Examkin

Öz Kaynaklar

329 soru

Soru 241Soru →

(K)(K) Anonim Şirketi'nin öz kaynaklar grubunda yer alan tescilli sermayesi 2.500.0002.500.000 TL, "580 Geçmiş Yıllar Zararları" hesabı ise 450.000450.000 TL borç bakiyesi vermektedir. Şirket genel kurulu, hem bu zararları öz kaynaklar içerisinden temizlemek hem de işletmede ihtiyaç duyulmayan 250.000250.000 TL tutarındaki nakit fazlasını ortaklara geri ödemek amacıyla sermaye azaltımı kararı almış ve ilgili tescil işlemleri tamamlanmıştır.

Buna göre, sermaye azaltımının tescil edildiği tarihte yapılması gereken yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "500 Sermaye" hesabı 700.000700.000 TL tutarında borçlandırılır.

Cevap

"500 Sermaye" hesabının toplam azaltım tutarı olan 700.000700.000 TL borçlandırıldığı seçenek doğrudur.
Sermaye azaltımı işlemleri tescil edildiğinde, işletmenin tescilli sermayesini temsil eden "500 Sermaye" hesabı toplam azaltım tutarı kadar borçlandırılır. Sorudaki senaryoda sermaye hem 450.000450.000 TL tutarındaki zararların kapatılması hem de 250.000250.000 TL nakit fazlasının iadesi için azaltılmaktadır. Bu iki unsurun toplamı olan 700.000700.000 TL tutarı Sermaye hesabının borcuna kaydedilerek işlem gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Zarar mahsubu için azaltılacak tutarı belirle
450.000450.000 TL
Geçmiş yıllar zararlarının kapatılması için sermayeden bu tutar kadar indirim yapılması kararlaştırılmıştır.
2
Ortaklara iade edilecek nakit fazlası tutarını belirle
250.000250.000 TL
İşletme sermaye fazlasını ortaklara iade etmek suretiyle sermayeyi ayrıca azaltmaktadır.
3
Toplam sermaye azaltım tutarını hesapla
450.000+250.000=700.000450.000 + 250.000 = 700.000 TL
Her iki işlem de sermaye hesabının (500) borç tarafına kaydedilecek azalışları oluşturur.
4
Tescil yevmiye kaydını oluştur
500 Sermaye (B) 700.000700.000 / 580 G.Y. Zararları (A) 450.000450.000 - 331 Ortaklara Borçlar (A) 250.000250.000
Sermaye azalışı borca, aktif karakterli zararın kapanışı ve borç tahakkuku alacağa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Sermaye Azaltımı ve Muhasebe Kayıt Mantığı

İpuçları

1
Sermaye azaltımı yapıldığında, azalan sermaye tutarı pasif karakterli Sermaye hesabının borç tarafına yazılır.
2
Soruda sermaye azaltımının iki farklı amacı vardır: zararları mahsup etmek ve nakit iade etmek. Her iki amacın toplam tutarını düşünün.
3
Yevmiye kaydının borç tarafında toplam 700.000700.000 TL yer alırken, alacak tarafında zararın kapatılması için 580 hesabı ve borç doğumu için 331 hesabı yer almalıdır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye artırımı işlemlerinde 'iç kaynaklardan artırım' ve 'nakit artırım' ayrımını inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 242Soru →

(B) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kapsamında nominal değeri 2020 TL olan 10.00010.000 adet hisse senedini, pay başına 2626 TL bedelle ihraç etmiştir. İhraç işlemleri sırasında banka aracılığıyla 8.0008.000 TL tutarında ihraç gideri (komisyon ve ilan giderleri) ödenmiştir.

Buna göre, söz konusu ihraç işleminin muhasebeleştirilmesinde "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına yapılacak kayıtla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 52.00052.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı 52.000 TL tutarında alacaklandırılır.
İşletme nominal değeri 200.000200.000 TL olan hisseleri 260.000260.000 TL'ye satarak 60.00060.000 TL brüt prim elde etmiştir. Ancak bu ihraç için katlanılan 8.0008.000 TL ihraç gideri, muhasebe ilkeleri gereği oluşan bu primden düşülür. Kalan 52.00052.000 TL, bir özkaynak hesabı olan ve artışları alacak tarafında izlenen '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Nominal sermaye tutarını hesapla
10.000 adet×20 TL=200.000 TL10.000 \text{ adet} \times 20 \text{ TL} = 200.000 \text{ TL}
Sermaye hesabına kaydedilecek olan yasal bedeli belirlemek için.
2
Toplam ihraç bedelini hesapla
10.000 adet×26 TL=260.000 TL10.000 \text{ adet} \times 26 \text{ TL} = 260.000 \text{ TL}
İşletmeye giren toplam brüt kaynak tutarını bulmak için.
3
Brüt emisyon primini hesapla
260.000 TL−200.000 TL=60.000 TL260.000 \text{ TL} - 200.000 \text{ TL} = 60.000 \text{ TL}
Nominal değerin üzerindeki toplam farkı tespit etmek için.
4
Net emisyon primini hesapla
60.000 TL−8.000 TL(Gider)=52.000 TL60.000 \text{ TL} - 8.000 \text{ TL} (\text{Gider}) = 52.000 \text{ TL}
Muhasebe standartları gereği ihraç giderleri doğrudan ihraç primlerinden mahsup edilir.
5
Muhasebe kaydını belirle
520 hesabı 52.000 TL alacaklandırılır.
Sermaye yedekleri özkaynak artışıdır ve pasif karakterli hesap mantığıyla alacak tarafında izlenir.

Anahtar Kavram

Emisyon primleri, hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde bir bedelle satılmasıyla oluşur ve bu süreçteki giderler prim tutarından düşülerek net tutar sermaye yedeği olarak kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

İhraç giderlerinin emisyon primini aştığı durumdaki muhasebe kaydını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Yevmiye kaydı üzerinden düşünülürse; Banka hesabına giren net tutar (260.000−8.000=252.000260.000 - 8.000 = 252.000 TL) borçlandırılırken, Sermaye hesabı nominal değerden (200.000200.000 TL) alacaklandırılır. Aradaki dengeleyici fark olan 52.00052.000 TL ise İhraç Primleri hesabına alacak yazılır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 243Soru →

(A)(A) Anonim Şirketi'nin sermaye artırımı öncesi mizanında "500 Sermaye" hesabı 3.000.0003.000.000 TL alacak bakiyesi, "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabı ise 400.000400.000 TL borç bakiyesi vermektedir. Şirket genel kurulu, sermayesini 1.500.0001.500.000 TL artırmaya karar vermiştir. Bu artışın;

* 450.000450.000 TL'lik kısmının "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından,
* 250.000250.000 TL'lik kısmının "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabından karşılanmasına,
* Kalan kısmın ise ortaklarca nakden taahhüt edilmesine karar verilmiştir.

Sermaye artırım kararı tescil edildikten sonra ortaklar, yeni taahhütlerinin yarısını ve eski borçlarının tamamını banka aracılığıyla ödemişlerdir. Buna göre, ortakların ödeme kaydı yapıldıktan sonra "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının vereceği bakiye kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 400.000400.000

Cevap

400.000400.000 TL tutarındaki bakiye, başlangıçtaki borç ile yeni taahhüdün ödenmeyen kısmının toplamıdır.
Doğru sonuç, başlangıçtaki 400.000400.000 TL tutarındaki borcun tamamının ödenmesi ve yeni oluşan 800.000800.000 TL'lik taahhüdün sadece yarısının (400.000400.000 TL) ödenmesiyle bulunur. Toplam 1.200.0001.200.000 TL borçtan 800.000800.000 TL ödeme düşüldüğünde hesap 400.000400.000 TL borç bakiyesi verir.

Adım Adım Çözüm

1
Yeni nakdi taahhüt tutarının hesaplanması
1.500.000−(450.000+250.000)=800.0001.500.000 - (450.000 + 250.000) = 800.000 TL
Toplam sermaye artışından, iç kaynaklardan (yedekler ve primler) karşılanan tutarlar çıkarılarak ortakların nakdi sorumluluğu bulunur.
2
Ödeme öncesi toplam ödenmemiş sermaye borcunun belirlenmesi
400.000400.000 (Eski) + 800.000800.000 (Yeni) = 1.200.0001.200.000 TL
501 Ödenmemiş Sermaye hesabı kümülatif çalışan bir hesap olduğu için eski bakiye ile yeni taahhüt toplanır.
3
Ortaklar tarafından yapılan toplam ödemenin hesaplanması
400.000400.000 (Eski Borç) + (800.000/2800.000 / 2) (Yeni Taahhüt Yarısı) = 800.000800.000 TL
Soruda belirtilen ödeme şartlarına göre toplam tahsil edilen nakit tutarı hesaplanır.
4
Final bakiyenin hesaplanması
1.200.000−800.000=400.0001.200.000 - 800.000 = 400.000 TL
Toplam borçtan yapılan ödemeler düşülerek hesabın borç kalanı bulunur.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye Hesabının Kümülatif İşleyişi

İpuçları

1
Önce sermaye artışının ne kadarının ortaklar tarafından nakden taahhüt edildiğini bulun.
2
Unutmayın ki 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, hem eski borçları hem de yeni taahhütleri birlikte takip eder.
3
Ortaklar toplamda 800.000800.000 TL ödeme yapmışlardır; bu ödemeyi toplam borç olan 1.200.0001.200.000 TL'den düşmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

Sermaye azaltımı durumunda 501 hesabındaki bakiyenin nasıl kapatıldığını incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 244Soru →

Mavi Çınar Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ait kâr dağıtımına esas teşkil eden bazı hesap bakiyeleri ve genel kurul kararları aşağıda sunulmuştur:

Hesap / BilgiTutar / Oran
Ödenmiş Sermaye2.000.0002.000.000 TL
I. Tertip Yasal Yedek Akçe Bakiyesi380.000380.000 TL
Dönem Net Kârı800.000800.000 TL
Birinci Temettü OranıÖdenmiş Sermayenin %10\%10'u

Şirket genel kurulu; kanuni yedeklerin ayrılmasından sonra belirlenen oranda birinci temettü dağıtılmasına, yasal yükümlülükler sonrası kalan tutarın ise tamamının Olağanüstü Yedekler hesabına aktarılmasına karar vermiştir.

Buna göre, şirketin '542 Olağanüstü Yedekler' hesabına aktaracağı tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 570.000570.000

Cevap

Şirketin Olağanüstü Yedekler hesabına aktaracağı tutar 570.000570.000 TL'dir.
Dönem net kârı üzerinden önce I. Tertip limit boşluğu olan 20.00020.000 TL ayrılmış, ardından ortaklara ödenmiş sermayenin %10'u kadar (200.000200.000 TL) birinci temettü verilmiştir. Dağıtılan tutar ödenmiş sermayenin %5'ini geçtiği için aradaki farkın (100.000100.000 TL) %10'u oranında (10.00010.000 TL) II. Tertip yedek ayrılması zorunludur. Kalan tüm bakiye olan 570.000570.000 TL ise olağanüstü yedeklere devredilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
I. Tertip Yasal Yedek akçe sınır kontrolü ve hesaplaması
20.00020.000 TL
I. Tertip sınırı ödenmiş sermayenin %20\%20'sidir (2.000.000×0,20=400.0002.000.000 \times 0,20 = 400.000 TL). Mevcut bakiye 380.000380.000 TL olduğundan, sadece 20.00020.000 TL daha ayrılabilir. Kârın %5\%5'i olan 40.00040.000 TL yerine limit boşluğu olan bu tutar esas alınır.
2
Birinci temettü tutarının hesaplanması
200.000200.000 TL
Genel kurul kararı gereği ödenmiş sermayenin %10\%10'u oranında hesaplanır (2.000.000×0,10=200.0002.000.000 \times 0,10 = 200.000 TL).
3
II. Tertip Yasal Yedek akçe hesaplanması
10.00010.000 TL
Dağıtılan kâr payından ödenmiş sermayenin %5\%5'i düşüldükten sonra kalan tutarın %10\%10'u II. Tertip olarak ayrılır. [200.000−(2.000.000×0,05)]×0,10=(200.000−100.000)×0,10=10.000[200.000 - (2.000.000 \times 0,05)] \times 0,10 = (200.000 - 100.000) \times 0,10 = 10.000 TL.
4
Olağanüstü yedeklere aktarılacak bakiye tutarın tespiti
570.000570.000 TL
Dönem net kârından tüm yasal yedekler ve temettü düşülür: 800.000−20.000(I.Tertip)−200.000(I.Temettu¨)−10.000(II.Tertip)=570.000800.000 - 20.000 (I. Tertip) - 200.000 (I. Temettü) - 10.000 (II. Tertip) = 570.000 TL.

Anahtar Kavram

Kâr dağıtımında I. Tertip limit kontrolü ve II. Tertip Yasal Yedek matrah tespiti.

İpuçları

1
Öncelikle I. Tertip Yasal Yedek akçenin ödenmiş sermayeye göre doluluk oranına bakın.
2
Birinci temettü %5'i aştığı her durumda II. Tertip yasal yedek ayrılması gerektiğini unutmayın.
3
II. Tertip matrahı = (Dağıtılan Toplam Temettü - Ödenmiş Sermayenin %5'i) formülü ile bulunur.

Daha Fazla Pratik

II. Tertip Yasal Yedek akçenin sadece anonim şirketlerde değil, kâr payı dağıtan tüm sermaye şirketlerinde zorunlu olduğunu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 245Soru →

Anka Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemine ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve genel kurul kararları aşağıda sunulmuştur:

KalemTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye2.000.0002.000.000
Dönem Net Kârı800.000800.000
Geçmiş Yıllar Zararları100.000100.000
I. Tertip Yasal Yedek Akçe (Birikmiş)380.000380.000

Şirket genel kurulu şu kararları almıştır:
- Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca ayrılması gereken yasal yedek akçelerin (I. ve II. Tertip) ayrılmasına,
- Ortaklara ödenmiş sermaye üzerinden %15\%15 oranında birinci temettü dağıtılmasına,
- Kâr dağıtımı sonrası kalan tutarın tamamının olağanüstü yedeklere aktarılmasına.

Bu bilgilere göre, şirketin gerçekleştireceği kâr dağıtım kaydında "542 Olağanüstü Yedekler" hesabına alacak kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 460.000

Cevap

460.000 TL tutarındaki seçenek doğrudur.
Dönem net kârından öncelikle geçmiş yıl zararı mahsup edilir (700.000700.000 TL). Bu tutarın \%5'i 35.00035.000 TL çıksa da, birikmiş yedek akçe tutarı (380.000380.000 TL) sermayenin \%20'si olan 400.000400.000 TL'ye çok yakındır; bu nedenle sadece 20.00020.000 TL I. tertip yedek ayrılabilir. Ardından 300.000300.000 TL temettü hesaplanır. II. tertip yedek ise temettü tutarından sermayenin \%5'i (100.000100.000 TL) düşüldükten sonra kalan 200.000200.000 TL üzerinden \%10 oranında (20.00020.000 TL) hesaplanır. Tüm bu indirimlerden sonra kalan 460.000460.000 TL olağanüstü yedeklere aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçenin Hesaplanması
20.00020.000 TL
Matrah: Dönem Net Kârı - Geçmiş Yıl Zararları = 800.000−100.000=700.000800.000 - 100.000 = 700.000 TL. Tutar: 700.000×%5=35.000700.000 \times \%5 = 35.000 TL. Ancak yasal sınır sermayenin \%20'sidir (2.000.000×%20=400.0002.000.000 \times \%20 = 400.000 TL). Mevcut yedek 380.000380.000 TL olduğundan sadece 20.00020.000 TL daha ayrılabilir.
2
I. Temettü Tutarının Hesaplanması
300.000300.000 TL
Genel kurul kararı gereği ödenmiş sermaye üzerinden \%15 oranında dağıtım yapılacaktır: 2.000.000×%15=300.0002.000.000 \times \%15 = 300.000 TL.
3
II. Tertip Yasal Yedek Akçenin Hesaplanması
20.00020.000 TL
II. Tertip Yasal Yedek Akçe = (Dağıtılan Kâr Payları - Sermayenin \%5'i) ×%10\times \%10. Hesaplama: (300.000−(2.000.000×%5)300.000 - (2.000.000 \times \%5)) ×%10=(300.000−100.000)×%10=20.000\times \%10 = (300.000 - 100.000) \times \%10 = 20.000 TL.
4
Olağanüstü Yedeklere Aktarılacak Tutarın Belirlenmesi
460.000460.000 TL
Dönem Net Kârı - (I. Tertip + I. Temettü + II. Tertip) = 800.000−(20.000+300.000+20.000)=460.000800.000 - (20.000 + 300.000 + 20.000) = 460.000 TL.

Anahtar Kavram

Kâr dağıtımında yasal yedek akçe sınırları ve dağıtılan kâr üzerinden II. tertip yedek hesaplama mantığı.

Daha Fazla Pratik

II. Tertip yedek akçenin sadece ortaklara dağıtılan kâr payları üzerinden değil, kârdan pay alan memur ve müstahdemlere yapılan ödemeler üzerinden de hesaplanması gerektiğini unutmayınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 246Soru →

İşletme, bilançosunda maliyet bedeli 2.000.0002.000.000 TL ve birikmiş amortismanı 800.000800.000 TL olarak kayıtlı olan binasını dönem sonunda 1,501,50 katsayısı ile yeniden değerlemiştir. İşletme, bu işlem sonucunda oluşan değer artış fonunun %60\%60’lık kısmını ilgili mevzuat çerçevesinde sermayeye ilave etmiştir. Aynı dönemde işletmenin sermaye payına sahip olduğu bir iştiraki de kendi maddi duran varlıklarını yeniden değerlemiş ve bu işlemden doğan fonun tamamını sermayesine eklemiştir. Bunun sonucunda işletmeye 150.000150.000 TL tutarında bedelsiz hisse senedi intikal etmiştir.

Buna göre, söz konusu işlemlerden sonra işletmenin bilançosunda yer alacak toplam "Sermaye Yedekleri" tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 390.000390.000

Cevap

İşletmenin bilançosundaki toplam sermaye yedekleri tutarı 390.000390.000 TL'dir.
Doğru seçenek olan tutar, işletmenin kendi bina değerlemesinden kalan 240.000240.000 TL'lik fon bakiyesi ile iştirakinden bedelsiz olarak aldığı hisse senetleri karşılığında oluşturduğu 150.000150.000 TL'lik iştirak değerleme artış fonunun toplamıdır. Tekdüzen Hesap Planı'na göre hem '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hem de '523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları' hesapları Sermaye Yedekleri grubu altında yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
İşletmenin kendi binası için yeniden değerleme artış tutarını hesaplayınız.
600.000600.000 TL
Net Defter Değeri = 2.000.000−800.000=1.200.0002.000.000 - 800.000 = 1.200.000 TL. Değerleme Artışı = 1.200.000×(1,50−1)=600.0001.200.000 \times (1,50 - 1) = 600.000 TL (522 nolu hesap).
2
Değerleme fonundan sermayeye ilave edilen tutarı düşerek kalan fon bakiyesini bulunuz.
240.000240.000 TL
Sermayeye ilave edilen = 600.000×%60=360.000600.000 \times \%60 = 360.000 TL. Kalan 522 Bakiyesi = 600.000−360.000=240.000600.000 - 360.000 = 240.000 TL.
3
İştirakten gelen bedelsiz hisse senetlerinin muhasebe kaydını dikkate alınız.
150.000150.000 TL
İştiraklerin kendi değerleme fonlarını sermayeye eklemesi sonucu alınan bedelsiz hisseler, yatırımcı işletme tarafından '523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları' hesabına alacak kaydedilir.
4
Bilançodaki toplam sermaye yedekleri grubunu hesaplayınız.
390.000390.000 TL
Toplam Sermaye Yedekleri = 522 Bakiyesi (240.000240.000 TL) + 523 Bakiyesi (150.000150.000 TL) = 390.000390.000 TL.

Anahtar Kavram

Yeniden değerleme fonları sermaye yedeği niteliğindedir; sermayeye ilave edildiklerinde fon hesabı azalır, ancak iştiraklerden gelen bedelsiz hisseler yeni bir sermaye yedeği unsuru oluşturur.

İpuçları

1
Yeniden değerleme işlemi sonucunda maliyet ve amortisman farkı net değer artış fonunu oluşturur.
2
Bu fon sermayeye eklendiğinde '500 Sermaye' hesabı artarken ilgili fon hesabı azalır.

Daha Fazla Pratik

Değerleme fonuna sahip bir duran varlığın satılması durumunda fonun nasıl kapatılması gerektiğini araştırınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 247Soru →

İşletmenin 20242024 yılı faaliyet dönemi sonunda düzenlenen bilançosunda yer alan bazı öz kaynak hesaplarının bakiyeleri aşağıda verilmiştir:

Hesap AdıTutar
590590 Dönem Net Kârı120.000120.000 TL
580580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)250.000250.000 TL
542542 Olağanüstü Yedekler80.00080.000 TL

İşletme, 20252025 yılı Ocak ayı içerisinde gerçekleştirdiği genel kurul toplantısında; 20242024 yılı kârının tamamının geçmiş yıl zararlarına mahsup edilmesine, ayrıca olağanüstü yedeklerin 50.00050.000 TL'lik kısmının da kalan zararın kapatılmasında kullanılmasına karar vermiştir.

Bu bilgilere göre, söz konusu mahsup işlemleri yapıldıktan sonra bilançoda yer alacak "580580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)" hesabının bakiyesi ve bu işlemlerin işletmenin toplam öz kaynak tutarı üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakiyesi 80.00080.000 TL olur ve toplam öz kaynak tutarı değişmez.

Cevap

Bakiyesi 80.00080.000 TL olur ve toplam öz kaynak tutarı değişmez.
Yapılan işlemler sonucunda 580580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabının başlangıçtaki 250.000250.000 TL'lik borç bakiyesi, önce kârın mahsubuyla (120.000120.000 TL) sonra yedeklerin mahsubuyla (50.00050.000 TL) toplamda 170.000170.000 TL azalmış ve 80.00080.000 TL'ye düşmüştür. Öz kaynaklar grubunda yer alan kârlar ve yedekler azalırken, yine aynı grupta eksi değer olarak yer alan zararların da azalması, grup içi bir denge oluşturur ve toplam öz kaynak tutarında herhangi bir artış veya azalış meydana getirmez.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem net kârının geçmiş yıllar kârlarına devrini gerçekleştirin.
590590 Dönem Net Kârı hesabındaki 120.000120.000 TL, önce 570570 Geçmiş Yıllar Kârları hesabına aktarılır.
Zarar mahsubu yapılabilmesi için öncelikle kârın ilgili hesaba devredilmesi gerekir.
2
Kârın zarara mahsup edilmesi kaydını yapın.
570570 hesabı borçlandırılarak kapatılır, 580580 hesabı 120.000120.000 TL alacaklandırılır. Kalan zarar: 250.000−120.000=130.000250.000 - 120.000 = 130.000 TL.
580580 Geçmiş Yıllar Zararları (-) bir indirim hesabı (aktif karakterli pasif hesap) olduğu için mahsup işlemlerinde alacaklandırılır.
3
Olağanüstü yedeklerin zarara mahsup edilmesi kaydını yapın.
542542 Olağanüstü Yedekler hesabı 50.00050.000 TL borçlandırılır, 580580 hesabı 50.00050.000 TL alacaklandırılır. Kalan zarar: 130.000−50.000=80.000130.000 - 50.000 = 80.000 TL.
Genel kurul kararı doğrultusunda yedek akçeler zarar kapatmada kullanılabilir.
4
Öz kaynak toplamı üzerindeki etkiyi analiz edin.
İşlem öncesi ve sonrası toplam öz kaynak tutarı aynı kalmıştır.
Yapılan tüm işlemler (570, 542, 580) öz kaynaklar grubu içerisindeki hesaplar arası virman işlemleridir; dışarıya bir varlık çıkışı veya dışarıdan bir kaynak girişi söz konusu değildir.

Anahtar Kavram

Öz kaynak kalemlerinin kendi aralarındaki mahsup işlemleri toplam öz kaynak tutarını değiştirmez.

İpuçları

1
580580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı pasif karakterli ancak düzenleyici (eksi) bir hesaptır.
2
Bir öz kaynak hesabının başka bir öz kaynak hesabı ile kapatılması (mahsup) toplam öz kaynakları etkiler mi?
3
250.000−(120.000+50.000)250.000 - (120.000 + 50.000) işlemini yaparak kalan zararı bulabilir, toplam etkinin neden sıfır olduğunu düşünebilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Geçmiş yıl kârlarının sermayeye ilave edilmesi durumunda öz kaynak toplamının nasıl etkilendiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 248Soru →

Bir anonim şirket, sermaye artırımı sırasında nominal değeri 5050 TL olan 1.0001.000 adet hisse senedi için taahhütte bulunan ancak taahhüdünün sadece %25\%25’ini ödeyen bir ortağın hisse senetlerini, ödeme süresi geçmesine rağmen borcunu kapatmadığı için iptal etmiştir. Şirket, söz konusu hisse senetlerini pay başına 4242 TL bedelle başka bir yatırımcıya nakit olarak satmıştır. Satış işlemleriyle ilgili herhangi bir gider oluşmamıştır.

Bu bilgilere göre, hisse senetlerinin yeniden satışı sonucunda yapılacak muhasebe kaydında "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4.5004.500

Cevap

İptal edilen payların yeniden satışı sonucunda oluşan kâr 4.5004.500 TL'dir.
Hisse senedi iptal kârı, taahhüdünü yerine getirmeyen ortağın paylarının iptal edilip başkasına satılması sürecinde; şirketin bu satıştan elde ettiği tahsilatın, ortağın ödemediği sermaye borcundan (501 hesap bakiyesi) fazla olan kısmıdır. Bu örnekte şirket 42.00042.000 TL tahsilat yapmış, karşılığında ortağın 37.50037.500 TL'lik borcunu kapatmıştır. Aradaki 4.5004.500 TL fark şirketin sermaye yedeği olarak öz kaynaklarına eklenir.

Adım Adım Çözüm

1
İptal edilen paylar için ortağın ödemediği sermaye borcunu (501 hesap bakiyesi) hesaplayın.
50.000×%75=37.50050.000 \times \%75 = 37.500 TL
Ortağın taahhüdünün %25\%25'ini ödediği belirtildiğinden, kalan %75\%75'lik kısım ödenmemiş sermaye hesabında borç bakiyesi olarak durmaktadır.
2
Hisse senetlerinin yeni yatırımcıya toplam satış bedelini hesaplayın.
1.000×42=42.0001.000 \times 42 = 42.000 TL
İptal edilen hisselerin elden çıkarılmasıyla elde edilen nakit girişini belirlemek gerekir.
3
Yeniden satış bedeli ile ödenmemiş sermaye tutarı arasındaki farkı bulun.
42.000−37.500=4.50042.000 - 37.500 = 4.500 TL
Şirketin kasasına giren net tutar ile kapatılan borç arasındaki olumlu fark 'Hisse Senedi İptal Kârı' olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İptal Kârları

İpuçları

1
Ortağın toplam taahhüdü olan 50.00050.000 TL'nin ne kadarını ödemediğini (501 hesap) hesaplayarak başlayın.
2
Şirket bu hisseleri 42.00042.000 TL'ye satarak kasasına nakit girişi sağlamıştır. Bu girişle ortağın borcu kapatılacaktır.
3
Yaptığınız yevmiye kaydında 100 Kasa borçlu, 501 Ödenmemiş Sermaye alacaklıdır. Alacak tarafında denklik için gereken tutar 521 hesabıdır.

Daha Fazla Pratik

Eğer satış sırasında 500500 TL komisyon ödenmiş olsaydı, bu gider iptal kârından düşülerek mi yoksa gider hesabına mı kaydedilirdi? (Cevap: İptal kârından düşülürdü.)

Alternatif Yöntem

Pay başına kârı hesaplayın: Ortağın ödediği pay başına tutar (50×%25=12,550 \times \%25 = 12,5 TL). Yeni satışta nominal değerden yapılan indirim (50−42=850 - 42 = 8 TL). Pay başına kâr: 12,5−8=4,512,5 - 8 = 4,5 TL. Toplam kâr: 1.000×4,5=4.5001.000 \times 4,5 = 4.500 TL.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 249Soru →

(S)(S) Anonim Şirketi, 1.200.0001.200.000 TL olan tescilli sermayesini 1.800.0001.800.000 TL'ye çıkarmaya karar vermiştir. Sermaye artırımının 250.000250.000 TL'lik kısmının iç kaynaklardan (Olağanüstü Yedekler hesabından), kalan kısmının ise nakit karşılığında gerçekleştirilmesi kararlaştırılmıştır. Nakit taahhüt edilen paylar nominal değerinin 80.00080.000 TL üzerinde bir bedelle ihraç edilmiştir.

Buna göre, sermaye artırımının tescil edilmesine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "500 Sermaye" hesabı 600.000600.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

"500 Sermaye" hesabı 600.000600.000 TL alacaklandırılır.
İşletmenin tescilli sermayesi 1.200.0001.200.000 TL'den 1.800.0001.800.000 TL'ye çıktığında, aradaki fark olan 600.000600.000 TL nominal sermaye artışını temsil eder. Muhasebe standartları ve tekdüzen hesap planı gereği, tescil edilen bu artış tutarı doğrudan "500 Sermaye" hesabının alacağına kaydedilerek işletmenin yeni sermaye yapısı resmiyete dökülür.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye artış tutarını hesapla
1.800.000−1.200.000=600.0001.800.000 - 1.200.000 = 600.000 TL
Tescil kaydında sermaye hesabına aktarılacak nominal tutarı belirlemek için.
2
Nakit taahhüt edilen nominal tutarı belirle
600.000−250.000600.000 - 250.000 (Yedekler) =350.000= 350.000 TL
Sermayenin ne kadarının dış kaynaklardan karşılandığını saptamak için.
3
Tescil yevmiye kaydını oluştur
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE (B) 350.000 / 542 OLAĞANÜSTÜ YEDEKLER (B) 250.000 / 500 SERMAYE (A) 600.000
Tescil anında sermaye hesabının toplam nominal artış kadar alacaklandırılması kuralı gereği.

Anahtar Kavram

Sermaye artırımında tescil kaydı, artırılan toplam nominal sermaye tutarı üzerinden yapılır; emisyon primleri ise tahsilat aşamasında muhasebeleştirilir.
Soru 250Soru →

Ladin A.Ş., 3.000.0003.000.000 TL tutarında bir sermaye taahhüdü ile tescil edilerek kuruluş işlemlerini tamamlamıştır. Ortaklar, kuruluş aşamasında sermaye taahhüdünün %25\%25'ini nakit olarak banka hesabına yatırmışlardır. Daha sonraki bir tarihte ise taahhüt edilen tutarın 800.000800.000 TL'lik kısmı nakit, 1.000.0001.000.000 TL'lik kısmı ise bir bina devredilerek yerine getirilmiştir. Bu işlemler sonucunda işletmenin '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının bakiyesi kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 450.000450.000 TL

Cevap

450.000450.000 TL (Borç bakiyesi)
Şirketin başlangıç sermayesi olan 3.000.0003.000.000 TL'den, önce %25\%25 oranındaki 750.000750.000 TL'lik ilk ödeme, ardından 800.000800.000 TL nakit ve 1.000.0001.000.000 TL bina devri olmak üzere yapılan tüm ödemeler (2.550.0002.550.000 TL) çıkarıldığında, hesabın kalan borç bakiyesi 450.000450.000 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye taahhüdünü belirle.
3.000.0003.000.000 TL
Şirketin tescil edilen toplam sermaye tutarı, 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borcuna kaydedilen başlangıç tutarıdır.
2
Tescil anındaki ilk nakit ödemeyi hesapla.
3.000.000×0,25=750.0003.000.000 \times 0,25 = 750.000 TL
Ortakların kuruluşta nakit olarak yerine getirdiği taahhüt tutarıdır.
3
Sonradan yapılan nakit ve ayni ödemelerin toplamını bul.
800.000+1.000.000=1.800.000800.000 + 1.000.000 = 1.800.000 TL
Daha sonraki tarihte ödenen nakit ve devredilen bina değerinin toplamıdır.
4
Yapılan tüm ödemeleri taahhüt edilen toplam tutardan çıkar.
3.000.000−(750.000+1.800.000)=450.0003.000.000 - (750.000 + 1.800.000) = 450.000 TL
501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, yapılan ödemelerle alacaklandırılarak kapatılır; kalan tutar işletmenin henüz tahsil etmediği sermaye alacağını gösterir.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye Hesabı Bakiyesi

İpuçları

1
501 Ödenmemiş Sermaye hesabı borç kaydıyla açılır ve yapılan ödemelerle alacak tarafına kayıt yapılarak azalır.
2
Önce kuruluş anındaki %25\%25'lik tutarı hesaplayıp toplam ödemelere eklemeyi unutmayın.
3
Bakiyeyi bulmak için: 3.000.000−(750.000+800.000+1.000.000)3.000.000 - (750.000 + 800.000 + 1.000.000) işlemini yapmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Ödenmemiş sermaye hesabının bilanço üzerinde toplam öz kaynakları nasıl etkilediğini (eksi karakterli olması) tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 251Soru →

(B)(B) Anonim Şirketi, 2.000.0002.000.000 TL olan tescilli sermayesini 3.200.0003.200.000 TL'ye çıkarmaya karar vermiştir. Sermaye artırımının 300.000300.000 TL'lik kısmı "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından, 200.000200.000 TL'lik kısmı "522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları" hesabından karşılanacaktır. Kalan nominal tutar için ortaklar nakit taahhüdünde bulunmuş ve bu paylar nominal değerinin %20\%20 üzerinde bir bedelle ihraç edilmiştir. Tescil tarihinde nakit taahhüt edilen tutarın (ihraç primi dahil) yarısı banka aracılığıyla tahsil edildiğine göre, tüm bu işlemler sonucunda "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının kalan bakiyesi kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 350.000350.000

Cevap

İşlemler sonucunda 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borç bakiyesi 350.000350.000 TL olur.
Sermaye taahhüdü sırasında 501 hesabı toplam artış tutarı olan 1.200.0001.200.000 TL kadar borçlandırılır. İç kaynaklardan (300.000+200.000300.000 + 200.000) yapılan artış bu hesabı alacaklandırarak bakiyeyi 700.000700.000 TL'ye düşürür. Nakit taahhüt edilen kısmın toplam bedeli primle birlikte 840.000840.000 TL olsa da, bunun yarısı (420.000420.000 TL) ödendiğinde 501 hesabından sadece nominal bedelin yarısı olan 350.000350.000 TL düşülür. Sonuçta 700.000−350.000=350.000700.000 - 350.000 = 350.000 TL borç bakiyesi kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye artış tutarının hesaplanması
3.200.000−2.000.000=1.200.0003.200.000 - 2.000.000 = 1.200.000 TL
Artış kararı verilen toplam tutar, 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borcuna kaydedilecek başlangıç tutarıdır.
2
İç kaynaklardan karşılanan tutarın 501 hesabından düşülmesi
1.200.000−(300.000+200.000)=700.0001.200.000 - (300.000 + 200.000) = 700.000 TL
Yedekler ve fonlar sermayeye eklendiğinde, ilgili özkaynak hesapları borçlandırılırken 501 hesabı alacaklandırılarak kapatılır.
3
Nakit taahhüdün nominal ve primli değerlerinin bulunması
Nominal: 700.000700.000 TL; Primli Toplam: 700.000×1,20=840.000700.000 \times 1,20 = 840.000 TL
Ortakların ödeyeceği toplam nakit bedel, nominal değer ve %20\%20 emisyon priminden oluşur.
4
Tescil tarihinde yapılan ödemenin 501 hesabına etkisinin belirlenmesi
Tahsilat: 840.000/2=420.000840.000 / 2 = 420.000 TL; 501'den düşen pay: 700.000/2=350.000700.000 / 2 = 350.000 TL
420.000 TL nakit tahsilatın 350.000 TL'si nominal sermaye borcunu (501), 70.000 TL'si ihraç primini (520) temsil eder.
5
501 hesabının kalan bakiyesinin hesaplanması
700.000−350.000=350.000700.000 - 350.000 = 350.000 TL
Nakit taahhüdün kalan nominal kısmı işletmenin ortağından olan sermaye alacağını gösterir.

Anahtar Kavram

Sermaye artırımında 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı sadece payların nominal değerini temsil eder; ihraç primleri ve iç kaynaklardan karşılanan kısımların muhasebe mantığı bu hesabı farklı şekilde etkiler.
Soru 252Soru →

Zirve A.Ş. nominal değeri 5050 TL olan 2.0002.000 adet hisse senedini pay başına 6565 TL bedelle ihraç etmiştir. Bir ortak, taahhüt ettiği 100100 adet hisse senedi için toplam taahhüt tutarının %25\%25'ini ödemiş, ancak kalan borcunu yasal süresi içinde yerine getirmediği için payları iptal edilmiştir. Söz konusu paylar daha sonra başka bir yatırımcıya pay başına 7070 TL bedelle nakit olarak satılmıştır. Buna göre, yapılacak kayıt sonucunda "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2.1252.125 TL

Cevap

İşlem sonucunda 521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabına kaydedilecek tutar 2.1252.125 TL'dir.
Hisse senedi iptal kârı hesaplanırken; iptal edilen payların yeniden satışından elde edilen toplam tutardan, o paylara ilişkin 501 Ödenmemiş Sermaye hesabında kalan borç bakiyesi düşülür. Bu örnekte 7.0007.000 TL (yeni satış) - 4.8754.875 TL (kalan borç) = 2.1252.125 TL tutarına ulaşılır. Bu tutarın içinde hem eski ortağın şirkete bıraktığı 1.6251.625 TL'lik ödeme hem de hisse başı 55 TL'lik fiyat artışından doğan 500500 TL bulunmaktadır (1.625+500=2.1251.625 + 500 = 2.125).

Adım Adım Çözüm

1
Eski ortağın toplam taahhüt tutarını ve ödemediği kısmı hesaplayınız.
Toplam taahhüt: 100×65=6.500100 \times 65 = 6.500 TL. Ödenen: 6.500×%25=1.6256.500 \times \%25 = 1.625 TL. Ödenmeyen (501 bakiyesi): 6.500−1.625=4.8756.500 - 1.625 = 4.875 TL.
İptal kârı hesaplanırken, iptal edilen hisselerin işletmeye olan borç yükü (501 hesabı) temel alınır.
2
İptal edilen hisselerin yeni satış bedelini hesaplayınız.
Yeni satış bedeli: 100×70=7.000100 \times 70 = 7.000 TL.
Kârın belirlenmesi için hisselerin yeniden piyasaya arzından elde edilen nakit girişi saptanmalıdır.
3
Yeni satış bedeli ile ödenmemiş sermaye tutarı arasındaki farkı bulunuz.
7.000−4.875=2.1257.000 - 4.875 = 2.125 TL.
Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, yeniden satış bedeli ile iptal edilen hisselerin ödenmemiş kısmı arasındaki olumlu fark iptal kârı olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi iptal kârı, taahhüdünü yerine getirmeyen ortağın hisselerinin iptal edilerek yeniden satılması durumunda, yeni satış bedelinin eski ortağın ödenmemiş borcundan (501 Ödenmemiş Sermaye) fazla olan kısmını ifade eder.

İpuçları

1
İptal kârını bulmak için yeni satıştan giren nakit ile eski ortağın kapatılan borcu arasındaki farka odaklanın.
2
Eski ortağın ödemediği borç tutarını (75%75\%), toplam taahhüt bedeli (6565 TL) üzerinden hesaplamayı unutmayın.
3
Formül şöyledir: İptal Kârı = Yeni Satış Bedeli - (İptal Edilen Hisselerin Toplam İhraç Bedeli - Eski Ortağın Ödediği Tutar).

Daha Fazla Pratik

İptal edilen hisse senetlerinin nominal değerin altında bir bedelle satılması durumunda oluşacak farkın hangi hesaptan karşılanacağını araştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 253Soru →

Yakamoz A.Ş., sermaye artırımı kapsamında nominal değeri 3030 TL olan 2.0002.000 adet hisse senedini pay başına 3838 TL bedelle ihraç etmiştir. Bu işlemle ilgili olarak bankaya 800800 TL tutarında ihraç gideri (komisyon) ödenmiştir. Buna göre, yapılacak yevmiye kaydında '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15.20015.200 TL alacaklandırılır.

Cevap

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı 15.200 TL alacaklandırılır.
Hisse senetlerinin nominal değerinden yüksek bir bedelle satılması durumunda, aradaki fark '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabına alacak kaydedilir. Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe ilkeleri uyarınca, ihraç sırasında katlanılan giderler (banka komisyonu vb.) bu primden düşülür. İşletmenin öz kaynaklarında bir artış meydana geldiği için hesap alacaklandırılır; bu tutar 16.000−800=15.20016.000 - 800 = 15.200 TL'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam nominal değeri hesapla
2.000 adet×30 TL=60.000 TL2.000 \text{ adet} \times 30 \text{ TL} = 60.000 \text{ TL}
Sermaye hesabına kaydedilecek ana parayı belirlemek için.
2
Toplam ihraç bedelini hesapla
2.000 adet×38 TL=76.000 TL2.000 \text{ adet} \times 38 \text{ TL} = 76.000 \text{ TL}
İşletmeye girecek toplam fon tutarını belirlemek için.
3
Brüt emisyon primini bul
76.000−60.000=16.000 TL76.000 - 60.000 = 16.000 \text{ TL}
Nominal değerin üzerindeki toplam farkı belirlemek için.
4
İhraç giderini (komisyon) primden düş
16.000−800=15.200 TL16.000 - 800 = 15.200 \text{ TL}
Muhasebe standartları gereği ihraç giderleri primden mahsup edilir.
5
Hesap yönünü belirle
Alacak (Pasif karakterli artış)
520 nolu hesap bir sermaye yedeği hesabıdır ve öz kaynak artışları alacak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde bir bedelle ihraç edilmesi sonucu ortaya çıkan farktır ve '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' sermaye yedeği hesabında izlenir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 254Soru →

Yıldız Anonim Şirketi’nin 20262026 yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve mali verileri şöyledir:

Hesap / Veri AdıTutar
Ödenmiş Sermaye800.000800.000 TL
Birikmiş I. Tertip Yasal Yedek Akçeler154.000154.000 TL
Dönem Net Kârı200.000200.000 TL
Geçmiş Yıllar Zararları40.00040.000 TL

Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, şirketin bu veriler ışığında ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6.0006.000

Cevap

Şirketin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı 6.0006.000 TL'dir.
Doğru tutar, kâr dağıtım matrahı olan 160.000160.000 TL'nin %5'i olarak hesaplanan 8.0008.000 TL ile, sermayenin %20'lik sınırına (160.000160.000 TL) ulaşmak için gereken 6.0006.000 TL arasındaki düşük olan değerdir. Hesaplanan tutar sınırı aştığı için sadece eksik kalan 6.0006.000 TL yedek akçe olarak ayrılacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahını hesapla
200.000−40.000=160.000200.000 - 40.000 = 160.000 TL
Yasal yedek akçe, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.
2
Matrah üzerinden %5 hesaplaması yap
160.000×0,05=8.000160.000 \times 0,05 = 8.000 TL
TTK uyarınca I. Tertip Yasal Yedek Akçe, safi kârın %5'i oranında ayrılır.
3
Yasal üst sınırı (tavanı) belirle
800.000×0,20=160.000800.000 \times 0,20 = 160.000 TL
I. Tertip Yasal Yedek Akçe, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılmaya devam eder.
4
Mevcut yedeklerin sınıra olan uzaklığını hesapla
160.000−154.000=6.000160.000 - 154.000 = 6.000 TL
Birikmiş yedekler sınıra çok yakınsa, hesaplanan tutarın tamamı değil sadece sınırı tamamlayan kısım ayrılır.
5
Final tutarı belirle
min⁡(8.000,6.000)=6.000\min(8.000, 6.000) = 6.000 TL
Hesaplanan tutar (8.0008.000), tavanı aşan kısmı (2.0002.000) içerdiği için şirket sadece 6.0006.000 TL ayırabilir.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe Hesaplaması ve Sınır Kontrolü

İpuçları

1
Yasal yedek akçe hesaplarken önce kârdan geçmiş yıl zararlarını düşmeyi unutmayın.
2
Hesapladığınız tutarı, mevcut birikmiş yedeklerin sermayenin %20'sine olan uzaklığı ile karşılaştırın.
3
Şirket sermayesinin beşte birini aşacak şekilde I. tertip yedek akçe ayıramaz. Kalan kapasiteyi kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasında pay sahiplerine ödenen %5'lik birinci temettü kuralını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 255Soru →

Erguvan Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemine ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve genel kurul kararları aşağıda sunulmuştur:

Hesap / BilgiTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye1.000.0001.000.000
Dönem Net Kârı350.000350.000
Geçmiş Yıllar Zararları50.00050.000
Birikmiş Genel Kanuni Yedek Akçe120.000120.000

Genel Kurul Kararları:
1. Kanuni limitler dahilinde I. Tertip Yasal Yedek ayrılacaktır.
2. Ödenmiş sermayenin %5\%5'i oranında birinci temettü dağıtılacaktır.
3. Kalan kâr üzerinden 40.00040.000 TL tutarında ikinci temettü dağıtılmasına karar verilmiştir.

Bu verilere göre, işletmenin ayırması gereken II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4.0004.000 TL

Cevap

İşletmenin ayırması gereken II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı 4.0004.000 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar, işletmenin ortaklarına dağıttığı toplam 90.00090.000 TL'lik kâr payından (I. ve II. Temettü toplamı), ödenmiş sermayenin %5\%5'i olan 50.00050.000 TL muafiyet tutarı düşüldükten sonra kalan 40.00040.000 TL matrahın %10\%10'u alınarak (40.000×0,10=4.00040.000 \times 0,10 = 4.000 TL) elde edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
I. Tertip Yasal Yedek matrahını belirle ve tutarı hesapla.
Matrah: 350.000−50.000=300.000350.000 - 50.000 = 300.000 TL. I. Tertip: 300.000×%5=15.000300.000 \times \%5 = 15.000 TL.
I. Tertip Yasal Yedek, dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden %5 oranında ayrılır.
2
Birinci temettü tutarını hesapla.
I. Temettü: 1.000.000×%5=50.0001.000.000 \times \%5 = 50.000 TL.
Ana sözleşmede aksine hüküm yoksa birinci temettü, ödenmiş sermayenin %5'i oranında hesaplanır.
3
Dağıtılacak toplam kâr payını (temettü) belirle.
Toplam Temettü: 50.00050.000 (I. Temettü) +40.000+ 40.000 (II. Temettü) =90.000= 90.000 TL.
II. Tertip Yasal Yedek hesaplanırken ortaklara dağıtılan tüm kâr payları dikkate alınır.
4
II. Tertip Yasal Yedek matrahını ve tutarını hesapla.
Matrah: 90.000−(1.000.000×%5)=40.00090.000 - (1.000.000 \times \%5) = 40.000 TL. II. Tertip: 40.000×%10=4.00040.000 \times \%10 = 4.000 TL.
II. Tertip Yasal Yedek, pay sahiplerine ödenmiş sermayenin %5'i oranında kâr payı ödendikten sonra, dağıtılacak toplam tutarın %10'u olarak hesaplanır.

Anahtar Kavram

II. Tertip Yasal Yedek Akçe Hesaplama Mantığı

İpuçları

1
II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken sadece ortaklara dağıtılan kâr payları (temettüler) esas alınır.
2
II. Tertip hesaplamasında matrahı bulmak için toplam temettü tutarından ödenmiş sermayenin %5\%5'ini çıkarmayı unutmayın.
3
Toplam temettü 90.00090.000 TL, istisna tutarı 50.00050.000 TL'dir. Aradaki farkın %10\%10'unu almalısınız.

Daha Fazla Pratik

Aynı verilerle dönem sonunda 'Olağanüstü Yedekler' hesabına aktarılacak tutarı hesaplamayı deneyin.

Alternatif Yöntem

Kâr dağıtım tablosu mantığıyla sırasıyla; Dönem Net Kârı -> Geçmiş Yıl Zararları -> I. Tertip -> I. Temettü -> II. Temettü -> II. Tertip şeklinde bir akış izleyerek de sonuca ulaşılabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 256Soru →

Zirve Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve mali verileri şöyledir:

Hesap / Veri AdıTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye1.000.0001.000.000
Dönem Net Kârı500.000500.000
Geçmiş Yıllar Zararları60.00060.000
Genel Kanuni Yedek Akçe Bakiyesi185.000185.000

Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, şirketin bu veriler doğrultusunda ayırması gereken I. tertip yasal yedek akçe tutarı kaç TL’dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15.00015.000

Cevap

Şirketin ayırması gereken I. tertip yasal yedek akçe tutarı 15.00015.000 TL'dir.
Doğru cevap, yasal sınırlamalar çerçevesinde ulaşılan sonuçtur. Şirketin dönem net kârından (500.000500.000 TL) geçmiş yıl zararları (60.00060.000 TL) düşüldüğünde elde edilen 440.000440.000 TL matrahın %5\%5'i 22.00022.000 TL yapar. Ancak, şirketin toplam yasal yedek akçe limiti ödenmiş sermayesinin %20\%20'si olan 200.000200.000 TL'dir. Mevcut yedek bakiyesi 185.000185.000 TL olduğundan, tavanı aşmamak için en fazla 15.00015.000 TL daha yedek ayrılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasal yedek akçe matrahının belirlenmesi
500.000−60.000=440.000500.000 - 60.000 = 440.000 TL
I. tertip yasal yedek akçe hesaplanırken, dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları indirilmelidir.
2
Matrah üzerinden ayrılacak tutarın hesaplanması
440.000×0,05=22.000440.000 \times 0,05 = 22.000 TL
Yıllık olarak ayrılacak tutar, matrahın %5\%5'i olarak belirlenir.
3
Yasal sınırın (tavanın) kontrol edilmesi
1.000.000×0,20=200.0001.000.000 \times 0,20 = 200.000 TL
I. tertip yasal yedek akçe toplamı, ödenmiş sermayenin %20\%20'sini geçemez.
4
Kalan yedek ayırma kapasitesinin belirlenmesi
200.000−185.000=15.000200.000 - 185.000 = 15.000 TL
Mevcut yedekler ile tavan arasındaki fark, bu yıl en fazla ne kadar yedek ayrılabileceğini gösterir.
5
Nihai tutarın tespiti
15.00015.000 TL
Hesaplanan tutar (22.00022.000 TL) kalan kapasiteyi (15.00015.000 TL) aştığı için sadece sınır kadar (15.00015.000 TL) yedek ayrılabilir.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe Sınırı ve Matrah Hesaplaması

İpuçları

1
Yasal yedek akçe hesaplamasına başlamadan önce dönem net kârından geçmiş yıllar zararlarını mahsup etmeyi unutmayın.
2
Hesapladığınız %5\%5'lik tutarın, şirketin ödenmiş sermayesinin %20\%20'lik yasal sınırını aşmadığından emin olun.
3
Mevcut yedek akçe bakiyesi 185.000185.000 TL'dir. Toplam limit 200.000200.000 TL olduğuna göre, bu yıl ayırabileceğiniz tutar 15.00015.000 TL'yi geçemez.

Daha Fazla Pratik

Eğer bu şirkette kâr payı dağıtımı da yapılsaydı, II. tertip yasal yedek akçe hesaplamasında ödenmiş sermayenin %5\%5'i oranındaki birinci temettü tutarının matrahtan düşülmesi gerekeceğini hatırlayınız.

Alternatif Yöntem

Önce tavan farkını (200.000−185.000=15.000200.000 - 185.000 = 15.000 TL) hesaplayıp, sonra standart %5\%5 hesaplamasını (440.000×0,05=22.000440.000 \times 0,05 = 22.000 TL) yaparak iki değerden küçük olanı seçmek en güvenli yoldur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 257Soru →

(M)(M) Anonim Şirketi, 2.000.0002.000.000 TL olan tescilli sermayesini iç kaynaklardan karşılanmak suretiyle 2.600.0002.600.000 TL'ye çıkarmaya karar vermiştir. Bu artırımın 250.000250.000 TL'lik kısmı "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabından, kalan kısmı ise "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından karşılanmıştır.

Sermaye artırımının tescil edildiği tarihte yapılması gereken muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "542 Olağanüstü Yedekler" hesabı 350.000350.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Sermaye artırımında kaynak olarak kullanılan Olağanüstü Yedekler hesabı, tutarın sermayeye eklenmesi nedeniyle azalacağı için borçlandırılmalıdır.
İç kaynaklardan yapılan sermaye artırımlarında (bedelsiz artırım), artırım tutarı öz kaynaklardaki kalemlerin (yedekler, fonlar, dönem kârı) sermayeye aktarılmasıyla sağlanır. Bu işlemde kaynak olan kalemler (burada Olağanüstü Yedekler) borçlandırılarak sermaye hesabına devredilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye artış tutarının hesaplanması
2.600.000−2.000.000=600.0002.600.000 - 2.000.000 = 600.000 TL
Yeni tescilli sermaye ile eski sermaye arasındaki fark, artırım miktarını verir.
2
Olağanüstü Yedekler payının belirlenmesi
600.000−250.000=350.000600.000 - 250.000 = 350.000 TL
Artırımın bir kısmı ihraç primlerinden karşılandığı için geri kalan tutar yedeklerden karşılanacaktır.
3
Tescil kaydının yapılması
520 ve 542 hesaplar borçlu, 500 hesabı alacaklı
İç kaynaklı artırımlarda ilgili fonlar sermayeye devredilirken borçlandırılır, tescilli sermaye ise alacaklandırılarak artırılır.

Anahtar Kavram

İç Kaynaklardan (Bedelsiz) Sermaye Artırımı

İpuçları

1
Sermaye artırımının kaynağının iç kaynak mı yoksa dış kaynak mı olduğuna dikkat edin.
2
İç kaynaklı (bedelsiz) artırımlarda ortaklardan yeni bir nakit girişi olmaz, mevcut fonlar sermayeye eklenir.
3
Öz kaynak hesapları (520, 542 vb.) sermayeye aktarıldığında bu hesaplardaki tutar azalır. Pasif hesaplardaki azalış hangi tarafa kaydedilir?

Daha Fazla Pratik

İç kaynaklı sermaye artırımı sonrası işletmenin öz kaynak toplamının değişip değişmediğini analiz eden soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 258Soru →

(L)(L) Anonim Şirketi, 5.000.0005.000.000 TL olan tescilli sermayesini; 800.000800.000 TL tutarındaki geçmiş yıllar zararlarını kapatmak ve işletmede atıl kalan 400.000400.000 TL tutarındaki nakit sermayeyi ortaklara iade etmek amacıyla toplam 1.200.0001.200.000 TL tutarında azaltmaya karar vermiştir. Gerekli tüm yasal süreçler tamamlanmış ve sermaye azaltımı tescil edilmiştir.

Buna göre, sermaye azaltımının tescili aşamasında yapılması gereken yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "500 Sermaye" hesabı 1.200.0001.200.000 TL borçlandırılır.

Cevap

"500 Sermaye" hesabının 1.200.0001.200.000 TL tutarında borçlandırılması doğru işlemdir.
Sermaye azaltımı yapıldığında, azalan toplam tutar kadar "500 Sermaye" hesabı borçlandırılır. Soruda toplam azaltım 800.000+400.000=1.200.000800.000 + 400.000 = 1.200.000 TL olarak belirtilmiştir. Dolayısıyla sermaye hesabına yapılacak borç kaydı bu toplam tutarı yansıtmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye azaltım tutarını belirle.
Toplam azaltım: 800.000800.000 TL (zarar mahsubu) + 400.000400.000 TL (nakit iade) = 1.200.0001.200.000 TL.
Sermaye hesabından düşülecek toplam rakam tescil edilen toplam azaltım tutarıdır.
2
Pasif karakterli sermaye hesabındaki azalışı kaydet.
"500 Sermaye Hesabı" borç tarafına 1.200.0001.200.000 TL yazılır.
Bilançodaki öz kaynak (pasif) hesapları borç kaydıyla azalır.
3
Zarar mahsubu ve ortaklara borçlanma kayıtlarını alacak tarafına yaz.
"580 Geçmiş Yıllar Zararları" hesabı 800.000800.000 TL alacak, "331 Ortaklara Borçlar" hesabı 400.000400.000 TL alacak kaydedilir.
Geçmiş yıl zararları alacaklandırılarak kapatılır, ortaklara iade edilecek tutar ise işletme için bir borç niteliği taşıdığından alacak tarafında izlenir.

Anahtar Kavram

Sermaye Azaltımı Muhasebe Kayıt Mantığı

İpuçları

1
Sermaye bir pasif hesaptır; pasif hesaplar azaldığında hangi tarafa (borç/alacak) kayıt yapıldığını hatırlayın.
2
Toplam azaltım tutarı, zararın kapatılması için kullanılan kısım ile ortaklara geri ödenecek kısmın toplamıdır.
3
Yevmiye kaydının borç tarafında "500 Sermaye" hesabı yer alırken, alacak tarafında mahsup edilen zarar (580) ve ortaklara olan borç (331) yer almalıdır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye artırımı sırasında emisyon primlerinin (520) kullanımı ile ilgili soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 259Soru →

Erdemli Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve mali verileri aşağıdaki gibidir:

Hesap / Veri AdıTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye400.000400.000
I. Tertip Yasal Yedek Akçe (Bakiye)78.50078.500
Dönem Net Kârı60.00060.000
Geçmiş Yıllar Zararları10.00010.000

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri çerçevesinde yapılacak kâr dağıtımı sonucunda, şirketin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe ve buna ilişkin yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 540540 Yasal Yedekler hesabı 1.5001.500 TL alacaklandırılır.

Cevap

Şirketin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı 1.5001.500 TL olup, bu tutar 540540 Yasal Yedekler hesabının alacağına kaydedilir.
Dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldüğünde yedek akçe matrahı 50.00050.000 TL olarak bulunur. Bu tutarın %5\%5'i olan 2.5002.500 TL hesaplansa da, şirketin toplam yasal yedeği sermayenin %20\%20'si olan 80.00080.000 TL'yi geçemez. Mevcut bakiye 78.50078.500 TL olduğu için sınıra ulaşmak için sadece 1.5001.500 TL daha ayrılabilir. Yedekler öz kaynaklarda artış yarattığı için bu tutar 540540 Yasal Yedekler hesabının alacağına kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasal yedek akçe matrahının hesaplanması.
60.000−10.000=50.00060.000 - 10.000 = 50.000 TL
TTK uyarınca I. Tertip Yasal Yedek ayrılırken dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları mahsup edilir.
2
Matrah üzerinden %5\%5 oranında teorik yedek tutarının bulunması.
50.000×0,05=2.50050.000 \times 0,05 = 2.500 TL
Yıllık kârın yirmide biri (%5\%5) oranında yasal yedek akçe ayrılması zorunludur.
3
Yasal üst sınırın kontrol edilmesi.
Üst Sınır: 400.000×0,20=80.000400.000 \times 0,20 = 80.000 TL. Mevcut Bakiye: 78.50078.500 TL. Kalan Kapasite: 1.5001.500 TL.
I. Tertip Yasal Yedekler, ödenmiş sermayenin beşte birine (%20\%20) ulaşıncaya kadar ayrılır. Bakiye sınıra yaklaştığı için sadece sınırı tamamlayan tutar (1.5001.500 TL) ayrılır.
4
Kayıt yönünün belirlenmesi.
540540 Yasal Yedekler (Alacak)
Yasal yedekler öz kaynak (pasif) kalemidir; artışlar hesabın alacağına kaydedilir.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasında matrahtan geçmiş yıl zararlarının mahsubu ve sermayenin %20'si olan üst sınır kuralı.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 260Soru →

(C)(C) Anonim Şirketi, 2.000.0002.000.000 TL olan tescilli sermayesini nakit artırım yoluyla 3.000.0003.000.000 TL'ye çıkarmaya karar vermiştir. Yeni ihraç edilen paylar, nominal değerinin %10\%10 üzerinde bir bedelle (emisyon primli) ihraç edilmiş ve yatırımcılar tarafından tamamen taahhüt edilmiştir. Şirket, tescil işlemi öncesinde yasal olarak ödenmesi zorunlu olan asgari tutarları (nominal bedelin 1/41/4'ü ve ihraç primlerinin tamamı) banka aracılığıyla tahsil etmiştir.

Buna göre, asgari tutarların tahsiline ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR 350.000350.000 (Borçlu) / 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE 250.000250.000 (Alacaklı), 520 HİSSE SENEDİ İHRAÇ PRİMLERİ 100.000100.000 (Alacaklı)

Cevap

102 BANKALAR hesabının 350.000350.000 TL borçlandırıldığı, 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE hesabının 250.000250.000 TL ve 520 HİSSE SENEDİ İHRAÇ PRİMLERİ hesabının 100.000100.000 TL alacaklandırıldığı kayıt doğrudur.
Doğru yevmiye kaydında, bankaya yatırılan toplam tutar olan 350.000350.000 TL (nominal bedelin %25\%25'i olan 250.000250.000 TL + primin tamamı olan 100.000100.000 TL) borç kaydedilir. Alacak tarafında ise nominal bedel için daha önce borç kaydedilen '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabı 250.000250.000 TL tutarında kapatılır ve ihraç farkı '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabına 100.000100.000 TL olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye artırım tutarını ve ihraç primini hesaplayın.
Nominal Artış = 3.000.000−2.000.000=1.000.0003.000.000 - 2.000.000 = 1.000.000 TL. İhraç Primi = 1.000.000×%10=100.0001.000.000 \times \%10 = 100.000 TL.
Artırılan sermaye miktarı ve nominal değerin üzerindeki fark belirlenmelidir.
2
Tescil öncesi ödenmesi gereken yasal asgari tutarları belirleyin.
Asgari Nominal Ödeme (1/41/4) = 1.000.000/4=250.0001.000.000 / 4 = 250.000 TL. İhraç Priminin Tamamı = 100.000100.000 TL. Toplam Tahsilat = 350.000350.000 TL.
Türk Ticaret Kanunu (TTK) uyarınca nakit artırımlarda nominal bedelin en az %25\%25'i, primlerin ise tamamı tescilden önce ödenmelidir.
3
Tahsilat kaydını (taahhüdün yerine getirilmesi) oluşturun.
Banka borçlandırılır (350.000350.000 TL), Ödenmemiş Sermaye nominal kısım kadar alacaklandırılır (250.000250.000 TL), İhraç Primleri kendi hesabına alacak kaydedilir (100.000100.000 TL).
Tahsilat varlık artışına yol açarken, ilgili öz kaynak düzenleyici hesabı kapatır ve sermaye yedeğini oluşturur.

Anahtar Kavram

Sermaye Artırımında Asgari Ödeme ve Emisyon Primi Muhasebesi

Alternatif Yöntem

Önce asgari nakit ihtiyacını hesaplayıp (1.000.000/4+100.000=350.0001.000.000 / 4 + 100.000 = 350.000), seçeneklerde borç tarafı bu rakam olanları filtreleyerek de sonuca gidilebilir.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 13 / 17Sonraki
Öz Kaynaklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 13 | Examkin