Muhasebe Hataları

172 soru

Soru 101Soru

İşletme, bankadaki ticari mevduat hesabından 5.0005.000 TL çekerek işletme kasasına koymuştur. Ancak bu işlemin yevmiye defteri kaydı yapılırken yanlışlıkla "100 Kasa" hesabı alacaklandırılmış, "102 Bankalar" hesabı ise borçlandırılmıştır.

Buna göre, yapılan bu hatanın düzeltilmesi için aşağıdaki yevmiye kayıtlarından hangisi yapılmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100 Kasa Hesabı 10.00010.000 (Borçlu) / 102 Bankalar Hesabı 10.00010.000 (Alacaklı)

Cevap

100 Kasa Hesabı 10.00010.000 TL borçlu, 102 Bankalar Hesabı 10.00010.000 TL alacaklı olarak kaydedilmelidir.
Muhasebede taraf hatası (borç yerine alacak veya tam tersi yazılması) yapıldığında, hatayı düzeltmek için iki aşama tek bir kayıtta birleştirilir: Öncelikle yanlış yapılan kaydı iptal etmek için tutar bir kez ters yazılır, ardından işlemin asıl olması gereken kaydı için tutar ikinci kez yazılır. Bu durumda 5.0005.000 TL + 5.0005.000 TL = 10.00010.000 TL tutarında bir düzeltme kaydı yapılması gerekir. Kasa hesabı borçlandırılmalı, Bankalar hesabı alacaklandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Gerçekleşmesi gereken doğru kaydı belirle
100 Kasa (Borçlu) 5.0005.000 / 102 Bankalar (Alacaklı) 5.0005.000
Bankadan para çekildiğinde kasa artar (aktif borçlu), banka azalır (aktif alacaklı).
2
Yapılan yanlış kaydı tespit et
102 Bankalar (Borçlu) 5.0005.000 / 100 Kasa (Alacaklı) 5.0005.000
Soruda hesapların yanlış tarafa kaydedildiği (taraf hatası) belirtilmiştir.
3
Hatalı kaydı ters çevirerek sıfırla ve doğru kaydı ekle
100 Kasa (Borçlu) 10.00010.000 / 102 Bankalar (Alacaklı) 10.00010.000
Yanlış kaydı iptal etmek için 5.0005.000 TL, doğru kaydı oluşturmak için 5.0005.000 TL olmak üzere toplam 10.00010.000 TL ters kayıt yapılır.

Anahtar Kavram

Taraf Hatalarının Düzeltilmesi (İki Katı Kuralı)

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde, bir giderin yanlışlıkla gelir kaydedilmesi durumunda yapılacak düzeltme kaydı üzerine çalışılabilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 102Soru

Bir işletmenin yevmiye defteri kayıtları incelendiğinde, "102 Bankalar" hesabının borç tarafına 750750 TL eksik kayıt yapıldığı, aynı dönemde "320 Satıcılar" hesabının alacak tarafına da 750750 TL eksik kayıt yapıldığı belirlenmiştir. Bu durumun genel geçici mizan üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar ancak toplamlar olması gerekenden 750750 TL eksik görünür.

Cevap

Mizan borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar ancak toplamlar olması gerekenden 750750 TL eksik görünür.
Telafi edici (denkleştirici) hatalarda, yevmiye defterinin borç ve alacak taraflarına yapılan eşit miktardaki hatalar birbirini nötralize eder. Soruda hem borç tarafındaki bir hesap (Bankalar) hem de alacak tarafındaki bir hesap (Satıcılar) 750750 TL eksik kaydedilmiştir. Bu durum, mizan toplamlarının her iki sütunda da eşit şekilde azalmasına neden olur, dolayısıyla mizan denkliği bozulmaz ancak toplam tutar hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hataların yevmiye kaydı üzerindeki etkisini analiz edin.
Borç tarafı 750750 TL eksik, Alacak tarafı 750750 TL eksiktir.
Telafi edici hatanın doğasını anlamak için her iki taraftaki sapma miktarını belirlemek gerekir.
2
Mizan eşitliği kuralını uygulayın.
Toplam Borç = Toplam Alacak eşitliği korunur.
Her iki taraftan da aynı tutar (750750 TL) çıkarıldığı için matematiksel denge bozulmaz.
3
Mizan toplam tutarını değerlendirin.
Mizan toplamları olması gereken tutardan 750750 TL daha düşüktür.
Kayıtlar eksik yapıldığı için mizan toplamları da bu eksikliği yansıtır.

Anahtar Kavram

Telafi edici (denkleştirici) hatalar, yevmiye kayıtlarında borç ve alacak taraflarının aynı tutarda eksik veya fazla kaydedilmesi sonucu mizan denkliğinin bozulmaması durumudur.
Tahmini Süre:45s
Soru 103Soru

İşletme, bir satıcıya olan 3.6003.600 TL tutarındaki borcunu nakit olarak ödemiştir. Yevmiye kaydı sırasında hem "320 Satıcılar" hesabına hem de "100 Kasa" hesabına işlem tutarı yanlışlıkla 3.0603.060 TL olarak kaydedilmiştir. Bu muhasebe hatasının düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 320 Satıcılar Hesabı 540540 TL Borçlu, 100 Kasa Hesabı 540540 TL Alacaklı

Cevap

320 Satıcılar Hesabı 540540 TL Borçlu, 100 Kasa Hesabı 540540 TL Alacaklı
İşletme gerçekte 3.6003.600 TL ödeme yapmış ancak kayıtlara 3.0603.060 TL geçmiştir. Aradaki 540540 TL'lik fark (3.6003.0603.600 - 3.060) kadar, orijinal yevmiye kaydındaki hesaplar (320 Satıcılar ve 100 Kasa) ve yönler (Borç/Alacak) değiştirilmeden ek bir kayıt yapılması hatayı düzeltecektir.

Adım Adım Çözüm

1
Eksik kaydedilen tutarı (farkı) hesapla
3.6003.060=5403.600 - 3.060 = 540 TL
Meblağ hatası simetrik (her iki tarafta da aynı) olduğu için aradaki farkın bulunması gerekir.
2
Hatanın mizan üzerindeki etkisini belirle
Mizan eşitliği bozulmamıştır.
Yevmiye maddesinin hem borç hem de alacak tarafına aynı hatalı tutar (3.0603.060 TL) yazıldığı için borç-alacak denkliği korunmuştur.
3
Düzeltme yöntemini uygula
Orijinal hesaplar ve yönler korunarak aradaki fark için ek kayıt yapılır.
Eksik meblağ hatalarında, hatalı kaydı iptal etmek yerine sadece aradaki fark kadar ek madde (supplementary entry) yapmak daha pratik bir düzeltme yöntemidir.

Anahtar Kavram

Meblağ (Rakam) Hatalarında Ek Madde ile Düzeltme
Soru 104Soru

İşletme, bir müşterisinden olan 20.00020.000 TL tutarındaki senetsiz (veresiye) alacağını banka hesabı aracılığıyla tahsil etmiştir. Muhasebe personeli, bu işlemi borçlu tarafa '102 Bankalar' hesabını, alacaklı tarafa ise '121 Alacak Senetleri' hesabını yazarak kaydetmiştir. Bu hatanın düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 121 Alacak Senetleri 20.00020.000 / Alacak: 120 Alıcılar 20.00020.000

Cevap

Hatalı olarak alacaklandırılan 121 Alacak Senetleri hesabının borçlandırılması ve gerçekte alacaklandırılması gereken 120 Alıcılar hesabının alacaklandırılması gerekir.
Yapılan hatalı kayıtta borçlu taraf (102 Bankalar) doğru olduğundan düzeltme kaydında bu hesaba dokunulmaz. Alacaklı tarafa yanlışlıkla yazılan '121 Alacak Senetleri' hesabını iptal etmek için bu hesap borçlandırılmalı, senetsiz alacak tahsilatını temsil eden '120 Alıcılar' hesabı ise alacaklandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yapılan hatalı kaydın analiz edilmesi
Alacaklı tarafa '121 Alacak Senetleri' yazılmış (20.00020.000 TL). Borçlu taraf (102 Bankalar) doğrudur.
Hatanın hangi hesapta ve hangi yönde olduğunu belirlemek için gereklidir.
2
Yanlış hesabın iptal edilmesi
121 Alacak Senetleri hesabı 20.00020.000 TL borçlandırılır.
Yanlışlıkla alacak kaydedilen hesabı sıfırlamak için ters kayıt yapılır.
3
Doğru hesabın kaydedilmesi
120 Alıcılar hesabı 20.00020.000 TL alacaklandırılır.
İşlemin (veresiye alacak tahsilatı) gerektirdiği asıl hesap olan Alıcılar hesabına kayıt yapılır.

Anahtar Kavram

Hesap ismi hatalarında, yanlış kullanılan hesap ters kayıtla kapatılırken doğru hesap ilgili tarafa kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde satıcılara olan senetsiz borcun bankadan ödenmesi durumunda yapılan hesap ismi hatalarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 105Soru

İşletme, peşin olarak 25.00025.000 TL tutarında ticari mal satın almıştır. Muhasebe görevlisi bu işlemi yevmiye defterine kaydederken yanlışlıkla "153 Ticari Mallar" hesabını alacaklandırmış, "100 Kasa" hesabını ise borçlandırmıştır. Bu hatanın düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "153 Ticari Mallar" hesabı 50.00050.000 TL borçlu, "100 Kasa" hesabı 50.00050.000 TL alacaklı

Cevap

"153 Ticari Mallar" hesabının 50.00050.000 TL borçlandırıldığı ve "100 Kasa" hesabının 50.00050.000 TL alacaklandırıldığı seçenek doğrudur.
Düzeltme kaydında "153 Ticari Mallar" hesabının borcuna ve "100 Kasa" hesabının alacağına yazılan 50.00050.000 TL'lik tutar doğrudur. Bu tutarın ilk 25.00025.000 TL'si yanlışlıkla yapılan ters kaydı sıfırlarken (etkisiz hale getirirken), kalan 25.00025.000 TL'si ise asıl yapılması gereken doğru alım işleminin kayıtlara geçmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Doğru kaydı belirle
153 Ticari Mallar (Borçlu) 25.00025.000 / 100 Kasa (Alacaklı) 25.00025.000
Ticari mal alımı aktif karakterli mal hesabında artış, kasa hesabında azalış yaratır.
2
Yapılan yanlış kaydı analiz et
100 Kasa (Borçlu) 25.00025.000 / 153 Ticari Mallar (Alacaklı) 25.00025.000
Görevli hesapların yönlerini (borç/alacak) tamamen ters kaydetmiştir.
3
Düzeltme tutarını hesapla
25.00025.000 (İptal için) + 25.00025.000 (Doğru kayıt için) = 50.00050.000 TL
Taraf hatası düzeltmelerinde yanlış kaydı temizlemek ve doğruyu işlemek için orijinal tutarın iki katı kullanılır.
4
Düzeltme kaydını oluştur
153 Ticari Mallar (Borçlu) 50.00050.000 / 100 Kasa (Alacaklı) 50.00050.000
Bu kayıtla 153 nolu hesabın alacağındaki 25.00025.000 TL silinir ve borcuna net 25.00025.000 TL bakiye gelmiş olur.

Anahtar Kavram

Taraf Hatalarının Düzeltilmesi (İki Kat Tutarı Kuralı)

İpuçları

1
Bir hesabın borcuna yazılması gereken rakam yanlışlıkla alacağına yazıldıysa, bu hatayı tek bir kayıtla düzeltmek için ne kadarlık bir hareket gerekir?
2
Düzeltme kaydı sonrasında hesap bakiyesinin olması gereken değere (25.00025.000 TL Borç) ulaşması gerektiğini unutmayın.
3
Ters yöne kayıt hatasını (25.00025.000 Alacak) önce sıfırlamak (25.00025.000 Borç), sonra doğruyu kaydetmek (25.00025.000 Borç) için toplam 50.00050.000 TL borç kaydı yapılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Eksik meblağ hatalarında düzeltmenin nasıl yapıldığını incelemek için bir sonraki soruya geçebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce yapılan hatalı kaydı tamamen ters çevirerek (153 Borçlu 25.00025.000 / 100 Kasa Alacaklı 25.00025.000) iptal edebilir, ardından doğru kaydı ayrıca yapabilirsiniz. Ancak soruda bizden tek bir düzeltme kaydı istendiği için iki katı tutarı kuralı en kısa yoldur.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 106Soru

İşletme, satıcısına olan 15.00015.000 TL tutarındaki borcunu banka aracılığıyla ödemiştir. Ancak muhasebe görevlisi bu işlemi yevmiye defterine kaydederken yanlışlıkla bir müşterisinden olan senetsiz alacağını banka aracılığıyla tahsil etmiş gibi kaydetmiştir.

Bu hatanın giderilmesi için yapılması gereken düzeltme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 320 Satıcılar Hesabı 15.00015.000 (Borçlu), 120 Alıcılar Hesabı 15.00015.000 (Borçlu) / 102 Bankalar Hesabı 30.00030.000 (Alacaklı)

Cevap

Düzeltme kaydında '320 Satıcılar' hesabı 15.00015.000 TL ve '120 Alıcılar' hesabı 15.00015.000 TL borçlandırılmalı, '102 Bankalar' hesabı ise 30.00030.000 TL alacaklandırılmalıdır.
Düzeltme kaydı yapılırken iki aşama birleştirilir. İlk olarak, müşteriden alacak tahsil edilmiş gibi yapılan hatalı kayıt (102 Borçlu / 120 Alacaklı) ters kayıtla (120 Borçlu / 102 Alacaklı) iptal edilir. İkinci olarak, yapılması gereken asıl işlem olan borç ödemesi (320 Borçlu / 102 Alacaklı) kaydedilir. Bu iki işlem birleştirildiğinde; '320 Satıcılar' hesabı asıl işlem için 15.00015.000 TL, '120 Alıcılar' hesabı iptal işlemi için 15.00015.000 TL borçlandırılır. '102 Bankalar' hesabı ise taraf hatasının düzeltilmesi ve asıl ödemenin yapılması için toplamda 30.00030.000 TL alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Hatalı kaydı tespit etme
Borç: 102 Bankalar 15.00015.000 / Alacak: 120 Alıcılar 15.00015.000
Müşteriden tahsilat yapılmış gibi kaydedilmiştir.
2
Olması gereken kaydı tespit etme
Borç: 320 Satıcılar 15.00015.000 / Alacak: 102 Bankalar 15.00015.000
Satıcıya olan borcun ödenmesi asıl işlemdir.
3
Hatalı kaydı iptal etme (Ters kayıt)
Borç: 120 Alıcılar 15.00015.000 / Alacak: 102 Bankalar 15.00015.000
Hatalı girişi sıfırlamak için kullanılır.
4
Kayıtları birleştirme
Borç: 320 (15k15k) + 120 (15k15k) / Alacak: 102 (15k15k + 15k15k = 30k30k)
Tek bir düzeltme maddesiyle işlem tamamlanır.

Anahtar Kavram

Taraf ve hesap hatalarının birleşik düzeltme kaydı ile giderilmesi

Daha Fazla Pratik

Benzer bir durumu meblağ (rakam) hatası ve taraf hatasının aynı anda yapıldığı senaryolarla pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 107Soru

İşletme, %20\%20 KDV hariç 45.00045.000 TL tutarında bir demirbaşı satıcıdan veresiye (kredili) olarak satın almış ve ilgili kaydı yevmiye defterine usulüne uygun şekilde intikal ettirmiştir. Ancak, veri girişindeki bir hata nedeniyle aynı fatura içeriği ikinci kez yevmiye defterine mükerrer olarak işlenmiştir. Bu muhasebe hatasının geçici mizan üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan toplamları (borç ve alacak sütunları) 54.00054.000 TL fazla görünür, ancak borç ve alacak toplamlarının birbirine olan eşitliği bozulmaz.

Cevap

Mizan toplamlarının (borç ve alacak sütunları) 54.00054.000 TL fazla görünmesi ancak mizan denkliğinin bozulmaması durumu doğrudur.
Mükerrer kayıt hatasında, bir işlem yevmiye defterine iki kez kaydedilir. Bu durumda, hem borçlu hesaplar hem de alacaklı hesaplar aynı tutarda (54.00054.000 TL) fazladan kaydedilmiş olur. Muhasebenin çift taraflı kayıt mantığı gereği, her iki tarafa da eşit tutarda hatalı giriş yapıldığı için mizan toplamları (Borç Toplamı ve Alacak Toplamı) eşit kalmaya devam eder, ancak her iki toplam da gerçekte olması gerekenden 54.00054.000 TL daha yüksek görünür.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin toplam tutarını hesaplayınız.
Net tutar: 45.00045.000 TL, KDV (%20\%20): 9.0009.000 TL, Toplam: 54.00054.000 TL.
Muhasebe kaydı KDV dahil toplam borç/alacak eşitliği üzerinden yapılır.
2
Doğru yevmiye kaydını oluşturunuz.
255 Demirbaşlar (B): 45.00045.000, 191 İnd. KDV (B): 9.0009.000, 320 Satıcılar (A): 54.00054.000.
İşlemin mizan üzerindeki orijinal etkisini belirlemek için.
3
Mükerrer kaydın mizan toplamlarına etkisini analiz ediniz.
Borç tarafına toplam 54.00054.000 TL (45.000+9.00045.000 + 9.000), alacak tarafına ise 54.00054.000 TL fazladan eklenir.
Mükerrer kayıt, yevmiye maddesinin tamamının tekrar yazılmasıdır.
4
Mizan denkliğini kontrol ediniz.
Borç ve alacak sütunlarına aynı tutar eklendiği için Denklem: Toplam Borç = Toplam Alacak korunur.
Çift taraflı kayıt sisteminde eşit hatalar denkliği bozmaz.

Anahtar Kavram

Mükerrer kayıt hataları mizan denkliğini bozmaz ancak mizan toplamlarını hata tutarı kadar şişirir.

İpuçları

1
Mükerrer kayıt, bir işlemin yevmiye defterine tam haliyle iki kez yazılmasıdır.
2
Mizanın borç ve alacak sütun toplamları, yevmiye kayıtlarındaki borç ve alacak toplamlarının aktarılmasıyla oluşur.
3
KDV dahil toplam tutarı (54.00054.000 TL) hem borç hem de alacak tarafına ekleyerek mizan dengesini tekrar kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Mükerrer kayıt hatasının düzeltilmesi için yapılacak ters kayıt işlemini ve bu işlemin mizan üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 108Soru

İşletmenin "153 Ticari Mallar" hesabının büyük defter (defter-i kebir) borç toplamı 84.60084.600 TL olarak hesaplanmıştır. Ancak bu tutar genel geçici mizana nakledilirken rakamların yerinin yanlış yazılması (transpozisyon) sonucu 48.60048.600 TL olarak aktarılmıştır. Diğer tüm hesapların ve aktarımların hatasız olduğu bilindiğine göre, bu nakil hatasının genel geçici mizan üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç toplamı, alacak toplamından 36.00036.000 TL eksik çıkar.

Cevap

Mizan borç toplamının, alacak toplamından 36.00036.000 TL eksik çıkması
İşletmenin aktif karakterli bir hesabı olan Ticari Mallar hesabının borç toplamı mizana aktarılırken 84.60084.600 TL yerine 48.60048.600 TL olarak yazılmıştır. Bu durumda mizan borç tarafına yazılması gereken tutar 36.00036.000 TL (84.60048.60084.600 - 48.600) eksik kaydedilmiş olur. Mizan alacak tarafında herhangi bir hata yapılmadığı için, borç toplamı alacak toplamından tam olarak bu fark kadar (36.00036.000 TL) eksik sonuç verecektir.

Adım Adım Çözüm

1
Hatalı aktarım sonucu oluşan farkı hesapla
84.60048.600=36.00084.600 - 48.600 = 36.000 TL
Mizana aktarılan eksik tutarın miktarını belirlemek gerekir.
2
Hesabın karakterini ve mizan üzerindeki etkisini belirle
153 Ticari Mallar bir aktif hesaptır ve mizan borç sütununda yer alır.
Hatanın hangi tarafı (borç/alacak) etkilediğini bulmak için hesabın niteliği önemlidir.
3
Mizan denkliği üzerindeki nihai etkiyi yorumla
Borç toplamı 36.00036.000 TL daha düşük görünecektir.
Borç tarafına yazılması gereken tutardan daha azı yazıldığı için mizan borç toplamı eksik çıkar.

Anahtar Kavram

Nakil hataları, yevmiye defterinden büyük deftere veya büyük defterden mizana aktarım yapılırken oluşan ve mizan denkliğini bozan tek taraflı hatalardır.

Daha Fazla Pratik

Mizan farkının 9'a bölünüp bölünmediğini kontrol ederek rakam yer değiştirme (transpozisyon) hatalarını tespit etme yöntemini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 109Soru

İşletme, pazarlama faaliyetlerinde kullanılmak üzere peşin olarak satın aldığı 8.5008.500 TL tutarındaki kırtasiye malzemesine ilişkin yevmiye maddesini, bir dalgınlık sonucunda yevmiye defterine iki kez kaydetmiştir. Bu muhasebe hatasının mizan üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç ve alacak sütun toplamları 8.5008.500 TL fazla görünür ancak mizan denkliği bozulmaz.

Cevap

Mizan borç ve alacak sütun toplamları 8.5008.500 TL fazla görünür ancak mizan denkliği bozulmaz.
Doğru seçenek, mükerrer kayıt hatasının mizan üzerindeki iki temel etkisini de doğru bir şekilde açıklamaktadır: Birincisi, yevmiye maddesinin bütünüyle tekrar edilmesi nedeniyle mizan toplamları işlem tutarı kadar (8.5008.500 TL) artar. İkincisi, bu artış hem borç hem de alacak tarafına eşit yansıdığı için mizan denkliği (borç-alacak eşitliği) bozulmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Hatalı işlemin yevmiye kaydını analiz etme
Pazarlama gideri ve kasa hesabı için yapılan kayıt, borç ve alacak taraflarına 8.5008.500 TL olarak ikişer kez yazılmıştır.
Mükerrer kayıt, bir işlemin yevmiye defterine tamamen aynı şekilde tekrar yazılmasıdır.
2
Yevmiye kaydının mizana aktarımını değerlendirme
Mizan sütun toplamlarına (Genel Toplamlar) hem borç hem de alacak tarafında fazladan birer 8.5008.500 TL eklenir.
Yevmiye defterindeki her kayıt, ilgili hesaplar aracılığıyla mizandaki borç ve alacak toplamlarını etkiler.
3
Mizan denkliğini kontrol etme
Borç Toplamı = Alacak Toplamı eşitliği devam eder.
Hata her iki tarafa da aynı tutarda yansıdığı için matematiksel denge (mizan denkliği) korunur.

Anahtar Kavram

Mükerrer kayıt hataları mizan toplamlarını artırır ancak borç-alacak eşitliğini (denkliğini) bozmaz.

Daha Fazla Pratik

Unutma hatası (hiç kaydetmeme) ile mükerrer kayıt hatasının mizan toplamları üzerindeki zıt etkilerini karşılaştırınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 110Soru

İşletme, genel yönetim faaliyetlerinde kullanılan bir hizmet aracı için yaptırılan 12.40012.400 TL tutarındaki periyodik bakım ve onarım hizmetine ilişkin faturayı, %20\%20 KDV hariç tutarı üzerinden banka aracılığıyla ödemiştir. Muhasebe personeli, bu işleme ait yevmiye maddesini yevmiye defterine sehven iki kez kaydetmiştir. Buna göre, söz konusu mükerrer kayıt hatası ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç ve alacak toplamları gerçek tutardan 14.88014.880 TL daha fazla görünür ancak mizan denkliği bozulmaz.

Cevap

Mizan borç ve alacak toplamlarının gerçek tutardan KDV dahil işlem bedeli olan 14.88014.880 TL kadar fazla görünmesi ancak mizan denkliğinin bozulmamasıdır.
Mükerrer kayıt, bir işlemin yevmiye defterine iki kez kaydedilmesidir. Bu durumda, hem borç tarafındaki hesaplar hem de alacak tarafındaki hesaplar aynı tutar kadar fazla kaydedilmiş olur. Sonuç olarak mizan denkliği (B=AB=A) korunur ancak mizanın genel toplamları işlemin toplam bedeli (12.400+2.480=14.88012.400 + 2.480 = 14.880 TL) kadar yüksek çıkar.

Adım Adım Çözüm

1
İşlem tutarını ve KDV tutarını hesaplayınız.
Net Tutar: 12.40012.400 TL, KDV (%20\%20): 12.400×0,20=2.48012.400 \times 0,20 = 2.480 TL, Toplam: 14.88014.880 TL.
Mükerrer kaydın mizan üzerindeki etkisini belirlemek için toplam fatura tutarının bulunması gerekir.
2
Doğru yapılması gereken yevmiye maddesini analiz ediniz.
770 Genel Yönetim Giderleri (Borç), 191 İndirilecek KDV (Borç) / 102 Bankalar (Alacak).
İşlemin hangi hesapları ne yönde etkilediğini anlamak için standart kayıt yapısı incelenmelidir.
3
Mükerrer kayıt hatasının mizan üzerindeki etkisini değerlendiriniz.
Mizanın borç sütunu toplamı 14.88014.880 TL, alacak sütunu toplamı da 14.88014.880 TL artmıştır.
Yevmiye maddesi tam olarak tekrarlandığı için borç ve alacak tarafına aynı tutar eklenmiş olur, bu da denkliği bozmaz.

Anahtar Kavram

Mükerrer kayıt hataları mizan denkliğini etkilemez (bozmaz), ancak mizan borç ve alacak sütun toplamlarını hatalı işlem tutarı kadar artırır.

İpuçları

1
Mükerrer kayıt, bir işlemin tıpatıp aynısının tekrar yazılmasıdır.
2
Yevmiye maddesinin her iki tarafına da aynı rakamlar eklendiği için borç ve alacak dengesi bozulur mu düşünün.
3
İşlem bedelini KDV dahil olarak hesaplamayı unutmayın: 12.400×1,2012.400 \times 1,20.

Daha Fazla Pratik

Mizan denkliğini bozmayan diğer hata türlerini (unutma hatası, hesap hatası vb.) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 111Soru

Bir işletme, vadesi dolan 15.00015.000 TL tutarındaki borç senedini banka havalesi yoluyla ödemiştir. Ancak bu işleme ait muhasebe fişi düzenlenmemiş; işlem ne yevmiye defterine ne de defter-i kebire kaydedilmiştir. Bu hata ile ilgili olarak dönem sonunda düzenlenecek mizan hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkmaya devam eder.

Cevap

İşlemin borç ve alacak tarafları tamamen unutulduğu için mizanın borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkmaya devam eder.
Muhasebede unutma hatası, bir işlemin yevmiye defterine ve dolayısıyla defter-i kebire hiç kaydedilmemesi durumudur. Çift taraflı kayıt sistemi gereği, bir işlem hem borç hem de alacak tarafı ile kaydedilir. Eğer bu işlem tamamen unutulursa, mizanın hem borç hem de alacak sütunları aynı tutarda eksik kalır. Matematiksel olarak her iki taraftan aynı rakamın eksilmesi, mizanın borç ve alacak toplamlarının birbirine eşit çıkmasını engellemez. Bu nedenle mizan dengesi korunur ancak mizan toplamları gerçek değerinden düşük çıkar.

Adım Adım Çözüm

1
Normal şartlarda yapılması gereken kaydı belirle
Borç Senedi ödemesi için '321 Borç Senetleri' hesabı 15.00015.000 TL borçlandırılmalı, '102 Bankalar' hesabı 15.00015.000 TL alacaklandırılmalıdır.
Çift taraflı kayıt sistemine göre her işlemin en az bir borç ve bir alacak bacağı vardır.
2
Hatanın niteliğini analiz et
İşlem tamamen unutulduğu için hem 15.00015.000 TL'lik borç kaydı hem de 15.00015.000 TL'lik alacak kaydı defterlere yansıtılmamıştır.
Unutma hatası, işlemin muhasebe sistemine hiç girmemesi anlamına gelir.
3
Mizan dengesi üzerindeki etkiyi değerlendir
Mizanın borç ve alacak genel toplamları, olması gerekenden 15.00015.000 TL eksik görünecektir; ancak her iki taraf da aynı miktarda eksik olduğu için matematiksel denge (eşitlik) korunacaktır.
Mizan sadece karşılıklı kayıtların tutarlılığını denetler, işlemin hiç yapılmadığını tespit edemez.

Anahtar Kavram

Unutma Hataları ve Mizan Dengesi

Daha Fazla Pratik

Mizanın borç ve alacak toplamlarının eşit çıkması, muhasebe kayıtlarının her zaman hatasız olduğu anlamına gelmez. Unutma, mükerrer kayıt ve hesap ismi hataları mizan dengesini bozmayan hata türleridir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 112Soru

Bir işletmenin muhasebe kayıtlarında yapılan incelemede aşağıda belirtilen iki hata tespit edilmiştir:

I. "102102 Bankalar" hesabının borç tarafına 3.4003.400 TL yerine yanlışlıkla 4.3004.300 TL kaydedilmiştir.
II. "300300 Banka Kredileri" hesabının alacak tarafına 5.1005.100 TL yerine yanlışlıkla 6.0006.000 TL kaydedilmiştir.

Buna göre, söz konusu hataların genel geçici mizan üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar.

Cevap

Mizanın borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar çünkü hatalar birbirini matematiksel olarak dengelemektedir.
Telafi edici hatalar, bir hesabın borç (veya alacak) tarafında yapılan hatanın, aynı veya başka bir hesabın karşı tarafında aynı tutarda bir hatayla dengelenmesi durumudur. Bu soruda borç tarafında 900900 TL'lik bir fazlalık varken, alacak tarafında da tam olarak 900900 TL'lik bir fazlalık oluşmuştur. Bu durum mizan toplamlarının her iki tarafını da eşit miktarda büyüteceği için mizan dengesi bozulmaz.

Adım Adım Çözüm

1
İlk hatadaki farkı hesapla.
4.3003.400=9004.300 - 3.400 = 900 TL
Bankalar hesabının borç tarafına fazladan ne kadar kayıt yapıldığını bulmak gerekir.
2
İkinci hatadaki farkı hesapla.
6.0005.100=9006.000 - 5.100 = 900 TL
Banka Kredileri hesabının alacak tarafına fazladan ne kadar kayıt yapıldığını bulmak gerekir.
3
Hataların mizan toplamları üzerindeki net etkisini karşılaştır.
Borç Toplamı: +900+900 TL, Alacak Toplamı: +900+900 TL
Mizanın her iki tarafı da aynı tutarda (900 TL) fazla göründüğü için matematiksel eşitlik bozulmaz.

Anahtar Kavram

Telafi Edici (Denkleştirici) Hatalar

İpuçları

1
Mizanın eşit çıkması için borç ve alacak taraflarına yapılan hatalı kayıt tutarlarının birbirine eşit olup olmadığını kontrol edin.
2
Her iki işlemde de yapılan hata miktarını (4.3003.4004.300-3.400 ve 6.0005.1006.000-5.100) ayrı ayrı hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Mizan eşitliğini bozmayan diğer hata türlerini (unutma hatası, hesap ismi hatası vb.) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 113Soru

İşletme, genel müdürlük binasında kullanılmak üzere 2.5002.500 TL tutarındaki kırtasiye malzemesini nakit olarak satın almıştır. Muhasebe görevlisi yevmiye kaydını yaparken yanlışlıkla "770 Genel Yönetim Giderleri" hesabını alacaklandırmış, "100 Kasa" hesabını ise borçlandırmıştır. Bu muhasebe hatasının düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 770 Genel Yönetim Giderleri 5.0005.000 / Alacak: 100 Kasa 5.0005.000

Cevap

Borç: 770 Genel Yönetim Giderleri 5.0005.000 / Alacak: 100 Kasa 5.0005.000 olan seçenek doğrudur.
Muhasebe sisteminde taraf (yön) hatası yapıldığında, hesaplar borç yerine alacak veya alacak yerine borç tarafa yazılmış demektir. Bu durumu düzeltmek için ilgili hesaplara asıl tutarın iki katı tutarında kayıt yapılır. Borçlandırılması gereken Genel Yönetim Giderleri hesabı hatalı şekilde alacaklandırıldığı için, 5.0005.000 TL borç yazılarak hem o 2.5002.500 TL'lik hata silinir hem de olması gereken 2.5002.500 TL'lik borç bakiyesi sağlanır. Aynı mantık Kasa hesabı için de geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Hatalı kaydı analiz et.
Gider hesabı (770) alacaklı, varlık hesabı (100) borçlu kaydedilmiştir.
Muhasebede giderler borç, varlıklardaki azalışlar alacak tarafa kaydedilmelidir; burada tam tersi yapılmıştır (Taraf Hatası).
2
Düzeltme tutarını belirle.
2.500×2=5.0002.500 \times 2 = 5.000 TL
Taraf hatalarında tutarın ilk yarısı hatalı kaydı yok eder, ikinci yarısı ise olması gereken asıl kaydı oluşturur.
3
Düzeltme kaydını gerçekleştir.
770 hesabı 5.0005.000 TL borçlandırılır, 100 hesabı 5.0005.000 TL alacaklandırılır.
Yanlış tarafa yazılan hesaplar doğru taraflarına yazılarak mizan denkliği ve hesap bakiyesi düzeltilir.

Anahtar Kavram

Taraf (Yön) Hatalarında İki Katı Kuralı

Daha Fazla Pratik

Benzer bir taraf hatasını alacak senetleri tahsilatı üzerinden uygulayarak tutar değişimini gözlemleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 114Soru

İşletme, ticari faaliyetlerini finanse etmek amacıyla bir bankadan 50.00050.000 TL tutarında nakit kredi çekmiş ve bu tutar işletmenin banka hesabına aktarılmıştır. Muhasebe görevlisi, bu işlemi yevmiye defterine kaydederken '102 Bankalar' hesabını doğru bir şekilde borçlandırmış; ancak alacak tarafında yanlışlıkla '321 Borç Senetleri' hesabını kullanmıştır. Buna göre, yapılması gereken düzeltme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 321 Borç Senetleri 50.00050.000 / Alacak: 300 Banka Kredileri 50.00050.000

Cevap

Düzeltme kaydı, hatalı alacaklandırılan '321 Borç Senetleri' hesabının borçlandırılması ve gerçek işlem olan '300 Banka Kredileri' hesabının alacaklandırılması şeklinde olmalıdır.
Doğru düzeltme kaydı, muhasebe sistemindeki hatayı nötralize etmelidir. İşlemde '102 Bankalar' hesabı doğru kaydedildiği için bu hesaba dokunulmaz. Hatalı alacaklandırılan '321 Borç Senetleri' hesabı borç tarafına yazılarak kapatılır ve işlemin asıl muhatabı olan '300 Banka Kredileri' hesabı alacaklandırılarak gerçek yükümlülük durum yansıtılır.

Adım Adım Çözüm

1
Gerçekleşen işlemin doğru kaydını belirle
Borç: 102 Bankalar 50.00050.000 / Alacak: 300 Banka Kredileri 50.00050.000
Banka kredisi çekilmesi işletmenin yükümlülüğünü artırır (Pasif artışı - Alacak).
2
Yapılan hatalı kaydı analiz et
Borç: 102 Bankalar 50.00050.000 / Alacak: 321 Borç Senetleri 50.00050.000
Banka borcu yerine senetli ticari borç hesabı kullanılarak hesap ismi hatası yapılmıştır.
3
Düzeltme kaydını oluştur
Borç: 321 Borç Senetleri 50.00050.000 / Alacak: 300 Banka Kredileri 50.00050.000
Hatalı alacak bakiyesi veren 321 hesabı borçlandırılarak sıfırlanır, gerçek borç olan 300 hesabı alacaklandırılarak kayda alınır.

Anahtar Kavram

Düzeltme kayıtlarında amaç, hatalı hesabı ters kayıtla kapatmak ve doğru hesabı olması gereken tarafa kaydetmektir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir durumu, veresiye mal alımının yanlışlıkla senetli borç olarak kaydedilmesi senaryosu üzerinden inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 115Soru

İşletmenin 120120 Alıcılar hesabının büyük defterindeki (defter-i kebir) borç toplamı 45.60045.600 TL, alacak toplamı ise 32.40032.400 TL'dir. Genel geçici mizan düzenlenirken, bu hesabın borç kalanı mizana dalgınlık sonucu 15.20015.200 TL olarak aktarılmıştır.

Buna göre, yapılan bu hata türü ve mizan üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu bir nakil (aktarma) hatasıdır ve mizan borç-alacak toplamlarının birbirine eşit çıkmasını engeller.

Cevap

Yapılan hata bir nakil (aktarma) hatasıdır ve bu durum mizan borç ile alacak toplamlarının birbirine eşit çıkmasını engeller.
Büyük defter (defter-i kebir) hesap kalanlarının mizan çizelgesine yanlış aktarılması literatürde 'nakil hatası' veya 'aktarma hatası' olarak adlandırılır. Bu işlem sırasında sadece ilgili hesabın borç veya alacak kalanı tek taraflı olarak yanlış yazıldığı için, mizan sütun toplamları arasındaki denge bozulur ve borç toplamı ile alacak toplamı birbirine eşit çıkmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Hesabın gerçek büyük defter borç kalanını hesaplayın.
45.60032.400=13.20045.600 - 32.400 = 13.200 TL (Borç Kalanı)
Mizana aktarılması gereken doğru tutarı belirlemek için.
2
Mizana aktarılan tutar ile gerçek tutarı karşılaştırın.
Gerçek: 13.20013.200 TL, Aktarılan: 15.20015.200 TL.
Hatanın varlığını ve yönünü tespit etmek için.
3
Hatanın gerçekleştiği aşamayı belirleyerek hata türünü tanımlayın.
Büyük defterden mizana geçişte yapıldığı için 'Nakil (Aktarma) Hatası'dır.
Muhasebe sürecindeki hata sınıflandırmasını yapmak için.
4
Hatanın mizan denkliği üzerindeki etkisini değerlendirin.
Sadece bir hesabın aktarımında hata yapıldığı için mizan toplamları eşit çıkmayacaktır.
Tek taraflı aktarma ve toplam hatalarının mizan denkliğini bozduğu kuralını uygulamak için.

Anahtar Kavram

Muhasebede Nakil (Aktarma) Hataları

İpuçları

1
Hatanın hangi aşamada (yevmiye mi, büyük defterden mizana geçiş mi) yapıldığına dikkat edin.
2
Büyük defterden mizana aktarılan rakam ile olması gereken rakam (45.60032.40045.600 - 32.400) arasındaki farkı bulun.

Daha Fazla Pratik

Mizan denkliğini bozduğu halde mizanla tespit edilemeyen hataları (telafi edici hatalar gibi) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 116Soru

İşletmenin 960960 TL tutarındaki bir alacağını banka aracılığıyla tahsil etmesi işleminde, yevmiye kaydının hem borç hem de alacak tarafına tutarın yanlışlıkla 690690 TL olarak yazıldığı saptanmıştır.

Buna göre, söz konusu muhasebe hatasının mizan üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar.

Cevap

Mevcut hatada tutar her iki hesaba da aynı şekilde (yanlışlıkla 690 TL) kaydedildiği için mizan borç ve alacak sütunları birbirine eşit çıkmaya devam eder.
Meblağ hatası, yevmiye kaydının her iki tarafına da aynı yanlış tutarda yapıldığında simetrik bir hata oluşur. Bu durumda mizan sütunlarının her ikisi de aynı miktarda (270270 TL) eksik hesaplanmış olur ancak borç ve alacak toplamları birbirine eşit kalmaya devam eder. KPSS mantığında bu tür hataların mizan eşitliğini bozmadığını bilmek temel bir yeterliliktir.

Adım Adım Çözüm

1
Hatanın niteliğini analiz etmek.
Hata, yevmiye kaydının hem borç (102 Bankalar) hem de alacak (120 Alıcılar vb.) tarafına aynı eksik tutarla yapılmıştır.
Soruda tutarın 'hem borç hem de alacak tarafına' yanlış yazıldığı belirtilmiştir (Simetrik meblağ hatası).
2
Mizan eşitliği üzerindeki etkiyi belirlemek.
Borç ve alacak toplamları aynı miktarda (270270 TL) eksik kaydedilmiştir.
Muhasebenin çift taraflı kayıt sistemi gereği, borç ve alacağa aynı tutar yazıldığı sürece mizan toplamları eşit çıkar.
3
Doğru sonucu tespit etmek.
Mizan dengesi bozulmaz, toplamlar eşit çıkar.
Simetrik hatalar (meblağ, unutma, mükerrer kayıt vb.) mizan eşitliğini etkilemez.

Anahtar Kavram

Simetrik Meblağ Hataları ve Mizan Dengesi
Tahmini Süre:45s
Soru 117Soru

İşletme, merkez binasına ait 3.5003.500 TL tutarındaki elektrik faturası ödemesini banka aracılığıyla gerçekleştirmiş; ancak ilgili yevmiye kaydı büyük deftere (defteri kebir) aktarılırken yanlışlıkla iki kez kaydedilmiştir. Bu hata ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç ve alacak sütun toplamları 3.5003.500 TL fazla görünür ancak mizan dengesi bozulmaz.

Cevap

Mizan borç ve alacak sütun toplamlarının işlem tutarı olan 3.5003.500 TL kadar fazla görünmesi ancak mizan dengesinin bozulmaması doğru ifadedir.
Mükerrer kayıt hatası, bir yevmiye maddesinin tamamının büyük deftere iki kez aktarılmasıdır. Bu durumda, ilgili hesapların hem borç hem de alacak taraflarına aynı tutar (3.5003.500 TL) fazladan eklenmiş olur. Muhasebenin temel denklik kuralı gereği, borç ve alacak tarafları aynı miktarda arttığı için mizan toplamları 3.5003.500 TL şişer ancak mizan borç-alacak eşitliği bozulmaz.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin normal kaydını analiz et.
Genel Yönetim Giderleri hesabı 3.5003.500 TL borçlandırılır, Bankalar hesabı 3.5003.500 TL alacaklandırılır.
Elektrik faturası ödemesi bir gider artışı ve varlık azalışıdır.
2
Mükerrer kayıt hatasının etkisini belirle.
Aynı kayıt bir kez daha yapılır: Borç +3.500+3.500 TL, Alacak +3500+3500 TL.
Mükerrer (tekrar) kayıt, yevmiye maddesinin defterlere iki kez işlenmesidir.
3
Mizan üzerindeki son durumu değerlendir.
Mizanın borç ve alacak sütunları toplamı olması gerekenden 3.5003.500 TL fazla çıkar (3.500=3.5003.500 = 3.500), ancak her iki tarafa aynı tutar eklendiği için borç=alacak eşitliği korunur.
Çift taraflı kayıt sisteminde denklik, tutarların her iki tarafa da eşit yansımasıyla sağlanır.

Anahtar Kavram

Mükerrer kayıt hataları mizan denkliğini bozmaz, sadece mizan toplamlarını suni olarak artırır.

İpuçları

1
İşlemin hem borç hem de alacak tarafına aynı tutarın iki kez yazıldığını düşünün.
2
Mizanın dengeli olması için borç ve alacak toplamlarının birbirine eşit olması yeterlidir; bu toplamların doğruluğu mizan dengesiyle garanti edilemez.

Daha Fazla Pratik

Unutma hatası ile mükerrer kayıt hatasının mizan toplamları üzerindeki zıt etkilerini karşılaştırın.
Tahmini Süre:45s
Soru 118Soru

Bir işletmenin yevmiye defteri kayıtları incelendiğinde aşağıdaki iki hata tespit edilmiştir:

I. "100 Kasa" hesabının borç tarafına 2.4002.400 TL yerine yanlışlıkla 4.2004.200 TL kaydedilmiştir.
II. "121 Alacak Senetleri" hesabının borç tarafına 3.3003.300 TL yerine yanlışlıkla 1.5001.500 TL kaydedilmiştir.

Buna göre, söz konusu hataların mizan toplamları üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar.

Cevap

Mizanın borç ve alacak toplamlarının birbirine eşit çıkacağını belirten seçenek doğrudur.
Mizanın borç tarafındaki 1.8001.800 TL'lik fazla kayıt ile yine aynı tarafın (borç) diğer bir hesabındaki 1.8001.800 TL'lik eksik kayıt birbirini miktar olarak tam olarak sıfırlamıştır. Bu tür hatalara denkleştirici hatalar denir ve mizan toplamlarının eşitliğini etkilemezler.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci hatanın etkisini hesaplayın.
4.2002.400=1.8004.200 - 2.400 = 1.800 TL borç fazlası.
Gerçek tutardan daha büyük bir tutar kaydedildiği için borç tarafı bu miktar kadar şişmiştir.
2
İkinci hatanın etkisini hesaplayın.
3.3001.500=1.8003.300 - 1.500 = 1.800 TL borç eksiği.
Gerçek tutardan daha küçük bir tutar kaydedildiği için borç tarafı bu miktar kadar noksan kalmıştır.
3
İki hatanın mizan toplamı üzerindeki net etkisini analiz edin.
+1.800+1.800 TL (fazla) 1.800- 1.800 TL (eksik) =0= 0.
Her iki hata da mizanın aynı tarafında (borç) ancak zıt yönlü olduğu için birbirini tam olarak nötralize eder ve mizan dengesi bozulmaz.

Anahtar Kavram

Telafi edici (denkleştirici) hatalar, mizanın borç veya alacak taraflarında birbirini miktar olarak tam dengeleyen hatalardır ve bu hatalar mizan denkliğini bozmadığı için mizan üzerinden tespit edilemezler.

Daha Fazla Pratik

Farklı taraflarda (borç ve alacak) aynı miktarda yapılan yanlış kayıtların mizan üzerindeki etkisini inceleyen sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 119Soru

İşletme, geçici yatırım amacıyla portföyünde bulunan ve maliyet değeri 15.00015.000 TL olan hisse senetlerini 18.50018.500 TL bedelle nakit olarak satmıştır. Muhasebe personeli, bu işlem sonucunda oluşan 3.5003.500 TL tutarındaki kârı '600 Yurtiçi Satışlar' hesabının alacağına kaydederek muhasebeleştirmiştir.

Buna göre, yapılan bu işlem aşağıdaki muhasebe hatası türlerinden hangisine bir örnektir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hesap (isim) hatası

Cevap

Yapılan hata, doğru tutarın doğru kayıt yönüne (alacak) ancak yanlış bir hesap adı (600 yerine 644) altında kaydedilmesi nedeniyle 'Hesap (isim) hatası' olarak tanımlanır.
Hisse senedi satışından elde edilen kârın '644 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabı yerine '600 Yurtiçi Satışlar' hesabına kaydedilmesi, doğru tutarın doğru tarafa ancak yanlış hesap ismiyle yazılmasına neden olmuştur. KPSS ve genel muhasebe terminolojisinde bu durum 'Hesap (isim) hatası' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Menkul kıymet satış sonucunun belirlenmesi
Satış Bedeli (18.50018.500 TL) - Maliyet Bedeli (15.00015.000 TL) = 3.5003.500 TL Satış Kârı
İşlemden elde edilen kâr miktarını tespit ederek kayda esas tutarı bulmak için.
2
Hesap planına göre doğru hesabın seçilmesi
Hisse senedi satışından doğan kârlar '644 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabında izlenmelidir.
'600 Yurtiçi Satışlar' hesabı sadece ticari malların satış bedelleri için kullanılır; menkul kıymet satış kârları için kullanılamaz.
3
Kaydın doğruluğunun ve hata türünün analizi
Tutar (3.5003.500 TL) ve yön (alacak) doğru olup hesap ismi yanlış seçildiğinden bu bir hesap (isim) hatasıdır.
Muhasebe kayıt ilkelerine göre hatayı sınıflandırmak için.

Anahtar Kavram

Hesap (İsim) Hataları

İpuçları

1
İşlemde tutarın ve kayıt yönünün doğruluğuna bakınız.
2
Tekdüzen Hesap Planı'nda '600 Yurtiçi Satışlar' hesabı ile '644 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabının kullanım amaçlarını karşılaştırınız.

Daha Fazla Pratik

Menkul kıymet satışından kâr yerine zarar edilseydi ve bu zarar yanlışlıkla '610 Satıştan İadeler' hesabına yazılsaydı hata türü yine aynı mı olurdu?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 120Soru

İşletme, vadesi gelen 20.00020.000 TL tutarındaki bir borç senedini banka hesabı aracılığıyla ödemiştir. Ancak muhasebe görevlisi bu işlemi yevmiye defterine yanlışlıkla banka hesabına 20.00020.000 TL yatırılarak bir alacak senedi tahsil edilmiş gibi kaydetmiştir.

Bu hatanın düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 321 BORÇ SENETLERİ 20.00020.000 (B), 121 ALACAK SENETLERİ 20.00020.000 (B) / 102 BANKALAR 40.00040.000 (A)

Cevap

Düzeltme kaydında 321 Borç Senetleri hesabı 20.00020.000 TL, 121 Alacak Senetleri hesabı 20.00020.000 TL borçlandırılmalı ve 102 Bankalar hesabı 40.00040.000 TL alacaklandırılmalıdır.
İşletme borç senedi ödediğinde Bankalar hesabı alacaklandırılmalıydı ancak borçlandırılmıştır. Bu taraf hatasını düzeltmek için Bankalar hesabı tutarın iki katı (40.00040.000 TL) kadar alacaklandırılmalıdır. Ayrıca yanlışlıkla alacaklandırılan 121 Alacak Senetleri hesabı borçlandırılarak iptal edilmeli ve asıl borçlandırılması gereken 321 Borç Senetleri hesabı borçlandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hatalı yapılan kaydı analiz et.
102 Bankalar (B) 20.00020.000 ve 121 Alacak Senetleri (A) 20.00020.000 olarak kaydedilmiştir.
Hatanın hangi hesaplarda ve hangi yönde olduğunu belirlemek için gereklidir.
2
Olması gereken (doğru) kaydı belirle.
321 Borç Senetleri (B) 20.00020.000 ve 102 Bankalar (A) 20.00020.000 olmalıydı.
Düzeltme sonucunda ulaşılması gereken nihai durumu tespit etmek için gereklidir.
3
Hesaplar üzerindeki net etkiyi ve düzeltme tutarlarını hesapla.
102 Bankalar hesabı +20.000+20.000 (B) durumundan 20.000-20.000 (A) durumuna gelmesi için 40.00040.000 TL (A) kaydedilmelidir. 121 Alacak Senetleri (A) yapılan yanlış kayıt 20.00020.000 (B) ile iptal edilmeli, 321 Borç Senetleri ise 20.00020.000 (B) olarak kaydedilmelidir.
Taraf hatası durumunda ilgili hesabın (Bankalar) hem yanlış kaydı sıfırlaması hem de doğru kaydı yapması için tutarın iki katı alınması gerekir.

Anahtar Kavram

Taraf (Yön) Hatalarının Düzeltilmesi
ÖncekiSayfa 6 / 9Sonraki
Muhasebe Hataları Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 6 | Examkin