacaktır, hazır değer değildir.

3

Aktif düzenleyici hesapların etkisini hesaplayın.

103 Verilen Çekler hesabı pasif karakterli olup grup toplamını azaltır.

103 hesabı mizan verilerinde alacak kalanı verir ve bilançoda ilgili gruptan indirim olarak gösterilir.

4

Grup toplamını hesaplayın.

25.000 + 18.000 + 42.000 + 7.000 - 12.000 = 80.000

TL.

Pozitif karakterli varlıklar toplanır, düzenleyici hesap (103) çıkarılır.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler Grup Toplamı Hesaplaması

İpuçları

1

Hazır değerler grubu 10 ile başlayan hesap kodlarını kapsar.

2

Grup içindeki eksi (-) işaretli hesapların (103 gibi) mizan bakiyesinin grup toplamını nasıl etkileyeceğine dikkat edin.

3

Alacak senetleri 121 koduyla 'Ticari Alacaklar' grubundadır, 10 grubuna dahil edilmemelidir.

Daha Fazla Pratik

Hazır değerler grubundaki dövizli hesapların dönem sonu kur değerlemesi (değerleme farklarının kaydedilmesi) üzerine bir soru çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 67Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli envanter işlemleri öncesinde "100 Kasa" hesabının (USD alt hesabı) borç kalanı $75.000$ TL ( $2.500$ USD) olarak görülmektedir. Aynı gün yapılan fiziki sayım sonucunda kasada $2.440$ USD olduğu tespit edilmiş ve noksanlığın nedeni o an belirlenemediği için ilgili geçici hesaba aktarılmıştır. $31.12 .2025$ tarihinde $1$ USD = $33,00$ TL olduğuna göre, gerekli dönem sonu kayıtları yapıldıktan sonra "100 Kasa" hesabının bilançoda görünecek TL bakiyesi aşağıdakilerden hangisidir?

82.500 TL

80.520 TL

73.200 TL

80.700 TL

75.000 TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80.520 TL

Cevap

Dönem sonu kasa bakiyesi 80.520 TL olmalıdır.

İşletmenin dönem sonu bilanço değerini belirlerken temel kural, kasada fiilen bulunan yabancı para miktarının (

2.440

USD) raporlama tarihindeki kurla (

33

TL) çarpılmasıdır. Noksan olan

60

USD zaten '100 Kasa' hesabından çıkarılıp '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabına aktarıldığı için, kasa hesabının nihai borç kalanı fiili mevcudun güncel TL değerini (

80.520

TL) yansıtacaktır.

Adım Adım Çözüm

1

Kasa sayım noksanlığının tespiti ve kaydı

60 USD noksanlık (1.800 TL)

Defterdeki

2.500

USD ile kasadaki

2.440

USD arasındaki

60

USD fark, kayıtlı kur (

30

TL) üzerinden '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabına aktarılmalıdır.

2

Kalan nakdin kur değerlemesinin yapılması

7.320 TL Kambiyo Kârı

Kasada fiilen bulunan

2.440

USD'nin değeri

73.200

TL'den (

2.440 \times 30

),

80.520

TL'ye (

2.440 \times 33

) yükselmiştir. Aradaki fark '646 Kambiyo Karları' hesabına kaydedilir.

3

Hesap bakiyesinin hesaplanması

80.520 TL

Dönem sonu bilançosunda hazır değerler, fiili envanter sonuçlarının değerlenmiş haliyle gösterilmelidir:

2.440 \text{ USD} \times 33 \text{ TL} = 80.520 \text{ TL}

.

Anahtar Kavram

Yabancı para birimli hazır değerlerin envanterinde, önce fiili sayım farkları (noksanlık/fazlalık) kayıtlı kur üzerinden muhasebeleştirilir, ardından kalan fiili tutar dönem sonu kuruyla değerlenir.

Soru 68Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli genel geçici mizanında "102 Bankalar" hesabı $140.000$ TL borç kalanı, "103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)" hesabı ise $40.000$ TL alacak kalanı vermektedir. Dönem sonu envanter ve değerleme çalışmaları sırasında aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

* Bankada bulunan $1.000$ ABD Doları (USD), $1$ USD = $30$ TL kuruyla kaydedilmiştir. Dönem sonu değerleme kuru $1$ USD = $35$ TL'dir.
* Bir satıcıya gönderilen $12.000$ TL tutarındaki banka havalesi, sehven "103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri" hesabının alacağına kaydedilmiştir.
* "103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri" hesabında izlenen çeklerin $15.000$ TL'lik kısmının keşide (vade) tarihinin $2026$ yılına ait olduğu anlaşılmıştır.

Buna göre, "özün önceliği" kavramı uyarınca düzenlenecek dönem sonu bilançosunda "Hazır Değerler" grubunun net tutarı kaç TL'dir?

120.000

105.000

135.000

113.000

98.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $120.000$

Cevap

Hazır Değerler grubunun net tutarı

120.000

TL'dir.

Hazır Değerler grubunun net tutarı hesaplanırken öncelikle mizan bakiyeleri üzerindeki hatalar düzeltilir. Bankadan yapılan havale 102 hesabından düşülür (

128.000

TL) ve döviz değerlemesi eklenerek nihai 102 bakiyesi

133.000

TL'ye ulaşır. 103 hesabındaki havale hatası temizlendikten (

28.000

TL) sonra, ileri tarihli olan

15.000

TL tutarındaki çekler özün önceliği gereği bu gruptan çıkarılır ve hesapta sadece nakit benzeri niteliğindeki

13.000

TL kalır. Sonuç olarak

133.000 - 13.000 = 120.000

TL tutarına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

102 Bankalar hesabının hatalı havale kaydı için düzeltilmesi

Düzeltilmiş Bakiye =

140.000 - 12.000 = 128.000

TL

Havale doğrudan bankadan çıkan bir tutar olmasına rağmen yanlışlıkla 103 hesabına yazılmıştır. Bu nedenle banka bakiyesinden

12.000

TL düşülmelidir.

2

Dövizli banka hesabının dönem sonu kur değerlemesi

Kur Farkı Karı =

1.000 \times (35 - 30) = 5.000

TL. Yeni Bakiye =

128.000 + 5.000 = 133.000

TL.

Dövizli varlıklar dönem sonunda cari kur üzerinden değerlenir ve ortaya çıkan olumlu fark kambiyo karı olarak banka hesabına eklenir.

3

103 Verilen Çekler hesabının hatalı kayıttan arındırılması

Düzeltilmiş Bakiye =

40.000 - 12.000 = 28.000

TL

Havale işlemi çek işlemi olmadığı halde bu hesaba kaydedilmiştir; hata düzeltilerek hesap bakiyesi azaltılır.

4

Özün önceliği gereği vadeli çeklerin Hazır Değerler dışına çıkarılması

Bilançoda Kalan 103 Tutarı =

28.000 - 15.000 = 13.000

TL

Vadesi sonraki yıla sarkan verilen çekler, özün önceliği kavramı gereği 321 Borç Senetleri hesabına aktarılır ve Hazır Değerler (10) grubunda gösterilmez.

5

Hazır Değerler grup toplamının hesaplanması

Net Grup Toplamı =

133.000 (102) - 13.000 (103) = 120.000

TL

Hazır Değerler grup toplamı, gruptaki artı karakterli hesaplardan eksi karakterli (103) hesapların düşülmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler grubunda özün önceliği kavramı uyarınca ileri vadeli çeklerin sınıflandırılması ve hatalı kayıtların düzeltilmesi.

Daha Fazla Pratik

İleri vadeli çeklerin özün önceliği gereği aktarıldığı 121 ve 321 hesaplarının bilanço üzerindeki etkisini inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 69Soru →

İşletmenin gün sonu kasa sayımında kasada $4.800$ TL olduğu tespit edilmiştir. Aynı tarihte '100 Kasa' hesabının borç kalanı $5.000$ TL'dir. Nedeni henüz belirlenemeyen bu fark ile ilgili yapılması gereken günlük defter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

197 Sayım ve Tesellüm Noksanları:

200

(Borç) / 100 Kasa:

200

(Alacak)

689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar:

200

(Borç) / 100 Kasa:

200

(Alacak)

100 Kasa:

200

(Borç) / 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları:

200

(Alacak)

100 Kasa:

200

(Borç) / 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları:

200

(Alacak)

197 Sayım ve Tesellüm Noksanları:

200

(Borç) / 102 Bankalar:

200

(Alacak)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları: $200$ (Borç) / 100 Kasa: $200$ (Alacak)

Cevap

Kasada fiili olarak bulunan tutarın (

4.800

TL), kayıtlı bakiyeden (

5.000

TL) az olması durumunda aradaki

200

TL'lik fark '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabının borcuna, '100 Kasa' hesabının alacağına kaydedilir.

Kasa hesabı borç kalanı (

5.000

TL), fiili sayım sonucundan (

4.800

TL) büyük olduğu için

200

TL kasa noksanlığı mevcuttur. Nedeni henüz bilinmeyen kasa noksanlıkları '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabında izlenir. Kasadan çıkış yapıldığı için '100 Kasa' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Kasa noksanlığının hesaplanması

5.000 - 4.800 = 200

TL

Kayıtlı bakiye ile fiili sayım sonucu arasındaki fark, noksanlığın tutarını belirler.

2

İlgili hesapların belirlenmesi

197 (Borç) ve 100 (Alacak)

Kasadaki azalışı kaydetmek için kasa hesabı alacaklandırılır, farkın nedeni araştırılacağı için geçici bir aktif hesap olan 197 borçlandırılır.

Anahtar Kavram

Kasa Sayım Noksanlıklarının Muhasebeleştirilmesi

Tahmini Süre:45s

Soru 70Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihinde yapılan kasa sayımında kasada $15.600$ TL olduğu tespit edilmiştir. Aynı tarihte $100$ Kasa hesabının borç kalanı $15.200$ TL'dir. Yapılan incelemeler sonucunda söz konusu farkın, bir müşteriden yapılan tahsilatın kayıtlara alınmamasından kaynaklandığı belirlenmiştir.

Buna göre, kasa fazlalığının nedeninin belirlenmesine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç: 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları

400

/ Alacak: 120 Alıcılar

400

Borç: 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları

400

/ Alacak: 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar

400

Borç: 100 Kasa

400

/ Alacak: 120 Alıcılar

400

Borç: 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları

400

/ Alacak: 102 Bankalar

400

Borç: 120 Alıcılar

400

/ Alacak: 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları

400

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları $400$ / Alacak: 120 Alıcılar $400$

Cevap

Kasa fazlalığının nedeni belirlendiğinde, geçici hesap olan 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları borçlandırılarak kapatılır ve gerçek neden olan 120 Alıcılar hesabı alacaklandırılır.

Doğru yanıt olan kayıt, kasa fazlalığının nedeni bir müşteriden yapılan ancak kaydedilmemiş tahsilat olarak belirlendiğinde, bu fazlalığı geçici olarak izleyen 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabını borçlandırarak kapatmakta ve müşterinin borcunu azaltmak üzere 120 Alıcılar hesabını alacaklandırmaktadır. Bu işlem 'Özün Önceliği' ve 'Tam Açıklama' kavramları gereği işlemin gerçek mahiyetini yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1

Kasa farkının tutarını ve türünü belirle

15.600 - 15.200 = 400

TL (Sayım > Kayıt)

Fiili sayım sonucunun kayıtlı bakiyeden fazla olması 'Kasa Fazlalığı' anlamına gelir.

2

Tespit anındaki ilk kaydı hatırla (veya zihnen yap)

100

Kasa (Borç) /

397

Sayım ve Tesellüm Fazlaları (Alacak)

Kasadaki fazlalığı kayıt altına almak için geçici bir hesap kullanılır.

3

Nedenin belirlenmesi kaydını yap

397

Sayım ve Tesellüm Fazlaları (Borç) /

120

Alıcılar (Alacak)

Nedeni belirlenen fazlalık için geçici hesap kapatılır ve eksik bırakılan tahsilat kaydı (Alıcılardan azalış) tamamlanır.

Anahtar Kavram

Sayım ve Tesellüm Fazlalıklarının Muhasebeleştirilmesi

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 71Soru →

İşletme, bir satıcıya olan $15.000$ TL tutarındaki ticari borcuna karşılık çek düzenleyerek teslim etmiştir. Ancak yapılan incelemede, bu işlemin muhasebe kayıtlarına sehven "102 Bankalar" hesabının alacağına kayıt yapılarak yansıtıldığı tespit edilmiştir.

Buna göre, dönem sonunda bu hatalı kaydı düzeltmek için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç: 102 Bankalar

15.000

/ Alacak: 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)

15.000

Borç: 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)

15.000

/ Alacak: 102 Bankalar

15.000

Borç: 320 Satıcılar

15.000

/ Alacak: 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)

15.000

Borç: 102 Bankalar

15.000

/ Alacak: 320 Satıcılar

15.000

Borç: 101 Alınan Çekler

15.000

/ Alacak: 102 Bankalar

15.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 102 Bankalar $15.000$ / Alacak: 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-) $15.000$

Cevap

Düzeltme kaydında hatalı azaltılan Bankalar hesabı borçlandırılmalı, asıl kullanılması gereken Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabı ise alacaklandırılmalıdır.

İşletme çek düzenlediğinde '103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)' hesabı alacaklandırılmalıdır. Hatalı kayıtta '102 Bankalar' hesabı alacaklandırıldığı için banka mevcudu kayıtlarda fiili durumdan daha az görünmektedir. Bu hatayı düzeltmek için '102 Bankalar' hesabı borçlandırılarak eski haline getirilmeli, işlem '103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)' hesabına alacak kaydedilerek tamamlanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Yapılan hatalı kaydı analiz etme

Borç: 320 Satıcılar / Alacak: 102 Bankalar (Hatalı çünkü bankadan nakit çıkışı değil, çek verilmiştir)

Düzeltme yapabilmek için önce mevcut hatanın hangi hesapları etkilediğini belirlemek gerekir.

2

Olması gereken kaydı belirleme

Borç: 320 Satıcılar / Alacak: 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)

Ticari borç çekle ödendiğinde banka hesabı değil, çek hesabı alacaklandırılmalıdır.

3

Düzeltme (Köprü) kaydını oluşturma

Borç: 102 Bankalar

15.000

/ Alacak: 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)

15.000

Hatalı kayıttaki 320 Satıcılar borcu doğrudur. Alacak tarafındaki 102 Bankalar'ı iptal etmek için borçlandırırız ve olması gereken 103 Verilen Çekler'i alacaklandırırız.

Anahtar Kavram

Verilen Çeklerin Muhasebeleştirilmesi ve Kayıt Hatalarının Düzeltilmesi

İpuçları

1

Düzeltme kaydı yaparken, hatalı kayıtta yanlış tarafa yazılan hesabı ters tarafa yazarak iptal etmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

Bankalar ve Verilen Çekler hesaplarının dönem sonunda bilançoda netleştirilip netleştirilemeyeceğini araştırınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 72Soru →

İşletmenin dönem sonu envanter işlemleri sırasında varlık hesaplarına ilişkin şu bilgiler elde edilmiştir:

Varlık Türü	Tutarı
Kasa	$25.000$ TL
Alınan Çekler	$15.000$ TL
Bankalar (Vadesiz Mevduat)	$30.000$ TL
Vadesi Gelmiş Faiz Kuponları	$5.000$ TL
Posta Pulları	$1.000$ TL
Alacak Senetleri	$20.000$ TL

Bu verilere göre, işletmenin bilançosunda yer alacak toplam "Hazır Değerler" grubu tutarı kaç TL'dir?

61.000

70.000

75.000

76.000

96.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 76.000

Cevap

İşletmenin toplam Hazır Değerler tutarı

76.000

TL'dir.

Hazır Değerler grubu; kasa, bankadaki vadesiz mevduatlar, alınan çekler ve likiditesi çok yüksek olan diğer değerlerden oluşur. Sorudaki verilere göre; Kasa (

25.000

), Alınan Çekler (

15.000

), Bankalar (

30.000

), Vadesi Gelmiş Faiz Kuponları (

5.000

) ve Posta Pulları (

1.000

) bu gruba dahildir. Toplam tutar

76.000

TL'dir.

Adım Adım Çözüm

1

Hazır Değerler (10) grubuna dahil olan hesapları belirle.

100 Kasa, 101 Alınan Çekler, 102 Bankalar ve 108 Diğer Hazır Değerler (Kuponlar ve Pullar).

Tekdüzen Hesap Planı'na göre nakit ve nakit benzeri değerler bu grupta toplanır.

2

Belirlenen tutarları topla.

25.000 + 15.000 + 30.000 + 5.000 + 1.000 = 76.000

TL.

Grubun toplam değerini bulmak için tüm alt kalemler birleştirilir.

3

Grup dışı kalemleri ayıkla.

Alacak Senetleri (

20.000

TL) kapsam dışı bırakıldı.

Alacak senetleri likidite derecesine göre Hazır Değer değil, Ticari Alacak (12) olarak sınıflandırılır.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler Grubu İçeriği

Daha Fazla Pratik

Verilen çekler (103) hesabı pasif karakterli olduğu için hazır değerler toplamından düşülmesi gerektiğini unutmayın; benzer bir soruyu bu kalemi ekleyerek çözmeyi deneyin.

Tahmini Süre:45s

Soru 73Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli envanter çalışmaları sırasında tespit edilen varlık kalemleri ve ilgili bilgiler şu şekildedir:

Kalem	Bilgi
$100$ Kasa Hesabı	Mizan borç kalanı $27.000$ TL, Fiili sayım sonucu $25.000$ TL
$102$ Bankalar Hesabı	$2.000$ USD vadesiz mevduat (Dönem sonu kuru $1$ USD = $30$ TL)
$103$ Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)	Düzenlenen ancak henüz bankadan tahsil edilmemiş çekler $10.000$ TL
Alınan Çekler	Vadesine $4$ ay olan ileri tarihli (post-dated) çekler $12.000$ TL
Diğer Kalemler	Vadesi gelmiş tahvil kuponları $2.000$ TL ve kredi kartı slipleri $8.000$ TL

Muhasebenin temel kavramları ve Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, işletmenin dönem sonu bilançosunda "Hazır Değerler" grubu toplam tutarı kaç TL olarak raporlanmalıdır?

97.000

87.000

85.000

95.000

75.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $85.000$

Cevap

İşletmenin bilançosunda yer alacak Hazır Değerler grubu toplam tutarı

85.000

TL'dir.

Doğru hesaplamada kasa mevcudu olarak fiili sayım tutarı olan

25.000

TL alınır. Bankadaki dövizli hesap dönem sonu kuruyla

60.000

TL olarak değerlenir. Tahvil kuponları ve kredi kartı slipleri toplamı

10.000

TL olarak eklenir. Verilen çekler tutarı olan

10.000

TL ise aktiften düşülür. İleri tarihli çekler ise grubun dışında bırakılır (

25.000 + 60.000 - 10.000 + 10.000 = 85.000

TL).

Adım Adım Çözüm

1

Kasa hesabının raporlanacak tutarının belirlenmesi

25.000

TL

Bilanço gününde kasa hesabı mizan bakiyesi ne olursa olsun, fiili sayım sonucunda elde edilen tutar üzerinden raporlanır.

2

Bankadaki dövizli mevduatın değerlenmesi

2.000

USD

\times 30

TL =

60.000

TL

Yabancı paralı varlıklar dönem sonu kuru üzerinden değerlenerek bilançoda Türk Lirası karşılığı ile gösterilir.

3

Diğer Hazır Değerlerin (

108

) tespit edilmesi

2.000 + 8.000 = 10.000

TL

Vadesi gelmiş kuponlar ve kredi kartı slipleri likiditeleri nedeniyle 108 nolu hesapta Hazır Değerler grubu içinde yer alır.

4

Verilen Çeklerin gruptan düşülmesi

-10.000

TL

103

nolu hesap aktif düzenleyici (pasif karakterli) bir hesap olduğu için grup toplamını azaltır.

5

Özün Önceliği kuralının uygulanması

12.000

TL hariç tutulur

Özün önceliği kavramı gereği ileri tarihli çekler nitelikçe senet kabul edildiğinden Hazır Değerler grubuna dahil edilmez, Alacak Senetleri grubunda raporlanır.

6

Net grup toplamının hesaplanması

25.000 + 60.000 - 10.000 + 10.000 = 85.000

TL

Gruptaki tüm kalemlerin muhasebe ilkelerine göre konsolide edilmesi.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler Grubu Kapsamı ve Özün Önceliği Kavramı

İpuçları

1

Hazır Değerler grubunda 103 nolu hesabın (Verilen Çekler) grup toplamını artırıp artırmadığını düşünün.

2

Türkiye'de ileri tarihli çekler, üzerindeki tarihe kadar 'nakit' kabul edilmez; 'alacak senedi' muamelesi görür.

3

Dövizli bakiyeyi 30 TL kurundan güncelledikten sonra, fiili kasa sayım tutarını (

25.000

) baz alarak diğer hazır değerleri ekleyip verilen çekleri çıkarın.

Daha Fazla Pratik

İleri tarihli çeklerin dönem sonunda 121 Alacak Senetleri hesabına devredilmesi kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 74Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihinde yapılan dönem sonu envanter çalışmaları sırasında, '101 Alınan Çekler' hesabında kayıtlı olan $45.000$ TL tutarındaki bir çekin vade tarihinin $20.03 .2026$ olduğu tespit edilmiştir. Muhasebenin 'Özün Önceliği' kavramı gereği yapılması gereken dönem sonu sınıflandırma işlemi sonucunda, işletmenin bilançosunda yer alan 'Hazır Değerler' ve 'Ticari Alacaklar' grup toplamları nasıl etkilenir?

Hazır Değerler grubu

45.000

TL azalır, Ticari Alacaklar grubu

45.000

TL artar.

Hazır Değerler grubu

45.000

TL artar, Ticari Alacaklar grubu

45.000

TL azalır.

Her iki grup toplamı da

45.000

TL tutarında artış gösterir.

Hazır Değerler grubu

45.000

TL azalırken, Ticari Alacaklar grubunda herhangi bir değişim meydana gelmez.

İşlemin her iki grup toplamı üzerinde de herhangi bir etkisi olmaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hazır Değerler grubu $45.000$ TL azalır, Ticari Alacaklar grubu $45.000$ TL artar.

Cevap

Hazır Değerler grubunun

45.000

TL azalması ve Ticari Alacaklar grubunun

45.000

TL artması gerekmektedir.

Doğru yanıt olan seçenek, muhasebenin temel kavramlarından biri olan 'Özün Önceliği' ilkesini tam olarak yansıtmaktadır. İleri vadeli çeklerin dönem sonunda '101 Alınan Çekler' hesabından çıkarılıp '121 Alacak Senetleri' hesabına devredilmesi, aktif toplamını değiştirmez ancak grup toplamlarında bir değişim yaratır. Hazır Değerler (10 grubu)

45.000

TL azalırken, Ticari Alacaklar (12 grubu)

45.000

TL artış gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Çekin vade tarihini analiz etmek

Çekin vadesi (

20.03 .2026

) bilanço tarihinden sonradır, dolayısıyla 'ileri vadeli çek' niteliğindedir.

Dönem sonu envanterinde varlıkların likidite durumuna göre sınıflandırılması gerekir.

2

Özün Önceliği kavramını uygulamak

İleri vadeli çekler, yasal olarak görüldüğünde ödense de, ekonomik özü itibarıyla 'Alacak Senedi' kabul edilir.

Muhasebe kayıtlarının finansal gerçeği yansıtması için hukuki biçimden ziyade ekonomik öz esas alınır.

3

Sınıflandırma kaydını yapmak

101 Alınan Çekler hesabı alacaklandırılarak kapatılır, 121 Alacak Senetleri hesabı borçlandırılır.

Bu kayıtla Hazır Değerler (10 grubu) azalırken, Ticari Alacaklar (12 grubu) aynı tutarda artar.

Anahtar Kavram

Özün Önceliği Kavramı ve İleri Vadeli Çeklerin Sınıflandırılması

İpuçları

1

Çekin vade tarihine dikkat edin; dönem sonundan sonraki bir tarih likidite sınıflandırmasını etkiler mi?

2

İleri vadeli bir çekin özü itibarıyla ne tür bir finansal araç olduğunu ve hangi bilanço grubuna daha uygun olduğunu düşünün.

3

Bu işlem 101 Alınan Çekler hesabının alacaklandırılıp, 121 Alacak Senetleri hesabının borçlandırılmasını gerektirir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla '103 Verilen Çekler' hesabındaki ileri vadeli çeklerin '321 Borç Senetleri' hesabına aktarılmasının Pasif gruplar üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 75Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihindeki kasa hesabının borç kalanı $50.000$ TL'dir. Bu bakiyenin $30.000$ TL'si $1$ USD = $30$ TL kurundan kayda alınan $1.000$ USD'den, kalan kısmı ise Türk Lirası mevcudundan oluşmaktadır. Dönem sonu envanterinde kasada $1.000$ USD ve $19.500$ TL olduğu saptanmıştır. Dönem sonu değerleme kuru $1$ USD = $32$ TL olduğuna göre, yapılması gereken muhasebe kayıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kambiyo karı kaydında 100 Kasa hesabı

2.000

TL borçlandırılır ve sayım noksanı için 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı

500

TL borçlandırılır.

Kur farkı değerlemesi sonucunda 656 Kambiyo Zararları hesabı

2.000

TL borçlandırılır.

Sayım sonucunda ortaya çıkan fark için 397 Sayım ve Tesellüm Fazlalıkları hesabı

500

TL alacaklandırılır.

Kasadaki noksanlık için 689 Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı doğrudan

500

TL borçlandırılır.

Değerleme kaydı yapıldıktan sonra ancak sayım farkı kaydedilmeden önce 100 Kasa hesabının borç kalanı

51.500

TL olur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kambiyo karı kaydında 100 Kasa hesabı $2.000$ TL borçlandırılır ve sayım noksanı için 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı $500$ TL borçlandırılır.

Cevap

Döviz değerlemesi sonucunda kambiyo karı kaydı için Kasa hesabı

2.000

TL borçlandırılmalı ve tespit edilen

500

TL'lik noksanlık için Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı borçlandırılmalıdır.

İşletmenin elindeki dövizin değeri arttığı için ortaya çıkan

2.000

TL'lik olumlu fark kambiyo karı olarak kaydedilir. Bu kayıtla birlikte kasa hesabının mizan değeri

52.000

TL'ye yükselir. Kasadaki fiili durum (envanter) ise

51.500

TL olduğu için, kayıtlı değerin fiili durumdan fazla olması durumu

500

TL'lik bir noksanlığa işaret eder ve bu tutar Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabına borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Dövizli mevcudun dönem sonu kuruna göre değerlenmesi

1.000 \text{ USD} \times 32 \text{ TL/USD} = 32.000 \text{ TL}

Yabancı paralar dönem sonunda efektif alış kuru üzerinden değerlenir.

2

Kur farkı kar/zarar tespiti

32.000 \text{ TL (Yeni)} - 30.000 \text{ TL (Eski)} = 2.000 \text{ TL}

(Kambiyo Karı)

Varlığın değerindeki artış işletme için bir gelir (kar) kalemidir.

3

Değerleme sonrası kayıtlı değerin (mizanın) bulunması

50.000 \text{ TL (Eski Baki)} + 2.000 \text{ TL (Kar)} = 52.000 \text{ TL}

Sayım farkı tespiti öncesinde mizan kaydı güncellenmelidir.

4

Fiili sayım sonucu ile karşılaştırma ve fark tespiti

Fiili:

32.000 \text{ TL (USD)} + 19.500 \text{ TL} = 51.500 \text{ TL}

. Fark:

52.000 - 51.500 = 500 \text{ TL}

(Noksan)

Kayıtlı değer fiili mevcuttan fazla ise noksanlık vardır.

Anahtar Kavram

Hazır değerlerde değerleme (kur farkı) ve envanter (sayım farkı) süreçlerinin sırasıyla işletilmesi.

İpuçları

1

Önce dövizin değerindeki değişimin kasa bakiyesini nasıl etkileyeceğini hesaplayın.

2

Kasa hesabının güncel mizan değerini (değerleme sonrası bakiye) bulun ve bunu fiili sayım toplamı ile karşılaştırın.

3

32.000

TL döviz +

19.500

TL nakit toplamı olan

51.500

TL'yi, güncel kayıtlı değer olan

52.000

TL ile kıyaslayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu kasada döviz yerine alınan çekler (101) bulunması durumunda reeskont hesaplaması ile birleştirerek çözmeyi deneyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 76Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli mizanında 'Hazır Değerler' grubuna ait hesapların bakiyeleri şu şekildedir:

Hesap Kodu ve Adı	Borç Kalanı (TL)	Alacak Kalanı (TL)
$100$ Kasa	$30.000$	-
$101$ Alınan Çekler	$50.000$	-
$102$ Bankalar	$90.000$	-
$103$ Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)	-	$15.000$
$108$ Diğer Hazır Değerler	$10.000$	-

Dönem sonu envanter ve değerleme çalışmaları sonucunda aşağıdaki bilgiler edinilmiştir:

* Kasada yapılan sayımda $29.000$ TL olduğu saptanmış, aradaki farkın kasa sorumlusu personelden tahsil edilmesine karar verilmiştir.
* Alınan çeklerin $20.000$ TL'lik kısmının, verilen çeklerin ise $5.000$ TL'lik kısmının vadesinin $2026$ yılına ait olduğu belirlenmiştir.
* Bankadaki mevduatın $25.000$ TL'lik kısmı, vadesi $2$ yıl sonra dolacak olan bir banka kredisinin teminatı olarak bloke edilmiştir.

Bu bilgilere göre, muhasebenin temel kavramları ve Tekdüzen Hesap Planı kuralları çerçevesinde işletmenin $31.12.2025$ tarihli bilançosunda yer alacak 'Hazır Değerler' grubu toplam tutarı kaç TL'dir?

119.000

124.000

144.000

149.000

165.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 124.000

Cevap

İşletmenin bilançosunda yer alacak toplam Hazır Değerler tutarı 124.000 TL'dir.

Hazır Değerler grubu bilançoda fiili durumu yansıtmalıdır. Kasa noksanı personelden tahsil edileceği için kasa mevcudu 29.000 TL'ye düşürülmüştür. Vadeli alınan çeklerin 20.000 TL'si ve vadeli verilen çeklerin 5.000 TL'si senetlere aktarıldığından ilgili hesaplardan çıkarılmıştır. Teminat olarak bloke edilen 25.000 TL ise likidite özelliğini kaybettiği için hazır değer sayılmamaktadır. Toplamda 29.000 (100) + 30.000 (101) + 65.000 (102) + 10.000 (108) - 10.000 (103) = 124.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Kasa hesabının envanter değerini belirlemek

29.000 TL

Bilançoda varlıklar fiili envanter sonuçlarıyla gösterilir. 1.000 TL'lik noksanlık kasa sorumlusuna borç kaydedilerek kasadan düşülmüştür.

2

Alınan Çekler hesabını 'Özün Önceliği' kavramına göre düzeltmek

30.000 TL

Vadesi sonraki yıla ait olan 20.000 TL'lik çek, özü itibarıyla senet niteliği taşıdığından 121 Alacak Senetleri hesabına aktarılmalıdır (50.000 - 20.000).

3

Bankalar hesabındaki bloke tutarı ayırmak

65.000 TL

Kredi teminatı olarak bloke edilen 25.000 TL, işletmenin serbestçe tasarruf edemeyeceği bir tutar olduğundan Hazır Değerler grubunda yer alamaz (90.000 - 25.000).

4

Verilen Çekler hesabını 'Özün Önceliği' kavramına göre düzeltmek

10.000 TL (Grup toplamından düşülecek tutar)

Vadesi sonraki yıla ait olan 5.000 TL'lik verilen çek, 321 Borç Senetleri hesabına aktarılmalıdır. Kalan 10.000 TL'lik bakiye bilançoda eksi karakterli gösterilir (15.000 - 5.000).

5

Hazır Değerler grubunun toplamını hesaplamak

124.000 TL

Grup Toplamı = 100 Kasa (29.000) + 101 Alınan Çekler (30.000) + 102 Bankalar (65.000) + 108 Diğer Hazır Değerler (10.000) - 103 Verilen Çekler (10.000) = 124.000 TL.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler grubunda sadece likiditesi yüksek ve serbestçe kullanılabilir varlıklar yer almalıdır. Dönem sonunda vadesi gelmemiş çeklerin 'Özün Önceliği' gereği senetlere aktarılması ve kısıtlanmış nakitlerin gruptan çıkarılması zorunludur.

İpuçları

1

Bilançoda Hazır Değerler grubu, dönem sonu sayım ve değerleme sonuçlarını (envanter) esas alır.

2

Vadesi sonraki yıla sarkan çekler için 'Özün Önceliği' kavramı uyarınca reeskont/sınıflandırma işlemi yapmayı unutmayın.

3

Bloke edilmiş banka mevduatları nakit niteliğini kaybettiği için Hazır Değerler (10) grubunda değil, kısıtlama süresine göre Diğer Dönen/Duran Varlıklar grubunda gösterilmelidir.

Daha Fazla Pratik

Vadeli çeklerin dönem sonu sınıflandırılmasında kullanılan yevmiye kayıtlarını inceleyerek 121 ve 321 hesaplarının nasıl etkilendiğini pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hesaplamayı şu şekilde tablolaştırabilirsiniz: [Kasa (29.000) + Alınan Çekler (30.000) + Bankalar (65.000) + Diğer (10.000)] - Verilen Çekler (10.000) = 124.000 TL.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 77Soru →

İşletmenin dönem sonu envanter çalışmaları sırasında tespit edilen varlık kalemleri ve tutarları şu şekildedir:

Varlık Kalemi	Tutarı
Kredi kartı ile yapılan satışlardan doğan slip dosyası	$12.500$ TL
Bankaya yatırılmak üzere gönderilen ancak henüz hesaba geçmeyen nakit	$7.000$ TL
Vadesi dolmuş ve tahsil edilebilir hale gelmiş tahvil faiz kuponları	$2.500$ TL

Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, yukarıdaki varlık kalemlerinin tamamının aşağıdaki hesaplardan hangisinin borç tarafına kaydedilmesi gerekmektedir?

100 Kasa

102 Bankalar

108 Diğer Hazır Değerler

120 Alıcılar

101 Alınan Çekler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 108 Diğer Hazır Değerler

Cevap

Diğer Hazır Değerler hesabı, kredi kartı slipleri, yoldaki paralar ve vadesi gelmiş kuponların izlendiği hesaptır.

Hazır Değerler (10) grubunda yer alan Diğer Hazır Değerler hesabı; kasa, alınan çekler ve bankalar hesaplarına girilmesi mümkün olmayan, ancak nakit benzeri olan varlıkları kapsar. Soruda belirtilen kredi kartı slipleri, bankaya yatırılmak üzere gönderilen yoldaki paralar ve vadesi gelmiş tahvil faiz kuponları bu hesabın temel unsurlarıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Varlıkların niteliğini analiz etme

İşletmenin elinde bulunan slipler, yoldaki paralar ve faiz kuponları, nakit paraya çok hızlı dönüşebilen hazır değer kalemleridir.

Varlıkların hangi hesap grubuna dahil olduğunu belirlemek için likidite durumuna bakılır.

2

Tekdüzen Hesap Planı tanımlarını kontrol etme

100, 101 ve 102 nolu hesapların kapsamı dışında kalan ancak hazır değer niteliği taşıyan varlıkların 108 nolu hesapta toplanması gerektiği belirlenir.

Muhasebe standartları ve hesap planı işleyiş kuralları gereği özel tanımlanmış kalemler ilgili hesaplara kaydedilmelidir.

3

Hesap kodunu belirleme

Kredi kartı slipleri, yoldaki paralar ve vadesi gelmiş kuponlar toplam

22.000

TL olarak 108 Diğer Hazır Değerler hesabının borcuna kaydedilir.

Söz konusu üç kalem de Diğer Hazır Değerler hesabının tipik alt kalemleridir.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler Grubunda Sınıflandırma

İpuçları

1

Bu varlıkların tamamı nakit paraya çok yakın özellik taşımaktadır.

2

Kredi kartı slipleri ve yoldaki paralar standart kasa veya banka hesaplarına girmez.

3

Hazır değerler grubunda 100, 101, 102 ve 103 dışında kalan kalemlerin toplandığı hesabı düşünün.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin aldığı bir kredi kartı slibinin banka tarafından tahsil edilerek hesaba geçirilmesi durumunda hangi yevmiye kaydının yapılması gerektiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 78Soru →

Tekdüzen Hesap Planı'na göre, '103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)' hesabı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Aktif karakterli bir varlık hesabıdır ve dönem sonunda daima borç kalanı verir.

Pasif karakterli bir kaynak hesabıdır ve bilançonun 'Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar' grubunda izlenir.

Aktif düzenleyici bir hesaptır ve bilançonun 'Hazır Değerler' grubunda indirim kalemi olarak gösterilir.

İşletmenin bankadaki mevduatının artışını ifade eder ve 102 Bankalar hesabıyla aynı işleyiş mantığına sahiptir.

Vadesi bir yılı aşan ödeme emirlerini kapsayan ve duran varlıklar grubunda yer alan bir varlık hesabıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aktif düzenleyici bir hesaptır ve bilançonun 'Hazır Değerler' grubunda indirim kalemi olarak gösterilir.

Cevap

Verilen çekler ve ödeme emirleri hesabı, aktif düzenleyici bir hesap olup bilançonun hazır değerler grubunda indirim kalemi olarak yer alır.

Doğru cevap, bu hesabın aktif düzenleyici bir hesap olduğunu ve bilançoda indirim kalemi olarak gösterildiğini belirten ifadedir. 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabı, Tekdüzen Hesap Planı'nda aktifte (10 Hazır Değerler grubunda) yer almasına rağmen, yanında eksi (-) işareti bulunan ve pasif karakterli çalışan bir hesaptır. Bu tür hesaplar bilançonun ilgili tarafında net değeri göstermek amacıyla kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1

Hesabın Tekdüzen Hesap Planı'ndaki kodunu ve grubunu analiz ediniz.

103 kodu ile başlayan hesap, '10 Hazır Değerler' grubu içerisinde yer alan dönen varlık kalemidir.

Hesabın bilançodaki yerini doğru tespit etmek için grup koduna bakılmalıdır.

2

Hesabın yanında bulunan eksi (-) işaretinin anlamını belirleyiniz.

Eksi işareti, hesabın 'aktif düzenleyici' olduğunu ve pasif karakterli (alacak taraflı) işlediğini gösterir.

Düzenleyici hesaplar, içinde bulundukları ana grubun toplam değerini netleştirmek için kullanılırlar.

3

Hesabın bilançoda nasıl raporlandığını değerlendiriniz.

Hesap, bilançonun aktifinde 'Hazır Değerler' başlığı altında parantez içinde veya eksi işaretiyle gösterilerek grup toplamından düşülür.

İşletmenin bankadaki brüt mevcudu ile ödenmesi beklenen çekler arasındaki net hazır değer tutarına ulaşılmak istenir.

Anahtar Kavram

Aktif Düzenleyici Hesaplar (Kontra Hesaplar)

İpuçları

1

Hesap isminin yanındaki (-) işaretine ve yer aldığı grup numarasına (10) dikkat edin.

2

Bu hesap, işletmenin kestiği çekleri takip eder ve bankadaki paranın net tutarını görmemizi sağlar.

Daha Fazla Pratik

Düzenleyici hesapların (örneğin 121 Alacak Senetleri Reeskontu) mizan ve bilançodaki farklılıklarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 79Soru →

İşletme, kasa hesabında $1$ USD = $31$ TL kuruyla kayıtlı bulunan $5.000$ USD'yi, kurun $1$ USD = $33$ TL olduğu bir tarihte bankadaki Türk Lirası hesabına yatırarak bozdurmuştur.

Buna göre, bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

646 Kambiyo Karları hesabı

10.000

TL alacaklandırılır.

656 Kambiyo Zararları hesabı

10.000

TL borçlandırılır.

100 Kasa hesabı

165.000

TL alacaklandırılır.

102 Bankalar hesabı

155.000

TL borçlandırılır.

646 Kambiyo Karları hesabı

10.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 646 Kambiyo Karları hesabı $10.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

Döviz bozdurma işlemi sonucunda ortaya çıkan

10.000

TL tutarındaki olumlu fark, 646 Kambiyo Karları hesabının alacağına kaydedilmelidir.

İşletmenin kasasında

31

TL kurundan kayıtlı olan dövizler,

33

TL kurundan bozdurulduğunda, her

1

USD için

2

TL kâr elde edilmiştir. Toplamda

10.000

TL tutarındaki bu kâr, '646 Kambiyo Karları' hesabının alacağına kaydedilir. Aynı zamanda banka hesabına fiili tutar (

165.000

TL) borç, kasa hesabına ise kayıtlı tutar (

155.000

TL) alacak kaydedilerek yevmiye maddesi tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1

Dövizin kayıtlı değerini (maliyetini) hesapla

5.000

USD

\times

31

TL =

155.000

TL

Varlıkların çıkış kaydı, Tekdüzen Hesap Planı gereği kayıtlı değerleri üzerinden yapılır.

2

Dövizin satış (bozdurma) değerini hesapla

5.000

USD

\times

33

TL =

165.000

TL

İşletmenin banka hesabına fiilen girecek olan Türk Lirası tutarı belirlenmelidir.

3

Kambiyo kârı veya zararını belirle

165.000

TL -

155.000

TL =

10.000

TL Kâr

Satış değeri kayıtlı değerden yüksek olduğu için kambiyo kârı oluşmuştur.

Anahtar Kavram

Yabancı paraların Türk Lirasına çevrilmesi sırasında oluşan kur farklarının muhasebeleştirilmesi.

Tahmini Süre:45s

Soru 80Soru →

İşletmenin bankadaki mevduat hesabında $10.000$ USD bulunmaktadır ve bu tutar kayıtlara $1$ USD = $30$ TL kuru üzerinden yansıtılmıştır. $31.12.2025$ tarihinde bankadan alınan hesap özetinden (ekstre), bankanın dönem içinde $200$ USD tutarında komisyon kestiği ve bu işlemin henüz muhasebeleştirilmediği anlaşılmıştır. Dönem sonu değerlemesinde esas alınacak kur $1$ USD = $33$ TL'dir.

Buna göre, dönem sonu ayarlama ve değerleme işlemleri sonucunda '102 Bankalar' hesabına yapılacak kayıtla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hesap

23.400

TL tutarında borçlandırılır.

Hesap

30.000

TL tutarında borçlandırılır.

Hesap

6.600

TL tutarında alacaklandırılır.

Hesap

23.400

TL tutarında alacaklandırılır.

Hesap

33.000

TL tutarında borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hesap $23.400$ TL tutarında borçlandırılır.

Cevap

Bankalar hesabı

23.400

TL borçlandırılır.

İşletmenin bankadaki döviz mevcudu

200

USD komisyon kesintisi sonrası

9.800

USD'ye düşmüştür. Bu tutarın dönem sonu kuruyla TL karşılığı

323.400

TL'dir. Mevcut kayıtlarda banka hesabı

300.000

TL (

10.000

USD

\times

30

TL) olarak göründüğünden, hesabın gerçek durumuna ulaşması için

23.400

TL artırılması (borçlandırılması) gerekir.

Adım Adım Çözüm

1

Fiili döviz mevcudunun belirlenmesi

10.000

USD -

200

USD =

9.800

USD

Banka ekstresinde tespit edilen ancak kaydedilmemiş komisyon gideri, gerçek döviz mevcudundan düşülmelidir.

2

Dönem sonu TL değerinin hesaplanması

9.800

USD

\times

33

TL =

323.400

TL

Kasadaki veya bankadaki yabancı paralar, dönem sonunda Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden değerlenmelidir.

3

Kayıtlı değer ile güncel değerin karşılaştırılması

323.400

TL -

300.000

TL =

23.400

TL

Başlangıçtaki kayıtlı değer (

10.000

\times

30 = 300.000

TL) ile ulaşılan nihai TL değeri arasındaki fark, banka hesabındaki net değişimi verir.

4

Yevmiye kaydı yönünün belirlenmesi

102 Bankalar hesabı borçlandırılır

Hesap tutarında artış meydana geldiği için aktif karakterli hesap borçlandırılır.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı hazır değerlerin dönem sonu envanter ve değerleme işlemleri.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemi kasa hesabı ve döviz noksanlığı senaryosu için çözerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Hazır Değerler

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram