Examkin

Stoklar

155 soru

Soru 101Soru →

İşletme, maliyet bedeli 40.00040.000 TL olan bir grup ticari malın piyasa değerinin önemli ölçüde düştüğünü tespit etmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği bu mallar için 8.0008.000 TL tutarında değer düşüklüğü karşılığı ayırmıştır. İzleyen faaliyet döneminde, söz konusu malların tamamı 35.00035.000 TL + %20\%20 KDV tutarına peşin olarak satılmıştır.

Sürekli envanter yöntemi uygulayan işletmede, bu satış işlemine ilişkin yapılacak muhasebe kayıtları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı 8.0008.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Satış işlemi gerçekleştiğinde, mallar işletme aktifinden çıktığı için ilgili aktif hesabı (153153) maliyet bedeliyle kapatılırken, bu mallar için daha önce ayrılan pasif karakterli düzenleyici hesap (158158) da borçlandırılarak kapatılmalıdır.
Satış işlemi gerçekleştiğinde, ilgili stok kalemi işletmeden çıktığı için bu stokla bağlantılı tüm hesapların kapatılması gerekir. 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı, aktifte yer almasına rağmen pasif karakterli (-) bir hesap olduğundan, borç kaydı yapılarak sıfırlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Satış hasılatı ve KDV kaydının yapılması
100 Kasa (B) 42.00042.000 / 600 Yurtiçi Satışlar (A) 35.00035.000, 391 Hesaplanan KDV (A) 7.0007.000
Sürekli envanter yönteminde satış anında hasılat kaydı yapılır.
2
Maliyet kaydının yapılması
621 STMM (B) 40.00040.000 / 153 Ticari Mallar (A) 40.00040.000
Varlık maliyet bedeli üzerinden aktiften çıkarılır.
3
Ayrılan karşılığın iptal edilmesi
158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (B) 8.0008.000 / 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar (A) 8.0008.000
Varlık elden çıkarıldığı için ilgili karşılık hesabının kapatılması gerekir.

Anahtar Kavram

Stok Değer Düşüklüğü Karşılığının İptali ve Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Karşılık hesapları aktifte eksi (-) olarak yer alan pasif karakterli hesaplardır.
2
Bir varlık satıldığında, o varlığa bağlı olarak açılmış olan düzenleyici hesaplar da mutlaka kapatılmalıdır.
3
Karşılık hesabı (158) alacak bakiyesi veren bir hesaptır; kapatmak için bu hesabı borçlandırmanız gerekir.

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü ayrılan bir stok, maliyetinin üzerinde bir bedelle satılırsa veya karşılık ayrılmasını gerektiren durum ortadan kalkarsa yapılacak kayıtları inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Bazı uygulamalarda 158 nolu hesap, doğrudan 621 STMM hesabı ile netleştirilerek kapatılabilir (621 B 32.00032.000, 158 B 8.0008.000 / 153 A 40.00040.000). Ancak her iki durumda da 158 nolu hesabın 'borçlandırılması' ortak ve doğru bir işlemdir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 102Soru →

Bir işletmenin 2026 yılı faaliyet dönemine ait ticari mal hareketleri ile ilgili bilgileri şu şekildedir:

- Dönem başı mal mevcudu: 15.00015.000 TL
- Dönem içi brüt alışlar: 100.000100.000 TL
- Alış nakliye ve sigorta giderleri: 4.0004.000 TL
- Alış iskontoları: 6.0006.000 TL
- Dönem sonu fiziki stok sayım değeri: 18.00018.000 TL

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bu işletmenin, dönem sonunda yapması gereken 'Satılan Ticari Mallar Maliyeti' kaydında borçlandırılacak tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 95.00095.000 TL

Cevap

İşletmenin dönem sonu Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) tutarı 95.00095.000 TL'dir.
Net alışlar hesaplanırken brüt alışlara nakliye giderleri eklenir ve iskontolar çıkarılır (100.000+4.000−6.000=98.000100.000 + 4.000 - 6.000 = 98.000 TL). Bu tutara dönem başı stok (15.00015.000 TL) eklendiğinde satılabilir mal mevcudu 113.000113.000 TL olur. Aralıklı envanter yönteminde dönem sonu stok değeri (18.00018.000 TL) bu toplamdan çıkarılarak satılan malların maliyeti olan 95.00095.000 TL tutarına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Net alış tutarının hesaplanması
100.000+4.000−6.000=98.000100.000 + 4.000 - 6.000 = 98.000 TL
Maliyet esası gereği stok alımıyla ilgili nakliye ve sigorta giderleri maliyete eklenir, iskontolar ise maliyetten düşülür.
2
Satılabilir mal mevcudunun (SMM) belirlenmesi
15.000+98.000=113.00015.000 + 98.000 = 113.000 TL
Dönem başındaki stoklar ile dönem içinde yapılan net alışların toplamı, işletmenin o dönem içinde satabileceği toplam mal tutarını gösterir.
3
Satılan Ticari Mallar Maliyetinin (STMM) hesaplanması
113.000−18.000=95.000113.000 - 18.000 = 95.000 TL
Toplam satılabilir mal mevcudundan dönem sonunda elde kalan mallar (sayım sonucu) çıkarıldığında, satılan malların maliyetine ulaşılır.

Anahtar Kavram

Aralıklı Envanter Yönteminde Satılan Malın Maliyeti
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 103Soru →

İşletmenin dönem sonu ambar sayımında ticari mal mevcutlarının 45.00045.000 TL olduğu görülmüştür. Bu tarihte '153 Ticari Mallar' hesabının mizan (borç kalanı) değeri ise 46.50046.500 TL'dir. Nedeni henüz saptanamayan bu farkın muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı 1.5001.500 TL borçlandırılır.

Cevap

Sayım noksanlığı durumunda, fiili durumla kayıtları eşitlemek ve farkın nedenini araştırmak için '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabı borçlandırılır.
İşletmenin defter kayıtlarındaki tutarın (46.50046.500 TL), fiili sayım sonucundan (45.00045.000 TL) yüksek olması bir sayım noksanlığına işaret eder. Muhasebe standartları gereği, nedeni henüz belirlenmemiş olan bu farklar araştırılmak üzere '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabının borcuna kaydedilirken, '153 Ticari Mallar' hesabı alacaklandırılarak fiili mevcuda eşitlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Kayıtlı değer ile fiili değer arasındaki farkı hesaplayın.
46.500−45.000=1.50046.500 - 45.000 = 1.500 TL noksanlık saptanmıştır.
Envanter farkının miktarını belirlemek için çıkarma işlemi yapılır.
2
Noksanlığın muhasebe mantığına uygun geçici hesabını belirleyin.
Noksanlık durumu için 197 nolu hesap seçilir.
Nedeni henüz belirlenmemiş noksanlıklar geçici olarak bu hesapta izlenir.
3
Yevmiye kaydını oluşturun.
197 Sayım ve Tesellüm Noksanları (BORÇ) / 153 Ticari Mallar (ALACAK).
Varlık hesabı olan 153'ü azaltmak için alacak, noksanlığı takip etmek için 197 borç tarafına yazılır.

Anahtar Kavram

Stok Sayım Noksanlıkları ve 197 Nolu Hesabın Kullanımı

İpuçları

1
Kayıtlı değer ile fiili değer arasındaki farkın yönünü belirleyin (Eksik mi, fazla mı?).
2
Noksanlıklar için kullanılan geçici aktif hesabı hatırlayın (Kod: 197).

Daha Fazla Pratik

Noksanlığın nedeninin personelden kaynaklandığının saptanması durumunda yapılacak mahsup kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 104Soru →

İşletme, 80.00080.000 TL tutarında ticari malı veresiye (kredili) olarak satın almıştır. Söz konusu malların işletme deposuna nakliyesi için 4.0004.000 TL nakliye bedeli nakit olarak ödenmiştir. Satın alınan malların 10.00010.000 TL'lik kısmı kalite standartlarına uygun olmadığı için satıcıya iade edilmiştir. Kalan borcun tamamı vadesinden önce nakit olarak ödendiği için satıcı işletmeye %5\%5 kasa iskontosu uygulamıştır.

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bu işletmede, gerçekleşen bu işlemler sonucunda '153 Ticari Mallar' hesabının borç kalanı kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 70.50070.500

Cevap

70.50070.500 TL
Doğru yanıt olan tutar, alış bedeli (80.00080.000 TL) ile maliyete eklenmesi gereken nakliye giderinin (4.0004.000 TL) toplamından, maliyeti azaltan alış iadelerinin (10.00010.000 TL) ve kalan borç üzerinden hesaplanan kasa iskontosunun (3.5003.500 TL) çıkarılmasıyla elde edilir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre alış giderleri 153 hesabın borcuna, iade ve iskontolar ise alacağına kaydedilerek borç kalanı net maliyeti gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Brüt alış bedeli ve alış giderlerini belirleme
80.000+4.000=84.00080.000 + 4.000 = 84.000 TL
Ticari mallar maliyet bedeliyle kaydedilir; nakliye gibi alış giderleri maliyetin bir parçasıdır.
2
Alış iadesini düşme
84.000−10.000=74.00084.000 - 10.000 = 74.000 TL
İade edilen mallar işletme stoklarından çıktığı için maliyetten tenzil edilir.
3
Kasa iskontosunu hesaplama ve düşme
70.000×%5=3.50070.000 \times \%5 = 3.500 TL; 74.000−3.500=70.50074.000 - 3.500 = 70.500 TL
Kasa iskontosu, kalan borç tutarı (80.000−10.00080.000 - 10.000) üzerinden hesaplanır ve malın maliyetini azaltır.

Anahtar Kavram

Ticari Mallar Maliyet Bedeli Unsurları

Daha Fazla Pratik

Periyodik envanterde STMM hesaplanırken dönem sonu stok sayımının önemini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 105Soru →

Bir işletme, ticari faaliyetlerinde satmak amacıyla liste fiyatı 25.00025.000 TL olan malları, satıcının uyguladığı %10 ticari iskonto sonrası kalan tutar üzerinden veresiye olarak satın almıştır. Söz konusu malların işletme deposuna nakliyesi için ayrıca 1.0001.000 TL nakit ödeme yapılmıştır.

KDV ihmal edildiğinde, bu bilgilere göre işletmenin "153 Ticari Mallar" hesabına borç kaydetmesi gereken maliyet tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 23.50023.500

Cevap

Ticari malların maliyet bedeli, satın alma fiyatından ticari iskontoların düşülmesi ve nakliye gibi alış giderlerinin eklenmesiyle hesaplanan 23.50023.500 TL'dir.
Muhasebede "Maliyet Esası" kavramı gereği, bir varlık iktisap edildiğinde katlanılan tüm zorunlu giderler o varlığın maliyetine eklenir. Stoklar için satın alma bedelinden ticari iskontolar düşülürken; nakliye, hamaliye ve sigorta gibi giderler maliyete ilave edilir. Bu soruda 25.00025.000 TL olan liste fiyatından 2.5002.500 TL'lik (%10) iskonto düşüldüğünde ulaşılan 22.50022.500 TL'lik tutara, 1.0001.000 TL'lik nakliye gideri eklendiğinde toplam stok maliyeti 23.50023.500 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Ticari iskonto tutarının hesaplanması
25.000×%10=2.50025.000 \times \%10 = 2.500 TL
Satın alma anında uygulanan ticari iskontolar fatura bedelinden doğrudan düşülmelidir.
2
Net fatura (alış) bedelinin belirlenmesi
25.000−2.500=22.50025.000 - 2.500 = 22.500 TL
İskonto sonrası satıcıya olan borç miktarını belirlemek için liste fiyatından iskonto tutarı çıkarılır.
3
Nakliye giderinin maliyete eklenmesi
22.500+1.000=23.50022.500 + 1.000 = 23.500 TL
Maliyet esası kavramı uyarınca, stokların işletmeye getirilmesi için katlanılan nakliye, sigorta ve gümrük gibi giderler stok maliyetine dahil edilmelidir.

Anahtar Kavram

Maliyet Esası ve Stok Maliyet Unsurları

İpuçları

1
Stokların maliyetini hesaplarken satın alma anındaki indirimleri düşmeyi unutmayın.
2
İşletmenin malları deposuna getirmek için yaptığı ek ödemeler (nakliye gibi) malın maliyetini artırır.
3
Hesaplama şu şekildedir: (Liste Fiyatı - İskonto) + Alış Gideri.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu 'Alış İadeleri' (153 Alacak kaydı) içeren bir senaryo ile çözmeyi deneyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 106Soru →

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bir işletme, KDV hariç 50.00050.000 TL tutarındaki ticari malı %10 ticari iskonto ile veresiye satın almıştır. Söz konusu malların işletmeye getirilmesi için 2.5002.500 TL nakliye bedeli nakit olarak ödenmiştir. Satın alınan malların 5.0005.000 TL'lik kısmının hatalı olduğu tespit edilerek satıcıya iade edildiğine göre, bu işlemler neticesinde "153 Ticari Mallar" hesabının net borç kalanı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 42.50042.500

Cevap

İşlemler sonucunda hesabın net borç kalanı 42.50042.500 TL olarak hesaplanır.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar, brüt alış bedelinden ticari iskontonun düşülmesi (50.000−5.000=45.00050.000 - 5.000 = 45.000), üzerine maliyet unsuru olan nakliye giderinin eklenmesi (45.000+2.500=47.50045.000 + 2.500 = 47.500) ve son olarak iade edilen tutarın hesaptan çıkarılması (47.500−5.000=42.50047.500 - 5.000 = 42.500) yoluyla elde edilmiştir. Bu süreç Tekdüzen Hesap Planı'ndaki stok maliyet hesaplama mantığına tam uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Ticari iskontonun hesaplanması ve net alış bedelinin bulunması
50.000×0,10=5.00050.000 \times 0,10 = 5.000 TL iskonto; 50.000−5.000=45.00050.000 - 5.000 = 45.000 TL
Ticari iskontolar fatura üzerinde yapıldığı için malın maliyetinden doğrudan düşülür.
2
Nakliye giderinin maliyete dahil edilmesi
45.000+2.500=47.50045.000 + 2.500 = 47.500 TL (Borç toplamı)
Stokların işletmeye getirilmesi için katlanılan nakliye, sigorta ve gümrük giderleri alış maliyetine eklenir.
3
Alış iadesinin hesaptan düşülmesi
47.500−5.000=42.50047.500 - 5.000 = 42.500 TL (Net Borç Kalanı)
Alınan malların iade edilmesi durumunda, bu tutar hesabın alacağına kaydedilerek net stok maliyeti azaltılır.

Anahtar Kavram

Stok Alış Maliyeti ve Hesap İşleyişi

İpuçları

1
Ticari malın maliyetine nelerin eklenip nelerin düşülmesi gerektiğini hatırlayın.
2
İskonto alış bedelini azaltırken, nakliye gideri bu bedeli artırır.
3
Son adımda, satıcıya iade edilen mal tutarını toplam borç bakiyesinden çıkarmayı unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığı (158) ayrılması durumunda maliyetin nasıl etkileneceğini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 107Soru →

Aralıklı envanter yöntemini ve Ağırlıklı Ortalama Maliyet yöntemini uygulayan bir işletmenin Ocak ayı içerisindeki stok hareketleri aşağıda verilmiştir:

TarihİşlemMiktar (Adet)Birim Fiyat / Tutar
01 OcakDönem Başı Stok2002001010 TL
10 OcakTicari Mal Alışı (Veresiye)3003001414 TL
12 OcakAlış Nakliye Gideri (Peşin)-300300 TL
25 OcakTicari Mal Satışı400400-

(KDV ihmal edilecektir.)

Bu bilgilere göre, işletmenin Ocak ayı sonunda hesaplayacağı Satılan Ticari Malların Maliyeti (STMM) kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 5.2005.200

Cevap

İşletmenin Ocak ayı sonu itibarıyla hesaplayacağı Satılan Ticari Malların Maliyeti 5.2005.200 TL'dir.
Satılan Ticari Malların Maliyeti (STMM), ağırlıklı ortalama maliyet yönteminde toplam stok maliyetinin toplam stok miktarına bölünmesiyle elde edilen ortalama birim değerin (1313 TL), satılan birim sayısı (400400 adet) ile çarpılmasıyla bulunur. Maliyet esası kavramı uyarınca 300300 TL'lik nakliye gideri de malın alış maliyetine dahil edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam stok maliyetini hesaplayın
2.000+4.200+300=6.5002.000 + 4.200 + 300 = 6.500 TL
Dönem başı stok bedeli (200×10200 \times 10) ile dönem içi alış bedeli (300×14300 \times 14) ve nakliye gideri (300300 TL) toplanarak satışa hazır malların toplam maliyeti bulunur.
2
Toplam stok miktarını belirleyin
200+300=500200 + 300 = 500 adet
Dönem başındaki miktar ile dönem içinde satın alınan miktar toplanır.
3
Ağırlıklı ortalama birim maliyeti hesaplayın
6.500/500=136.500 / 500 = 13 TL
Toplam maliyet, toplam miktara bölünerek satılan ve kalan her bir birimin ortalama maliyeti tespit edilir.
4
Satılan Ticari Malların Maliyeti (STMM) tutarına ulaşın
400×13=5.200400 \times 13 = 5.200 TL
Satılan mal miktarı ile bulunan ortalama birim maliyet çarpılarak sonuç hesaplanır.

Anahtar Kavram

Maliyet Esası ve Stok Değerleme
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 108Soru →

Bir işletme, satmak amacıyla liste fiyatı 200.000200.000 TL olan ticari malları %10 ticari iskonto ile kredili olarak satın almıştır. Malların işletme deposuna getirilmesi için 5.0005.000 TL nakliye bedeli nakit olarak ödenmiş, daha sonra satın alınan bu malların 15.00015.000 TL'lik kısmı istenilen niteliklere uygun olmadığı gerekçesiyle satıcıya iade edilmiştir. İşletme aralıklı envanter yöntemini uyguladığına göre, bu işlemler sonucunda alınan malların net alış maliyeti kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 170.000170.000

Cevap

İşlemler sonucunda oluşan net alış maliyeti 170.000170.000 TL olarak hesaplanır.
Net alış maliyeti hesaplanırken izlenen yol; Liste Fiyatı (200.000200.000) - Ticari İskonto (20.00020.000) + Alış Giderleri (5.0005.000) - Alış İadeleri (15.00015.000) şeklindedir. Bu hesaplama sonucunda 170.000170.000 TL tutarına ulaşılmaktadır. Muhasebe standartları ve maliyet esası gereği, malın depoya girene kadar katlandığı tüm doğrudan maliyetler stok hesabında izlenmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Ticari iskontonun hesaplanması ve alış fiyatından düşülmesi
200.000×%10=20.000200.000 \times \%10 = 20.000 TL; 200.000−20.000=180.000200.000 - 20.000 = 180.000 TL
Ticari iskontolar fatura üzerinde gösterildiği için stok maliyetine dahil edilmez, doğrudan indirilir.
2
Nakliye giderinin alış fiyatına eklenmesi
180.000+5.000=185.000180.000 + 5.000 = 185.000 TL
Maliyet esası kavramı gereği, stokların elde edilmesi için yapılan nakliye, sigorta ve gümrük gibi giderler maliyete eklenir.
3
Alış iadelerinin toplam tutardan düşülmesi
185.000−15.000=170.000185.000 - 15.000 = 170.000 TL
Net alış maliyetini bulmak için, alış iadeleri ve alış iskontoları brüt maliyetten indirilir.

Anahtar Kavram

Stok Maliyeti Oluşumu

İpuçları

1
Stok maliyetine hangi giderlerin dahil edileceğini ve hangi unsurların düşüleceğini belirleyin.
2
Ticari iskontoyu doğrudan liste fiyatından indirdikten sonra nakliye giderini eklemeyi unutmayın.
3
Formül: (Liste Fiyatı - İskonto) + Alış Giderleri - Alış İadeleri = Net Alış Maliyeti.

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılması ve bu durumun maliyet üzerindeki etkileri konusunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 109Soru →

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bir işletmenin stoklarında bulunan bir ticari malın birim maliyet bedeli 500500 TL'dir. Dönem sonu envanter çalışmaları sırasında, bu malın tahmini satış fiyatının 520520 TL olduğu, ancak bu satışı gerçekleştirmek için 4040 TL tutarında ek bir satış giderine katlanılacağı belirlenmiştir.

Buna göre, ihtiyatlılık kavramı gereği bu ticari malın dönem sonu bilançosunda gösterilmesi gereken değer ve yapılması gereken işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 480480 TL değerleme ve 2020 TL stok değer düşüklüğü karşılığı ayırma

Cevap

Ticari malın dönem sonu bilançosunda 480480 TL üzerinden raporlanması ve aradaki 2020 TL'lik fark için stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılması gerekir.
Muhasebenin temel kavramlarından 'İhtiyatlılık' gereği, bir varlığın değeri maliyet bedelinin altına düştüğünde düşük olan bu piyasa değeri esas alınır. Net gerçekleşebilir değer hesaplanırken satış fiyatından satış giderleri düşülür (520−40=480520 - 40 = 480 TL). Bu değer maliyetin (500500 TL) altında olduğu için 2020 TL'lik fark için karşılık ayrılmalı ve stok bilançoda net olarak 480480 TL olarak görünmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Net gerçekleşebilir değerin hesaplanması
520 TL−40 TL=480 TL520 \text{ TL} - 40 \text{ TL} = 480 \text{ TL}
VUK ve muhasebe standartları gereği, net gerçekleşebilir değer; tahmini satış fiyatından tahmini tamamlanma ve satış giderlerinin düşülmesiyle bulunur.
2
Maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değerin karşılaştırılması
Maliyet (500 TL500 \text{ TL}) > Net Gerçekleşebilir Değer (480 TL480 \text{ TL})
İhtiyatlılık kavramı gereği, varlıklar değerlenirken düşük olan bedel esas alınmalıdır.
3
Karşılık tutarının belirlenmesi ve kaydı
500 TL−480 TL=20 TL500 \text{ TL} - 480 \text{ TL} = 20 \text{ TL} karşılık ayrılmalıdır.
Varlık değerindeki düşüşün finansal tablolara yansıtılması için '654 Karşılık Giderleri' borçlu, '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)' hesabı alacaklı kaydedilir.

Anahtar Kavram

Stok Değerleme (Maliyet vs. Net Gerçekleşebilir Değer) ve İhtiyatlılık Kavramı

İpuçları

1
Stokların değerleme kuralını hatırlayın: Maliyet mi, yoksa net gerçekleşebilir değer mi daha düşük?
2
Net gerçekleşebilir değeri bulmak için tahmini satış fiyatından (520520) tahmini satış giderlerini (4040) çıkarmalısınız.
3
Bulduğunuz 480480 TL maliyetten (500500 TL) düşük olduğu için aradaki 2020 TL fark için 'ihtiyatlılık' gereği karşılık ayırmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü ayrılan bu stoklar gelecek dönemde maliyetinin üzerinde bir fiyata satılırsa, daha önce ayrılan karşılıkların nasıl iptal edileceğini (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

TMS 2 Stoklar standardına göre, stokların maliyet ve net gerçekleşebilir değerinden düşük olanıyla değerlenmesi kuralını 'LCOM' (Lower of Cost or Market) olarak kodlayarak hatırlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 110Soru →

Bir işletme, satmak amacıyla liste fiyatı 100.000100.000 TL olan ticari malları %5\%5 ticari iskonto ile kredili olarak satın almıştır. Malların işletme deposuna getirilmesi için 4.0004.000 TL nakliye ve 1.0001.000 TL hamaliye gideri işletme tarafından nakit olarak ödenmiştir. İşletme, söz konusu mal borcunu vadesinden önce ödediği için satıcıdan ayrıca 2.0002.000 TL kasa iskontosu (erken ödeme iskontosu) sağlamıştır.

Buna göre, bu işlemler sonucunda "153 Ticari Mallar" hesabının borç tarafına kaydedilecek maliyet bedeli kaç TL'dir? (KDV ihmal edilecektir.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100.000100.000

Cevap

Ticari malların maliyet bedeli 100.000100.000 TL olarak hesaplanır ve ilgili hesabın borcuna kaydedilir.
Ticari malların maliyet bedeli, alış bedeli üzerinden ticari iskontoların düşülmesi ve malın stoklara dahil edilmesine kadar katlanılan nakliye, hamaliye, gümrük vergileri gibi giderlerin eklenmesiyle oluşur. Bu soruda 100.000100.000 TL liste fiyatından %5\%5 ticari iskonto (5.0005.000 TL) düşüldükten sonra kalan 95.00095.000 TL tutarına 4.0004.000 TL nakliye ve 1.0001.000 TL hamaliye gideri eklenerek 100.000100.000 TL maliyete ulaşılır. Kasa iskontosu (2.0002.000 TL) ise bir finansman geliri (642 veya 649 hesap) olarak takip edildiği için malın maliyet bedelinden indirilmez.

Adım Adım Çözüm

1
Net alış fiyatını hesapla
95.00095.000 TL
Liste fiyatı üzerinden yapılan ticari iskonto tutarı (100.000×0,05=5.000100.000 \times 0,05 = 5.000 TL) maliyetten düşülür.
2
Alışla ilgili giderleri ekle
100.000100.000 TL
VUK ve TMS gereği, malın işletme deposuna getirilene kadar katlanılan nakliye (4.0004.000 TL) ve hamaliye (1.0001.000 TL) giderleri malın maliyetine eklenir.
3
Kasa iskontosunu değerlendir
Değişiklik yok (100.000100.000 TL)
Alıştan sonra gerçekleşen kasa (nakit) iskontosu bir finansman geliridir ve malın maliyet bedelini değiştirmez.

Anahtar Kavram

Ticari Malların Maliyet Bedeli Oluşumu

İpuçları

1
Ticari malların maliyet bedeli hesaplanırken 'Alışla ilgili giderlerin' ne yapıldığını hatırlayın.
2
Ticari iskonto faturada düşülürken, kasa iskontosu genellikle finansal bir gelir olarak kaydedilir ve maliyeti etkilemez.
3
Formül: Liste Fiyatı - Ticari İskonto + Alış Giderleri = Stok Maliyeti.

Daha Fazla Pratik

Sürekli envanter yönteminde mal iadesi ve satış maliyeti kaydı arasındaki ilişkiyi inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 111Soru →

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bir işletmenin dönem içi stok hareketlerine ilişkin verileri aşağıda sunulmuştur:

* Dönem başı ticari mallar mevcudu: 30.00030.000 TL
* Dönem içi ticari mal alışları (Liste fiyatı): 130.000130.000 TL
* Alış anında yapılan ticari iskonto: %10\%10
* Malların işletmeye getirilmesi için ödenen nakliye gideri: 8.0008.000 TL
* Alınan mallardan işletmeye uygun olmadığı için iade edilenler: 15.00015.000 TL

Dönem sonunda yapılan fiziki sayımda stokların maliyet bedeli 50.00050.000 TL olarak saptanmış, ancak bu stokların piyasa fiyatlarındaki gerileme nedeniyle net gerçekleşebilir değerinin 42.00042.000 TL olduğu belirlenmiştir. İşletme, dönem sonunda stok değer düşüklüğü için gerekli muhasebe kaydını yapmaktadır.

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda hesaplayacağı "Satılan Ticari Mallar Maliyeti" ve ayıracağı "Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı" tutarları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 90.00090.000 TL ve 8.0008.000 TL

Cevap

Satılan Ticari Mallar Maliyeti'nin 90.00090.000 TL ve Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı'nın 8.0008.000 TL olduğu seçenek doğrudur.
Doğru çözümde öncelikle net alışlar hesaplanmıştır: 130.000×0,90=117.000130.000 \times 0,90 = 117.000 TL (fatura bedeli), 117.000+8.000−15.000=110.000117.000 + 8.000 - 15.000 = 110.000 TL (net alış). Toplam satılabilir mal maliyeti 30.000+110.000=140.00030.000 + 110.000 = 140.000 TL'dir. Aralıklı envanter yönteminde STMM, satılabilir maldan fiziki sayımla bulunan dönem sonu stok maliyetinin düşülmesiyle bulunur: 140.000−50.000=90.000140.000 - 50.000 = 90.000 TL. Değer düşüklüğü ise maliyet bedeli (50.00050.000 TL) ile net gerçekleşebilir değer (42.00042.000 TL) arasındaki 8.0008.000 TL'lik farktır.

Adım Adım Çözüm

1
Net alış tutarının hesaplanması
110.000110.000 TL
Alış maliyeti; Liste fiyatı (130.000130.000 TL) - Ticari iskonto (13.00013.000 TL) + Nakliye (8.0008.000 TL) - İadeler (15.00015.000 TL) formülüyle bulunur.
2
Satılabilir mal maliyetinin hesaplanması
140.000140.000 TL
Dönem başı mal mevcudu (30.00030.000 TL) ile net alışların (110.000110.000 TL) toplamı, işletmenin elindeki toplam satılabilir mal tutarını verir.
3
Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) hesaplanması
90.00090.000 TL
Aralıklı envanterde STMM; satılabilir mal maliyetinden (140.000140.000 TL) dönem sonu stok maliyetinin (50.00050.000 TL) çıkarılmasıyla bulunur.
4
Stok değer düşüklüğü karşılığının hesaplanması
8.0008.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği; stokların maliyet bedeli (50.00050.000 TL) ile net gerçekleşebilir değeri (42.00042.000 TL) arasındaki olumsuz fark için karşılık ayrılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Değerleme Karşılıkları

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılan bir malın bir sonraki dönem maliyet bedelinin üzerinde bir tutara satılması durumunda yapılacak muhasebe kayıtlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 112Soru →

Bir işletme, birim liste fiyatı 200200 TL olan 500500 adet ticari malı kredili olarak satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında satıcı tarafından fatura üzerinden %5\%5 ticari iskonto uygulanmış, ayrıca malların işletmeye getirilmesi için 2.5002.500 TL nakliye bedeli nakit olarak ödenmiştir. Aralıklı envanter yöntemini uygulayan işletmede dönem sonunda yapılan fiziki sayımda depoda 100100 adet malın bulunduğu ve bu malların birim piyasa değerinin 180180 TL'ye düştüğü saptanmıştır. İşletme, değer düşüklüğü için karşılık ayırmaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken "Satılan Ticari Mallar Maliyeti" ve "Karşılık Ayrılması" kayıtlarındaki tutarlar sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 78.00078.000 TL ve 1.5001.500 TL

Cevap

Satılan Ticari Mallar Maliyeti 78.00078.000 TL, ayrılacak karşılık tutarı ise 1.5001.500 TL'dir.
Ticari malların maliyet bedeli hesaplanırken alış fiyatından ticari iskontolar düşülür (200−%5=190200 - \%5 = 190 TL) ve birim başına düşen nakliye gideri (2.500/500=52.500 / 500 = 5 TL) eklenerek birim maliyet 195195 TL olarak bulunur. Satılan 400400 adet malın maliyeti 78.00078.000 TL olarak hesaplanır. Dönem sonu stokta kalan 100100 adet malın piyasa değeri (180180 TL), maliyet bedelinin (195195 TL) altında olduğu için aradaki 1515 TL'lik fark ihtiyatlılık gereği karşılık gideri olarak kaydedilir (15×100=1.50015 \times 100 = 1.500 TL).

Adım Adım Çözüm

1
Birim maliyetin hesaplanması
Birim Maliyet = 195195 TL
Ticari malların maliyeti; alış bedelinden ticari iskontoların düşülmesi ve alışla ilgili nakliye giderlerinin eklenmesiyle bulunur. [(200×0,95)+(2.500/500)]=190+5=195[(200 \times 0,95) + (2.500 / 500)] = 190 + 5 = 195 TL.
2
Satılan Ticari Mallar Maliyetinin (STMM) hesaplanması
STMM = 78.00078.000 TL
Aralıklı envanter yönteminde STMM, satılan miktar ile birim maliyetin çarpımıyla bulunur. Satılan miktar: 500−100=400500 - 100 = 400 adet. STMM: 400×195=78.000400 \times 195 = 78.000 TL.
3
Stok değer düşüklüğü karşılığının hesaplanması
Karşılık Tutarı = 1.5001.500 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği, stokların piyasa değeri maliyet bedelinin altına düştüğünde aradaki fark kadar karşılık ayrılır. Birim başına düşüş: 195−180=15195 - 180 = 15 TL. Toplam karşılık: 100 adet×15 TL=1.500100 \text{ adet} \times 15 \text{ TL} = 1.500 TL.

Anahtar Kavram

Ticari malların maliyet bedelinin tespiti ve değer düşüklüğü karşılığı uygulaması.

Daha Fazla Pratik

Sürekli envanter yöntemi kullanılsaydı satış anında yapılması gereken maliyet kaydını ve nakliye giderlerinin envanter hesapları üzerindeki etkisini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 113Soru →

Aralıksız envanter yöntemini uygulayan bir işletme, birim liste fiyatı 100100 TL olan 2.0002.000 adet ticari malı %10\%10 ticari iskonto ile kredili olarak satın almıştır. Malların işletme deposuna taşınması için 10.00010.000 TL nakliye gideri işletme tarafından nakit olarak ödenmiştir. Satın alınan malların 200200 adedi, istenilen nitelikte olmadığı gerekçesiyle satıcıya iade edilmiştir. Dönem içerisinde bu malların 1.0001.000 adedi satılmıştır. Dönem sonunda yapılan sayım ve değerleme işlemlerinde, stokta kalan malların birim net gerçekleşebilir değerinin 9090 TL olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda ayırması gereken 'Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4.0004.000

Cevap

İşletmenin dönem sonunda ayırması gereken karşılık tutarı 4.0004.000 TL'dir.
Doğru cevap olan tutar, işletmenin gerçek maliyet bedeli ile piyasadaki net gerçekleşebilir değeri arasındaki olumsuz farkı temsil eder. İşletme malları net 9595 TL'ye mal etmiştir (180.000180.000 TL mal bedeli + 10.00010.000 TL nakliye = 190.000190.000 TL / 2.0002.000 adet). Elinde kalan 800800 adet malın tanesi 9595 TL'den 76.00076.000 TL maliyete sahiptir. Piyasa değeri 72.00072.000 TL'ye (800×90800 \times 90) düştüğü için 4.0004.000 TL tutarında karşılık ayrılması ihtiyatlılık kavramının bir gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Net alış maliyetinin ve birim maliyetin hesaplanması
Birim Maliyet: 9595 TL
Liste fiyatından ticari iskonto düşülür (100×0,90=90100 \times 0,90 = 90 TL) ve üzerine birim nakliye gideri eklenir (10.000/2.000=510.000 / 2.000 = 5 TL). Toplam: 90+5=9590 + 5 = 95 TL.
2
İade ve satış sonrası kalan stok miktarının bulunması
800800 adet
Başlangıçtaki 2.0002.000 adetten 200200 adet iade ve 1.0001.000 adet satış düşüldüğünde depoda 800800 adet mal kalır.
3
Maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değerin karşılaştırılması
Birim fark: 55 TL
Birim maliyet 9595 TL iken net gerçekleşebilir değer 9090 TL'dir. Değer düşüklüğü 95−90=595 - 90 = 5 TL'dir.
4
Toplam karşılık tutarının hesaplanması
4.0004.000 TL
Kalan stok miktarı ile birim değer düşüklüğü çarpılır: 800 adet×5 TL=4.000 TL800 \text{ adet} \times 5 \text{ TL} = 4.000 \text{ TL}.

Anahtar Kavram

Stokların Maliyet Bedeli ve Değerlemesi
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 114Soru →

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bir işletmenin dönem sonu stok hareketlerine ve envanter bilgilerine ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

İşlem / BilgiTutar (TL)
Dönem başı ticari mallar mevcudu150.000150.000
Dönem içi alışlar600.000600.000
Alış giderleri (nakliye ve sigorta)20.00020.000
Dönem sonu fiziki stok sayımı180.000180.000

İşletme, satın aldığı mallardan 25.00025.000 TL'lik kısmını satıcıya iade etmiş; ancak bu işlemi yanlışlıkla "Satış İadeleri" hesabının borcuna kaydetmiştir. Ayrıca sayılan malların 30.00030.000 TL'lik kısmının piyasa değerinin 20.00020.000 TL'ye düştüğü belirlenmiş ve bu tutar için karşılık ayrılmıştır.

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonu itibarıyla hesaplayacağı "Satılan Ticari Mallar Maliyeti" kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 565.000565.000

Cevap

İşletmenin Satılan Ticari Mallar Maliyeti 565.000565.000 TL'dir.
Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesaplanırken öncelikle net alışlar bulunmalıdır. Brüt alışlara (600.000600.000) alış giderleri (20.00020.000) eklenir ve hatalı şekilde başka hesaba kaydedilen alış iadeleri (25.00025.000) düşülür; böylece net alışlar 595.000595.000 TL olur. Dönem başı stok (150.000150.000) ile bu tutar toplandığında satışa hazır mal maliyeti 745.000745.000 TL olarak bulunur. Bu toplamdan dönem sonu fiziki stok mevcudu (180.000180.000) çıkarıldığında STMM 565.000565.000 TL olarak hesaplanır. Stok değer düşüklüğü için ayrılan karşılık maliyet hesabına dahil edilmez.

Adım Adım Çözüm

1
Net alış tutarının belirlenmesi
Net Alışlar = 600.000+20.000−25.000=595.000600.000 + 20.000 - 25.000 = 595.000 TL
Alış giderleri maliyete eklenmeli, alış iadeleri ise maliyetten düşülmelidir. Hatalı hesap kaydı (satış iadesi olarak kaydedilmesi) maliyet hesaplaması sırasında düzeltilmelidir.
2
Satışa hazır mal maliyetinin (SHMM) hesaplanması
SHMM = 150.000+595.000=745.000150.000 + 595.000 = 745.000 TL
Dönem başı stok ile dönem içi net alışların toplamı, işletmenin satabileceği maksimum mal tutarını verir.
3
Satılan Ticari Mallar Maliyetinin (STMM) hesaplanması
STMM = 745.000−180.000=565.000745.000 - 180.000 = 565.000 TL
Aralıklı envanter yönteminde STMM; satışa hazır mal maliyetinden dönem sonu fiziki stok tutarının çıkarılmasıyla bulunur.
4
Değer düşüklüğü karşılığının değerlendirilmesi
STMM etkilenmez.
İhtiyatlılık kavramı gereği ayrılan stok değer düşüklüğü karşılığı (654 Karşılık Giderleri), bir faaliyet gideri niteliğindedir ve STMM (621) hesabını doğrudan etkilemez.

Anahtar Kavram

Aralıklı envanter yönteminde maliyet hesaplama ve stok maliyet unsurları

İpuçları

1
Aralıklı envanterde maliyeti bulmak için 'Dönem Başı Stok + Dönem İçi Net Alışlar - Dönem Sonu Stok' formülünü hatırlayınız.
2
Net alışları hesaplarken, yanlışlıkla başka hesaba kaydedilen iadeleri de maliyetten düşmeyi unutmayınız.
3
Stok değer düşüklüğü karşılığı (654), STMM hesabının (621) bir parçası mıdır yoksa ayrı bir gider kalemi midir?

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığının dönem sonunda ayrılmasına ilişkin yapılacak yevmiye kaydını ve bu kaydın bilanço üzerindeki etkisini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Ticari Mallar (153) hesabının borç kalanını (150.000+600.000+20.000=770.000150.000 + 600.000 + 20.000 = 770.000) bulup, ardından gerçekleşen iadeleri düşerek net borç toplamına (745.000745.000) ulaşabilir ve buradan dönem sonu stoğu çıkararak sonuca gidebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 115Soru →

Aralıksız envanter yöntemini uygulayan bir işletme, birim liste fiyatı 2020 TL olan 10.00010.000 adet ticari malı %5\%5 ticari iskonto ile kredili olarak satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında işletme tarafından 5.0005.000 TL nakliye gideri nakit olarak ödenmiştir. Satın alınan malların 500500 adedi istenilen nitelikte olmadığı için satıcıya iade edilmiş, ardından bu malların 4.5004.500 adedi satılmıştır. Dönem sonunda yapılan sayımda kalan stokların piyasa değerinin (net gerçekleşebilir değer) 1818 TL'ye düştüğü tespit edilmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda ayırması gereken "158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı" tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7.5007.500

Cevap

İşletmenin ayırması gereken stok değer düşüklüğü karşılığı tutarı 7.5007.500 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar, işletmenin net alış fiyatına (1919 TL) nakliye payını (0,50,5 TL) ekleyerek bulduğu 19,519,5 TL birim maliyet ile 1818 TL'lik piyasa değeri arasındaki 1,51,5 TL'lik farkın, fiilen elde kalan 5.0005.000 adet mal ile çarpılmasıyla elde edilmiştir. Bu işlem ihtiyatlılık kavramına ve Tekdüzen Hesap Planı kurallarına tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Net birim alış fiyatını hesapla
20×0,95=1920 \times 0,95 = 19 TL
Ticari iskontolar malın maliyetinden düşülür.
2
Toplam alış maliyetini ve birim maliyeti bul
Toplam: (10.000×19)+5.000=195.000(10.000 \times 19) + 5.000 = 195.000 TL; Birim: 195.000/10.000=19,5195.000 / 10.000 = 19,5 TL
Alış ile ilgili nakliye giderleri stok maliyetine eklenir.
3
Dönem sonu kalan stok miktarını belirle
10.000−500−4.500=5.00010.000 - 500 - 4.500 = 5.000 adet
İadeler ve satılan mallar mevcut stok miktarından düşülür.
4
Kayıtlı değer ile piyasa değerini karşılaştırarak karşılık tutarını hesapla
(19,5−18)×5.000=7.500(19,5 - 18) \times 5.000 = 7.500 TL
Piyasa değeri maliyetin altına düştüğünde ihtiyatlılık kavramı gereği aradaki fark kadar karşılık ayrılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyeti ve Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bu malların bir sonraki dönemde satılması durumunda yapılacak muhasebe kayıtlarını ve 158 nolu hesabın nasıl kapatılacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 116Soru →

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bir işletme, satmak amacıyla 100.000100.000 TL tutarında ticari malı veresiye olarak satın almıştır. Malın işletme deposuna taşınması için 4.0004.000 TL nakliye bedeli nakit olarak ödenmiştir. Bir süre sonra, satın alınan malların %10\%10'luk kısmı standartlara uygun olmadığı gerekçesiyle satıcıya iade edilmiştir. Dönem sonu envanter ve değerleme çalışmalarında, eldeki stokların net gerçekleşebilir değerinin 85.00085.000 TL olduğu saptanmıştır. İşletme, ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli muhasebe kaydını yapmıştır.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda ayırması gereken stok değer düşüklüğü karşılığı tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9.0009.000

Cevap

9.0009.000 TL tutarındaki karşılık
İşletmenin elindeki stokların net maliyeti, alış bedeline (100.000100.000 TL) alış giderlerinin (4.0004.000 TL) eklenmesi ve ardından iade edilen kısmın (10.00010.000 TL) çıkarılmasıyla 94.00094.000 TL olarak hesaplanır. Dönem sonunda bu stokların değeri 85.00085.000 TL'ye düştüğü için, ihtiyatlılık kavramı gereği aradaki 9.0009.000 TL'lik fark (94.000−85.00094.000 - 85.000) '654 Karşılık Giderleri' hesabına borç, '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabına alacak kaydedilerek karşılık ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam alış maliyetini hesaplayınız.
100.000 (Alıs¸ Bedeli)+4.000 (Nakliye)=104.000100.000 \text{ (Alış Bedeli)} + 4.000 \text{ (Nakliye)} = 104.000 TL
Muhasebenin maliyet esası kavramı gereği, stokların elde edilmesi için katlanılan nakliye, sigorta ve gümrük gibi giderler alış maliyetine eklenir.
2
Mal iadesini toplam maliyetten düşerek net maliyeti bulunuz.
104.000−(100.000×%10)=104.000−10.000=94.000104.000 - (100.000 \times \%10) = 104.000 - 10.000 = 94.000 TL
Satın alınan malların bir kısmı iade edildiğinde, iade edilen kısmın maliyeti toplam stok maliyetinden çıkarılmalıdır.
3
Stok değer düşüklüğü karşılığı tutarını hesaplayınız.
94.000 (Net Maliyet)−85.000 (Net Gerc¸ekles¸ebilir Deg˘er)=9.00094.000 \text{ (Net Maliyet)} - 85.000 \text{ (Net Gerçekleşebilir Değer)} = 9.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği, stokların dönem sonundaki piyasa değeri maliyet bedelinin altına düşerse aradaki fark kadar karşılık ayrılır.

Anahtar Kavram

Maliyet Esası ve İhtiyatlılık Kavramı Çerçevesinde Stok Değerlemesi

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, işletmenin 'aralıksız envanter' yöntemi kullandığı ve iade işlemini maliyet bedeli üzerinden doğrudan 153 hesaptan düştüğü bir senaryo ile çözmeyi deneyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 117Soru →

Beyaz eşya ticareti yapan bir işletme, satmak amacıyla liste fiyatı 300.000300.000 TL olan bir parti malı kredili olarak satın almıştır. Satın alma ve envanter sürecine ilişkin bilgiler şöyledir:

İşlem DetayıTutar (TL)
Satıcı tarafından faturada yapılan ticari iskonto10.00010.000
Malın işletme deposuna nakliyesi ve sigortası15.00015.000
Gümrükten çekilmesi için ödenen vergi ve harçlar20.00020.000
Alım için kullanılan kredinin, mal depoya girene kadarki faizi5.0005.000
Mal depoya girdikten sonraki döneme ait finansman gideri3.0003.000

İşletme aralıklı envanter yöntemi uygulamaktadır. Dönem sonu sayımında alınan bu malların yarısının depoda olduğu tespit edilmiştir. Sayım günü yapılan piyasa araştırmasında, depodaki bu malların net gerçekleşebilir değerinin 158.000158.000 TL olduğu belirlenmiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda stok değer düşüklüğü için yapması gereken muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri hesabı 7.0007.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İşletmenin dönem sonunda ayırması gereken karşılık tutarı 7.0007.000 TL olup, bu tutar 654 Karşılık Giderleri hesabının borcuna kaydedilmelidir.
Doğru seçenekte belirtilen kayıt, hem maliyetin doğru hesaplanmasını (330.000330.000 TL maliyet üzerinden yarım stok 165.000165.000 TL) hem de değer düşüklüğünün muhasebe standartlarına uygun şekilde (654 borçlu) kaydedilmesini içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Satın alınan malların toplam maliyetini hesaplayınız.
Maliyet = 300.000−10.000300.000 - 10.000 (İskonto) +15.000+ 15.000 (Nakliye/Sigorta) +20.000+ 20.000 (Gümrük) +5.000+ 5.000 (Giriş öncesi faiz) = 330.000330.000 TL.
VUK ve genel muhasebe ilkelerine göre, malın işletme deposuna girene kadar yapılan tüm zorunlu harcamalar (iskontolar düşüldükten sonra) maliyete eklenir.
2
Dönem sonu stok maliyetini belirleyiniz.
Stok Maliyeti = 330.000×0,50=165.000330.000 \times 0,50 = 165.000 TL.
Malların yarısı depoda olduğu için toplam maliyetin yarısı dönem sonu stok değerini oluşturur.
3
Değer düşüklüğü tutarını hesaplayınız.
Değer Düşüklüğü = 165.000165.000 (Maliyet) −158.000- 158.000 (Net Gerçekleşebilir Değer) = 7.0007.000 TL.
Piyasa değeri maliyet bedelinin altına düştüğünde aradaki fark kadar karşılık ayrılır.
4
Muhasebe kaydını oluşturunuz.
654 Karşılık Giderleri (Borç): 7.0007.000 TL / 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacak): 7.0007.000 TL.
İhtiyatlılık kavramı gereği ayrılan karşılıklar dönem gideri olarak kaydedilirken ilgili pasif düzenleyici hesap alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Dönem Sonu Değerlemesi

Daha Fazla Pratik

Stok maliyetine eklenmeyen unsurların (örneğin kasa iskontoları) dönem sonu kârı üzerindeki etkisini inceleyen bir soru çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Öncelikle kalemlerin hangilerinin maliyet (Varlık) hangilerinin gider olduğunu belirleyerek bir tablo oluşturup, toplamı stok miktarına oranlayarak hızlıca net değere ulaşılabilir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 118Soru →

İşletmenin dönem sonu envanter çalışmaları sırasında maliyet bedeli 200.000200.000 TL olan ticari malların değerinin düştüğü saptanmıştır. Yapılan değerleme sonucunda bu malların net gerçekleşebilir değerinin 185.000185.000 TL olduğu belirlenmiştir. Söz konusu mallar için önceki dönemde 8.0008.000 TL tutarında "158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı" ayrıldığı bilindiğine göre, ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda yapılması gereken muhasebe kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri hesabı 7.0007.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İşletmenin dönem sonunda 654 Karşılık Giderleri hesabını 7.0007.000 TL borçlandırması gerekir.
İhtiyatlılık kavramı doğrultusunda, stokların dönem sonundaki piyasa değeri maliyet bedelinin altına düştüğünde aradaki fark (15.00015.000 TL) karşılık olarak ayrılmalıdır. Ancak hesapta halihazırda 8.0008.000 TL bakiye bulunduğundan, bu bakiyeyi 15.00015.000 TL'ye tamamlamak için sadece 7.0007.000 TL tutarında ek bir gider kaydı yapılması yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Net gerçekleşebilir değer ile maliyet bedeli arasındaki toplam farkı hesaplayın.
200.000−185.000=15.000200.000 - 185.000 = 15.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği varlıkların piyasa değerinin maliyetin altına düşmesi durumunda bu tutar kadar karşılık ayrılmalıdır.
2
Gerekli toplam karşılık tutarı ile mevcut karşılık bakiyesini karşılaştırın.
15.000−8.000=7.00015.000 - 8.000 = 7.000 TL
Önceki dönemden devreden karşılık bakiyesi olduğu için, sadece aradaki eksik tutar kadar ek kayıt yapılmalıdır.
3
Ek karşılık tutarı için yevmiye kaydını belirleyin.
654 Karşılık Giderleri (Borç) 7.0007.000 TL / 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacak) 7.0007.000 TL
Karşılık artışları gider hesaplarının borcuna, karşılık hesaplarının ise alacağına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı ve Karşılık Tamamlama

İpuçları

1
Stokların dönem sonu piyasa değerinin maliyetinden düşük olması durumunda ayrılması gereken toplam tutarı bulun.
2
Önceki dönemden devreden karşılık bakiyesinin yeni hesaplanan tutardan düşük olması, ek bir kayıt yapılmasını gerektirir.

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü ayrılan malın bir sonraki dönem maliyet bedelinin üzerinde satılması durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 119Soru →

Aralıksız envanter yöntemini benimseyen bir işletmede, genel geçici mizanda 153153 Ticari Mallar hesabının borç kalanı 500.000500.000 TL olarak görülmektedir. Aynı tarihte yapılan fiili sayım sonucunda depoda bulunan malların toplam değerinin 494.000494.000 TL olduğu saptanmıştır. Farkın nedeni o an belirlenememiştir. Buna göre, ortaya çıkan bu durumun muhasebeleştirilmesine ilişkin yapılacak yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 197197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı 6.0006.000 TL borçlu, 153153 Ticari Mallar hesabı 6.0006.000 TL alacaklı

Cevap

Doğru yevmiye kaydı, noksanlığın tespiti anında 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabının borçlandırılması ve 153 Ticari Mallar hesabının alacaklandırılmasıdır.
İşletme aralıksız envanter yöntemini uyguladığı için, '153 Ticari Mallar' hesabı o anki stok mevcudunu göstermelidir. Sayım sonucunda ortaya çıkan 6.0006.000 TL'lik noksanlık, kayıtların fiili duruma getirilmesi amacıyla '153 Ticari Mallar' hesabının alacağına yazılarak stok tutarı düşürülür. Nedeni o an bilinmediği için bu tutar araştırılmak üzere '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kayıtlı değer ile fiili değer arasındaki farkı hesapla.
500.000−494.000=6.000500.000 - 494.000 = 6.000 TL (Noksanlık)
Envanter farkının miktarını belirlemek için kitap değeri ile sayım sonucu karşılaştırılır.
2
Envanter farkının niteliğini belirle.
Sayım Noksanlığı
Kayıtlı değerin fiili değerden büyük olması (500.000>494.000500.000 > 494.000), depoda olması gerekenden daha az mal olduğunu gösterir.
3
Nedeni bilinmeyen noksanlığı geçici hesaba al.
197 (Borç), 153 (Alacak)
Aralıksız envanterde kayıtlar fiili duruma hemen uydurulmalı, farkın nedeni araştırılana kadar 197 hesabı borçlandırılmalıdır.

Anahtar Kavram

Sürekli (Aralıksız) Envanterde Sayım Farklarının Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Aralıksız envanter yönteminde defter kayıtları her an fiili stok durumunu yansıtmalıdır.
2
Kayıtlı değer (500.000500.000 TL), fiili sayımdan (494.000494.000 TL) yüksekse ortada bir noksanlık vardır.
3
Nedeni o an saptanamayan noksanlıklar için kullanılan geçici aktif karakterli hesap 197'dir.

Daha Fazla Pratik

Noksanlığın nedeninin ilerleyen günlerde 'kayıtlara geçirilmemiş bir satış' olduğu anlaşılırsa yapılacak düzeltme kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 120Soru →

Aralıklı envanter yöntemini kullanan bir işletmenin dönem başı stok tutarı 80.00080.000 TL'dir. İşletmenin dönem içi mal alışları 450.000450.000 TL, bu alışlara ilişkin nakliye giderleri 15.00015.000 TL, alış iadeleri 10.00010.000 TL ve alış iskontoları 5.0005.000 TL'dir. Dönem sonunda yapılan sayımda stokların maliyet bedeli 70.00070.000 TL, net gerçekleşebilir değeri ise 62.00062.000 TL olarak saptanmıştır. İşletme, değer düşüklüğü için ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayırma kararı almıştır.

Buna göre, işletmenin dönem sonu ayarlama kayıtları yapıldıktan sonra gelir tablosunda yer alacak "Satışların Maliyeti" ve "Karşılık Giderleri" tutarları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 460.000460.000 TL - 8.0008.000 TL

Cevap

Gelir tablosunda Satışların Maliyeti 460.000460.000 TL, Karşılık Giderleri ise 8.0008.000 TL olarak yer almalıdır.
İşletmenin net alış tutarı hesaplanırken alış bedeline nakliye giderleri eklenmiş (450.000+15.000450.000 + 15.000), alış iadeleri ve iskontoları ise çıkarılmıştır (−10.000−5.000-10.000 - 5.000), sonuç 450.000450.000 TL bulunmuştur. Aralıklı envanter yönteminde STMM tutarı, ticari mallar hesabının borç toplamından (dönem başı + net alışlar) dönem sonu stokun maliyet bedeli çıkarılarak hesaplanır (80.000+450.000−70.000=460.00080.000 + 450.000 - 70.000 = 460.000 TL). Değer düşüklüğü karşılığı ise maliyet bedeli (70.00070.000 TL) ile net gerçekleşebilir değer (62.00062.000 TL) arasındaki fark olan 8.0008.000 TL üzerinden ayrılır ve bu tutar gelir tablosunda karşılık giderleri olarak raporlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Net alış tutarını hesapla
450.000+15.000−10.000−5.000=450.000450.000 + 15.000 - 10.000 - 5.000 = 450.000 TL
Nakliye giderleri maliyete eklenir, iade ve iskontolar maliyetten düşülür.
2
Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) hesapla
80.000+450.000−70.000=460.00080.000 + 450.000 - 70.000 = 460.000 TL
Aralıklı envanterde STMM = (Dönem Başı Stok + Net Alışlar) - Dönem Sonu Stok (Maliyet Bedeli) formülü ile bulunur.
3
Stok değer düşüklüğü karşılığını hesapla
70.000−62.000=8.00070.000 - 62.000 = 8.000 TL
Maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değer arasındaki olumsuz fark kadar karşılık ayrılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Değerleme

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılmış bir malın ilerleyen dönemde maliyet bedelinin üzerinde bir tutara satılması durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 6 / 8Sonraki