Öz Kaynaklar

329 soru

Soru 221Soru

Defne A.Ş. 500.000500.000 TL sermaye ile kurulmuş ve şirket ana sözleşmesi ticaret siciline tescil edilmiştir. Bu tescil işlemi sonucunda ortakların sermaye taahhüdü muhasebeleştirilmiştir. Buna göre, sermaye taahhüdünün kaydıyla ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı borçlandırılır.

Cevap

Sermaye taahhüdünün muhasebeleştirilmesi sırasında 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı borçlandırılır.
Sermaye taahhüdü işlemi, işletmenin ortaklarından olan sermaye alacağını ifade eder. Bu işlemde pasifi düzenleyici (aktif karakterli çalışan) bir hesap olan 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı borçlandırılırken, işletmenin ana sermayesini gösteren 500 Sermaye hesabı alacaklandırılır. Dolayısıyla 501 numaralı hesabın borçlandırılması ifadesi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
İşlem bir sermaye taahhüdüdür (tescil işlemi).
Şirket kuruluşu tescil edildiğinde ortakların borcu (taahhüdü) resmileşir.
2
Kullanılacak hesapları seç
501 Ödenmemiş Sermaye (-) ve 500 Sermaye hesapları kullanılır.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre sermaye taahhüdü bu hesaplar üzerinden takip edilir.
3
Kayıt mantığını uygula
501 hesabı borçlandırılır, 500 hesabı alacaklandırılır.
Sermaye hesabı alacak artışlıdır; ödenmemiş sermaye hesabı ise pasifi düzenleyici bir hesap olup artış anında borçlandırılır.

Anahtar Kavram

Sermaye Taahhüdü Muhasebe Kaydı

İpuçları

1
Şirket kurulurken sermaye artar. Sermaye hesabı hangi taraftan artış görür?
2
Ödenmemiş Sermaye hesabı, Pasif tablosunda eksi (-) işaretle yer alır, yani Aktif karakterli çalışır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdü yerine getirildiğinde (ödendiğinde) hangi hesabın alacaklandırılacağını düşününüz.
Tahmini Süre:45s
Soru 222Soru

Kardelen A.Ş. 5.000.0005.000.000 TL sermaye ile kurulmuş, bu sermayenin %60\%60’ı nakit, kalan kısmı ise bir bina olarak taahhüt edilmiştir. Şirketin tescili sırasında nakit taahhüdün kanuni asgari tutarı bankaya yatırılmış, ayrıca taahhüt edilen bina da tam değerinden işletmeye devredilmiştir. Şirket kuruluşundan üç ay sonra, ortaklar kalan nakit borçlarının yarısını daha işletmenin banka hesabına yatırarak ödemişlerdir.

Buna göre, yapılan son işlemden sonra "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının bakiyesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hesap 1.125.0001.125.000 TL borç kalanı verir.

Cevap

Yapılan hesaplamalar sonucunda "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabı 1.125.0001.125.000 TL borç kalanı vermektedir.
Şirketin toplam sermaye taahhüdü olan 5.000.0005.000.000 TL başlangıçta 501 hesabının borcuna kaydedilir. Tescil anında nakit taahhüdün (3.000.0003.000.000 TL) dörtte biri olan 750.000750.000 TL ve binanın tamamı olan 2.000.0002.000.000 TL ödendiğinde hesap 2.750.0002.750.000 TL alacaklandırılır. Kalan 2.250.0002.250.000 TL borç tutarının yarısı (1.125.0001.125.000 TL) daha ödendiğinde, hesap bir kez daha bu tutar kadar alacaklandırılır. Sonuçta hesapta 1.125.0001.125.000 TL borç kalanı oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Taahhüt tutarlarının nakit ve ayni olarak ayrıştırılması
Nakit Taahhüt: 5.000.000×0,60=3.000.0005.000.000 \times 0,60 = 3.000.000 TL; Ayni (Bina) Taahhüt: 5.000.0003.000.000=2.000.0005.000.000 - 3.000.000 = 2.000.000 TL.
Sermayenin ne kadarının nakit, ne kadarının varlık olarak taahhüt edildiğini belirlemek için.
2
Tescil anındaki ödemelerin hesaplanması ve kaydedilmesi
Nakit ödeme (1/41/4): 3.000.000/4=750.0003.000.000 / 4 = 750.000 TL; Bina devri: 2.000.0002.000.000 TL. Toplam kapatılan 501: 2.750.0002.750.000 TL.
Anonim şirketlerde nakit taahhüdün en az %25'inin tescilden önce ödenmesi kanuni zorunluluktur; ayni sermaye ise tescille birlikte devredilir.
3
Tescil sonrası kalan nakit borcun ve ikinci ödemenin hesaplanması
Kalan nakit borç: 3.000.000750.000=2.250.0003.000.000 - 750.000 = 2.250.000 TL. İkinci ödeme (yarısı): 2.250.000/2=1.125.0002.250.000 / 2 = 1.125.000 TL.
Soruda belirtilen ikinci ödeme tutarını bulmak için kalan borç üzerinden işlem yapılır.
4
501 hesabının son bakiyesinin bulunması
Bakiye: 5.000.0005.000.000 (B) - 2.750.0002.750.000 (A) - 1.125.0001.125.000 (A) = 1.125.0001.125.000 TL (Borç Kalanı).
Tüm giriş ve çıkışlar sonrası hesabın net durumunu görmek için.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş sermaye hesabı, sermaye taahhüt edildiğinde borçlandırılır; ödemeler yapıldıkça (nakit veya varlık) alacaklandırılarak kapatılır. Kalan tutar işletmenin henüz tahsil etmediği sermaye alacağını gösterir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 223Soru

İşletmenin 20252025 yılına ait finansal tablolarında yer alan "591591 Dönem Net Zararı (-)" hesabının tutarı 65.00065.000 TL'dir. Yeni çalışma döneminin başında (20262026), söz konusu zararın mahsup edilinceye kadar izleneceği hesaba aktarılmasına ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 580 Geçmiş Yıllar Zararları Hesabı Borçlu 65.00065.000 / 591 Dönem Net Zararı Hesabı Alacaklı 65.00065.000

Cevap

580 Geçmiş Yıllar Zararları Hesabı borçlandırılırken, 591 Dönem Net Zararı Hesabı alacaklandırılarak kapatılmalıdır.
Doğru cevapta, borç bakiyesi veren pasifi düzenleyici 591 Dönem Net Zararı hesabı alacaklandırılarak kapatılmış ve tutar yine borç karakterli olan 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabına aktarılmıştır. Bu işlem, Tekdüzen Hesap Planı'nın dönem başı açılış ve devir ilkelerine tam uyum sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem net zararının niteliğini belirleme
591 Dönem Net Zararı (-) hesabı, öz kaynaklarda yer alan pasifi düzenleyici (aktif karakterli) bir hesaptır ve borç bakiyesi verir.
Zararlar işletmenin öz kaynaklarını azaltan unsurlardır.
2
Yeni dönem başı devir işlemini gerçekleştirme
591 hesabı alacaklandırılarak kapatılırken, bu tutar 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabının borcuna aktarılır.
Tekdüzen Hesap Planı gereği, bir önceki yıla ait net zararın yeni dönemde izleneceği yer 580 hesabıdır.

Anahtar Kavram

Öz kaynaklarda yer alan dönem net zararının, yeni mali yılın başında geçmiş yıllar zararlarına devredilmesi süreci.

Daha Fazla Pratik

Geçmiş yıl zararlarının, yedek akçeler veya geçmiş yıl kârları ile mahsup edilmesi durumundaki yevmiye kayıtlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 224Soru

(V) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kararı doğrultusunda nominal değeri 2525 TL olan 4.0004.000 adet hisse senedini pay başına 3030 TL bedelle ihraç etmiştir. İhraç işlemi sırasında banka aracılığıyla 2.0002.000 TL tutarında komisyon ödenmiştir.

Bu bilgilere göre, yapılacak muhasebe kaydında "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 18.00018.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

18.000 TL alacaklandırılır
Hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde bir bedelle ihraç edilmesi sonucu ortaya çıkan fark, sermaye yedeği niteliğindedir. Bu tutar, bilançonun pasifinde yer alan "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının alacağına kaydedilir. Tekdüzen muhasebe sistemi uygulamalarına göre, bu ihraçla ilgili yapılan komisyon ve diğer giderler doğrudan prim tutarından düşülerek netleştirilir. Bu senaryoda 20.000 TL brüt primden 2.000 TL komisyon düşüldüğünde 18.000 TL net prim alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam nominal değeri hesapla
4.000×25=100.0004.000 \times 25 = 100.000 TL
Sermaye hesabına kaydedilecek tutarı belirlemek için.
2
Toplam ihraç değerini hesapla
4.000×30=120.0004.000 \times 30 = 120.000 TL
İşletmeye giren toplam brüt fonu belirlemek için.
3
Brüt emisyon primini bul
120.000100.000=20.000120.000 - 100.000 = 20.000 TL
Nominal değerin üzerindeki farkı tespit etmek için.
4
Net emisyon primini hesapla (İhraç giderlerini düş)
20.0002.000=18.00020.000 - 2.000 = 18.000 TL
Tekdüzen Hesap Planı gereği ihraç giderleri emisyon priminden mahsup edilir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (Emisyon primi), öz kaynaklarda sermaye yedekleri altında izlenir ve ihraç giderleri bu primlerden düşülür.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 225Soru

Aras A.Ş. 1.200.0001.200.000 TL sermaye ile kurulmuş ve sermaye taahhüdünün tamamı ticaret siciline tescil edilmiştir. Ortaklar, taahhüt ettikleri tutarın 1/41/4’ünü banka aracılığıyla nakit olarak ödemiş, ayrıca sermaye borçlarına karşılık 350.000350.000 TL değerinde bir taşıtı işletmeye devretmişlerdir. Bu işlemler sonucunda "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının bakiyesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 550.000550.000 TL borç bakiyesi

Cevap

550.000550.000 TL borç bakiyesi veren seçenek doğrudur.
Kuruluş sırasında ortakların taahhüt ettiği 1.200.0001.200.000 TL tutarındaki sermaye borcu, ödenen nakit (300.000300.000 TL) ve getirilen taşıt (350.000350.000 TL) ile azalır. 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı borç tarafında 1.200.0001.200.000 TL, alacak tarafında toplam 650.000650.000 TL işlem gördüğü için 550.000550.000 TL borç bakiyesi verir.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye taahhüdünün tesciliyle birlikte oluşan borcu belirle.
1.200.0001.200.000 TL
Kuruluş tescilinde 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı taahhüt edilen toplam tutar kadar borçlandırılır.
2
Nakit olarak ödenen tutarı hesapla.
300.000300.000 TL
1.200.000×(1/4)=300.0001.200.000 \times (1/4) = 300.000 TL nakit ödeme yapılmıştır.
3
Yapılan toplam ödemeyi (nakit + ayni) belirle ve hesaptan düş.
650.000650.000 TL ödeme, 550.000550.000 TL kalan.
Nakit (300.000300.000) ve taşıt (350.000350.000) ödemeleri 501 hesabının alacağına kaydedilerek taahhüt borcu azaltılır. 1.200.000650.000=550.0001.200.000 - 650.000 = 550.000 TL.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye Hesabının İşleyişi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 226Soru

Kayın A.Ş. 3.200.0003.200.000 TL sermaye ile kurulmuş ve kuruluş işlemleri tamamlanarak ticaret siciline tescil edilmiştir. Ortaklar, sermaye taahhütlerinin %25\%25'ini tescil tarihinde nakit olarak bankaya yatırmış; bir ay sonra ise ortaklardan biri taahhüdüne mahsuben 900.000900.000 TL değerindeki bir demirbaşı işletmeye teslim etmiştir.

Buna göre, yapılan bu işlemler sonucunda "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının kalan bakiyesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.500.0001.500.000 TL Borç bakiyesi

Cevap

Yapılan işlemler sonucunda 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı 1.500.0001.500.000 TL borç bakiyesi verir.
Şirket kurulduğunda sermaye taahhüdü olarak 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borcuna 3.200.0003.200.000 TL kaydedilir. Daha sonra yapılan 800.000800.000 TL nakit ödeme ve 900.000900.000 TL ayni (demirbaş) ödeme bu hesabın alacağına kaydedilerek taahhüt tutarı düşürülür. Kalan tutar olan 1.500.0001.500.000 TL (3.200.0001.700.0003.200.000 - 1.700.000), hesabın borç tarafında kalan bakiyeyi temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye taahhüt kaydının belirlenmesi
501 Ödenmemiş Sermaye hesabı 3.200.0003.200.000 TL borçlandırılır.
Şirket tescil edildiğinde toplam sermaye tutarı taahhüt olarak bu hesabın borcuna kaydedilir.
2
Nakit ödemenin hesaplanması ve kaydedilmesi
3.200.000×0,25=800.0003.200.000 \times 0,25 = 800.000 TL nakit ödenmiş, 501 hesabı alacaklandırılmıştır.
Ödenen sermaye tutarları 501 hesabının alacağına kaydedilerek taahhüt borcu azaltılır.
3
Ayni sermaye ödemesinin kaydedilmesi
900.000900.000 TL değerindeki demirbaş için 501 hesabı alacaklandırılmıştır.
Demirbaş teslimi, ortağın sermaye taahhüdünü yerine getirmesidir ve hesabın alacağına yazılır.
4
Hesap bakiyesinin hesaplanması
3.200.000(800.000+900.000)=1.500.0003.200.000 - (800.000 + 900.000) = 1.500.000 TL Borç Bakiyesi.
Borç toplamından alacak toplamı çıkarılır; borç tarafı daha büyük olduğu için borç bakiyesi oluşur.

Anahtar Kavram

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, öz kaynaklar grubunda yer alan aktif karakterli (borç bakiyesi veren) bir düzenleyici hesaptır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi sırasında ortaya çıkan emisyon primleri ve bunların muhasebeleştirilmesi konusuna çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 227Soru

Bir işletme, nominal değeri 1010 TL olan 50.00050.000 adet hisse senedini tanesi 1313 TL'den ihraç etmiş ve bu işlemden doğan ihraç primlerini ilgili sermaye yedeği hesabına kaydetmiştir. İşletme daha sonra, sermayesini iç kaynaklardan yararlanarak 800.000800.000 TL daha artırmaya karar vermiştir. Artırımda öncelikle ihraç primleri dahil tüm sermaye yedeklerinin kullanılması, yetmediği takdirde ise kâr yedeklerinin (yasal yedekler hariç) kullanılması planlanmıştır.

İşletmenin artırım öncesi bazı hesap bakiyeleri şöyledir:

Hesap AdıBakiye (TL)
522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları350.000350.000
523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları100.000100.000
540 Yasal Yedekler120.000120.000
542 Olağanüstü Yedekler400.000400.000

Bu bilgilere göre, yapılacak sermaye artırımı yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı 150.000150.000 TL, 522 ve 523 nolu hesaplar toplam 450.000450.000 TL, 542 Olağanüstü Yedekler hesabı 200.000200.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Sermaye artırımında 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı 150.000150.000 TL, 522 ve 523 nolu hesaplar toplam 450.000450.000 TL ve kalan 200.000200.000 TL için 542 Olağanüstü Yedekler hesabı borçlandırılır.
İşletmenin yaptığı hisse senedi ihracından doğan prim tutarı 150.000150.000 TL'dir (50.000×350.000 \times 3). Bu tutar 520 nolu hesapta izlenir. İşletmenin toplam sermaye yedekleri (150.000+350.000+100.000150.000 + 350.000 + 100.000) 600.000600.000 TL'ye ulaşmaktadır. 800.000800.000 TL'lik artırımın kalan 200.000200.000 TL'lik kısmı, soruda belirtilen şart doğrultusunda (yasal yedekler hariç kâr yedekleri) 542 Olağanüstü Yedekler hesabından karşılanmalıdır. Kayıtta bu yedek hesapları kapatılmak üzere borçlandırılırken, 500 Sermaye hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Hisse senedi ihraç primini (emisyon primi) hesaplayın.
50.000 adet×(13 TL10 TL)=150.00050.000 \text{ adet} \times (13 \text{ TL} - 10 \text{ TL}) = 150.000 TL.
Hisse senedinin nominal değeri üzerindeki satış tutarı 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına sermaye yedeği olarak kaydedilir.
2
Kullanılabilir toplam sermaye yedeklerini belirleyin.
150.000150.000 TL (520) + 350.000350.000 TL (522) + 100.000100.000 TL (523) = 600.000600.000 TL.
Artırımda öncelikle sermaye yedeklerinin tamamının kullanılacağı belirtilmiştir.
3
Kâr yedeklerinden karşılanması gereken tutarı hesaplayın.
800.000800.000 TL (Hedef Artırım) - 600.000600.000 TL (Sermaye Yedekleri) = 200.000200.000 TL.
Sermaye yedekleri toplam artırım tutarını karşılamadığı için kâr yedeklerine (542 Olağanüstü Yedekler) başvurulur.
4
Muhasebe kaydının mantığını kurun.
Öz kaynaklardaki yedek hesapları (Pasif) azaldığı için borçlandırılır, 500 Sermaye hesabı arttığı için alacaklandırılır.
İç kaynaklardan sermaye artırımı, öz kaynak kalemleri arasında bir yer değiştirmedir.

Anahtar Kavram

İç Kaynaklardan Sermaye Artırımı ve Sermaye Yedekleri Hiyerarşisi

Daha Fazla Pratik

Sermaye yedeklerinin (52 grubu) kâr yedeklerinden (54 grubu) en temel farkı olan 'kullanım amacı' ve 'vergilendirme' unsurlarını tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 228Soru

Arda A.Ş., sermaye artırımı kararı alarak nominal değeri 100100 TL olan 1.0001.000 adet hisse senedini pay başına 115115 TL bedelle ihraç etmiştir. İhraç işlemiyle ilgili olarak banka aracılığıyla 2.0002.000 TL tutarında ihraç gideri (komisyon) ödenmiştir.

Bu bilgilere göre, söz konusu hisse senedi ihraç işlemi ile ilgili yapılacak muhasebe kaydında aşağıdakilerden hangisi yer alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı 13.00013.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Hisse senedi ihraç primleri hesabı, ihraç giderleri düşüldükten sonra kalan net tutar olan 13.00013.000 TL kadar alacaklandırılmalıdır.
İhraç edilen hisse senetlerinin nominal değeri ile ihraç değeri arasındaki olumlu fark 'Hisse Senedi İhraç Primleri' (Emisyon Primi) olarak adlandırılır. Bu fark, eğer varsa ihraçla ilgili yapılan giderler (banka komisyonu vb.) düşüldükten sonra '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilir. Örnekte brüt prim 15.00015.000 TL iken, 2.0002.000 TL gider düşüldüğünde net 13.00013.000 TL alacak kaydı yapılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam ihraç primini hesaplayınız.
(115 TL100 TL)×1.000 adet=15.000 TL(115 \text{ TL} - 100 \text{ TL}) \times 1.000 \text{ adet} = 15.000 \text{ TL}
İhraç fiyatı ile nominal değer arasındaki fark, brüt emisyon primini verir.
2
İhraç giderlerini (komisyon) brüt primden düşürünüz.
15.000 TL2.000 TL=13.000 TL15.000 \text{ TL} - 2.000 \text{ TL} = 13.000 \text{ TL}
Tekdüzen Hesap Planı açıklamaları uyarınca ihraç giderleri primden mahsup edilir.
3
Net primi ilgili hesaba kaydediniz.
520 Hisse Senedi İhraç Primleri Hesabı (Alacak): 13.00013.000 TL
Emisyon primleri öz kaynaklar içerisinde sermaye yedekleri grubunda izlenir.

Anahtar Kavram

Emisyon Primlerinin (Hisse Senedi İhraç Primleri) Öz Kaynaklarda Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
İhraç fiyatı ile nominal değer arasındaki farkı hesaplayarak işe başlayın.
2
Unutmayın; sermaye artırımı için yapılan harcamalar (komisyonlar), eğer bir ihraç primi oluşmuşsa bu primden mahsup edilir.

Daha Fazla Pratik

İptal kârlarının (521 hesabı) hangi durumda ortaya çıktığını ve emisyon primlerinden farkını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 229Soru

Bir anonim şirket, sermaye artırımı sırasında nominal değeri 1010 TL olan 2.0002.000 adet hisse senedi için taahhütte bulunan ancak sadece taahhüdünün %25\%25'lik kısmını ödeyen bir ortağın, temerrüde düşmesi üzerine paylarını iptal etmiştir. Şirket, iptal edilen bu paylar için 400400 TL ilan ve noter gideri yapmış, ardından söz konusu payları başka bir yatırımcıya birim başına 99 TL bedelle peşin satmıştır. Şirket esas sözleşmesinde iptal edilen paylara ilişkin önceki ödemelerin şirkete kalacağı hükme bağlanmıştır. Buna göre, yapılan bu işlemler sonucunda '521 Hisse Senedi İptal Kârları' hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2.6002.600

Cevap

İşlemler sonucunda oluşan net iptal kârı 2.6002.600 TL'dir.
Yapılan hesaplamalarda, temerrüde düşen ortağın yaptığı 5.0005.000 TL tutarındaki ödemeden, hisselerin yeniden satışında oluşan 2.0002.000 TL'lik değer kaybı ve 400400 TL tutarındaki ilan/noter giderleri düşüldüğünde elde edilen 2.6002.600 TL, işletme için bir sermaye yedeği niteliğinde kâr oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Ortağın daha önce yapmış olduğu nakit ödeme tutarını hesaplayınız.
2.000 adet×10 TL×%25=5.0002.000 \text{ adet} \times 10 \text{ TL} \times \%25 = 5.000 TL
İptal edilen hisseler için daha önce tahsil edilen tutar, oluşacak kârın tavan sınırını belirler.
2
İptal edilen hisselerin nominal değeri ile yeni satış bedeli arasındaki farkı bulunuz.
Nominal: 20.00020.000 TL; Satış: 2.000×9=18.0002.000 \times 9 = 18.000 TL. Fark: 2.0002.000 TL
Hisseler nominal değerinin altında satıldığı için, aradaki fark eski ortağın ödemelerinden mahsup edilmelidir.
3
Net iptal kârını hesaplamak için önceki ödemelerden giderleri ve satış farkını düşürünüz.
5.000 TL(2.000 TL Fark+400 TL Gider)=2.6005.000 \text{ TL} - (2.000 \text{ TL Fark} + 400 \text{ TL Gider}) = 2.600 TL
Şirket, temerrüde düşen ortağın ödemelerini alıkoyarken, bu işlem nedeniyle katlandığı zararları ve giderleri düşerek kalan tutarı öz kaynaklardaki sermaye yedeklerine aktarır.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İptal Kârları (Hesap 521)

İpuçları

1
İptal kârı, ortağın daha önce ödediği tutardan iptal masrafları ve satış zararı düşüldükten sonra hesaplanır.
2
Hisse senetlerinin nominal değeri 1010 TL iken 99 TL'ye satılması, her bir hisse için 11 TL'lik bir kaybın eski ortağın bakiyesinden karşılanacağı anlamına gelir.
3
Önce 2.000×10×%252.000 \times 10 \times \%25 ile tahsil edilen parayı bulun, ardından 400400 TL gideri ve 2.000×(109)2.000 \times (10 - 9) TL satış farkını bu paradan çıkarın.

Daha Fazla Pratik

İptal edilen payların nominal değerin üzerinde satılması durumunda '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının da sürece dahil olup olmayacağını araştırınız.

Alternatif Yöntem

Muhasebe kaydı üzerinden gidilebilir: 500 (Borç) hesabı kapatılırken 501 (Alacak) hesabı düşülür, aradaki fark 329 (Diğer Ticari Borçlar) gibi geçici bir hesaba alınır. Bu hesaptan giderler ve satış farkı tenzil edildikten sonra kalan bakiye 521 hesabına aktarılır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 230Soru

Bir işletmenin dönem sonu envanter ve kapanış işlemleri sırasında 690690 Dönem Kârı veya Zararı hesabının alacak kalanının 450.000450.000 TL olduğu, aynı dönemde işletmenin 50.00050.000 TL tutarında kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) yaptığı belirlenmiştir. Kurumlar vergisi oranının %25\%25 olduğu varsayıldığında, işletmenin elde ettiği net sonucun bilanço hesaplarına devredilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 692 Dönem Net Kârı veya Zararı: 325.000325.000 (Borç) / 590 Dönem Net Kârı: 325.000325.000 (Alacak)

Cevap

Dönem net kârının bilanço hesaplarına devri için 692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabı borçlandırılırken, 590 Dönem Net Kârı hesabı 325.000325.000 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
İşletmenin ticari kârı 450.000450.000 TL'dir. Vergi matrahı hesaplanırken KKEG eklenerek 500.000500.000 TL mali kâra ulaşılır. %25\%25 vergi oranıyla 125.000125.000 TL vergi karşılığı ayrılır. Net kâr ise ticari kârdan bu karşılığın düşülmesiyle (450.000125.000=325.000450.000 - 125.000 = 325.000) bulunur. Bu tutar, 692 hesabının borcuna ve 590 hesabının alacağına kaydedilerek bilançoya devredilir.

Adım Adım Çözüm

1
Vergi matrahını (Mali Kâr) hesaplayınız.
450.000450.000 (Ticari Kâr) + 50.00050.000 (KKEG) = 500.000500.000 TL
Vergi hesaplaması, ticari kâra kanunen kabul edilmeyen giderlerin eklenmesiyle bulunan mali kâr üzerinden yapılır.
2
Dönem kârı vergi ve yasal yükümlülük karşılığını (691691) hesaplayınız.
500.000×%25=125.000500.000 \times \%25 = 125.000 TL
Kurumlar vergisi, mali kâr matrahı üzerinden yasal oran uygulanarak hesaplanır.
3
Dönem net kârını (692692) tespit ediniz.
450.000450.000 (Ticari Kâr) - 125.000125.000 (Vergi) = 325.000325.000 TL
Dönem net kârı, işletmenin muhasebe kayıtlarındaki ticari kârından vergi karşılığının düşülmesiyle elde edilir.
4
Bilanço devir kaydını gerçekleştiriniz.
692 (Borç) 325.000325.000 / 590 (Alacak) 325.000325.000
Dönem sonunda 692 numaralı geçici hesap kapatılarak net kâr, bilanço hesap grubu olan 590 Dönem Net Kârı hesabına aktarılır.

Anahtar Kavram

Ticari kâr ile mali kâr ayrımı yapılarak vergi karşılığı ayrıldıktan sonra net sonucun öz kaynaklar grubuna aktarılması süreci.

İpuçları

1
Vergi hesaplamasının 'Mali Kâr' üzerinden yapılması gerektiğini, ancak net kârın 'Ticari Kâr' üzerinden hesaplandığını unutmayın.
2
Önce 450.000+50.000450.000 + 50.000 ile matrahı bulun, sonra bu tutarın %25\%25'ini hesaplayıp 450.000450.000 TL'den düşün.
3
Sonuçta 325.000325.000 TL net kâra ulaşmalısınız; bu tutar öz kaynaklarda bir artış yaratacağı için ilgili bilanço hesabı alacak tarafında yer almalıdır.

Daha Fazla Pratik

Eğer işletme dönem sonunda kâr yerine zarar etmiş olsaydı, hangi hesabın kullanılması gerekeceğini araştırınız.

Alternatif Yöntem

Matematiksel olarak net kâr: Ticari Kâr - ( (Ticari Kâr + KKEG) * Vergi Oranı ) formülüyle tek adımda bulunabilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 231Soru

(D)(D) Anonim Şirketi, sermaye yapısını sadeleştirmek amacıyla tescilli sermayesini 800.000800.000 TL azaltmaya karar vermiştir. Bu azaltım tutarının 300.000300.000 TL'lik kısmının ortakların yerine getirmediği sermaye taahhütlerinden (ödenmemiş sermayeden) mahsup edilmesine, kalan 500.000500.000 TL'nin ise ortaklara banka aracılığıyla nakden ödenmesine karar verilmiş ve ilgili işlemler tamamlanmıştır. Buna göre, söz konusu sermaye azaltımı işleminin muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "500 Sermaye" hesabı 800.000800.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Sermaye azaltımı işleminin muhasebe kaydında "500 Sermaye" hesabı 800.000800.000 TL tutarında borçlandırılmalıdır.
Sermaye azaltımı yapıldığında, şirketin tescilli ana sermayesi azalır. Muhasebe standartları ve Tekdüzen Hesap Planı gereği, sermaye hesabındaki azalışlar hesabın borç tarafına kaydedilir. Soruda toplam azaltım tutarı 800.000800.000 TL olarak belirtildiği için bu tutarın tamamı "500 Sermaye" hesabının borcuna yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye azaltım tutarını tespit et.
800.000800.000 TL.
Sermaye hesabındaki azalış tescil edilen toplam tutar üzerinden yapılır.
2
Ödenmemiş sermaye taahhüdünün mahsup edilecek kısmını belirle.
300.000300.000 TL.
Ortakların yerine getirmediği taahhütler sermaye azaltımı ile kapatılır.
3
Ortaklara yapılacak nakit iade tutarını hesapla.
800.000300.000=500.000800.000 - 300.000 = 500.000 TL.
Toplam azaltımdan mahsup edilen kısım düşüldükten sonra kalan tutar ortaklara ödenir.
4
Yevmiye kaydını kurgula.
500 Sermaye (Borçlu), 501 Ödenmemiş Sermaye (Alacaklı), 102 Bankalar (Alacaklı).
Sermaye azalışı borçta, eksi karakterli ödenmemiş sermaye mahsubu ve varlık azalışı alacakta izlenir.

Anahtar Kavram

Sermaye azaltımı işlemlerinde tescil edilen toplam tutarın "500 Sermaye" hesabının borcuna kaydedilmesi ve karşılığında ilgili varlık veya düzenleyici hesapların alacaklandırılması esastır.
Soru 232Soru

Bir anonim şirketin dönem sonu kâr dağıtımı ve fon yönetimi süreçlerine ilişkin belirlediği şu kalemlerin Tekdüzen Hesap Planı'na göre kaydedileceği hesaplar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

I.I. Şirket ana sözleşmesinde yer alan hükümler uyarınca, her yıl kârdan belirli bir oranda ayrılması zorunlu tutulan yedekler.
II.II. Herhangi bir yasal veya sözleşmesel zorunluluk bulunmamasına karşın, sadece Genel Kurulun isteğe bağlı kararıyla gelecekteki olası riskler için ayrılan yedekler.
III.III. Elden çıkarılan bir maddi duran varlığın satışından elde edilen kârın, yeni bir varlık alımında kullanılmak üzere vergi mevzuatı çerçevesinde geçici bir hesapta bekletilen kısmı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Statü Yedekleri - Olağanüstü Yedekler - Özel Fonlar

Cevap

Statü Yedekleri - Olağanüstü Yedekler - Özel Fonlar sıralaması doğrudur çünkü kalemlerin dayanakları (ana sözleşme, genel kurul kararı ve vergi mevzuatı) sırasıyla 541541, 542542 ve 549549 numaralı hesaplara karşılık gelmektedir.
Verilen kalemlerden birincisi işletmenin ana sözleşmesine dayandığı için Statü Yedekleri (541541); ikincisi hiçbir zorunluluk olmaksızın sadece Genel Kurul kararıyla ayrıldığı için Olağanüstü Yedekler (542542); üçüncüsü ise Vergi Usul Kanunu kapsamındaki yenileme fonu uygulaması olduğu için Özel Fonlar (549549) hesabında takip edilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci kalemin dayanağını analiz etme
Ana sözleşme hükmüyle ayrılan yedeklerin 541541 Statü Yedekleri hesabında izlenmesi gerektiği belirlenir.
Yasal zorunluluk (TTK) dışında kalan ancak şirket iç tüzüğü (ana sözleşme) ile zorunlu kılınan yedekler statü yedeğidir.
2
İkinci kalemin karar mekanizmasını değerlendirme
Genel Kurulun hiçbir zorunluluk yokken kendi iradesiyle ayırdığı yedeklerin 542542 Olağanüstü Yedekler hesabında izlenmesi gerektiği belirlenir.
Genel kurulun serbestçe tasarruf edebildiği ve dağıtılabilir kârdan ayırdığı ihtiyari yedekler olağanüstü yedeklerdir.
3
Üçüncü kalemin yasal niteliğini saptama
Maddi duran varlık yenileme fonu gibi vergi yasaları uyarınca ayrılan tutarların 549549 Özel Fonlar hesabında izlenmesi gerektiği belirlenir.
İşletmede bırakılması ve tasarrufu zorunlu olan, kâr yedeklerinden farklı olarak belirli amaçlara tahsis edilmiş fonlar özel fondur.

Anahtar Kavram

Kâr yedeklerinin ayrılma dayanağına (Kanun, Ana Sözleşme, Genel Kurul Kararı, Vergi Mevzuatı) göre sınıflandırılması.

İpuçları

1
Yedeklerin ayrılma nedenine bakın: Ana sözleşme mi, kanun mu yoksa isteğe bağlı mı?
2
Yenileme fonu uygulaması, Tekdüzen Hesap Planı'nda 'Kâr Yedekleri' grubundaki son hesap olan 549549 nolu hesapta izlenir.

Daha Fazla Pratik

Yasal yedek akçelerin I. ve II. tertip olarak hesaplanma farklarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 233Soru

Bir anonim şirket, sermaye artırımı sürecinde nominal değeri 100100 TL olan 500500 adet hisse senedini pay başına 120120 TL’den ihraç etmiştir. Ortak (A), taahhüt ettiği bu payların emisyon priminin tamamını ve nominal değerin %50\%50’sini nakit olarak ödemiş, ancak kalan tutarı vadesinde yerine getirememiştir. Şirket, ilgili payları iptal ederek başka bir yatırımcıya pay başına 115115 TL’den satmıştır. Bu ikinci satış işlemi için 1.5001.500 TL tutarında aracılık gideri ödenmiştir.

Buna göre, yapılan bu işlemler sonucunda "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabına kaydedilmesi gereken tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 21.00021.000

Cevap

21.00021.000 TL tutarındaki iptal kârı, ortağın ödediği nominal tutardan satış farkı ve masrafların düşülmesiyle elde edilir.
Doğru cevap olan 21.00021.000 TL, temerrüt nedeniyle iptal edilen paylar için eski ortağın yaptığı nominal ödemeden (25.00025.000 TL), şirketin yeni satış nedeniyle katlandığı fiyat farkı (2.5002.500 TL) ve aracılık giderinin (1.5001.500 TL) mahsup edilmesiyle elde edilen net tutardır.

Adım Adım Çözüm

1
Eski ortağın ödediği nominal sermaye tutarını hesapla
500 adet×100 TL×%50=25.000 TL500 \text{ adet} \times 100 \text{ TL} \times \%50 = 25.000 \text{ TL}
İptal kârının ana kaynağı, temerrüde düşen ortağın şirket bünyesinde kalan nominal ödemeleridir.
2
İhraç fiyatı ile yeni satış fiyatı arasındaki farkı (zararı) hesapla
(120 TL115 TL)×500 adet=2.500 TL(120 \text{ TL} - 115 \text{ TL}) \times 500 \text{ adet} = 2.500 \text{ TL}
Şirketin ilk ihraçta hedeflediği tutarın altında kalması durumunda oluşan bu fark, ortağın payından mahsup edilir.
3
İkinci satış için yapılan giderleri belirle
1.500 TL1.500 \text{ TL}
Satışla ilgili yapılan doğrudan harcamalar kârdan düşülür.
4
521 Hisse Senedi İptal Kârını hesapla
25.0002.5001.500=21.000 TL25.000 - 2.500 - 1.500 = 21.000 \text{ TL}
Net kâr, elde kalan nominal ödemeden zarar ve giderlerin düşülmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İptal Kârı, temerrüt nedeniyle iptal edilen payların yeniden satışı sonucunda şirketin elinde kalan net ekonomik faydadır ve 521 No'lu hesapta izlenir.

İpuçları

1
İptal kârı hesaplanırken sadece nominal sermaye için ödenen kısımlar dikkate alınır.
2
Eski ortağın ödediği 25.00025.000 TL nominal tutardan, şirketin yeni satışta uğradığı 55 TL'lik birim fiyat kaybını mahsup etmeyi unutmayın.
3
İptal Kârı = Ödenen Nominal Pay - Satış Farkı - Aracılık Giderleri formülünü uygulayın.

Daha Fazla Pratik

İhraç primlerinin (520) sermayeye eklenmesi ile ilgili vergi yasalarını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Öncelikle 35.00035.000 TL ödeyen ortağın bu ödemesinden 10.00010.000 TL'sinin zaten '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabında olduğunu ve iptal kârı hesabına (521) girmeyeceğini netleştirin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 234Soru

Pınar A.Ş. 6.000.0006.000.000 TL sermaye ile kurulmuş ve şirket ana sözleşmesi ticaret siciline tescil edilmiştir. Ortaklar, sermayenin %75\%75’ini nakit, kalanını ise bir bina (ayni sermaye) olarak taahhüt etmişlerdir. Tescil tarihinden önce nakit taahhüdün kanuni asgari oranı (1/41/4) bankaya yatırılmış; bina ise tescil tarihinde işletme adına tapuda tescil edilerek devralınmıştır. Bu işlemler sonucunda işletmenin "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının borç kalanı kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.375.0003.375.000 TL

Cevap

İşlemler sonucunda "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının borç kalanı 3.375.0003.375.000 TL olarak gerçekleşir.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar, işletmenin başlangıçtaki 6.000.0006.000.000 TL'lik toplam sermaye alacağından (taahhüdünden), nakit olarak tahsil edilen 1.125.0001.125.000 TL (4.500.0004.500.000 TL'nin 1/41/4'ü) ve bina olarak devralınan 1.500.0001.500.000 TL'nin düşülmesiyle elde edilen net bakiye olan 3.375.0003.375.000 TL'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye taahhüdünü ve dağılımını belirle
Toplam: 6.000.0006.000.000 TL. Nakit: 6.000.000×0,75=4.500.0006.000.000 \times 0,75 = 4.500.000 TL. Ayni (Bina): 6.000.000×0,25=1.500.0006.000.000 \times 0,25 = 1.500.000 TL.
Hesaplamalara esas teşkil edecek başlangıç tutarlarını bulmak gerekir.
2
Nakit taahhüdün ödenen kısmını hesapla
4.500.000/4=1.125.0004.500.000 / 4 = 1.125.000 TL.
Türk Ticaret Kanunu uyarınca nakit taahhüt edilen payların itibari değerinin en az 1/4'ünün tescilden önce ödenmesi şarttır.
3
Ödenmemiş Sermaye hesabındaki azalışları (ödemeleri) topla
1.125.0001.125.000 (Nakit) + 1.500.0001.500.000 (Bina) = 2.625.0002.625.000 TL.
Ortakların taahhüdünü yerine getirdiği toplam tutar, hesabın alacağına kaydedilerek bakiyeyi düşürür.
4
Hesabın kalanını bul
6.000.0002.625.000=3.375.0006.000.000 - 2.625.000 = 3.375.000 TL.
Başlangıçtaki toplam borç kaydından yapılan ödemeler çıkarılarak kalan borç bakiyesi (henüz ödenmemiş kısım) tespit edilir.

Anahtar Kavram

Sermaye taahhüdü, tescil ve ayni/nakit sermaye ödemelerinin 501 numaralı hesap üzerindeki etkisi.

İpuçları

1
Ödenmemiş sermaye hesabı, ortakların taahhüt ettiği ancak henüz işletmeye ödemediği tutarı gösterir.
2
Nakit taahhüt edilen 4.500.0004.500.000 TL'nin tamamının değil, sadece dörtte birinin tescilden önce ödendiğine dikkat edin.
3
Bina teslim edildiğinde ortak taahhüdünü yerine getirmiş sayılır ve bu tutar 501 hesabının alacağına kaydedilerek bakiyeyi azaltır.

Daha Fazla Pratik

Kuruluştan sonra kalan sermaye borcunun belirli bir sürede ödenmesi durumunda yapılacak ikinci taksit ödemesi kaydını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sermaye taahhüt kaydını yevmiye maddesi olarak düşünürseniz: 501 (B) 6.000.0006.000.000 / 500 (A) 6.000.0006.000.000. Sonrasında ödemeler için 501 hesabının alacağına sırasıyla 1.125.0001.125.000 ve 1.500.0001.500.000 yazarak mizan mantığıyla bakiyeyi bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 235Soru

İşletmenin öz kaynaklar grubunda yer alan 570570 Geçmiş Yıllar Kârları ve 580580 Geçmiş Yıllar Zararları hesaplarının niteliği ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçmiş yıl zararlarının, yedek akçeler veya geçmiş yıl kârları ile mahsup edilerek kapatılması durumunda 580580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabının borç tarafına kayıt yapılır.

Cevap

Geçmiş yıl zararlarının mahsup edilerek kapatılması durumunda 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabının borç değil, alacak tarafına kayıt yapılması ifadesi yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 580580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı, öz kaynakları düzenleyen eksi (pasif karakterli) bir hesaptır. Bu tür hesaplar, yapıları gereği borç kalanlı çalışırlar; yani artışlar borç tarafına, azalışlar ise alacak tarafına kaydedilir. Bir zararın yedek akçeler veya kârlar ile mahsup edilerek kapatılması, söz konusu hesabın bakiyesinin azaltılması anlamına geldiği için işlemin hesabın alacak tarafına kaydedilmesi gerekir. İfadede belirtilen 'borç tarafına kayıt yapılır' ibaresi bu nedenle muhasebe ilkelerine aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
580580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabının muhasebe tekniği açısından niteliğinin belirlenmesi
Hesabın öz kaynakları düzenleyici (eksi) karakterli ve borç kalanlı bir hesap olduğu tespit edilir.
Hesabın artış ve azalış yönlerini belirlemek için bilançodaki karakterini bilmek gerekir.
2
Mahsup (kapatma) işleminin hesap bakiyesi üzerindeki etkisinin analiz edilmesi
Mahsup işlemi, hesaptaki zarar tutarının başka bir kaynakla karşılanarak yok edilmesi, yani hesabın azaltılması anlamına gelir.
Zararın kapatılması işlemi, öz kaynaklardaki o negatif unsurun düşürülmesidir.
3
Hesap işleyiş kuralına göre kayıt yönünün saptanması
Borç kalanlı eksi karakterli hesaplarda azalışlar her zaman alacak tarafına kaydedilir.
Muhasebenin temel çift taraflı kayıt sistemi ve hesap işleyiş kuralları gereği, borç bakiyesi veren bir hesabın kapatılması için alacaklandırılması şarttır.

Anahtar Kavram

Eksi (Düzenleyici) Karakterli Öz Kaynak Hesaplarının İşleyişi

İpuçları

1
Bir hesabın bilançoda yanında eksi (-) işareti olması, onun o gruptaki diğer hesapların tersine çalıştığını gösterir.
2
580580 hesabı öz kaynakları (pasifi) düzenleyen bir hesaptır. Normal pasif hesaplar alacaktan artarken, bu hesap borçtan artar.
3
Mahsup işlemi bir hesabın kapatılması veya azaltılması demektir. Borç bakiyesi veren bir hesabı azaltmak için hangi tarafa kayıt yapmanız gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Geçmiş yıl zararlarının mahsup kaydında karşı hesap olarak hangi yedeklerin kullanılabileceğini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 236Soru

İşletme, aktifinde maliyet bedeliyle kayıtlı olan ve birikmiş amortismanı bulunmayan bir arazisi için ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yeniden değerleme işlemi yapmış ve 600.000600.000 TL tutarında değer artışı tespit etmiştir. Bu değer artış fonunun muhasebeleştirilmesi ve öz kaynaklar içindeki yeri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tespit edilen bu değer artışı, dönem sonunda '649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar' hesabına devredilerek işletmenin dönem kârına dahil edilir.

Cevap

Değer artış tutarının Gelir Tablosu hesaplarına (gelir hesaplarına) aktarılarak dönem kârına dahil edilmesi ifadesi yanlıştır; çünkü bu tutarlar bir gelir değil, sermaye yedeğidir.
Yanlış olan ifade, değer artışının bir gelir hesabı olan '649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar' hesabına aktarılacağını belirten ifadedir. Muhasebe standartları ve Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, yeniden değerleme artışları işletmenin faaliyetleri sonucunda elde ettiği bir kâr değildir; bu nedenle Gelir Tablosu'na yansıtılmaz, doğrudan bilançonun öz kaynaklar grubunda bir sermaye yedeği olarak tutulur.

Adım Adım Çözüm

1
Yeniden değerleme işleminin öz kaynaklardaki yerini belirle.
Artış tutarı 522522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları hesabına kaydedilir.
Mevzuat gereği duran varlıklardaki değer artışları bu hesapta izlenir.
2
Hesabın karakterini ve işleyişini kontrol et.
Hesap pasif karakterlidir ve alacak bakiyesi verir.
Öz kaynakları artıran bir unsur olduğu için alacak taraflı çalışır.
3
Gelir Tablosu ile ilişkisini değerlendir.
Sermaye yedekleri doğrudan öz kaynaklarda oluşur, gelir tablosuna uğramaz.
Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe ilkeleri gereği sermaye yedekleri faaliyet kârı olarak görülemez.

Anahtar Kavram

Sermaye Yedekleri ve Kâr Yedekleri Ayrımı

İpuçları

1
Bilançonun 52 grubu (Sermaye Yedekleri) ile 54 grubu (Kâr Yedekleri) arasındaki farkı düşünün.
2
Bir tutarın Gelir Tablosu'na gitmesi için o tutarın 'hasılat' veya 'kâr' niteliği taşıması gerekir. Yeniden değerleme artışı gerçek bir kâr mıdır?
3
Sermaye yedekleri (520, 521, 522 vb.) asla 6'lı grup hesaplarına (Gelir Tablosu) aktarılarak dönem kârına dahil edilmez.

Daha Fazla Pratik

İştiraklerin yeniden değerlenmesi (523) ile maddi duran varlıkların yeniden değerlenmesi (522) arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 237Soru

Akdeniz Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve mali verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap / Veri AdıTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye2.000.0002.000.000
I. Tertip Yasal Yedek Akçe (Birikmiş)390.000390.000
Dönem Net Kârı500.000500.000
Geçmiş Yıllar Zararları60.00060.000

Şirket genel kurulu, dönem kârından öncelikle geçmiş yıl zararlarının mahsup edilmesine, ardından yasal yedekler ayrılarak hissedarlara toplam 180.000180.000 TL nakit temettü (kâr payı) dağıtılmasına karar vermiştir.

Buna göre, şirketin kâr dağıtım işlemleri sonucunda ayırması gereken toplam yasal yedek akçe (I. ve II. Tertip) tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 18.00018.000

Cevap

Şirketin ayırması gereken toplam yasal yedek akçe tutarı 18.00018.000 TL'dir.
Doğru cevap olan 18.00018.000 TL tutarına ulaşmak için önce I. tertip yedek akçe hesaplanmalıdır. Dönem net kârından (500.000500.000) geçmiş yıl zararları (60.00060.000) düşüldüğünde matrah 440.000440.000 TL olur ve bunun %5\%5’i 22.00022.000 TL'dir. Ancak birikmiş yedekler (390.000390.000), ödenmiş sermayenin %20\%20’si olan 400.000400.000 TL sınırına yaklaştığı için sadece 10.00010.000 TL fark kadar I. tertip ayrılabilir. II. tertip için ise dağıtılan 180.000180.000 TL temettüden sermayenin %5\%5’i olan 100.000100.000 TL düşülür ve kalan 80.00080.000 TL üzerinden %10\%10 oranında 8.0008.000 TL hesaplanır. Toplamda 10.000+8.000=18.00010.000 + 8.000 = 18.000 TL yasal yedek ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahının ve tutarının hesaplanması
440.000×%5=22.000440.000 \times \%5 = 22.000 TL
I. tertip yasal yedek akçe, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden %5\%5 oranında hesaplanır (500.00060.000=440.000500.000 - 60.000 = 440.000).
2
I. Tertip Yasal Yedek Akçe üst sınır (tavan) kontrolünün yapılması
Ayırılacak tutar: 10.00010.000 TL
I. tertip yedek akçe, ödenmiş sermayenin %20\%20’sine ulaşıncaya kadar ayrılır. Üst sınır: 2.000.000×%20=400.0002.000.000 \times \%20 = 400.000 TL. Birikmiş yedek 390.000390.000 TL olduğu için kalan sınır 400.000390.000=10.000400.000 - 390.000 = 10.000 TL'dir. Hesaplanan 22.00022.000 TL sınırın üzerinde kaldığından sadece 10.00010.000 TL ayrılabilir.
3
II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarının hesaplanması
80.000×%10=8.00080.000 \times \%10 = 8.000 TL
II. tertip yasal yedek akçe, pay sahiplerine dağıtılan temettünün ödenmiş sermayenin %5\%5’ini aşan kısmının %10\%10’u olarak hesaplanır. Temettü eşiği: 2.000.000×%5=100.0002.000.000 \times \%5 = 100.000 TL. Aşan kısım: 180.000100.000=80.000180.000 - 100.000 = 80.000 TL.
4
Toplam yasal yedek akçe tutarının bulunması
10.000+8.000=18.00010.000 + 8.000 = 18.000 TL
I. tertip ve II. tertip olarak belirlenen tutarlar toplanarak kâr dağıtım tablosunda ve muhasebe kaydında yer alacak toplam yedek tutarına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Yasal yedek akçelerde I. tertip için sermaye bazlı üst sınır kontrolü ve II. tertip için temettü eşiği üzerinden hesaplama yapılması.

Daha Fazla Pratik

Yasal yedek akçelerin sermayeye ilave edilmesi durumunda sınırın yeniden hesaplanması konusuna çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 238Soru

Lidya Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemine ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve genel kurul kararları aşağıda sunulmuştur:

Hesap / BilgiTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye5.000.0005.000.000
Birikmiş Yasal Yedekler (I. Tertip)960.000960.000
Geçmiş Yıl Zararları200.000200.000
Dönem Net Kârı1.800.0001.800.000

Genel kurulun aldığı kâr dağıtım kararları şöyledir:
- Birinci temettü olarak ödenmiş sermayenin %5\%5'i oranında nakit dağıtım yapılacaktır.
- Ortaklara ayrıca 450.000450.000 TL tutarında ikinci temettü ödemesi yapılacaktır.

Bu bilgilere göre, şirketin gerçekleştireceği kâr dağıtım kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabının alacağına kaydedilmesi gereken toplam tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 85.00085.000

Cevap

Yapılan hesaplamalar sonucunda I. Tertip Yasal Yedek Akçe sınırı nedeniyle 40.00040.000 TL, II. Tertip Yasal Yedek Akçe ise 45.00045.000 TL olarak bulunmuş; toplamda 540 Yasal Yedekler hesabına 85.00085.000 TL kaydedilmiştir.
Doğru hesaplamada öncelikle I. Tertip yedek akçe matrahı (1.600.0001.600.000 TL) üzerinden hesaplanan %5\%5 oranındaki tutar (80.00080.000 TL) belirlenir. Ancak mevcut yedekler (960.000960.000 TL) sermayenin %20\%20'lik sınırına (1.000.0001.000.000 TL) çok yakın olduğu için sadece aradaki 40.00040.000 TL ayrılabilir. Ardından, dağıtılan toplam temettüden (700.000700.000 TL), matrahtan istisna edilen birinci temettü tutarı (250.000250.000 TL) çıkarılarak kalan 450.000450.000 TL üzerinden %10\%10 oranında (45.00045.000 TL) II. Tertip yedek akçe hesaplanır. Bu iki tutarın toplamı (40.000+45.000=85.00040.000 + 45.000 = 85.000 TL) ilgili hesaba alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahını ve hesaplanan tutarı belirle.
1.800.000200.000=1.600.0001.800.000 - 200.000 = 1.600.000 TL (Matrah). 1.600.000×%5=80.0001.600.000 \times \%5 = 80.000 TL.
I. Tertip yedek akçe, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutarın %5\%5'i oranında ayrılır.
2
I. Tertip Yasal Yedek Akçe için yasal sınırı kontrol et.
Sınır: 5.000.000×%20=1.000.0005.000.000 \times \%20 = 1.000.000 TL. Mevcut: 960.000960.000 TL. Ayrılabilir: 40.00040.000 TL.
Yasal yedek akçeler ödenmiş sermayenin %20\%20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır. Hesaplanan tutar (80.00080.000), kalan sınırı (40.00040.000) aştığı için sınır tutarı esas alınır.
3
Dağıtılacak toplam temettü ve II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahını hesapla.
Toplam Temettü: 250.000250.000 (1. Temettü) + 450.000450.000 (2. Temettü) = 700.000700.000 TL. II. Tertip Matrahı: 700.000250.000=450.000700.000 - 250.000 = 450.000 TL.
II. Tertip yedek akçe, ortaklara ödenen %5\%5 oranındaki birinci temettü düşüldükten sonra kalan dağıtılabilir kâr payı üzerinden hesaplanır.
4
II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarını ve toplam yedek akçeyi bul.
II. Tertip: 450.000×%10=45.000450.000 \times \%10 = 45.000 TL. Toplam 540 Hesabı: 40.000+45.000=85.00040.000 + 45.000 = 85.000 TL.
İstisna edilen birinci temettü sonrası dağıtılan tutarın %10\%10'u II. Tertip olarak ayrılır ve I. Tertip ile birleştirilerek kaydedilir.

Anahtar Kavram

Kâr dağıtımında I. Tertip Yasal Yedek Akçe'nin sermayeye oranlı sınırı ve II. Tertip yedek akçenin muafiyet sonrası matrah hesaplaması.

İpuçları

1
I. Tertip yasal yedek akçenin bir üst sınırı olduğunu ve bu sınırın sermaye ile ilişkisini hatırlayınız.
2
Dönem net kârından geçmiş yıl zararlarını düştükten sonra I. Tertip hesaplaması yapın, ancak birikmiş yedeklerin 1.000.0001.000.000 TL'yi geçemeyeceğine dikkat edin.
3
II. Tertip matrahı hesaplanırken ortaklara ödenen birinci temettü tutarı (sermayenin %5\%5'i) dağıtılan toplam tutardan düşülür.

Daha Fazla Pratik

Yasal yedek akçe sınırına ulaşıldıktan sonra sermaye artırımı yapılması durumunda I. Tertip ayrılmaya devam edilip edilmeyeceğini araştırınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 239Soru

(Z)(Z) Anonim Şirketi, 500.000500.000 TL tutarındaki tescilli sermayesini, öz kaynakları içerisinde yer alan 120.000120.000 TL tutarındaki "580 Geçmiş Yıllar Zararları" hesabını kapatmak amacıyla azaltmaya karar vermiştir. Sermaye azaltımı işlemi tescil edildiğinde yapılacak muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500 Sermaye Hesabı Borçlu 120.000120.000 TL; 580 Geçmiş Yıllar Zararları Hesabı Alacaklı 120.000120.000 TL

Cevap

Sermaye hesabının 120.000120.000 TL borçlandırıldığı ve Geçmiş Yıllar Zararları hesabının 120.000120.000 TL alacaklandırıldığı seçenek doğrudur.
İşletme geçmiş yıl zararlarını kapatmak amacıyla sermaye azaltımına gittiğinde, pasif bir hesap olan 500 Sermaye hesabı azaltılmak üzere borçlandırılırken, bilançonun pasifinde eksi değerle yer alan 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı kapatılmak amacıyla alacaklandırılır. Bu işlem bir iç kaynak transferidir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin mahiyetini belirle.
Zarar mahsubu yoluyla sermaye azaltımı.
İşletme geçmiş yıllardan gelen zararlarını sermayesini düşürerek kapatmak istemektedir.
2
Sermaye hesabındaki azalışı kaydet.
500 Sermaye hesabı 120.000120.000 TL borçlandırılır.
Sermaye hesabı pasif karakterli bir hesaptır ve azalışlar borç tarafına kaydedilir.
3
Zarar hesabını kapat.
580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı 120.000120.000 TL alacaklandırılır.
580 hesabı öz kaynakları düzenleyici pasif bir hesap olup (aktif karakterli), kapatılması için alacaklandırılması gerekir.

Anahtar Kavram

Zarar Mahsubu Yoluyla Sermaye Azaltımı

İpuçları

1
İşlemin bir 'zarar kapatma' işlemi olduğunu ve nakit çıkışı gerektirmediğini düşünün.
2
Sermaye hesabı pasif bir hesaptır; pasif bir hesap azaldığında borç tarafına mı yoksa alacak tarafına mı kaydedilir?

Daha Fazla Pratik

Sermaye azaltımı sonucunda ortaklara payları oranında ödeme yapılması durumunda hangi hesabın alacaklandırılması gerektiğini araştırınız.

Alternatif Yöntem

Zarar mahsubu yoluyla yapılan sermaye azaltımı, öz kaynaklar içerisinde sadece hesaplar arası bir yer değişimine neden olur. Bu nedenle işlemin 'toplam öz kaynak' tutarını değiştirmediğini bilmek, nakit içeren şıkların elenmesini sağlar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 240Soru

Ihlamur A.Ş. 4.800.0004.800.000 TL sermaye ile kurulmuş ve şirket ana sözleşmesi ticaret siciline tescil edilmiştir. Ortaklar, sermaye taahhüdünün %25\%25’ini nakit olarak işletmenin banka hesabına yatırmışlardır. İlerleyen süreçte taahhüdün bir kısmını yerine getirmek üzere işletmeye 1.200.0001.200.000 TL değerinde demirbaş ve 400.000400.000 TL değerinde ticari mal teslim etmişlerdir. Bu işlemlerin ardından işletmenin '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının vereceği borç bakiyesi kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2.000.0002.000.000 TL

Cevap

2.000.0002.000.000 TL
İşletmenin kuruluşunda tescil edilen 4.800.0004.800.000 TL sermaye, '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının borcuna kaydedilir. Ortakların yaptığı %25\%25 nakit ödeme (1.200.0001.200.000 TL), teslim edilen demirbaş (1.200.0001.200.000 TL) ve ticari mallar (400.000400.000 TL) bu hesabın alacağına kaydedilerek taahhüdün yerine getirildiğini gösterir. Sonuç olarak 4.800.0002.800.000=2.000.0004.800.000 - 2.800.000 = 2.000.000 TL borç bakiyesi kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye taahhüdü ve ilk nakit ödemenin hesaplanması
Taahhüt: 4.800.0004.800.000 TL, Nakit Ödeme (%25\%25): 1.200.0001.200.000 TL
Sermaye taahhüdü 501 hesabın borcuna kaydedilir, ödemeler ise alacağına kaydedilerek hesap bakiyesi azaltılır.
2
Ayni sermaye ödemelerinin (demirbaş ve stok) belirlenmesi
Demirbaş: 1.200.0001.200.000 TL, Ticari Mal: 400.000400.000 TL
Sermaye sadece nakit değil, demirbaş veya stok gibi varlıklarla da ödenebilir; bu varlıklar da 501 hesabın alacağına kaydedilir.
3
Kalan ödenmemiş sermaye bakiyesinin hesaplanması
4.800.000(1.200.000+1.200.000+400.000)=2.000.0004.800.000 - (1.200.000 + 1.200.000 + 400.000) = 2.000.000 TL
Hesabın borç toplamından alacak toplamı çıkarılarak borç bakiyesi bulunur.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye Hesabı Bakiyesi

İpuçları

1
501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, taahhüt edilen ancak henüz ödenmeyen sermaye tutarını gösterir.
2
Bu hesabın borç tarafında toplam taahhüt (4.800.0004.800.000 TL), alacak tarafında ise yapılan tüm ödemeler yer alır.
3
Toplam ödeme tutarı olan 1.200.0001.200.000 (nakit) + 1.200.0001.200.000 (demirbaş) + 400.000400.000 (mal) tutarını, ana sermaye tutarından çıkararak sonuca ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdü yerine getirilirken ortaya çıkan 'Hisse Senedi İhraç Primleri' (Emisyon Primi) konusuna çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 12 / 17Sonraki
Öz Kaynaklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 12 | Examkin