Muhasebe Hataları

172 soru

Soru 121Soru

İşletme, kiraladığı bir depo için mülk sahibine 35.00035.000 TL tutarında nakit depozito (güvence bedeli) ödemiştir. Muhasebe görevlisi, bu işlemi yevmiye defterine kaydederken borçlu tarafa "320 Satıcılar" hesabını, alacaklı tarafa ise "100 Kasa" hesabını kaydetmiştir. Buna göre, yapılan bu hata ve hatanın muhasebe tabloları üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hesap (İsim) Hatası yapılmıştır; mizan toplamlarının denkliği bozulmaz ancak bilançonun aktif ve pasif toplamları olması gerekenden daha az görünür.

Cevap

Hesap (İsim) Hatası yapılmıştır; mizan toplamlarının denkliği bozulmaz ancak bilançonun aktif ve pasif toplamları olması gerekenden daha az görünür.
Yapılan işlemde 35.00035.000 TL tutarındaki kayıt, yevmiye defterinin doğru taraflarına (borç ve alacak) yazılmış ancak borçlu tarafta kullanılması gereken '126 Verilen Depozito ve Teminatlar' hesabı yerine '320 Satıcılar' hesabı kullanılmıştır. Bu durum literatürde 'Hesap İsim Hatası' olarak tanımlanır. Borç ve alacak sütunlarına yazılan rakamlar eşit olduğu için mizan toplamları denktir. Ancak, olması gereken kayıtta varlıklar artarken (126), hatalı kayıtta borçlar azaltılmıştır (320). Bu yanlışlık, bilançonun hem aktif (varlıklar) hem de pasif (kaynaklar) toplamının olması gerekenden 35.00035.000 TL daha az görünmesine yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Doğru muhasebe kaydını belirle.
Borç: 126 Verilen Depozito ve Teminatlar 35.00035.000, Alacak: 100 Kasa 35.00035.000
Depozito ödemesi bir varlık artışıdır ve ilgili aktif hesaba borç kaydedilmelidir.
2
Yapılan hatalı kaydı belirle.
Borç: 320 Satıcılar 35.00035.000, Alacak: 100 Kasa 35.00035.000
Soruda belirtilen hatalı işlemde 126 yerine 320 hesabı borçlandırılmıştır.
3
Hata türünü sınıflandır.
Hesap (İsim) Hatası
Tutar doğru (35.00035.000), kayıt tarafları doğru (Borç/Alacak) ancak hesap ismi yanlıştır.
4
Mizan ve Bilanço üzerindeki etkiyi analiz et.
Mizan denk, Bilanço toplamları düşük.
Borç ve alacak toplamları eşit olduğu için mizan denktir. Ancak aktif bir hesap (126) yerine pasif bir hesap (320) borçlandırıldığı için varlık artışı kaydedilmemiş, borç azalışı kaydedilmiştir. Bu durum aktif ve pasif toplamlarını gerçek değerinden düşük gösterir.

Anahtar Kavram

Hesap (İsim) Hataları ve Mali Tablo Etkileri

İpuçları

1
Mizanın denk çıkması için tek şart, yevmiye kaydındaki toplam borç tutarının toplam alacak tutarına eşit olmasıdır.
2
Bir aktif hesap (126) yerine bir pasif hesabın (320) borçlandırılması, bilançonun her iki tarafını da aynı miktarda etkiler.
3
Depozito ödemesi bir varlık artışıdır. Borçlar tarafındaki bir hesabın borçlandırılması ise borçları azaltır. Bu değişimin bilanço toplamı üzerindeki net etkisini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir isim hatasının gelir ve gider hesapları arasında (örneğin 760 yerine 770 kullanımı) yapılması durumunda bilanço toplamlarının nasıl etkileneceğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Muhasebe temel denklemini (Varlık=Borc\c+O¨zKaynakVarlık = Borç + Öz Kaynak) kullanarak kontrol edebilirsiniz. Doğru kayıtta varlık artıp varlık azaldığı için toplam değişmez. Hatalı kayıtta borç azalıp varlık azaldığı için eşitlik bozulmaz ama toplam tutar azalır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 122Soru

İşletmenin 20252025 yılı sonu genel geçici mizanı borç ve alacak toplamları bakımından birbirine eşit çıkmıştır. Ancak muhasebe kayıtlarında yapılan detaylı incelemede şu iki hatanın yapıldığı belirlenmiştir:

I. İşletmenin bankadaki ticari mevduat hesabına yatırdığı 4.8004.800 TL tutarındaki nakit, yevmiye defterine 8.4008.400 TL olarak kaydedilmiştir.
II. Bir satıcıya nakit olarak ödenen 3.6003.600 TL tutarındaki borç taksiti kayıtlara hiç alınmamıştır.

Bu hataların işletmenin dönem sonu finansal tabloları üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aktif ve pasif toplamları gerçek durumdan 3.6003.600 TL daha fazla görünmektedir.

Cevap

Aktif ve pasif toplamlarının gerçek durumdan 3.6003.600 TL daha fazla görünmesi
Doğru cevap olan ifade, hataların bilanço üzerindeki net etkisini tam olarak açıklamaktadır. Bankaya yatırılan paranın fazla kaydedilmesi Bankalar hesabını (Aktif) 3.6003.600 TL artırmıştır. Satıcıya yapılan ödemenin kaydedilmemesi ise Satıcılar hesabının (Pasif) borç tarafına yapılacak azalış kaydının atlanmasına, dolayısıyla borcun 3.6003.600 TL daha yüksek görünmesine neden olmuştur. Her iki taraftaki bu artış, bilanço toplamını 3.6003.600 TL şişirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci hatanın etkisini analiz edin.
102102 Bankalar (Borç) +3.600+3.600 TL fazla, 100100 Kasa (Alacak) +3.600+3.600 TL fazla kaydedilmiştir.
4.8004.800 yerine 8.4008.400 yazılması her iki tarafta 3.6003.600 TL'lik suni bir artış yaratır.
2
İkinci hatanın etkisini analiz edin.
320320 Satıcılar (Borç) 3.600-3.600 TL eksik, 100100 Kasa (Alacak) 3.600-3.600 TL eksik kaydedilmiştir.
Ödemenin kaydedilmemesi, yapılması gereken borç ve alacak kayıtlarının mizan toplamlarına girmemesi demektir.
3
Mizan üzerindeki net etkiyi hesaplayın.
Borç Toplamı: +3.6003.600=0+3.600 - 3.600 = 0; Alacak Toplamı: +3.6003.600=0+3.600 - 3.600 = 0.
Hatalar miktar olarak eşit ve zıt yönlü olduğu için mizan denkliğini bozmamıştır (Telafi edici hata).
4
Hesap bakiyeleri ve bilanço üzerindeki etkiyi belirleyin.
102102 Bankalar +3.600+3.600 TL (Aktif fazla), 320320 Satıcılar +3.600+3.600 TL (Pasif fazla).
Bankalar hesabı fazla rakamla borçlandırılmış, Satıcılar hesabı ise ödeme düşülmediği için olması gerekenden yüksek kalmıştır.

Anahtar Kavram

Telafi edici (denkleştirici) hatalar, mizan denkliğini bozmayan ancak bilanço kalemlerini yanlış gösteren hatalardır.

İpuçları

1
Mizanın denk çıkması her zaman kayıtların hatasız olduğu anlamına gelmez; bazı hatalar birbirini nötrleyebilir.
2
Her iki hatanın yevmiye maddelerini ayrı ayrı düşünerek Borç ve Alacak taraflarına etkisini +/+/- olarak not edin.
3
Kasa hesabı her iki işlemde de 'Alacak' tarafında yer almaktadır. Birinde fazla çıkış yapılmış, diğerinde ise hiç çıkış yapılmamıştır. Bu durum Kasa hesabını nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda, hatalardan birinin gelir tablosu hesabı (örneğin bir giderin eksik kaydedilmesi) olduğu senaryoyu inceleyerek özkaynaklar üzerindeki etkiyi analiz edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hataları birer düzeltme kaydı gibi düşünerek net bakiye değişimlerini hesaplayabilirsiniz. Hata I düzeltmesi: 100 Borç / 102 Alacak 3.600. Hata II düzeltmesi: 320 Borç / 100 Alacak 3.600. İkisini birleştirdiğinizde 100'ler birbirini yok eder ve 320 Borç / 102 Alacak 3.600 kalır. Bu da gerçek durumun mevcut durumdan 3.600 TL 'daha düşük' olması gerektiğini gösterir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 123Soru

İşletme, geçmiş dönemde ayırdığı ve "370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları" hesabında izlediği 150.000150.000 TL tutarındaki kurumlar vergisi ödemesini banka hesabı aracılığıyla süresinde yerine getirmiştir. Söz konusu ödeme işlemine ilişkin yevmiye maddesi, veri girişi sırasında sehven iki kez üst üste kaydedilmiştir.

Bu muhasebe hatasının mizan üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç ve alacak sütun toplamları gerçekte olması gerekenden 150.000150.000 TL fazla çıkar, ancak mizan denkliği korunur.

Cevap

Mizan borç ve alacak sütun toplamları işlem tutarı kadar fazla çıkar, ancak mizan denkliği korunur.
Mükerrer kayıt hatasında, bir işlem yevmiye defterine iki kez kaydedilir. Bu durum, ilgili hesapların hem borç hem de alacak tarafına aynı tutarın iki defa yazılmasına neden olur. Muhasebenin temel denklemi gereği, borç ve alacak taraflarına yapılan eşit tutarlı bu ilave kayıtlar mizan toplamlarını aynı miktarda artırır; dolayısıyla mizan denkliği korunur ancak toplamlar gerçekte olması gerekenden fazla görünür.

Adım Adım Çözüm

1
Gerçekleşen işlemin yevmiye kaydını analiz edin.
Borç: 370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları 150.000150.000 TL / Alacak: 102 Bankalar 150.000150.000 TL.
Ödemenin hangi hesapları etkilediğini belirlemek için standart kayıt mantığı kurulmalıdır.
2
Mükerrer kayıt hatasının yevmiye ve büyük defter üzerindeki etkisini değerlendirin.
Hem borç taraflı hesap (370) hem de alacak taraflı hesap (102) defter-i kebirde ikişer kez 150.000150.000 TL işlem görür.
Mükerrer kayıt, aynı yevmiye maddesinin bütünüyle tekrarlanması anlamına gelir.
3
Hatanın mizan toplamları üzerindeki nihai sonucunu belirleyin.
Mizan borç toplamı +150.000+150.000 TL ve mizan alacak toplamı +150.000+150.000 TL artış gösterir.
Eşit miktardaki artışlar matematiksel denklemi bozmaz fakat toplam rakamları büyütür.

Anahtar Kavram

Mükerrer Kayıt ve Mizan Denkliği

Alternatif Yöntem

Hatanın tespiti için mizan toplamları (veya yevmiye defteri toplamı) ile belge toplamları karşılaştırılabilir. Eğer mizan toplamı, yevmiye defteri toplamı ile tutarlıysa ancak ana belgelerin toplamından fazlaysa, bu durum bir işlemin mükerrer kaydedildiğine işaret eder.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 124Soru

İşletme, vadesi gelen 67.50067.500 TL tutarındaki bir alacak senedini banka aracılığıyla tahsil etmiştir. Yapılan yevmiye kaydında "102 Bankalar" hesabının borcuna 67.50067.500 TL yazılırken, "121 Alacak Senetleri" hesabının alacağına rakamların yeri değiştirilerek (transpozisyon) 57.60057.600 TL kaydedilmiştir. Dönem sonunda mizan hazırlandığında fark edilen bu hata ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç toplamı, alacak toplamından 9.9009.900 TL fazladır ve düzeltme için "121 Alacak Senetleri" hesabına 9.9009.900 TL alacak kaydı yapılmalıdır.

Cevap

Mizanın borç toplamının alacak toplamından 9.9009.900 TL fazla olması ve eksik tutarın "121 Alacak Senetleri" hesabına alacak kaydedilerek düzeltilmesi
Tahsilat işleminde bankaya giren tutar (67.50067.500 TL) borç tarafına doğru, ancak senedin çıkışı (57.60057.600 TL) alacak tarafına eksik yazılmıştır. Bu durumda mizanın borç toplamı, alacak toplamından 9.9009.900 TL (67.50057.60067.500 - 57.600) fazla çıkar. Hatayı düzeltmek için alacak tarafı eksik olan hesaba (Alacak Senetleri) aradaki fark kadar ilave (tamamlayıcı) alacak kaydı yapılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Doğru ve hatalı tutarlar arasındaki farkı hesaplayın.
67.50057.600=9.90067.500 - 57.600 = 9.900 TL
Rakamların yer değiştirmesi (transpozisyon) sonucu ortaya çıkan hata miktarını belirlemek için.
2
Mizan üzerindeki etkiyi analiz edin.
Borç Toplamı (67.50067.500) > Alacak Toplamı (57.60057.600)
Yevmiye kaydının borç tarafı tam, alacak tarafı eksik kaydedildiği için mizanın borç sütunu alacak sütunundan 9.9009.900 TL fazla çıkacaktır.
3
Düzeltme kaydını belirleyin.
"121 Alacak Senetleri" hesabının alacağına 9.9009.900 TL kayıt
Eksik kaydedilen alacak tarafını doğru tutara ulaştırmak için tamamlayıcı (ilave) kayıt yapılması gerekir.

Anahtar Kavram

Asimetrik Meblağ Hatalarının Mizan ve Defter-i Kebir Üzerindeki Etkisi

Daha Fazla Pratik

Benzer bir hatanın yevmiye maddesinin her iki tarafında da (simetrik) yapılması durumunda mizanın nasıl etkileneceğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Transpozisyon hatalarında (rakamların yer değiştirmesi) iki tutar arasındaki fark her zaman 9 rakamına tam bölünür (9.900/9=1.1009.900 / 9 = 1.100). Bu kural, hatanın bir yazım/rakam hatası olduğunu teyit etmek için hızlı bir sağlamadır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 125Soru

Bir işletmenin "320 Satıcılar" hesabının büyük defter (defter-i kebir) alacak tarafında yer alan kayıtlar aşağıdaki gibidir:

İşlemAlacak Tutarı (TL)
1. Kayıt14.25014.250
2. Kayıt23.50023.500
3. Kayıt12.25012.250

İşletme personeli dönem sonu genel geçici mizanını hazırlarken bu hesabın alacak tarafı toplamını yanlışlıkla 49.00049.000 TL olarak hesaplamış ve mizan cetveline bu tutarı aktarmıştır. Başka bir hata yapılmadığı varsayıldığında, bu hata sonucunda hazırlanan mizan ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan alacak toplamları sütunu, borç toplamları sütunundan 1.0001.000 TL eksik çıkar.

Cevap

Mizan alacak toplamları sütununun, borç toplamları sütunundan 1.0001.000 TL eksik çıkacağı seçeneği doğrudur.
Satıcılar hesabının alacak tarafındaki doğru toplam 50.00050.000 TL olması gerekirken mizan cetveline 49.00049.000 TL olarak aktarılmıştır. Bu durum, mizan cetvelinin alacak toplamları sütununun, olması gerekenden 1.0001.000 TL daha az görünmesine yol açar. Borç tarafında bir hata yapılmadığı varsayıldığında, mizan alacak toplamı borç toplamından 1.0001.000 TL eksik kalacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Satıcılar hesabının büyük defter alacak tarafındaki kayıtların doğru toplamını hesaplayınız.
14.250+23.500+12.250=50.00014.250 + 23.500 + 12.250 = 50.000 TL
Hatanın miktarını belirlemek için önce gerçek toplamı bulmamız gerekir.
2
Doğru toplam ile mizana aktarılan hatalı toplam arasındaki farkı bulunuz.
50.00049.000=1.00050.000 - 49.000 = 1.000 TL
Mizandaki dengesizliğin boyutunu tespit etmek için fark hesaplanır.
3
Hatanın mizanın hangi sütununu etkilediğini ve dengenin nasıl bozulacağını analiz ediniz.
Alacak toplamı 1.0001.000 TL eksik kaydedildiği için Alacak Sütunu < Borç Sütunu (1.0001.000 TL fark)
Satıcılar hesabı alacak toplamlarını etkilediğinden, mizan cetvelinin alacak tarafı borç tarafına göre eksik kalacaktır.

Anahtar Kavram

Büyük defterdeki toplama hataları veya bu toplamların mizana yanlış aktarılması (nakil hataları) mizanın matematiksel dengesini bozar.

İpuçları

1
Önce verilen üç tutarı toplayarak gerçekte mizana aktarılması gereken doğru toplamı bulun.
2
Bulduğunuz doğru toplam ile soruda belirtilen hatalı toplam (49.00049.000 TL) arasındaki farkı hesaplayın.
3
Satıcılar hesabı alacak kalanlı bir hesaptır ve alacak toplamındaki eksikliğin mizanın alacak sütununu nasıl etkileyeceğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda 'Borç' tarafındaki bir toplama hatasının 'Borç Kalanı' sütununa etkisini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hata miktarını belirlemek için: (Doğru Toplam - Hatalı Toplam) formülü uygulanır. 50.00049.000=1.00050.000 - 49.000 = 1.000 TL. Alacak tarafı az hesaplandığı için mizan alacak sütunu toplamı 1.0001.000 TL eksik olacaktır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 126Soru

Bir işletmenin yevmiye defteri kayıtları ve büyük defter aktarımları incelendiğinde aşağıdaki iki hata tespit edilmiştir:

* "120120 Alıcılar" hesabının borç tarafına yazılması gereken 4.2504.250 TL tutarındaki kayıt, yanlışlıkla 2.4502.450 TL olarak kaydedilmiştir.
* "320320 Satıcılar" hesabının alacak tarafına yazılması gereken 5.9005.900 TL tutarındaki kayıt, yanlışlıkla 4.1004.100 TL olarak kaydedilmiştir.

Söz konusu bu iki hatanın genel geçici mizan üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar; ancak mizan toplamı olması gerekenden 1.8001.800 TL daha düşük görünür.

Cevap

Mizanın borç ve alacak toplamlarının birbirine eşit çıkması ancak mizan toplamının gerçek değerinden 1.8001.800 TL daha düşük görünmesi
Yapılan her iki hata da ilgili hesapların taraflarına 1.8001.800 TL tutarında eksik kayıt yapılmasına neden olmuştur. Birinci hata mizanın borç toplamını 1.8001.800 TL azaltırken, ikinci hata mizanın alacak toplamını 1.8001.800 TL azaltmıştır. Her iki taraf da aynı tutarda azaldığı için mizan denkliği (B=AB = A) bozulmaz; ancak mizan toplamı olması gereken gerçek seviyenin 1.8001.800 TL altında kalır. Bu durum tipik bir telafi edici (denkleştirici) hata örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci hatanın etkisini hesaplayın
Borç tarafı 1.8001.800 TL eksik (4.2502.450=1.8004.250 - 2.450 = 1.800)
Alıcılar hesabının borç tarafına gerçek tutardan daha az kayıt yapılması mizanın borç sütununu eksiltir.
2
İkinci hatanın etkisini hesaplayın
Alacak tarafı 1.8001.800 TL eksik (5.9004.100=1.8005.900 - 4.100 = 1.800)
Satıcılar hesabının alacak tarafına gerçek tutardan daha az kayıt yapılması mizanın alacak sütununu eksiltir.
3
Hataların mizan toplamları üzerindeki net etkisini analiz edin
Mizan Borç Toplamı: 1.800-1.800 TL; Mizan Alacak Toplamı: 1.800-1.800 TL. Sonuç: Denk mizan.
Her iki sütun da aynı tutarda azaldığı için Borç = Alacak eşitliği korunur ancak toplamlar gerçeği yansıtmaz.

Anahtar Kavram

Telafi edici hatalar, mizan sütun toplamlarını aynı yönde ve aynı miktarda etkilediği için mizan denkliğini bozmazlar.

Daha Fazla Pratik

Telafi edici hataların sadece mizan toplamlarını değil, bilanço kalemlerinin (aktif ve pasif) doğruluğunu nasıl etkilediğini inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 127Soru

Bir işletmenin dönem sonu genel geçici mizan hazırlıkları sırasında aşağıdaki iki hata tespit edilmiştir:

1. "102 Bankalar" hesabının büyük defter borç toplamı olan 142.600142.600 TL, mizan borç toplamı sütununa aktarılırken rakamların yerinin yanlış yazılması (nakil hatası) sonucunda 124.600124.600 TL olarak kaydedilmiştir.
2. "321 Borç Senetleri" hesabının büyük defter alacak tarafında yer alan 25.00025.000 TL, 18.00018.000 TL ve 12.00012.000 TL tutarındaki üç işlemin toplamı alınırken hata yapılmış (toplam hatası) ve hesap toplamı mizan alacak toplamı sütununa 46.00046.000 TL olarak aktarılmıştır.

Buna göre, söz konusu hatalar sonucunda genel geçici mizanın borç ve alacak toplamları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alacak toplamı borç toplamından 9.0009.000 TL fazla olur.

Cevap

Alacak toplamı borç toplamından 9.0009.000 TL fazla olur.
Yapılan iki hata da ilgili tarafların (borç ve alacak) toplamlarını gerçekte olduğundan daha düşük göstermektedir. Borç tarafındaki eksiklik (18.00018.000 TL), alacak tarafındaki eksiklikten (9.0009.000 TL) daha büyük olduğu için, mizan toplamları alındığında borç sütunu alacak sütununa göre 9.0009.000 TL geride kalacaktır. Bu durum, alacak toplamının borç toplamından 9.0009.000 TL daha fazla görünmesiyle sonuçlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci hatanın (nakil hatası) mizan üzerindeki etkisini hesaplayınız.
Doğru tutar 142.600142.600 TL iken mizan borç sütununa 124.600124.600 TL yazılmıştır. Bu durumda mizanın borç toplamı 142.600124.600=18.000142.600 - 124.600 = 18.000 TL eksik kaydedilmiştir.
Nakil sırasında yapılan rakam kaydırması mizan borç tarafını zayıflatmıştır.
2
İkinci hatanın (toplam hatası) doğru tutarını ve mizan etkisini belirleyiniz.
Büyük defterdeki doğru toplam: 25.000+18.000+12.000=55.00025.000 + 18.000 + 12.000 = 55.000 TL'dir. Mizana ise 46.00046.000 TL aktarılmıştır. Bu durumda mizanın alacak toplamı 55.00046.000=9.00055.000 - 46.000 = 9.000 TL eksik kaydedilmiştir.
Toplama işlemi sırasında yapılan matematiksel hata mizan alacak tarafını zayıflatmıştır.
3
İki hatanın mizan dengesi üzerindeki net etkisini karşılaştırınız.
Borç tarafı 18.00018.000 TL eksik, alacak tarafı ise 9.0009.000 TL eksiktir. Aradaki fark: 18.0009.000=9.00018.000 - 9.000 = 9.000 TL'dir. Borç tarafı daha fazla eksik olduğu için, mizan sonuçlandığında alacak toplamı borç toplamından 9.0009.000 TL daha fazla çıkacaktır.
Mizan dengesindeki bozulmanın yönü, eksikliğin daha fazla olduğu tarafın zıttı yönünde gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Mizanda Nakil ve Toplam Hatalarının Karşılıklı Etkisi

İpuçları

1
Her iki hatanın da mizan toplamlarını artırıp mı yoksa azaltıp mı etkilediğini ayrı ayrı belirleyin.
2
Borç tarafında 18.00018.000 TL, alacak tarafında ise 9.0009.000 TL tutarında bir 'noksanlık' söz konusudur.
3
Mizan toplamları arasındaki farkı bulmak için iki noksanlık tutarını birbirinden çıkarın ve hangi tarafın daha 'eksik' kaldığına bakın.

Daha Fazla Pratik

Eğer bu hatalar mizan borç ve alacak toplamları yerine 'kalanlar' (bakiyeler) sütununu nasıl etkilerdi diye düşünmek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Hataları hayali bir mizan üzerinde canlandırabilirsiniz: Başlangıçta borç ve alacak toplamları 100.000100.000 TL olan dengeli bir mizan düşünün. Borçtan 18.00018.000 TL düşün (82.00082.000), alacaktan 9.0009.000 TL düşün (91.00091.000). Aradaki fark 9.0009.000 TL olur ve alacak daha fazladır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 128Soru

Bir işletme, sermaye katılımı yoluyla stratejik iş birliği kurmak amacıyla başka bir kurumun %40\%40 oranındaki paylarını 300.000300.000 TL bedelle nakit olarak satın almıştır. Muhasebe personeli, bu işlemi sehven '245245 Bağlı Ortaklıklar' hesabının borcuna ve '100100 Kasa' hesabının alacağına kaydederek muhasebeleştirmiştir. Daha sonra yapılan incelemede, ortaklık payı dikkate alındığında işlemin yanlış hesapta izlendiği tespit edilmiştir. Buna göre, söz konusu hatanın giderilmesi amacıyla yapılması gereken düzeltme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 242242 İŞTİRAKLER hesabı 300.000300.000 TL borçlu, 245245 BAĞLI ORTAKLIKLAR hesabı 300.000300.000 TL alacaklı

Cevap

Düzeltme kaydı; hatalı kaydedilen '245245 Bağlı Ortaklıklar' hesabının alacaklandırılarak kapatılması ve doğru hesap olan '242242 İştirakler' hesabının borçlandırılması şeklinde yapılmalıdır.
İşletmenin edindiği %40\%40'lık pay, Tekdüzen Hesap Planı'na göre '242242 İştirakler' hesabında izlenmesi gereken bir tutardır. Ancak işlem hatalı olarak '245245 Bağlı Ortaklıklar' hesabına kaydedilmiştir. Bu hatayı düzeltmek için, hatalı borç bakiyesi veren '245245 Bağlı Ortaklıklar' hesabı alacaklandırılarak kapatılmalı ve olması gereken '242242 İştirakler' hesabı borçlandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Ortaklık oranının hangi hesap kapsamında değerlendirileceğini belirleyin.
%40\%40 oranındaki pay, %20\%20 ile %50\%50 arasında olduğu için '242242 İştirakler' hesabında izlenmelidir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre sermaye payı oranları, mali duran varlık hesabının belirlenmesinde temel ölçüttür.
2
Hatalı yapılmış olan kaydı analiz edin.
İşlem '245245 Bağlı Ortaklıklar' hesabına (%50\%50'den fazla paylar için) borç kaydedilmiştir.
Hatanın türünü ve etkisini anlamak için mevcut hatalı kaydın tespiti gerekir.
3
Hatanın düzeltilmesi için gereken yevmiye kaydını oluşturun.
242242 İştirakler hesabı borçlu, 245245 Bağlı Ortaklıklar hesabı alacaklı (300.000300.000 TL).
Hatalı borç kaydını kapatmak için alacak kaydı yapılırken, doğru hesaba borç kaydı girilmelidir.

Anahtar Kavram

Sermaye payı oranına göre mali duran varlık hesaplarının seçimi ve yanlış hesap kullanımı hatalarının düzeltilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 129Soru

İşletme, %20\%20 KDV hariç 18.75018.750 TL tutarındaki ticari malı nakit olarak satmıştır. Yapılan yevmiye kaydında "100 Kasa" hesabının borcuna 22.50022.500 TL kaydedilmesine rağmen; "600 Yurt İçi Satışlar" hesabının alacağına 17.85017.850 TL, "391 Hesaplanan KDV" hesabının alacağına ise 375375 TL kaydedilmiştir.

Buna göre, söz konusu meblağ hatasının genel geçici mizan üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç toplamı, alacak toplamından 4.2754.275 TL fazla olur.

Cevap

Mizanın borç toplamının alacak toplamından 4.2754.275 TL fazla çıkmasıdır.
Yapılan yevmiye kaydında borç tarafına (Kasa) işlemin gerçek tutarı olan 22.50022.500 TL yazılırken, alacak tarafındaki hesapların (Satışlar ve KDV) toplamı 18.22518.225 TL'de kalmıştır. Bu durum, yevmiye defteri toplamlarında borç tarafının alacak tarafından 4.2754.275 TL fazla olmasına neden olur. Yevmiye defterinden büyük deftere, oradan da mizana aktarılan bu tutarlar sonucunda mizanın borç sütunu toplamı, alacak sütunu toplamından fark kadar (4.2754.275 TL) büyük çıkar.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin doğru tutarlarını ve yevmiye kaydını belirleyin.
Mal Satış: 18.75018.750 TL, KDV (%20\%20): 3.7503.750 TL, Toplam Tahsilat: 22.50022.500 TL.
Hatanın boyutunu anlamak için önce doğru rakamlar bilinmelidir.
2
Hatalı yapılan yevmiye kaydının borç ve alacak toplamlarını hesaplayın.
Borç Toplamı: 22.50022.500 TL (Kasa), Alacak Toplamı: 17.850+375=18.22517.850 + 375 = 18.225 TL.
Mizan dengesini bozan asimetrik farkı tespit etmek gerekir.
3
Borç ve alacak tarafları arasındaki farkı ve yönünü bulun.
Fark: 22.50018.225=4.27522.500 - 18.225 = 4.275 TL (Borç tarafı daha büyük).
Yevmiye kaydındaki dengesizlik doğrudan genel geçici mizana aynı tutar ve yönde yansır.

Anahtar Kavram

Asimetrik Meblağ Hataları ve Mizan Dengesi

İpuçları

1
Yevmiye kaydının her iki tarafının toplamını ayrı ayrı hesaplayın.
2
Doğru KDV tutarının 3.7503.750 TL olduğunu ve bunun 375375 TL olarak kaydedildiğini fark edin.
3
Borç tarafındaki 22.50022.500 TL ile alacak tarafındaki 18.22518.225 TL arasındaki farkı bulun; büyük olan taraf mizan toplamını yukarı çekecektir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir asimetrik hata durumunda yapılacak 'tamamlama' düzeltme kaydını çalışınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 130Soru

İşletme, satıcısına olan 40.00040.000 TL tutarındaki ticari borcunu, portföyünde bulunan aynı nominal değerli bir alacak senedini ciro ederek ödemiş; ancak bu işlemin muhasebe kayıtlarına intikal ettirilmesi tamamen unutulmuştur.

Bu muhasebe hatasının dönem sonu genel geçici mizanı üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç ve alacak toplamları 40.00040.000 TL eksik görünmesine rağmen mizan eşitliği korunur.

Cevap

Mizanın borç ve alacak toplamları 40.000 TL eksik görünmesine rağmen mizan eşitliği korunur.
Doğru yanıt, unutma hatasının mizan denkliğini bozmayacağını ifade eder. Çift taraflı kayıt sisteminde bir işlem hem borç hem de alacak tarafıyla tamamen unutulduğunda, mizan sütunlarının her ikisi de aynı miktarda (40.00040.000 TL) eksik görünür. Matematiksel olarak eşitliğin her iki tarafından aynı tutarın çıkarılması dengeyi bozmadığı için mizan borç ve alacak toplamları birbirine eşit kalmaya devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Unutulan yevmiye kaydını analiz etme
Borçlu: 320 Satıcılar (40.00040.000 TL), Alacaklı: 121 Alacak Senetleri (40.00040.000 TL)
Borcun ödenmesi pasif hesabı azaltır (borçlandırılır), senedin cirosu aktif hesabı azaltır (alacaklandırılır).
2
Hatanın mizan üzerindeki etkisini değerlendirme
Mizanın 'Borç Toplamı' sütunu 40.00040.000 TL, 'Alacak Toplamı' sütunu da 40.00040.000 TL eksik hesaplanır.
Çift taraflı kayıt sisteminde işlemin tamamı unutulduğunda her iki taraftan da eşit tutar düşülmüş olur.
3
Mizan denkliği kontrolü
Eşitlik bozulmaz (Borc\c=AlacakBorç = Alacak).
Aritmetik olarak denklemin her iki yanından aynı değerin çıkarılması eşitliği değiştirmez.

Anahtar Kavram

Unutma Hataları ve Mizan Denkliği
Soru 131Soru

Bir işletmenin dönem sonu genel geçici mizan hazırlıkları kapsamında, yevmiye defteri kayıtlarının büyük deftere ve ardından mizana aktarılması (nakil) sürecinde şu hataların yapıldığı tespit edilmiştir:

1. 121121 Alacak Senetleri hesabının büyük defter borç toplamı olan 135.400135.400 TL, mizanın borç sütununa 153.400153.400 TL olarak aktarılmıştır.
2. 321321 Borç Senetleri hesabının büyük defter alacak toplamı olan 72.00072.000 TL, mizanın alacak sütunu yerine yanlışlıkla borç sütununa kaydedilmiştir.

Bu hatalar sonucunda hazırlanan genel geçici mizanın borç ve alacak toplamları arasındaki ilişkiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç toplamı, alacak toplamından 162.000162.000 TL fazladır.

Cevap

Borç toplamı, alacak toplamından 162.000162.000 TL fazladır.
Mizanda borç ve alacak toplamları normalde eşittir (B=AB=A). Birinci hatada borç sütunu 18.00018.000 TL artmış, ikinci hatada ise borç sütunu 72.00072.000 TL artarken alacak sütunu 72.00072.000 TL azalmıştır. Son durumda Borç Toplamı =B+18.000+72.000=B+90.000= B + 18.000 + 72.000 = B + 90.000 olurken; Alacak Toplamı =A72.000= A - 72.000 olmuştur. Aradaki fark: (B+90.000)(A72.000)(B + 90.000) - (A - 72.000) işleminden, B=AB=A olduğu için 162.000162.000 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Meblağ hatasının (1. Hata) mizan üzerindeki etkisini hesapla.
Borç toplamı 153.400135.400=18.000153.400 - 135.400 = 18.000 TL artar.
Rakamın aslından büyük aktarılması mizan borç toplamını aradaki fark kadar yükseltir.
2
Taraf hatasının (2. Hata) mizan üzerindeki etkisini analiz et.
Borç toplamı 72.00072.000 TL artarken, alacak toplamı 72.00072.000 TL azalır.
Bir hesabın alacak toplamının borç sütununa yazılması, borcu artırırken alacağı eksiltir (çift taraflı etki).
3
Her iki hatanın mizan dengesi (BAB - A) üzerindeki net etkisini topla.
(+18.000+72.000)(72.000)=162.000(+18.000 + 72.000) - (-72.000) = 162.000 TL.
Borç tarafındaki toplam 90.00090.000 TL'lik artış ile alacak tarafındaki 72.00072.000 TL'lik azalış arasındaki fark mizan dengesini borç lehine bozar.

Anahtar Kavram

Nakil ve Taraf Hatalarının Mizan Üzerindeki Kümülatif Etkisi
Soru 132Soru

İşletme, iştiraki olan bir şirketten hak kazandığı 55.00055.000 TL tutarındaki nakit temettü alacağını banka hesabına gelen havale ile tahsil etmiştir. Ancak ilgili muhasebe personeli, yevmiye kaydını yaparken "102 Bankalar Hesabı"nı alacaklandırmış, "640 İştiraklerden Temettü Gelirleri Hesabı"nı ise borçlandırmıştır.

Bu taraf (yön) hatasının düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 Bankalar Hesabı 110.000110.000 TL Borçlu / 640 İştiraklerden Temettü Gelirleri Hesabı 110.000110.000 TL Alacaklı

Cevap

102 Bankalar Hesabı 110.000110.000 TL Borçlu, 640 İştiraklerden Temettü Gelirleri Hesabı 110.000110.000 TL Alacaklı olan seçenek doğrudur.
Doğru çözüm, banka hesabındaki yanlış alacak kaydını kapatıp borç bakiye oluşturmak ve gelir hesabındaki yanlış borç kaydını kapatıp alacak bakiye oluşturmak için her iki hesabın da 110.000110.000 TL tutarında (orijinal rakamın iki katı) işleme tabi tutulmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Doğru ve hatalı kayıtları analiz etme
Doğru kayıt: 102 (B) 55.00055.000 / 640 (A) 55.00055.000. Hatalı kayıt: 640 (B) 55.00055.000 / 102 (A) 55.00055.000.
Hatayı tespit etmek için işlem karakterini belirlemek gerekir.
2
Hesap kalanlarını değerlendirme
Banka hesabı 55.00055.000 TL borç bakiye vermesi gerekirken alacak bakiye vermektedir. Gelir hesabı ise alacak bakiye vermesi gerekirken borç bakiye vermektedir.
Taraf hatası hesapların bakiye karakterini tamamen tersine çevirmiştir.
3
Düzeltme tutarını hesaplama
55.00055.000 (hatayı sıfırlamak için) + 55.00055.000 (doğru bakiyeyi oluşturmak için) = 110.000110.000 TL.
Yön hatalarında doğru bakiyeye ulaşmak için orijinal tutarın iki katı ile ters kayıt yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Taraf (yön) hatası yapıldığında, hesapları hem sıfırlamak hem de olması gereken bakiyeye ulaştırmak için tutar 22 katı olarak alınmalıdır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 133Soru

İşletme, pazarlama faaliyetlerinde kullandığı bir taşıtın 3.1503.150 TL tutarındaki tamir ve bakım bedelini banka hesabı aracılığıyla ödemiştir. Muhasebe kaydı yapılırken "760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri" hesabının borcuna 3.1503.150 TL doğru olarak kaydedilmiş; ancak "102 Bankalar" hesabının alacağına yanlışlıkla 3.5103.510 TL yazılmıştır.

Bu muhasebe hatası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın alacak toplamı, borç toplamından 360360 TL fazla çıkar.

Cevap

Mizanın alacak toplamı, borç toplamından 360360 TL fazla çıkar.
Soruda verilen senaryoda, yevmiye kaydının borç tarafı (3.1503.150 TL) doğruyken, alacak tarafı (3.5103.510 TL) hatalı ve yüksek kaydedilmiştir. Bu durum, mizanın alacak sütununa borç sütunundan daha fazla veri girmesine neden olur. Aradaki fark (3.5103.150=3603.510 - 3.150 = 360 TL) kadar mizanın alacak toplamı borç toplamından fazla çıkacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin doğru tutarını ve hesaplarını belirleyin.
Doğru yevmiye kaydı: Borç 760 (3.1503.150 TL), Alacak 102 (3.1503.150 TL).
Tamir gideri bankadan ödendiğinde gider hesabı borçlandırılır, banka hesabı alacaklandırılır.
2
Gerçekleşen hatalı kaydı analiz edin.
Hatalı kayıt: Borç 760 (3.1503.150 TL), Alacak 102 (3.5103.510 TL).
Soruda giderin doğru, banka çıkışının ise yanlış rakamla (3.5103.510) kaydedildiği belirtilmiştir.
3
Hata tutarını (farkı) hesaplayın.
3.5103.150=3603.510 - 3.150 = 360 TL.
Rakamların yer değiştirmesi (transpozisyon) sonucu oluşan hata miktarını bulmak gerekir.
4
Hatanın mizan (deneme bilançosu) üzerindeki etkisini değerlendirin.
Alacak tarafı 360360 TL fazla olduğu için Alacak Toplamı > Borç Toplamı (360360 TL fark).
Tek taraflı (asimetrik) yapılan meblâğ hataları mizan eşitliğini fark kadar bozar.

Anahtar Kavram

Asimetrik Meblağ Hataları ve Mizan Eşitliği
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 134Soru

İşletme, genel yönetim faaliyetlerinde kullandığı bina için 7.8007.800 TL tutarındaki yangın sigortası primini banka hesabından ödemiştir. Muhasebe görevlisi, yevmiye kaydını yaparken "770 Genel Yönetim Giderleri" hesabının borcuna yanlışlıkla 8.7008.700 TL kaydetmiş, "102 Bankalar" hesabının alacağına ise doğru tutar olan 7.8007.800 TL'yi yazmıştır.

Bu muhasebe hatasının mizan üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç toplamı, alacak toplamından 900900 TL fazla çıkar.

Cevap

Mizanın borç toplamının alacak toplamından 900900 TL fazla çıkması
Muhasebede çift taraflı kayıt sistemi gereği her yevmiye maddesinin borç ve alacak toplamları birbirine eşit olmalıdır. Soruda belirtilen işlemde borç tarafına 8.7008.700 TL, alacak tarafına ise 7.8007.800 TL kaydedilmiştir. Bu durum, yevmiye maddesinde borç tarafının alacak tarafından 900900 TL (8.7007.8008.700 - 7.800) daha fazla olmasına neden olmuştur. Yevmiye defterinden büyük deftere ve oradan mizana aktarılan bu tutarlar sonucunda, mizanın borç sütunu toplamı, alacak sütunu toplamından tam olarak bu fark kadar (900900 TL) fazla çıkacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Belge üzerindeki gerçek tutarı ve yapılması gereken kaydı belirleyin.
Gerçek tutar 7.8007.800 TL'dir. Normalde borç ve alacak taraflarının her ikisine de 7.8007.800 TL yazılmalıdır.
Meblağ hatasının büyüklüğünü belirlemek için doğru referans tutar bilinmelidir.
2
Hatalı yevmiye kaydındaki borç ve alacak tutarlarını karşılaştırın.
Borç Tarafı (770): 8.7008.700 TL, Alacak Tarafı (102): 7.8007.800 TL.
Mizan eşitliğinin bozulup bozulmadığını anlamak için çift taraflı kayıt sistemindeki dengesizlik kontrol edilir.
3
Borç ve alacak tarafları arasındaki farkı hesaplayın.
8.7007.800=9008.700 - 7.800 = 900 TL.
Mizandaki matematiksel dengesizliğin boyutu bu fark kadardır.
4
Hangi tarafın daha büyük olduğunu ve mizana etkisini belirleyin.
Borç tarafı (8.7008.700), alacak tarafından (7.8007.800) daha büyüktür. Dolayısıyla mizan borç toplamı alacak toplamından 900900 TL fazla çıkar.
Yevmiye maddesindeki tutar dengesizliği doğrudan mizan toplamlarına yansır.

Anahtar Kavram

Asimetrik Meblağ Hataları ve Mizan Eşitliği

İpuçları

1
Yevmiye kaydının borç ve alacak taraflarına yazılan tutarları karşılaştırın.
2
Borç tarafına 8.7008.700 TL, alacak tarafına 7.8007.800 TL yazılmıştır. Aradaki fark mizan eşitliğini nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda hatanın mizan değil, dönem sonu kârı üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 135Soru

İşletme, genel yönetim faaliyetlerinde kullanılan hizmet binasına ait 12.50012.500 TL tutarındaki bir yıllık sigorta poliçesi bedelini banka hesabı aracılığıyla ödemiş ve ilgili yevmiye maddesini usulüne uygun olarak kaydetmiştir. Ancak, aynı işlem sehven bir kez daha yevmiye defterine kaydedilmiştir.

Buna göre, söz konusu mükerrer kayıt hatasının mizan üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç ve alacak sütun toplamları 12.50012.500 TL artar; ancak borç ve alacak eşitliği korunur.

Cevap

Mizan borç ve alacak sütun toplamları 12.50012.500 TL artar; ancak borç ve alacak eşitliği korunur.
Mükerrer (tekrar) kayıt hatası, bir işlemin yevmiye defterine iki kez kaydedilmesiyle oluşur. Bu durumda, mizan borç ve alacak sütun toplamları işlemin tutarı kadar (12.50012.500 TL) artış gösterir. Her iki taraf da aynı miktarda arttığı için borç ve alacak sütunları arasındaki eşitlik (denklik) bozulmaz. Ancak hesapların borç ve alacak kalanları olması gerekenden fazla göründüğü için mizan gerçek durumu yansıtmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Hatanın niteliğini belirle
Mükerrer (tekrar) kayıt hatası yapılmıştır.
Bir yevmiye maddesinin tamamı deftere iki kez kaydedilmiştir.
2
Yevmiye maddesinin mizan üzerindeki etkisini analiz et
Hem borç hem de alacak tarafı 12.50012.500 TL fazla kaydedilmiştir.
Çift taraflı kayıt sistemi gereği, yevmiye maddesi bir bütün olarak tekrarlanır.
3
Mizan denkliğini kontrol et
Borç toplamı 12.50012.500 TL artar, alacak toplamı da 12.50012.500 TL artar; borç = alacak eşitliği bozulmaz.
Her iki tarafa aynı tutar eklendiği için mizan denkliği korunur ancak toplamlar gerçeği yansıtmaz.

Anahtar Kavram

Mükerrer kayıt hatası, mizan borç ve alacak toplamlarını aynı oranda artırdığı için mizan denklik hali bozulmaz; ancak toplamlar ve hesap kalanları hata tutarı kadar şişkin görünür.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 136Soru

Bir işletmenin dönem sonu işlemleri sırasında yapılan incelemelerde aşağıdaki iki hata tespit edilmiştir:

I. "102102 Bankalar" hesabının borç tarafına kaydedilmesi gereken 9.4509.450 TL tutarındaki bir tahsilat işlemi, yanlışlıkla 7.2507.250 TL olarak kaydedilmiştir.
II. "320320 Satıcılar" hesabının alacak tarafına kaydedilmesi gereken 8.6008.600 TL tutarındaki bir mal alım borcu, yanlışlıkla 6.4006.400 TL olarak kaydedilmiştir.

Bu hataların mizan ve finansal tablolar üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar ancak bilanço toplamı gerçek durumdan 2.2002.200 TL düşük görünür.

Cevap

Mizanın borç ve alacak toplamlarının birbirine eşit çıkması ancak bilanço toplamının gerçek durumdan eksik görünmesi
Mizan borç ve alacak toplamlarının birbirine eşit çıkması, yapılan iki hatanın da aynı yönlü (toplamları aynı miktarda azaltan veya artıran) ve aynı tutarda (2.2002.200 TL) olmasından kaynaklanır. Bu durum muhasebede 'Telafi Edici (Denkleştirici) Hata' olarak adlandırılır. Ancak bu eşitlik hatanın olmadığını değil, hataların birbirini mizan toplamı düzeyinde gizlediğini gösterir. Bilançoda ise hem banka mevcudu (aktif) hem de satıcı borçları (pasif) eksik görüneceği için genel toplam gerçek durumdan düşük çıkacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci hatanın etkisini hesapla
9.4507.250=2.2009.450 - 7.250 = 2.200 TL (Borç tarafı eksik)
"102102 Bankalar" aktif karakterli bir hesaptır ve borç tarafına eksik kayıt yapılması mizanın borç toplamını düşürür.
2
İkinci hatanın etkisini hesapla
8.6006.400=2.2008.600 - 6.400 = 2.200 TL (Alacak tarafı eksik)
"320320 Satıcılar" pasif karakterli bir hesaptır ve alacak tarafına eksik kayıt yapılması mizanın alacak toplamını düşürür.
3
Mizan dengesini analiz et
Borç Toplamı (2.200-2.200) = Alacak Toplamı (2.200-2.200)
Her iki taraf da aynı tutarda azaldığı için mizan borç ve alacak eşitliği korunur (Telafi Edici Hata).
4
Bilanço üzerindeki etkiyi belirle
Aktif (Bankalar) 2.2002.200 TL eksik, Pasif (Satıcılar) 2.2002.200 TL eksik
Varlık ve kaynak hesaplarındaki eksik kayıtlar, bilanço toplamının gerçek değerinden düşük çıkmasına neden olur.

Anahtar Kavram

Telafi Edici (Denkleştirici) Hatalar

İpuçları

1
Her iki hatanın da borç ve alacak toplamlarını ne kadar etkilediğini ayrı ayrı hesaplayın.
2
Bankalar hesabındaki 2.2002.200 TL'lik eksiklik borç toplamını, Satıcılar hesabındaki 2.2002.200 TL'lik eksiklik alacak toplamını etkiler.
3
Eğer mizan toplamları aynı miktarda azalıyorsa, denge bozulmaz ancak bilanço toplamı yanlış çıkar.

Daha Fazla Pratik

Farklı hesap sınıflarında (Gelir/Gider) gerçekleşen telafi edici hataların dönem karı üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 137Soru

Bir işletmenin dönem sonu genel geçici mizan hazırlıkları sırasında aşağıdaki hatalar tespit edilmiştir:

- "102102 Bankalar" hesabının büyük defter borç toplamı 218.400218.400 TL iken, mizan hazırlığı sırasında yapılan bir toplama hatası nedeniyle mizanın borç toplamları sütununa 214.800214.800 TL olarak aktarılmıştır.
- "400400 Banka Kredileri" hesabının büyük defter alacak toplamı olan 64.00064.000 TL mizana hiç kaydedilmemiş; ancak yanlışlıkla mizanın borç toplamları sütununa 46.00046.000 TL olarak yazılmıştır.
- "321321 Borç Senetleri" hesabına ait 15.00015.000 TL tutarındaki bir ödeme kaydı, yevmiye defterinden büyük deftere aktarılırken hem borç hem de alacak tarafı için tamamen unutulmuştur.

Buna göre, söz konusu hatalar sonucunda genel geçici mizanın borç ve alacak toplamları arasında oluşacak fark kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 106.400106.400 TL

Cevap

Hatalar sonucunda mizanın borç toplamı, alacak toplamından 106.400106.400 TL fazla çıkacaktır.
Doğru sonuç, hataların mizan sütunları üzerindeki kümülatif etkisinin toplanmasıyla elde edilir. Birinci hata borç toplamını 3.6003.600 TL azaltırken, ikinci hata alacak toplamını 64.00064.000 TL azaltmış ve aynı zamanda borç toplamını 46.00046.000 TL artırmıştır. Üçüncü hata ise her iki tarafı eşit azalttığı için fark yaratmamıştır. Sonuç olarak borç tarafı normalden 42.40042.400 TL fazla (46.0003.60046.000 - 3.600), alacak tarafı ise normalden 64.00064.000 TL eksik çıkmış; aradaki toplam fark 42.400+64.000=106.40042.400 + 64.000 = 106.400 TL olarak gerçekleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci hatanın etkisini belirle
Borç sütunu 3.6003.600 TL eksik
218.400214.800=3.600218.400 - 214.800 = 3.600 TL tutarındaki borç kaydı mizan toplamına dahil edilmemiştir.
2
İkinci hatanın mizan sütunları üzerindeki çift yönlü etkisini analiz et
Alacak sütunu 64.00064.000 TL eksik, Borç sütunu 46.00046.000 TL fazla
Alacağa yazılması gereken tutar yazılmayarak alacak toplamı azaltılmış, borca yazılmaması gereken tutar yazılarak borç toplamı artırılmıştır.
3
Üçüncü hatanın (unutma hatası) denklik üzerindeki etkisini değerlendir
Fark oluşmaz (00 TL etki)
Hem borç hem alacak tarafı aynı tutarda (15.00015.000 TL) eksik yazıldığı için mizan toplamları eşit oranda azalır ancak aradaki denge bozulmaz.
4
Borç ve Alacak sütunlarındaki net değişimleri toplayarak farkı hesapla
Net fark: 106.400106.400 TL
Borç değişimi: 3.600+46.000=+42.400-3.600 + 46.000 = +42.400 TL; Alacak değişimi: 64.000-64.000 TL. Aradaki fark: 42.400(64.000)=106.40042.400 - (-64.000) = 106.400 TL.

Anahtar Kavram

Mizanda borç ve alacak toplamları arasındaki fark, hataların her bir sütun üzerindeki net etkilerinin cebirsel toplamına eşittir; taraf (yön) hataları mizan dengesini tutarın iki katı kadar değil, bu senaryoda olduğu gibi ilgili iki farklı işlem tutarının toplamı kadar etkileyebilir.

Daha Fazla Pratik

Mizan denkliğini etkileyen ve etkilemeyen hata türlerini sınıflandırarak, taraf hatalarının neden farkın iki katı veya toplamı kadar etki yarattığını pratik örneklerle pekiştirin.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 138Soru

İşletme, kullandığı banka kredisi için 4.0004.000 TL tutarındaki faiz ödemesini nakit olarak gerçekleştirmiştir. Muhasebe görevlisi, bu işlemi yevmiye defterine kaydederken "100 Kasa Hesabı"nı borçlu, "780 Finansman Giderleri Hesabı"nı ise alacaklı olarak kaydetmiştir.

Bu hatanın tek bir yevmiye kaydı ile düzeltilmesi için aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 780 Finansman Giderleri Hesabı 8.0008.000 TL borçlu, 100 Kasa Hesabı 8.0008.000 TL alacaklı kaydedilmelidir.

Cevap

Finansman giderlerinin borçlandırılması ve kasanın alacaklandırılması gereken işlemde taraf hatası yapıldığı için, düzeltme kaydı orijinal tutarın iki katı olan 8.0008.000 TL üzerinden ilgili hesapların doğru yönlerine kaydedilmelidir.
Muhasebede taraf hatası (bir hesabın borç yerine alacağa veya tersi şekilde kaydedilmesi) durumunda, hatayı tek bir kayıtla düzeltmek için ilgili tutarın iki katı kullanılır. Bu soruda faiz gideri (780780) borç yerine alacağa, kasa (100100) ise alacak yerine borca yazılmıştır. 8.0008.000 TL tutarındaki düzeltme kaydıyla; 4.0004.000 TL hatalı bakiyeyi sıfırlar, kalan 4.0004.000 TL ise hesaplarda olması gereken doğru bakiyeyi oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Olması gereken doğru kaydı belirle
Borç: 780 Finansman Giderleri 4.0004.000 / Alacak: 100 Kasa 4.0004.000
Giderler borç taraflı, nakit azalışları alacak taraflı kaydedilir.
2
Yapılan hatalı kaydı analiz et
Borç: 100 Kasa 4.0004.000 / Alacak: 780 Finansman Giderleri 4.0004.000
Hesapların yönleri tamamen ters (taraf hatası) kaydedilmiştir.
3
Düzeltme tutarını ve yönünü hesapla
Tutar: 4.000×2=8.0004.000 \times 2 = 8.000 TL. Yön: 780 Borçlu, 100 Alacaklı.
İlk 4.0004.000 TL hatalı kaydı sıfırlar, ikinci 4.0004.000 TL olması gereken bakiyeyi oluşturur.

Anahtar Kavram

Taraf (Yön) Hatalarının Düzeltilmesi

İpuçları

1
Bir tutarı yanlışlıkla ters tarafa yazdığınızda, hesap bakiyesi olması gerekenden ne kadar sapar?
2
Taraf hatasını tek bir yevmiye maddesiyle düzeltmek için 'iki katı kuralı'nı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir taraf hatasını alacak senedi tahsilatı veya mal alışı senaryoları üzerinde deneyerek pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 139Soru

İşletmenin yardımcı defterlerinde toplamı 214.600214.600 TL olan "120 Alıcılar" hesabı genel geçici mizana aktarılırken, bir müşteriye ait 24.70024.700 TL tutarındaki borç bakiyesi rakamların yer değiştirmesi (transposition) sonucu 27.40027.400 TL olarak kaydedilmiştir. Diğer taraftan, yevmiye defterinde 15.30015.300 TL olarak yer alan bir "600 Yurtiçi Satışlar" işlemi büyük deftere aktarılırken 13.50013.500 TL olarak kaydedilmiştir.

Buna göre, söz konusu meblağ hatalarının genel geçici mizan toplamları üzerindeki etkisi ve bu hataların matematiksel niteliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç toplamı alacak toplamından 4.5004.500 TL fazladır ve hataların her ikisi de rakamların yer değiştirmesi niteliğindedir.

Cevap

Mizanın borç toplamı alacak toplamından 4.5004.500 TL fazladır ve her iki hata da rakamların yer değiştirmesi niteliği taşıdığı için farklar 99 rakamına tam bölünür.
Doğru seçenek mizan borç toplamının alacak toplamından 4.5004.500 TL fazla olduğunu belirtir. Bu sonuca, Alıcılar hesabındaki 2.7002.700 TL'lik borç fazlalığı ile Satışlar hesabındaki 1.8001.800 TL'lik alacak eksikliğinin birleşmesiyle ulaşılır. Ayrıca her iki hata da rakamların yer değiştirmesi (4-7 ve 5-3) şeklinde olduğu için farklar 99 rakamına tam bölünmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Alıcılar hesabındaki hatayı hesaplayınız.
27.40024.700=+2.70027.400 - 24.700 = +2.700 TL (Borç fazla)
Borç karakterli bir hesap olan Alıcılar, mizan borç toplamına dahil edilir; rakamın büyük yazılması borç toplamını artırır.
2
Satışlar hesabındaki hatayı hesaplayınız.
15.30013.500=1.80015.300 - 13.500 = 1.800 TL (Alacak eksik)
Alacak karakterli bir hesap olan Satışlar, mizan alacak toplamına dahil edilir; rakamın küçük yazılması alacak toplamını azaltır.
3
Mizan dengesi üzerindeki toplam etkiyi belirleyiniz.
2.700+1.800=4.5002.700 + 1.800 = 4.500 TL (Borç toplamı > Alacak toplamı)
Borç tarafındaki artış ve alacak tarafındaki azalış, aradaki farkın bu iki tutarın toplamı kadar açılmasına neden olur.
4
Hataların matematiksel niteliğini (Rule of 9) kontrol ediniz.
2.700/9=3002.700 / 9 = 300 ve 1.800/9=2001.800 / 9 = 200
Rakamların yer değiştirmesi (transposition) sonucu oluşan hataların farkı her zaman 99 rakamına tam bölünür.

Anahtar Kavram

Meblağ hatalarında asimetrik kayıtların mizan dengesi üzerindeki kümülatif etkisi ve rakam kayması (transposition) kontrolü.

İpuçları

1
Her iki hatanın da mizan toplamlarını hangi yönde (borç mu alacak mı) ve ne kadar değiştirdiğini ayrı ayrı hesaplayın.
2
Borç tarafındaki bir hesabın değerinin artması ve alacak tarafındaki bir hesabın değerinin azalması, mizan farkını bu iki tutarın toplamı kadar açar.
3
24.70024.700 ile 27.40027.400 arasındaki farkın ve 15.30015.300 ile 13.50013.500 arasındaki farkın 99'a bölünüp bölünmediğini kontrol ederek rakam yer değiştirmesi olup olmadığını teyit edin.

Daha Fazla Pratik

Meblağ hatalarının mizan dengesini bozmadığı durumları (simetrik hatalar) inceleyerek farkı kavrayın.

Alternatif Yöntem

Mizan denkleminden faydalanabilirsiniz: Borç Toplamı - Alacak Toplamı = Hataların Net Etkisi. (B+2.700)(A1.800)=(BA)+4.500(B + 2.700) - (A - 1.800) = (B - A) + 4.500.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 140Soru

İşletme, vadesi gelen 45.00045.000 TL tutarındaki bir borç senedini bankadaki ticari mevduat hesabı aracılığıyla ödemiştir. Muhasebe görevlisi bu işlemi yevmiye defterine kaydederken yanlışlıkla banka hesabına 54.00054.000 TL nakit girişi olduğunu ve karşılığında yeni bir borç senedi düzenlendiğini varsayarak "102 Bankalar" hesabını borçlandırmış, "321 Borç Senetleri" hesabını ise alacaklandırmıştır.

Buna göre, söz konusu hatanın giderilmesi için yapılması gereken düzeltme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 321 BORÇ SENETLERİ 99.00099.000 (Borçlu) / 102 BANKALAR 99.00099.000 (Alacaklı)

Cevap

321 Borç Senetleri hesabı 99.00099.000 TL borçlandırılmalı ve 102 Bankalar hesabı 99.00099.000 TL alacaklandırılmalıdır.
Düzeltme kaydı hem mevcut yanlış kaydı sıfırlamalı hem de asıl yapılması gereken işlemi kayıtlara geçirmelidir. İşletme yanlışlıkla bankaya 54.00054.000 TL girdiğini varsaydığı için önce bu tutarı alacaklandırarak (çıkış yaparak) hatayı silmeli, ardından asıl ödeme tutarı olan 45.00045.000 TL'yi de alacaklandırarak banka hesabını gerçek bakiyesine ulaştırmalıdır. Aynı mantık borç senetleri hesabı için de geçerlidir; toplamda 54.000+45.000=99.00054.000 + 45.000 = 99.000 TL tutarında bir düzeltme kaydı gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yanlış kaydı iptal etmek için gereken tutarı belirleyin
321 Borç Senetleri (B) 54.00054.000 / 102 Bankalar (A) 54.00054.000
Yapılan yanlış kayıtta banka borçlu, senet alacaklı gösterilmiştir; bunu sıfırlamak için tam tersi işlem yapılmalıdır.
2
Doğru yapılması gereken kaydı belirleyin
321 Borç Senetleri (B) 45.00045.000 / 102 Bankalar (A) 45.00045.000
Borç senedi ödendiğinde bir borç azalışı (Borç) ve varlık azalışı (Alacak) gerçekleşmelidir.
3
İptal kaydı ile doğru kaydı birleştirin
54.000+45.000=99.00054.000 + 45.000 = 99.000 TL
Her iki adımda da aynı hesaplar aynı yönlerde etkilenmiştir; tek bir yevmiye maddesiyle düzeltme bu toplam tutar üzerinden yapılır.

Anahtar Kavram

Taraf ve meblağ hatalarının aynı anda yapıldığı durumlarda düzeltme kaydı, yanlış kaydın iptali ile doğru kaydın toplamını içermelidir.
ÖncekiSayfa 7 / 9Sonraki