Ticari Alacaklar

144 soru

Soru 121Soru

İşletme, ticari faaliyetleri kapsamında müşterisine 20.00020.000 TL tutarında malı kredili (veresiye) olarak satmıştır. Bu işleme ait yevmiye kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alıcılar

Cevap

İşletmenin ticari mal satışı karşılığında oluşan senetsiz alacağı Alıcılar hesabında izlenir.
İşletmenin ana faaliyet konusu olan ticari malın kredili (senetsiz/veresiye) satılması sonucunda, müşteriden olan alacaklar artar. Tekdüzen Hesap Planı'na göre bu tür senetsiz ticari alacaklar '120 Alıcılar' hesabında takip edilir. Aktif karakterli bir hesap olan Alıcılar hesabındaki bu artış, hesabın borç tarafına kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
Kredili (veresiye) mal satışı yapılmıştır.
Muhasebe kaydında hangi varlık veya kaynağın değiştiğini anlamak için işlemin türü belirlenmelidir.
2
Oluşan alacağın türünü belirle
Senetsiz bir ticari alacak oluşmuştur.
Soruda alacağın bir senede bağlandığına dair bir bilgi bulunmadığından veresiye (senetsiz) alacak olduğu kabul edilir.
3
İlgili hesabı seç ve kayıt yönünü belirle
120 Alıcılar hesabı artış gösterdiği için borçlandırılır.
Aktif karakterli hesaplarda meydana gelen artışlar hesabın borç tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Ticari Alacakların Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Satışın 'veresiye' (kredili) mi yoksa 'senetli' mi olduğuna dikkat edin.
2
Senetsiz ticari alacaklar ile senetli ticari alacaklar farklı kodlu hesaplarda izlenir.
3
Varlık hesaplarındaki artışlar her zaman borç tarafına yazılır; burada artan varlık müşteriden olan senetsiz alacaktır.

Daha Fazla Pratik

Bu alacak karşılığında daha sonra bir senet alınması durumunda yapılacak kaydı inceleyerek Alıcılar ve Alacak Senetleri arasındaki ilişkiyi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 122Soru

İşletmenin vadesi geçmiş 450.000450.000 TL tutarındaki ticari alacağı için borçlu aleyhine icra takibi başlatılmış ve alacak "Şüpheli Ticari Alacaklar" hesabına aktarılmıştır. Söz konusu alacağın 150.000150.000 TL'lik kısmı banka teminat mektubu ile güvence altındadır. İşletme, ilgili dönem sonunda mevzuatın izin verdiği azami oranda karşılık ayırmıştır. İzleyen dönemde borçludan nakden 380.000380.000 TL tahsil edilmiş, kalan tutarın tahsil imkanının kalmadığı kesinleşmiştir.

Buna göre, tahsilatın yapıldığı dönemde yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 230.000230.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Tahsilat kaydında 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 230.000230.000 TL alacaklandırılmalıdır.
İşletme sadece teminatsız olan 300.000300.000 TL (450.000150.000450.000 - 150.000) için karşılık ayırmış durumdadır. İzleyen dönemde gerçekleşen toplam zarar 70.00070.000 TL'dir (450.000380.000450.000 - 380.000). Bu durumda ayrılan 300.000300.000 TL'lik karşılığın 70.00070.000 TL'si gerçek zararı kapatmak için kullanılırken, kalan 230.000230.000 TL'lik kısım artık 'konusu kalmayan karşılık' niteliği kazanır ve gelir tablosuna aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Karşılık ayrılabilecek tutarı belirleyin.
450.000150.000=300.000450.000 - 150.000 = 300.000 TL
VUK 323'e göre teminatlı alacaklar için karşılık ayrılamaz.
2
Gerçekleşen toplam zararı hesaplayın.
450.000380.000=70.000450.000 - 380.000 = 70.000 TL
Alacağın tahsil edilemeyen kısmı gerçek zararı temsil eder.
3
Önceki dönem ayrılan karşılıktan zararı mahsup ederek iptal edilecek karşılığı bulun.
300.00070.000=230.000300.000 - 70.000 = 230.000 TL
Ayrılan karşılık gerçekleşen zarardan fazla olduğu için aradaki fark gelire (644) aktarılmalıdır.
4
Muhasebe kaydını oluşturun.
Borç: 100 Kasa (380.000380.000), Borç: 129 Ş.T.A. Karşılığı (300.000300.000); Alacak: 128 Ş.T.A. (450.000450.000), Alacak: 644 K.K. Karşılıklar (230.000230.000)
Tüm ilgili varlık ve düzenleyici hesaplar kapatılırken net fark gelir olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Teminatlı Şüpheli Alacaklarda Karşılık ve Tahsilat İşlemleri
Soru 123Soru

İşletme, 80.00080.000 TL tutarında ticari malı (%20\text{\%}20 KDV hariç) satın almıştır. Toplam borcuna karşılık portföyünde bulunan 60.00060.000 TL nominal değerli bir alacak senedini ciro etmiş, bakiye tutar için ise bir çek keşide etmiştir.

Bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydının alacak tarafında yer alan hesaplar ve tutarları aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 121 Alacak Senetleri 60.00060.000 TL ve 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri 36.00036.000 TL

Cevap

Yevmiye kaydının alacak tarafında 121 Alacak Senetleri hesabı 60.00060.000 TL ve 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabı 36.00036.000 TL olarak kaydedilmelidir.
İşletme satın aldığı mal için toplam 96.00096.000 TL ödemekle yükümlüdür. Bu tutarın 60.00060.000 TL'si için elindeki bir senedi başkasına devretmiştir (ciro). Alacak Senetleri bir aktif hesap olduğundan, ciro nedeniyle gerçekleşen azalış hesabın alacak tarafına yazılır. Kalan 36.00036.000 TL için ise bir çek düzenlenmiştir. İşletmenin kendi keşide ettiği çekler, Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabının alacak tarafında takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Malın toplam maliyetinin ve KDV tutarının hesaplanması.
80.000+(80.000×0,20)=96.000 TL80.000 + (80.000 \times 0,20) = 96.000 \text{ TL} toplam borç.
Satın alınan malın bedeline katma değer vergisi eklenerek işletmenin üstlendiği toplam yükümlülük bulunur.
2
Ciro edilen alacak senedinin muhasebeleştirilmesi.
121 Alacak Senetleri hesabı 60.00060.000 TL alacaklandırılır.
Ciro işlemi, elde bulunan bir senedin mülkiyetinin devredilmesidir. Bu durum bir varlık azalışı yarattığı için ilgili aktif hesap alacak tarafına yazılır.
3
Kalan borç tutarı için çek keşide edilmesi.
96.00060.000=36.000 TL96.000 - 60.000 = 36.000 \text{ TL} tutarında çek kaydı.
Senedin karşılamadığı bakiye tutar için düzenlenen çek, pasif karakterli düzenleyici bir hesapta (103) artış meydana getirir ve alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Alacak Senetlerinin Ciro Edilmesi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 124Soru

İşletme, önceki dönemde şüpheli hale gelen 100.000100.000 TL tutarındaki ticari alacağı için %60\text{\%}60 oranında karşılık ayırmıştır. Cari dönemde söz konusu alacağın 85.00085.000 TL'lik kısmı banka aracılığıyla tahsil edilmiş, kalan kısmın ise tahsil imkanı kalmadığı için kayıtlardan silinmesine karar verilmiştir.

Bu bilgilere göre, alacağın tahsil edilmesi ve kapatılmasına ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı" hesabı 60.00060.000 TL borçlandırılır.

Cevap

"129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı" hesabının 60.00060.000 TL tutarında borçlandırılması doğrudur.
Şüpheli ticari alacak tahsil edildiğinde veya değersiz hale gelip silindiğinde, o alacakla ilgili açılmış olan "128 Şüpheli Ticari Alacaklar" hesabı ile "129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı" hesabı birbirine zıt kayıtlarla tamamen kapatılmalıdır. Bu soruda ayrılan karşılık tutarı 60.00060.000 TL (100.000×%60100.000 \times \text{\%}60) olduğu için, 129 nolu hesabın 60.00060.000 TL borçlandırılması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Daha önce ayrılan karşılık tutarını hesapla.
100.000×0,60=60.000100.000 \times 0,60 = 60.000 TL.
İşletme alacağın %60\text{\%}60'ı kadar ihtiyatlılık kavramı gereği gider yazıp karşılık ayırmıştır.
2
Gerçekleşen net zararı tespit et.
100.00085.000=15.000100.000 - 85.000 = 15.000 TL.
Alacağın tahsil edilemeyen kısmı işletmenin bu işlemden doğan nihai zararıdır.
3
Karşılık hesabı ile gerçekleşen zararı karşılaştır.
60.00060.000 (Ayrılan) - 15.00015.000 (Zarar) = 45.00045.000 TL (Fazla karşılık).
Daha önce gider yazılan tutarın, gerçekleşen zararı aşan kısmı dönem sonunda gelire dönüştürülmelidir.
4
Yevmiye kaydını oluştur.
102 Bankalar (B) 85.00085.000, 129 Ş.T.A. Karşılığı (B) 60.00060.000 / 128 Ş.T.A. (A) 100.000100.000, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar (A) 45.00045.000.
Şüpheli alacak ve karşılığı tamamen kapatılmalı, tahsilat bankaya kaydedilmeli ve fazla ayrılan karşılık gelire alınmalıdır.

Anahtar Kavram

Şüpheli ticari alacakların tahsili durumunda, ayrılan karşılık tutarı ile gerçekleşen zarar arasındaki fark 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabında izlenir ve hem alacak hem de karşılık hesabı kapatılır.

İpuçları

1
Şüpheli alacaklarla ilgili yevmiye kaydı yaparken hem asıl alacak hesabını (128) hem de karşılık hesabını (129) kapatmayı unutmayın.
2
Ayrılan karşılık tutarı (60.00060.000 TL), gerçekleşen zarardan (15.00015.000 TL) daha büyükse, aradaki fark işletme için bir gelirdir.
3
Yevmiye kaydının borç tarafında tahsil edilen nakit ve kapatılan karşılık hesabı yer alırken; alacak tarafında kapatılan şüpheli alacak hesabı ve varsa karşılık fazlası gelir hesabı bulunur.

Daha Fazla Pratik

Karşılık oranının gerçekleşen zarardan daha düşük olduğu (100.000100.000 alacak, 20.00020.000 karşılık, 50.00050.000 tahsilat gibi) durumları inceleyerek 689 hesabının kullanımını pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce alacağın tamamının silinmesi kaydı yapılıp, ardından tahsilat kaydı yapılabilir; ancak tek bir yevmiye maddesinde netleştirmek KPSS formatında daha yaygındır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 125Soru

İşletme, portföyünde bulunan 60.00060.000 TL nominal değerli bir alacak senedini vadesinden önce bankaya iskonto ettirmiştir (kırdırmıştır). Banka, bu işlem için 4.0004.000 TL iskonto faizi ve 200200 TL komisyon kestikten sonra kalan tutarı işletmenin vadesiz ticari mevduat hesabına aktarmıştır. Buna göre, bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 Bankalar hesabına 55.80055.800 TL borç kaydı yapılır.

Cevap

İşletmenin banka hesabına senedin nominal değerinden kesintiler düşüldükten sonra kalan 55.80055.800 TL tutarında borç kaydı yapılır.
Doğru yanıt olan seçenek, banka hesabına yatan gerçek tutarı (55.80055.800 TL) doğru bir şekilde borç tarafında göstermektedir. Alacak senetlerinin kırdırılması işleminde işletmenin eline geçen net nakit tutarı, senedin nominal değerinden bankanın uyguladığı iskonto faizi ve komisyonun düşülmesiyle hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Senedin nominal değerini ve banka kesintilerini belirle.
Nominal Değer: 60.00060.000 TL; Kesintiler: 4.0004.000 TL (Faiz) + 200200 TL (Komisyon) = 4.2004.200 TL.
İskonto işleminde bankaya yatan net tutarı bulmak için toplam maliyetin hesaplanması gerekir.
2
İşletmenin banka hesabına (102 Bankalar) aktarılacak net tutarı hesapla.
60.0004.200=55.80060.000 - 4.200 = 55.800 TL.
Varlık hesaplarındaki artış net tahsil edilen tutar üzerinden borç kaydedilir.
3
Kesintileri ilgili gider hesaplarına kaydet.
780 Finansman Giderleri: 4.0004.000 TL (Borç); 653 Komisyon Giderleri: 200200 TL (Borç).
Vade farkı faizi finansman gideri, banka kesintisi ise komisyon gideri olarak muhasebeleştirilir.
4
Elden çıkan senedi aktiften düş.
121 Alacak Senetleri: 60.00060.000 TL (Alacak).
Senet bankaya devredildiği için nominal değeri üzerinden hesabı kapatılır.

Anahtar Kavram

Alacak Senetlerinin İskontosu (Kırdırılması)

İpuçları

1
Senet kırdırma işlemi sonucunda işletmenin banka hesabına giren tutar, senedin üzerindeki yazılı değerden bankanın masrafları çıkarılarak bulunur.
2
Yevmiye kaydını yaparken '121 Alacak Senetleri' hesabının her zaman nominal (yazılı) bedel üzerinden alacaklandırılması gerektiğini hatırlayın.
3
İşlemdeki toplam gider tutarı 4.2004.200 TL'dir. Bu tutar 60.00060.000 TL'den düşüldüğünde banka hesabına giren net para 55.80055.800 TL olur.

Daha Fazla Pratik

Şüpheli hale gelen bir alacak senedi için karşılık ayrılması ve daha sonra bu senedin tahsil edilmesi durumunda yapılacak kayıtları inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 126Soru

İşletme, bir müşterisinden olan 10.00010.000 ABD Doları tutarındaki veresiye (kredili) alacağının yarısını (5.0005.000 USD), vadesi geldiğinde banka hesabı aracılığıyla tahsil etmiştir. Alacağın doğduğu tarihte kur 11 USD = 3030 TL iken, tahsilat tarihinde kur 11 USD = 3333 TL olarak gerçekleşmiştir. (KDV ihmal edilecektir.)

Buna göre, tahsilat işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR hesabı 165.000165.000 TL borçlu; 120 ALICILAR hesabı 150.000150.000 TL alacaklı, 646 KAMBİYO KARLARI hesabı 15.00015.000 TL alacaklı

Cevap

102 BANKALAR hesabı 165.000 TL borçlu; 120 ALICILAR hesabı 150.000 TL alacaklı ve 646 KAMBİYO KARLARI hesabı 15.000 TL alacaklı olarak kaydedilmelidir.
Tahsilat işleminde, bankaya giren tutar tahsilat günündeki kurdan (165.000 TL) borçlandırılır. Ancak alacak hesabı (Alıcılar), sistemde kayıtlı olduğu defter değerinden (150.000 TL) alacaklandırılarak kapatılmalıdır. Aradaki 15.000 TL'lik olumlu fark, işletme için bir gelir unsuru olduğundan 646 Kambiyo Karları hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın defter değerini hesapla
5.000 USD×30 TL/USD=150.000 TL5.000 \text{ USD} \times 30 \text{ TL/USD} = 150.000 \text{ TL}
Alacağın muhasebe kayıtlarında hangi tutarla takip edildiğini belirlemek gerekir.
2
Tahsilat tutarını hesapla
5.000 USD×33 TL/USD=165.000 TL5.000 \text{ USD} \times 33 \text{ TL/USD} = 165.000 \text{ TL}
İşletmenin kasasına veya banka hesabına giren fiili tutarı belirlemek gerekir.
3
Kur farkını hesapla ve niteliğini belirle
165.000150.000=15.000 TL (Kar)165.000 - 150.000 = 15.000 \text{ TL (Kar)}
Kur artışı, alacağı olan taraf için kambiyo karı niteliğindedir.
4
Yevmiye kaydını oluştur
Bankalar (B) 165.000, Alıcılar (A) 150.000, Kambiyo Karları (A) 15.000
Varlık hesapları (Alıcılar) defter değerinden kapatılırken, artışlar (Bankalar ve Kar) ilgili hesaplara kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı ticari alacakların tahsilatında kur farklarının muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Öncelikle tahsil edilen 5.0005.000 dolarlık kısmın hem eski kurdan hem yeni kurdan TL karşılıklarını hesaplayın.
2
Kur farkının işletme lehine mi yoksa aleyhine mi olduğunu belirleyin. Alacaklıyken kurun artması kar mıdır, zarar mıdır?
3
Alıcılar hesabı aktif bir hesaptır ve azalışlar alacak tarafına kaydedilir. Kapatırken defter değerini kullanmanız gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Kurun düştüğü bir senaryoda (örneğin 30 TL'den 28 TL'ye) oluşacak Kambiyo Zararı kaydını çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 127Soru

İşletme, vadesi dolan 25.00025.000 TL nominal değerli bir alacak senedinin borçlu tarafından ödenememesi üzerine senet için 250250 TL protesto gideri ödemiş ve senedi protesto ettirmiştir. Daha sonra borçlu ile varılan mutabakat neticesinde; protesto gideri ve 1.2501.250 TL tutarındaki gecikme faizi de anaparaya eklenerek yeni bir senet alınmış, eski senet ise iptal edilmiştir.

Buna göre, yeni senedin alınmasına ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 121 Alacak Senetleri hesabı 26.50026.500 TL borçlandırılır.

Cevap

Yeni senedin toplam değeri olan 26.50026.500 TL tutarında 121 Alacak Senetleri hesabının borçlandırılması gerekir.
İşletme, protesto masrafını ödediğinde bu tutarı borçlunun hesabına borç kaydederek alacağına ekler. Yeni senet alınırken; eski senedin bedeli, ödenen masraf ve eklenen gecikme faizi toplanarak yeni senedin değerini oluşturur. Bu durumda 25.000+250+1.250=26.50025.000 + 250 + 1.250 = 26.500 TL tutarında yeni bir Alacak Senedi varlığı doğar ve hesap borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Eski senedin ve protesto giderinin toplam değerini hesapla.
25.00025.000 (Nominal) + 250250 (Gider) = 25.25025.250 TL.
Protesto edilen senet masraflarıyla birlikte borçlunun hesabına (veya protestolu senetler hesabına) yüklenir.
2
Yeni senedin toplam nominal değerini hesapla.
25.25025.250 + 1.2501.250 (Faiz) = 26.50026.500 TL.
Yeni senet, tüm alacak unsurlarının toplamı üzerinden düzenlenmiştir.
3
Yevmiye kaydını oluştur.
Borç: 121 Alacak Senetleri (26.50026.500); Alacak: 121 Alacak Senetleri/Protestolu (25.25025.250) ve 642 Faiz Gelirleri (1.2501.250).
Varlık artışı borca, varlık azalışı ve gelir artışı alacağa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Alacak Senetlerinin Yenilenmesi ve Protesto Giderlerinin Muhasebeleştirilmesi

Alternatif Yöntem

Öncelikle 'Protestolu Senetler' hesabının bakiyesini belirleyip (25.25025.250), üzerine vade farkını ekleyerek yeni senet tutarına (26.50026.500) ulaşmak hesaplama hatalarını önleyecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 128Soru

İşletmenin müşterisinden olan 50.00050.000 TL tutarındaki senetsiz (veresiye) ticari alacağı, vadesinde tahsil edilemediği için şüpheli hale gelmiş ve ilgili tutar "128 Şüpheli Ticari Alacaklar" hesabına aktarılmıştır. Bu alacağın 20.00020.000 TL'lik kısmı için müşteriden daha önce alınmış bir banka teminat mektubu bulunmaktadır. İşletme, ihtiyatlılık kavramı gereği alacağın teminatsız kalan kısmı için dönem sonunda %100\%100 oranında karşılık ayırmaya karar vermiştir. Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken karşılık ayırma kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 30.00030.000 (Borçlu) / 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI 30.00030.000 (Alacaklı)

Cevap

İşletme, alacağın teminatsız kalan kısmı olan 30.00030.000 TL için 654 Karşılık Giderleri borçlu, 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı alacaklı şeklinde kayıt yapmalıdır.
Doğru kayıt, alacağın sadece teminatsız kalan 30.00030.000 TL'lik kısmı için 654 Karşılık Giderleri hesabının borçlandırılması ve 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabının alacaklandırılmasıdır. Bu işlem, ihtiyatlılık kavramı ve ilgili vergi mevzuatına tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam şüpheli alacak tutarını belirle.
50.00050.000 TL
İşlemin matrahını bulmak için başlangıç noktasıdır.
2
Teminatlı kısmı toplam tutardan düş.
50.00020.000=30.00050.000 - 20.000 = 30.000 TL
VUK ve muhasebe ilkeleri gereği teminatlı alacaklar için karşılık ayrılamaz.
3
Karşılık tutarını hesapla.
30.000×%100=30.00030.000 \times \%100 = 30.000 TL
Teminatsız kalan tutarın tamamı için karşılık ayrılması istenmiştir.
4
Muhasebe kaydını gerçekleştir.
654 (B) / 129 (A)
Dönem sonu karşılık gideri kaydı bu hesaplar aracılığıyla yapılır.

Anahtar Kavram

Teminatlı Alacaklarda Karşılık Ayırma

İpuçları

1
Karşılık ayırırken alacağın 'güvence' altında olup olmadığına bakın.
2
Banka teminat mektubu olan kısım için karşılık ayrılamayacağını unutmayın.
3
50.00050.000 TL'den 20.00020.000 TL'yi çıkararak sadece kalan tutar için 654 ve 129 hesaplarını kullanın.

Daha Fazla Pratik

Eğer bu alacak ileride tahsil edilirse, ayrılan karşılığın '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına nasıl aktarılacağını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 129Soru

Bir işletme, vadesi dolan 30.00030.000 TL tutarındaki senetsiz (veresiye) ticari alacağı için müşterisiyle anlaşmış; bu alacağa 1.0001.000 TL gecikme faizi ekleyerek müşterisinden toplam 31.00031.000 TL nominal değerli bir alacak senedi almıştır.

Buna göre, söz konusu işlemin yevmiye kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "121 Alacak Senetleri" hesabı 31.00031.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Söz konusu muhasebe kaydında "121 Alacak Senetleri" hesabı 31.00031.000 TL tutarında borçlandırılmalıdır.
İşlem sonucunda işletmenin elinde 31.00031.000 TL değerinde yeni bir alacak senedi oluşmuştur. Aktif karakterli olan "121 Alacak Senetleri" hesabı, bu artış nedeniyle toplam tutar üzerinden borçlandırılır. Aynı zamanda 30.00030.000 TL'lik eski senetsiz alacak kapandığı için "120 Alıcılar" hesabı alacaklandırılır ve aradaki 1.0001.000 TL fark "642 Faiz Gelirleri" hesabına alacak olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Senetsiz alacağın kapatılması
"120 Alıcılar" hesabı 30.00030.000 TL alacaklandırılır.
Vadesi dolan senetsiz alacak bir senede bağlandığı için eski alacak hesabının kapatılması gerekir (aktif azalışı).
2
Gecikme faizinin gelir olarak kaydedilmesi
"642 Faiz Gelirleri" hesabı 1.0001.000 TL alacaklandırılır.
Alacağın vadesinde ödenmemesi nedeniyle elde edilen vade farkı işletme için bir gelir unsurudur (özkaynak artışı).
3
Alacak senedinin kayda alınması
"121 Alacak Senetleri" hesabı 31.00031.000 TL borçlandırılır.
İşletme eline geçen senet, hem ana parayı hem faizi temsil eden toplam nominal değer üzerinden kaydedilir (aktif artışı).

Anahtar Kavram

Alacağın Senede Bağlanması ve Faiz Tahakkuku

İpuçları

1
İşlemde hangi varlığın azaldığını ve hangi varlığın arttığını belirleyin.
2
Eski alacak (senetsiz) 30.00030.000 TL, yeni alacak (senetli) 31.00031.000 TL'dir. Aradaki farkın nedenini ve hesabını düşünün.
3
Muhasebe kaydında borç ve alacak toplamları her zaman eşit olmalıdır. Borç tarafına 31.00031.000 TL'lik senedi yazarken, alacak tarafına neleri yazmanız gerektiğini kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Alacak senedinin vadesinde tahsil edilememesi durumunda yapılacak 'protesto' ve 'şüpheli alacak' kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 130Soru

İşletme, 31.12.202531.12.2025 tarihinde portföyünde bulunan 240.000240.000 TL nominal değerli alacak senetleri için dönem sonu envanter ve değerleme çalışmaları kapsamında iç iskonto yöntemini kullanarak 8.4008.400 TL tutarında reeskont hesaplamıştır.

Buna göre, işletmenin yapması gereken dönem sonu yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ 8.400 (Borçlu) / 122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU (-) 8.400 (Alacaklı)

Cevap

Dönem sonunda hesaplanan reeskont tutarı 657 Reeskont Faiz Giderleri hesabının borcuna, 122 Alacak Senetleri Reeskontu (-) hesabının ise alacağına kaydedilmelidir.
Dönem sonunda (31.12) hesaplanan reeskont tutarı, işletmenin o yıla ait bir finansman gideri gibi düşünülür ve '657 Reeskont Faiz Giderleri' hesabına borç yazılır. Bu değer düşüklüğünü bilançoda göstermek için aktif karakterli olmasına rağmen alacak bakiyesi veren '122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)' hesabı alacaklandırılarak kayıt tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
Dönem sonu reeskont işlemi
Vadesi gelmemiş alacak senetlerinin bilanço günündeki peşin değerine indirgenmesi gerekir.
2
Gider hesabını seç
657 Reeskont Faiz Giderleri
Reeskont tutarı dönem için bir gider kalemidir ve ilgili sonuç hesabına borç kaydedilir.
3
Düzenleyici hesabı seç
122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)
Senetlerin nominal değeri ile peşin değeri arasındaki fark, bilançoda ilgili varlığın altında eksi olarak gösterilen düzenleyici hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Alacak Senetleri Reeskontu

Daha Fazla Pratik

Reeskont iptal kaydının (01.01 tarihindeki kayıt) neden gelir hesabına yapıldığını ve dönemsellik kavramıyla ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 131Soru

İşletme, önceki dönemde şüpheli hale gelen 50.00050.000 TL tutarındaki senetsiz (veresiye) ticari alacağı için %40\%40 oranında karşılık ayırmıştır. Cari dönemde bu alacağın 15.00015.000 TL'lik kısmı banka hesabına havale yoluyla tahsil edilmiş, geri kalan kısmının ise borçlunun iflası nedeniyle tahsil imkanının kalmadığı (değersiz hale geldiği) kesinleşmiştir.

Buna göre, söz konusu tahsilat ve tasfiye işlemine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı" hesabı 20.00020.000 TL borçlandırılır.

Cevap

"129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı" hesabının 20.00020.000 TL tutarında borçlandırılması gerekir.
Şüpheli bir alacak tahsil edildiğinde veya tamamen değersiz hale geldiğinde, o alacakla ilgili daha önce ayrılmış olan karşılık hesabının (129) mutlaka kapatılması gerekir. Soruda alacağın %40\%40'ı olan 20.00020.000 TL karşılık olarak ayrılmıştır. İşlem sonucunda alacak hesabı (128) kapatılırken, pasif karakterli düzenleyici hesap olan 129 numaralı hesap borçlandırılarak sıfırlanmalıdır. Bu durum doğru muhasebe kaydının temel bir parçasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Önceki dönemde ayrılan karşılık tutarını hesaplayınız.
50.00050.000 TL ×%40=20.000\times \%40 = 20.000 TL.
Şüpheli alacaklar için ayrılan karşılık, pasif karakterli düzenleyici bir hesapta (129) izlenir.
2
Alacağın net defter değerini (tasarruf değerini) bulunuz.
50.00050.000 TL - 20.00020.000 TL = 30.00030.000 TL.
Bilanço görünümünde alacak net tutarı üzerinden takip edilir.
3
Tahsilat tutarı ile net defter değerini karşılaştırarak ek zarar veya geliri belirleyiniz.
15.00015.000 TL (Tahsilat) < 30.00030.000 TL (Net Değer). Fark: 15.00015.000 TL zarar.
Tahsil edilen tutar net değerden düşükse, karşılık yetersiz kalmış demektir ve aradaki fark gider yazılır (689).
4
Yevmiye kaydını oluşturunuz.
102 BANKALAR (B) 15.00015.000, 129 ŞÜP. TİC. ALAC. KARŞ. (B) 20.00020.000, 689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİD. VE ZAR. (B) 15.00015.000 / 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR (A) 50.00050.000.
Alacak ve karşılığı tamamen kapatılırken nakit girişi ve oluşan zarar kaydedilir.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacakların Tasfiyesi

Daha Fazla Pratik

Tahsil edilen tutarın 40.00040.000 TL olması durumunda 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabının nasıl kullanılacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 132Soru

Bir işletme, müşterisinden olan 30.00030.000 TL tutarındaki senetsiz (veresiye) alacağı karşılığında müşterisinden 3 ay vadeli bir bono (senet) almıştır. Bu işlemin muhasebeleştirilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 121121 Alacak Senetleri hesabı 30.00030.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Alacak senetleri hesabının borçlandırılması seçeneği doğrudur çünkü senet alınması bir varlık artışıdır.
İşletme senetsiz alacağını (120 Alıcılar) senetli alacağa (121 Alacak Senetleri) dönüştürmüştür. Bu işlem bir 'aktif yer değiştirmesi'dir. Portföye senet girdiği için 121 Alacak Senetleri hesabı borçlandırılırken, müşteriden olan açık hesap alacağı kapandığı için 120 Alıcılar hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın mevcut durumunu analiz etme
Senetsiz alacak (120 Alıcılar) azalıyor.
Müşteri borcuna karşılık senet verdiği için açık hesap alacağı sona erer.
2
Yeni ödeme aracını tanımlama
Senetli alacak (121 Alacak Senetleri) artıyor.
İşletmenin portföyüne yeni bir alacak senedi girişi olmuştur.
3
Yevmiye kaydını oluşturma
121 Alacak Senetleri (Borçlu) / 120 Alıcılar (Alacaklı)
Aktif hesaplardaki artışlar borca, azalışlar alacağa yazılır.

Anahtar Kavram

Alacağın Şekil Değiştirmesi

Daha Fazla Pratik

Alacak senetlerinin tahsil edilmesi durumunda yapılacak kaydı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 133Soru

İşletme, vadesi dolan 60.00060.000 TL nominal değerli bir alacak senedini tahsil edememiş ve noter kanalıyla protesto ettirmiştir. Banka, protesto masrafı olarak işletmenin ticari mevduat hesabından 450450 TL kesmiştir. İşletme yönetimi, söz konusu alacak için aynı gün icra takibi başlatılmasına karar vermiştir. Bu bilgilere göre, alacağın takibi ve şüpheli hale gelmesiyle ilgili yapılması gereken yasal takip kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı, 60.45060.450 TL

Cevap

128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı, 60.45060.450 TL
İşletmenin vadesinde tahsil edemediği 60.00060.000 TL'lik senet için ödediği 450450 TL'lik protesto masrafı, borçludan talep edilecek toplam tutarı 60.45060.450 TL'ye yükseltir. Alacak için icra takibi başlatılması, bu alacağın ticari niteliğini 'şüpheli' hale getirir. Tekdüzen Hesap Planı gereği, şüpheli hale gelen ticari alacaklar (anapara + masraflar) 128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabının borcuna kaydedilerek takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Protesto masrafının alacak tutarına eklenmesi
60.00060.000 TL + 450450 TL = 60.45060.450 TL
İşletmenin borçludan talep edeceği toplam hak, ana para ve fer'i borçları (masraf, faiz vb.) kapsar.
2
Alacağın niteliğinin belirlenmesi
Senetli alacak şüpheli hale gelmiştir.
Vadesinde ödenmeyen ve hakkında yasal takip (icra/dava) başlatılan ticari alacaklar 'Şüpheli' statüsüne geçer.
3
Yasal takip kaydının yapılması
128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı borçlandırılırken, 121 Alacak Senetleri hesabı alacaklandırılır.
Alacağın türü değiştiği için ilgili aktif hesaplar arasında devir işlemi yapılır.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacaklara Aktarım ve Masrafların Maliyete Eklenmesi

Daha Fazla Pratik

Bu işlemden sonra işletmenin alacağın tamamı için ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayırması durumunda yapılacak yevmiye kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 134Soru

İşletme, ödeme vadesi geçen ve hakkında icra takibi başlatılan bir müşterisinden olan 25.00025.000 TL tutarındaki senetsiz (veresiye) alacağını şüpheli hale getirmiştir. Söz konusu alacağın 10.00010.000 TL'lik kısmı için müşteriden daha önce alınan bir teminat mektubu bulunmaktadır. İşletme, alacağın teminatsız kalan kısmı için ihtiyatlılık kavramı gereği %100\%100 oranında karşılık ayırmaya karar vermiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin ayıracağı karşılık tutarı ve bu işlem için yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654654 Karşılık Giderleri Hesabı, 15.00015.000 TL

Cevap

İşletmenin ayıracağı karşılık tutarı 15.00015.000 TL'dir ve borçlandırılacak hesap 654654 Karşılık Giderleri hesabıdır.
İşletmeler, şüpheli hale gelen ticari alacakları için karşılık ayırırken sadece teminatsız kalan tutarı dikkate almalıdır. Bu soruda 25.00025.000 TL'lik alacağın 10.00010.000 TL'si teminatlı olduğu için geri kalan 15.00015.000 TL üzerinden karşılık hesaplanır. Karşılık ayırma kaydında gider hesabı olan 654 Karşılık Giderleri borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın teminatlı ve teminatsız kısımlarının belirlenmesi
25.00025.000 TL (Toplam) - 10.00010.000 TL (Teminatlı) = 15.00015.000 TL (Teminatsız)
Vergi Usul Kanunu ve muhasebe standartlarına göre, teminatlı alacaklar için karşılık ayrılamaz.
2
Karşılık tutarının hesaplanması
15.00015.000 TL ×\times %100\%100 = 15.00015.000 TL
İşletme teminatsız kısmın tamamı için karşılık ayırmaya karar vermiştir.
3
Yevmiye kaydının yapılması
654 Karşılık Giderleri (Borç) / 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (Alacak)
Dönem gideri olarak 654 hesabı borçlandırılırken, aktifteki varlığı düzenleyen 129 hesabı alacaklandırılarak değer düşüklüğü gösterilir.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacaklarda Teminat Kısıtı

İpuçları

1
Teminat altına alınmış bir alacak için 'zarar görme ihtimali' yoktur, bu yüzden karşılık ayrılamaz.
2
Toplam alacaktan teminat mektubu tutarını çıkararak karşılık matrahını bulun.
3
Karşılık ayırma işlemi aktifteki bir varlığın değerini düşüren bir gider işlemidir; bu nedenle 654 borçlandırılırken 129 alacaklandırılır.

Daha Fazla Pratik

Şüpheli alacaklar tahsil edildiğinde, ayrılan karşılığın nasıl kapatıldığını (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 135Soru

İşletme, 20.00020.000 TL tutarındaki ticari malı %20\%20 KDV hariç bedelle veresiye (kredili) olarak satmıştır. Bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında borç tarafında yer alacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 Alıcılar Hesabı, 24.00024.000 TL

Cevap

Veresiye mal satışından doğan senetsiz alacaklar için 120 Alıcılar hesabı 24.00024.000 TL (KDV dahil tutar) borçlandırılmalıdır.
İşletmenin ticari faaliyetleri kapsamında senet almadan (veresiye/kredili) gerçekleştirdiği mal satışlarından doğan alacaklar '120 Alıcılar' hesabında takip edilir. Bu hesap aktif karakterli bir varlık hesabı olduğu için artışlar borç tarafına kaydedilir. Alacak tutarı, net satış bedeli (20.00020.000 TL) ile bu satış üzerinden hesaplanan KDV (4.0004.000 TL) toplamı olan 24.00024.000 TL'dir.

Adım Adım Çözüm

1
KDV tutarının hesaplanması
20.000×0,20=4.00020.000 \times 0,20 = 4.000 TL
Satış bedeli üzerinden hesaplanan KDV'nin belirlenmesi gerekir.
2
Toplam alacak tutarının belirlenmesi
20.000+4.000=24.00020.000 + 4.000 = 24.000 TL
Veresiye satışta alıcıdan olan toplam alacak, mal bedeli ve KDV toplamından oluşur.
3
Hesapların ve yönlerinin belirlenmesi
120 Alıcılar (Borçlu), 600 Yurtiçi Satışlar (Alacaklı), 391 Hesaplanan KDV (Alacaklı)
Senetsiz alacak artışı aktif hesapta borç, satış geliri ve KDV yükümlülüğü ise ilgili hesaplarda alacak kaydı gerektirir.

Anahtar Kavram

Veresiye (senetsiz) ticari alacakların muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Satışın veresiye (senetsiz) olması, hangi aktif hesabın artacağını belirler.
2
Alacak tutarına KDV'nin dahil edilmesi gerektiğini ve alacak hesaplarının artışta borçlandığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Aynı alacağın daha sonra bir senet karşılığında tahsil edilmesi durumundaki hesap değişimlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 136Soru

İşletme, ana faaliyet konusu kapsamında bir müşterisine 40.00040.000 TL tutarındaki ticari malı veresiye (açık hesap) olarak satmıştır. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu satış işlemi sonucunda ortaya çıkan senede bağlanmamış ticari alacağın kaydedilmesi gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 Alıcılar

Cevap

Veresiye mal satışından doğan senede bağlanmamış kısa vadeli ticari alacaklar 120 Alıcılar hesabında izlenir.
Doğru seçenek olan hesap, işletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan, senede bağlanmamış kısa vadeli (vadesi 1 yıla kadar olan) alacakların izlendiği hesaptır. Soru metninde malın 'veresiye' satıldığı belirtildiği için bu alacak doğrudan ilgili hesaba borç kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
Ticari mal satışı yapılmış ve karşılığında nakit veya senet alınmamıştır (veresiye).
Muhasebe kaydında hangi hesabın borçlandırılacağını belirlemek için alacağın türünü anlamak gerekir.
2
Alacak türüne uygun hesabı seç
Senetsiz ticari alacaklar için '120 Alıcılar' hesabı kullanılır.
Tekdüzen Hesap Planı gereği, işletmenin ticari faaliyetleri sonucu oluşan senetsiz alacaklar bu kodda takip edilir.
3
Kayıt yönünü belirle
Varlık (aktif) hesabındaki artış borç tarafına kaydedilir.
Alıcılar hesabı bir aktif hesaptır ve ilk kayıt borç taraflı yapılır.

Anahtar Kavram

Veresiye Ticari Alacakların Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
İşletmenin mal sattığı kişilere ne ad verilir?
2
Veresiye satışlarda bir kağıt (senet) imzalanmaz, alacak sadece defter kaydı ile takip edilir.

Daha Fazla Pratik

Aynı alacak için daha sonra senet alınması durumunda yapılacak kaydı inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 137Soru

İşletme, önceki hesap döneminde müşterisinin iflas etmesi sonucu tahsil kabiliyetini tamamen yitirdiği için "Değersiz Alacak" kabul ederek kayıtlarından sildiği 15.00015.000 TL tutarındaki senetsiz ticari alacağını, cari dönemde işletmenin banka hesabına beklenmedik bir şekilde yatırılmasıyla tahsil etmiştir.

Bu tahsilat işleminin muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabı 15.00015.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Daha önce değersiz alacak olarak aktiften silinen bir tutarın tahsil edilmesi durumunda '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabı alacaklandırılır.
Daha önce 'Değersiz Alacak' niteliğiyle kayıtlardan çıkarılmış (gider yazılmış) bir alacağın tahsil edilmesi, işletme için cari dönemde bir gelir artışıdır. Bu tür bir durum için karşılık ayrılmadığından, tahsil edilen tutar doğrudan '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın mevcut durumunu belirle.
Alacak önceki dönemde 'Değersiz Alacak' olarak silindiği için bilançoda (120/121/128 hesaplarında) görünmemektedir.
Muhasebe kayıtlarında bulunmayan bir varlığın tahsilatı, doğrudan ilgili varlık hesabından düşülemez.
2
Tahsilatın niteliğini analiz et.
Beklenmedik bir şekilde gerçekleşen bu tahsilat, işletme için geçmiş dönemlerde zarar yazılan bir unsurun geri kazanımıdır.
Karşılık ayrılmadan silinen alacakların geri dönüşü 'Olağandışı Gelir' olarak sınıflandırılır.
3
Doğru gelir hesabını seç.
Banka hesabına giriş yapıldığı için '102 Bankalar' borçlandırılırken, '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabı alacaklandırılır.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre karşılıksız silinen alacakların tahsilatı bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Değersiz Alacakların Tahsilatı

İpuçları

1
Alacağın daha önce kayıtlardan silinmiş (değersiz hale gelmiş) olduğuna dikkat edin.
2
Şüpheli alacak karşılığı ayrılan durumlar ile doğrudan silinen durumlar arasındaki gelir hesabı farkını hatırlayın.
3
Eğer alacak karşılık ayrılarak silinseydi '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' kullanılacaktı; ancak karşılıksız silindiği için '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' kullanılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılmış bir şüpheli alacağın tahsil edilmesi durumundaki kayıt farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 138Soru

İşletmenin vadesi dolmuş olan 25.00025.000 TL tutarındaki senetli alacağı, yapılan tüm girişimlere rağmen tahsil edilememiş ve söz konusu alacak için yasal takip süreci başlatılmıştır. Bu işlemin kaydedilmesine ilişkin muhasebe kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 128 Şüpheli Ticari Alacaklar

Cevap

Şüpheli hale gelen ve yasal takibe alınan senetli alacaklar için '128 Şüpheli Ticari Alacaklar' hesabı borçlandırılır.
Ticari bir alacağın (senetli veya senetsiz) ödeme vadesinin geçmesi ve tahsili için yasal girişimlerde bulunulması, o alacağı 'şüpheli' kılar. Muhasebe standartları gereği bu alacaklar ana hesaplarından (120 veya 121) çıkarılarak '128 Şüpheli Ticari Alacaklar' hesabına devredilir. Bu transfer kaydında 128 nolu hesap borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın durumunu analiz etme
Alacak senedinin vadesi geçmiş ve tahsil edilemeyerek yasal takibe alınmıştır.
Yasal takibe alınan her türlü ticari alacak (senetli veya senetsiz) şüpheli hale gelmiş sayılır.
2
İlgili hesabı belirleme
128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı borçlandırılmalıdır.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre yasal sürece giren alacaklar bu özel hesapta takip edilir.
3
Mevcut varlığı devretme
121 Alacak Senetleri hesabı 25.00025.000 TL alacaklandırılarak kapatılır.
Alacak artık normal senetli alacak vasfını yitirmiş ve şüpheli alacak statüsüne geçmiştir.

Anahtar Kavram

Ticari alacakların şüpheli hale gelmesi ve yasal takip süreci.

İpuçları

1
Bir alacağın yasal takibe alınması onun statüsünün değiştiği anlamına gelir.

Daha Fazla Pratik

Şüpheli hale gelen bu alacak için dönem sonunda %100 karşılık ayrılması durumunda yapılacak kaydı düşününüz.
Tahmini Süre:45s
Soru 139Soru

İşletme, vadesi geçen 200.000200.000 TL tutarındaki senetsiz ticari alacağı için dava açmıştır. Bu alacağın 80.00080.000 TL'lik kısmı için müşteriden daha önce alınmış bir teminat mektubu bulunmaktadır. İşletme, alacağın tamamını şüpheli hale getirmiş ve yasal sınırlar dahilinde karşılık ayırmıştır. İzleyen hesap döneminde, söz konusu alacağa karşılık banka teminatı nakde çevrilmiş ve ayrıca borçlunun tasfiye edilen varlıklarından 30.00030.000 TL daha nakit tahsilatı yapılmıştır. Kalan tutarın tahsil imkanının kalmadığı kesinleşmiştir.

Buna göre, alacağın tasfiyesiyle ilgili yapılacak günlük defter kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 30.00030.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Yapılacak kayıtta 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 30.00030.000 TL alacaklandırılmalıdır.
İşletmenin 200.000200.000 TL'lik alacağının 80.00080.000 TL'si teminatlı olduğu için sadece 120.000120.000 TL karşılık ayrılmıştır. Alacağın net defter değeri 80.00080.000 TL'dir. İşletme toplamda 110.000110.000 TL tahsilat yaptığına göre, net değerin üzerindeki 30.00030.000 TL'lik kısım, önceki dönemde gider yazılan karşılığın fazladan ayrıldığını gösterir ve 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Ayrılacak karşılık tutarını hesapla.
200.000200.000 TL (Toplam) - 80.00080.000 TL (Teminatlı) = 120.000120.000 TL.
İhtiyatlılık kavramı ve VUK uyarınca sadece teminatsız kalan kısım için karşılık ayrılabilir.
2
Alacağın net defter değerini belirle.
200.000200.000 TL (128 Borç) - 120.000120.000 TL (129 Alacak) = 80.00080.000 TL.
Varlığın bilançodaki net değeri, tahsil edilmesi beklenen tutarı gösterir.
3
Toplam tahsilat tutarını hesapla.
80.00080.000 TL (Teminat) + 30.00030.000 TL (Tasfiye) = 110.000110.000 TL.
İşletmeye giren toplam nakit mevcudu belirlenmelidir.
4
Tahsilat ile net değer arasındaki farkın karakterini belirle.
110.000110.000 TL - 80.00080.000 TL = 30.00030.000 TL Fazlalık.
Tahsil edilen tutar net defter değerinden fazla olduğu için aradaki fark 'Konusu Kalmayan Karşılık' olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Şüpheli alacaklarda teminatlı kısmın karşılık hesaplaması dışı tutulması ve tahsilatın net değerle karşılaştırılması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 140Soru

İşletme, önceki dönemde tamamı için karşılık ayırdığı 30.00030.000 TL tutarındaki şüpheli ticari alacağının 12.00012.000 TL'sini cari dönemde nakit olarak tahsil etmiştir. Alacağın kalan kısmının ise tahsil imkanının kalmadığı kesinleşmiştir. Bu işleme ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 12.00012.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 12.00012.000 TL tutarında alacaklandırılır.
Şüpheli ticari alacaklar için ayrılan karşılıklar, alacağın tahsil edilmesi durumunda iptal edilir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, önceki dönemlerde gider (654) olarak kaydedilen bu karşılıkların cari dönemdeki tahsilatı, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına alacak kaydedilerek gelirleştirilir. Soru kökündeki 12.00012.000 TL'lik tahsilat bu nedenle 644 hesabında izlenmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kasa girişini kaydet
100 Kasa hesabı 12.00012.000 TL borçlandırılır.
Tahsil edilen tutarın varlık artışı olarak kaydedilmesi gerekir.
2
Karşılık hesabını kapat
129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabı 30.00030.000 TL borçlandırılır.
Alacak süreci (tahsilat veya değersizleşme ile) sonuçlandığı için ilgili pasif karakterli düzenleyici hesap kapatılmalıdır.
3
Şüpheli alacak hesabını kapat
128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı 30.00030.000 TL alacaklandırılır.
Alacağın tamamı (tahsil edilen + değersizleşen) aktiften çıkarılmalıdır.
4
Tahsil edilen kısmın gelir kaydını yap
644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 12.00012.000 TL alacaklandırılır.
Önceki dönem gider yazılan tutarın geri kazanılan kısmı Tekdüzen Hesap Planı uyarınca bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacak Tahsilatı ve Karşılık İptali
ÖncekiSayfa 7 / 8Sonraki
Ticari Alacaklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 7 | Examkin