Yeniden Değerleme ve Diğer Sermaye Yedekleri

23 soru

Soru 1Soru

İşletme, aktifinde maliyet bedeli 1.500.0001.500.000 TL ve birikmiş amortismanı 600.000600.000 TL olarak kayıtlı olan bir binayı yeniden değerlemeye tabi tutmuştur. Değerleme sonucunda binanın net defter değerinin 2.250.0002.250.000 TL olması gerektiği saptanmıştır. Tekdüzen Hesap Planı'na göre yapılacak yeniden değerleme kaydında "522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları" hesabına alacak kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.350.0001.350.000

Cevap

Yeniden değerleme işlemi sonucunda "522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları" hesabına alacak kaydedilecek tutar 1.350.0001.350.000 TL'dir.
Yeniden değerleme işlemi, bir duran varlığın kayıtlı değerinin güncel değerine taşınması sürecidir. Bu süreçte öz kaynaklar içerisinde oluşan 'değer artış fonu', varlığın yeni net defter değeri (2.250.0002.250.000 TL) ile eski net defter değeri (900.000900.000 TL) arasındaki farktır. Bu fark olan 1.350.0001.350.000 TL, sermaye yedekleri grubunda yer alan 522 nolu hesaba alacak olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın mevcut Net Defter Değerini (NDD) hesaplayınız.
1.500.000600.000=900.0001.500.000 - 600.000 = 900.000 TL
Yeniden değerleme artışını bulmak için varlığın güncel kayıtlı net değeri bilinmelidir.
2
Yeniden değerleme sonrası ortaya çıkan değer artışını (reserve) bulunuz.
2.250.000900.000=1.350.0002.250.000 - 900.000 = 1.350.000 TL
Yeniden değerleme fonu, yeni net değer ile eski net değer arasındaki olumlu farktır.
3
Yeniden değerleme katsayısını hesaplayarak yevmiye kaydı bileşenlerini doğrulayınız.
Katsayı: 2.250.000/900.000=2,52.250.000 / 900.000 = 2,5. Yeni Maliyet: 1.500.000×2,5=3.750.0001.500.000 \times 2,5 = 3.750.000 TL. Yeni Amortisman: 600.000×2,5=1.500.000600.000 \times 2,5 = 1.500.000 TL.
Yevmiye kaydında maliyet ve amortisman hesaplarındaki artışların net farkı 522 hesabını vermelidir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıkların yeniden değerlenmesinde, değerleme artışı (yeni net değer - eski net değer) öz kaynaklarda bir sermaye yedeği olarak '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabına kaydedilir.

İpuçları

1
Öncelikle binanın net defter değerini (Maliyet - Birikmiş Amortisman) hesaplayın.
2
Sorulan fon tutarı, binanın yeni net değeri ile az önce bulduğunuz eski net değeri arasındaki farktır.
3
Eski net değer 900.000900.000 TL'dir. Yeni değer 2.250.0002.250.000 TL olduğuna göre aradaki fark 522 hesabına yazılacak tutardır.

Daha Fazla Pratik

Yeniden değerleme sonrası amortisman hesaplamasının nasıl değişeceğini ve bu fonun sermayeye eklenmesi durumundaki kaydı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru

Bir işletme, aktifinde 600.000600.000 TL maliyet bedeli ile kayıtlı olan ve birikmiş amortismanı bulunmayan bir araziyi dönem sonunda yeniden değerlemeye tabi tutmuştur. Değerleme sonucunda arazinin yeni değeri 850.000850.000 TL olarak belirlenmiştir.

Buna göre, ortaya çıkan değer artışının kaydedileceği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları

Cevap

Maddi duran varlık değerleme artışları '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabında izlenmelidir.
Maddi duran varlıkların (arazi ve arsalar, binalar, tesis makine ve cihazlar vb.) yeniden değerlenmesi sonucunda maliyet bedeli ile yeni değer arasındaki fark, öz kaynaklar grubundaki '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabının alacağına kaydedilir. Arazi amortismana tabi olmadığı için birikmiş amortisman hesabı bu işlemde yer almaz.

Adım Adım Çözüm

1
Değer artış tutarının hesaplanması
850.000600.000=250.000850.000 - 600.000 = 250.000 TL
Varlığın yeni değeri ile kayıtlı maliyet bedeli arasındaki fark toplam değer artışını verir.
2
Artışın muhasebeleşme niteliğinin belirlenmesi
Sermaye Yedeği (Öz Kaynak Artışı)
Tekdüzen Hesap Planı'na göre amortismana tabi olmayan veya olan maddi duran varlıkların yeniden değerleme artışları gelir tablosuna değil, doğrudan öz kaynaklardaki ilgili fona aktarılır.
3
Uygun hesabın seçilmesi
522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları
Bu fonun izleneceği spesifik hesap 522 nolu hesaptır.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıkların yeniden değerlenmesi sonucunda oluşan fonlar, öz kaynaklar altında 'Sermaye Yedekleri' grubunda izlenir.

İpuçları

1
Yeniden değerleme artışları, gelir tablosuna mı yoksa öz kaynaklara mı kaydedilir?
2
Bu artışlar bir 'Sermaye Yedeği'dir. 52 grubu hesaplara bakmalısınız.
3
Maddi duran varlıklar için açılmış özel bir değerleme artış hesabı (522) bulunmaktadır.

Daha Fazla Pratik

İştiraklerin yeniden değerlenmesi durumunda hangi hesabın kullanılacağını araştırınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru

Bir işletmenin aktifinde kayıtlı olan bir makineye ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap AdıTutar
Makine Maliyet Bedeli2.000.0002.000.000 TL
Birikmiş Amortismanlar (-)500.000500.000 TL

İşletme dönem sonunda bu makineyi yeniden değerlemeye tabi tutmuş ve makinenin yeni net değeri 2.400.0002.400.000 TL olarak saptanmıştır. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu yeniden değerleme işlemi sonucunda yapılacak yevmiye kaydında '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabına ilişkin kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 900.000900.000 TL alacak kaydı yapılır.

Cevap

Yeniden değerleme sonucunda oluşan 900.000900.000 TL tutarındaki net artış, 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Varlığın yeniden değerleme öncesi net değeri 1.500.0001.500.000 TL'dir. Yeni değer 2.400.0002.400.000 TL olarak saptandığına göre net artış 900.000900.000 TL'dir. Bu artış, sermaye yedekleri grubunda yer alan 522 numaralı hesabın alacağına kaydedilerek öz kaynaklara dahil edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Değerleme öncesi net defter değerini hesapla.
2.000.000500.000=1.500.0002.000.000 - 500.000 = 1.500.000 TL
Yeniden değerleme katsayısını bulmak için varlığın güncel kayıtlı net değeri temel alınır.
2
Yeniden değerleme katsayısını saptanmış yeni değer üzerinden bul.
2.400.000/1.500.000=1,62.400.000 / 1.500.000 = 1,6
Varlığın ve amortismanın hangi oranda artırılacağını belirlemek için katsayı hesaplanır.
3
Net artış tutarını (değerleme fonunu) hesapla.
2.400.0001.500.000=900.0002.400.000 - 1.500.000 = 900.000 TL
522 numaralı hesaba kaydedilecek tutar, varlığın net değerindeki mutlak artıştır.
4
Hesaplanan tutarın yevmiye kaydındaki yönünü belirle.
522 MDV Yeniden Değerleme Artışları Hesabı: 900.000900.000 TL Alacak
Öz kaynaklarda artış yaratan sermaye yedekleri pasif karakterli oldukları için alacak tarafında izlenir.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme İşlemi

İpuçları

1
Önce makinenin değerleme öncesindeki net defter değerini (Maliyet - Amortisman) hesaplayın.
2
Net değerdeki artış oranını bulun: Yeni net değerin eski net değere oranı katsayıyı verir.
3
522 numaralı hesap bir öz kaynak hesabıdır ve artışlar her zaman alacak tarafına yazılır. Net artış tutarı (2.4M1.5M2.4M - 1.5M) doğrudan bu hesaba gider.

Daha Fazla Pratik

Değerleme sonrası amortisman tutarının nasıl değiştiğini ve 257 numaralı hesaba yapılacak ek kaydı hesaplamayı deneyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru

Bir işletmenin öz kaynak kalemlerine ilişkin veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

KalemTutar / Bilgi
Hisse Senedi İhracı20.00020.000 adet, 5050 TL nominal değerli, 6565 TL satış fiyatlı
Binanın Maliyet Bedeli800.000800.000 TL
Binanın Birikmiş Amortismanı320.000320.000 TL
Binanın Yeniden Değerlenmiş Net Değeri720.000720.000 TL
540 Yasal Yedekler100.000100.000 TL
542 Olağanüstü Yedekler150.000150.000 TL

İşletme, yukarıdaki işlemlerden doğan ve mevcut olan tüm sermaye yedeklerini sermayeye ilave etme kararı almıştır. Buna göre yapılacak sermaye artırımı kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500 Sermaye Hesabı 540.000540.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Sermaye yedekleri toplamı (300.000+240.000=540.000300.000 + 240.000 = 540.000 TL) kadar 500 Sermaye hesabına alacak kaydı yapılır.
İşletmenin sermaye yedekleri 520 Hisse Senedi İhraç Primleri (300.000300.000 TL) ve 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları (240.000240.000 TL) hesaplarından oluşmaktadır. Bu iki kalemin toplamı olan 540.000540.000 TL sermayeye ilave edildiğinde, pasif karakterli sermaye hesabı bu tutar kadar alacak taraflı artış kaydeder.

Adım Adım Çözüm

1
Hisse Senedi İhraç Primini (Emisyon Primi) hesaplayın.
Emisyon Primi = 20.000×(6550)=300.00020.000 \times (65 - 50) = 300.000 TL.
Nominal değerin üzerinde ihraç edilen tutar 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına kaydedilir.
2
Maddi duran varlık yeniden değerleme artışını hesaplayın.
Net Defter Değeri = 800.000320.000=480.000800.000 - 320.000 = 480.000 TL. Artış Tutarı = 720.000480.000=240.000720.000 - 480.000 = 240.000 TL.
Yeniden değerleme sonrası oluşan net değer artışı 522 M.D.V. Yeniden Değerleme Artışları hesabına kaydedilir.
3
Sermaye yedeklerini belirleyin.
520 (300.000300.000) + 522 (240.000240.000) = 540.000540.000 TL.
540 ve 542 hesapları 'Kar Yedeği' olduğundan hesaplamaya dahil edilmez.
4
Sermaye artırımı kaydını oluşturun.
520 ve 522 hesapları borçlandırılır; 500 Sermaye hesabı 540.000540.000 TL alacaklandırılır.
Öz kaynak kalemlerinin sermayeye ilavesi ilgili hesapların kapatılıp sermaye hesabına aktarılmasıyla gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Sermaye yedekleri (52 grubu), işletmenin faaliyet dışı (sermaye işlemleri, revaülasyon vb.) nedenlerle oluşan öz kaynak artışlarıdır ve kar yedeklerinden (54 grubu) ayrı sınıflanır.

Daha Fazla Pratik

Kar yedeklerinin sermayeye ilavesi durumunda stopaj yükümlülüklerini ve yasal yedek akçe sınırlarını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Öncelikle mizan kalemlerini 52 (Sermaye Yedekleri) ve 54 (Kar Yedekleri) gruplarına ayırarak sadece 52 grubundaki tutarları toplamak pratik bir yöntemdir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 5Soru

Bir işletmenin aktifinde kayıtlı olan binasına ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

KalemTutar
Binanın Maliyet Bedeli2.500.0002.500.000 TL
Birikmiş Amortismanlar500.000500.000 TL

Dönem sonunda yapılan yeniden değerleme çalışması sonucunda binanın net değerinin 3.200.0003.200.000 TL olması gerektiği saptanmıştır.

Bu bilgilere göre, Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde yapılacak yeniden değerleme kaydında "522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları" hesabına alacak kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.200.0001.200.000

Cevap

1.200.0001.200.000 TL olan seçenek doğrudur.
Doğru seçenekte sunulan 1.200.0001.200.000 TL tutarı, binanın değerleme öncesi net defter değeri (2.000.0002.000.000 TL) ile değerleme sonrası saptanan yeni net değeri (3.200.0003.200.000 TL) arasındaki farktır. Muhasebe kaydında '252 Binalar' hesabı 1.500.0001.500.000 TL borçlandırılırken, '257 Birikmiş Amortismanlar' hesabı 300.000300.000 TL alacaklandırılır. Aradaki net fark olan 1.200.0001.200.000 TL ise '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabına alacak kaydedilerek öz kaynaklara eklenir.

Adım Adım Çözüm

1
Eski Net Defter Değerini (NDD) hesapla
2.500.000500.000=2.000.0002.500.000 - 500.000 = 2.000.000 TL
Yeniden değerleme artışını bulmak için varlığın mevcut net değeri temel alınmalıdır.
2
Yeniden Değerleme Oranını tespit et
3.200.000/2.000.000=1,63.200.000 / 2.000.000 = 1,6
Varlığın ve amortismanın hangi oranda artırılacağını belirlemek için yeni net değerin eski NDD'ye oranı kullanılır.
3
Yeni Brüt Değeri ve Yeni Birikmiş Amortismanı hesapla
Yeni Maliyet: 2.500.000×1,6=4.000.0002.500.000 \times 1,6 = 4.000.000 TL; Yeni Amortisman: 500.000×1,6=800.000500.000 \times 1,6 = 800.000 TL
VUK ve THP kuralları gereği varlık ve birikmiş amortismanı aynı oranda artırılarak muhasebeleştirilir.
4
Net artış tutarını (522 hesap) hesapla
(4.000.0002.500.000)(800.000500.000)=1.200.000(4.000.000 - 2.500.000) - (800.000 - 500.000) = 1.200.000 TL
Varlık artışından birikmiş amortisman artışı düşüldüğünde elde edilen net tutar yeniden değerleme artış fonunu oluşturur.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme İşlemi

İpuçları

1
Önce binanın değerleme öncesi net defter değerini (Maliyet - Amortisman) hesaplayın.
2
Yeni net değer ile eski net defter değeri arasındaki fark, fon hesabına kaydedilecek tutarı verir.
3
3.200.0003.200.000 TL yeni değerden, 2.000.0002.000.000 TL eski net değeri çıkararak sonuca ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Yeniden değerleme artış fonunun sermayeye eklenmesi durumunda yapılacak yevmiye kaydını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yeniden değerleme oranı olan 1,61,6 (3.200.000/2.000.0003.200.000 / 2.000.000) değerini bulduktan sonra, hem maliyetin hem de birikmiş amortismanın %60 oranında arttığını görebilirsiniz. Net artış tutarı: 2.000.000×0,60=1.200.0002.000.000 \times 0,60 = 1.200.000 TL'dir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru

İşletmenin %25 payına sahip olduğu bir iştiraki, bilançosunda yer alan "Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları" tutarını sermayesine ilave etme kararı almış ve bu doğrultuda işletmeye 40.00040.000 TL nominal değerli bedelsiz hisse senedi teslim etmiştir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, işletmenin bu bedelsiz hisse senetlerini teslim aldığında yapması gereken muhasebe kaydında alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları

Cevap

İştirak edilen şirketin yeniden değerleme fonlarını sermayeye eklemesi sonucu gönderilen bedelsiz hisse senetleri '523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları' hesabında izlenmelidir.
Doğru cevap olan hesap, iştirak edilen şirketlerin kendi yeniden değerleme fonlarını sermayeye ilave etmeleri durumunda, yatırımcı işletmeye düşen payların muhasebeleştirilmesi için özel olarak ayrılmıştır. Bu işlem neticesinde işletmenin iştirak paylarının (aktif) değeri artarken, bu artış öz kaynaklar altında bir sermaye yedeği olarak raporlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Olayın niteliğini belirleyin.
İştirak edilen şirket, bir sermaye yedeği olan MDV Yeniden Değerleme Artış fonunu sermayesine eklemiştir.
Yatırımcı işletmenin bu işlemden dolayı elde ettiği bedelsiz hisselerin kaynağını anlamak gerekir.
2
Muhasebe ilkesini uygulayın.
İştiraklerden gelen bedelsiz hisseler, iştirakin iç kaynaklarından (öz kaynaklarından) geliyorsa, bu bir gelir olarak değil, yatırımcı için bir sermaye yedeği artışı olarak kaydedilir.
İşletmenin iştirakindeki payının maliyet bedeli artarken karşılığında öz kaynaklarda bir artış yaratılmalıdır.
3
İlgili hesabı seçin ve kaydı yapın.
242 İştirakler hesabı borçlandırılırken, 523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları hesabı alacaklandırılır.
Tekdüzen Hesap Planı gereği iştiraklerden gelen bu tür artışlar için özel olarak tanımlanmış hesap 523'tür.

Anahtar Kavram

İştiraklerden Kaynaklanan Sermaye Yedekleri

İpuçları

1
Bedelsiz hisse senetlerinin kaynağının bir 'sermaye yedeği' mi yoksa 'kâr yedeği' mi olduğuna dikkat edin.
2
İştirak edilen şirketin yaptığı bu işlem, yatırımcı işletmenin iştirak paylarının maliyetini artırır.
3
Tekdüzen Hesap Planı'nda 52 grubunda yer alan ve isminde 'İştirakler' geçen hesabı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İştirak edilen şirketin kâr yedeklerini sermayeye eklemesi durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru

İşletme, aktifinde 800.000800.000 TL maliyet bedeliyle kayıtlı olan ve amortismana tabi olmayan bir araziyi dönem sonunda yeniden değerlemeye tabi tutmuştur. Yapılan değerleme sonucunda arazinin yeni değeri 1.100.0001.100.000 TL olarak belirlenmiştir. Bu değerleme işleminin muhasebeleştirilmesinde, ortaya çıkan değer artışı aşağıdaki hesaplardan hangisinin alacağına kaydedilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları

Cevap

Ortaya çıkan değer artışı 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Maddi duran varlıkların (arazi, bina, makine vb.) yeniden değerlenmesi sonucunda ortaya çıkan değer artışları, Tekdüzen Hesap Planı uyarınca '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabında izlenir. Bu hesap, bir 'Sermaye Yedeği' niteliğindedir ve bilançonun öz kaynaklar bölümünde pasif karakterli bir hesap olarak yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Değer artış tutarının hesaplanması
1.100.000800.000=300.0001.100.000 - 800.000 = 300.000 TL
Varlığın yeni piyasa değeri ile kayıtlı maliyet bedeli arasındaki fark, yeniden değerleme artış tutarını verir.
2
İlgili öz kaynak hesabının belirlenmesi
522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları
Tekdüzen Hesap Planı'na (THP) göre, maddi duran varlıkların yeniden değerlenmesinden doğan artışlar '52 Sermaye Yedekleri' grubu içindeki bu hesapta takip edilir.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları (522)

İpuçları

1
Soruda bahsedilen kalem bir 'Maddi Duran Varlık' (MDV) olan arazidir.
2
Yeniden değerleme artışları 'Öz Kaynaklar' ana grubu altındaki 'Sermaye Yedekleri' (52. grup) içinde izlenir.
3
Tekdüzen Hesap Planı'nda adı doğrudan 'Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' olan hesabı seçmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

Eğer değerlenen varlık bir arazi değil de iştirak payı olsaydı hangi hesabın (523) kullanılacağını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 8Soru

İşletme, aktifinde 1.500.0001.500.000 TL maliyet bedeli ve 600.000600.000 TL birikmiş amortisman ile kayıtlı olan binasını yeniden değerlemeye tabi tutmuştur. Değerleme sonucunda binanın net değeri 2.250.0002.250.000 TL olarak tespit edilmiş ve oluşan değer artışı ilgili öz kaynak hesabına kaydedilmiştir. İşletme, bir sonraki dönemde bu değer artış fonunun tamamını sermayeye ilave etme kararı almıştır.

Bu bilgilere göre, değer artış fonunun sermayeye ilave edilmesi işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları

Cevap

Sermaye artırımı kaydında '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabı borçlandırılmalıdır.
Maddi duran varlıkların yeniden değerlenmesi sonucunda ortaya çıkan değer artışları, Tekdüzen Hesap Planı'na göre '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabının alacağına kaydedilir. Bu fon sermayeye ilave edildiğinde, pasif karakterli olan bu hesap borçlandırılarak kapatılırken '500 Sermaye' hesabı alacaklandırılarak sermaye artırımı gerçekleştirilmiş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Binanın yeniden değerleme öncesi net (defter) değerini hesapla.
1.500.000600.000=900.0001.500.000 - 600.000 = 900.000 TL
Yeniden değerleme artışı, varlığın güncel değeri ile net defter değeri arasındaki farktır.
2
Yeniden değerleme artış fonu tutarını hesapla.
2.250.000900.000=1.350.0002.250.000 - 900.000 = 1.350.000 TL
Tespit edilen yeni değerden eski net değer çıkarılarak pasifteki 522 nolu hesaba kaydedilecek tutar bulunur.
3
Sermayeye ilave yevmiye kaydını belirle.
Borç: 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları / Alacak: 500 Sermaye
Öz kaynaklarda yer alan bir fonun sermayeye eklenmesi durumunda, ilgili fon hesabı borçlandırılarak azalış kaydedilirken sermaye hesabı alacaklandırılarak artış kaydedilir.

Anahtar Kavram

Sermaye Yedeklerinin Sermayeye İlavesi
Soru 9Soru

Bir işletme, sermaye artırımı kararı çerçevesinde nominal değeri 5050 TL olan 2.0002.000 adet hisse senedini tanesi 6565 TL'den ihraç etmiştir. Buna göre, ihraç fiyatı ile nominal değer arasındaki toplam farkın kaydedilmesi gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri

Cevap

İhraç fiyatı ile nominal değer arasındaki farkın kaydedileceği hesap 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabıdır.
Hisse senedi ihraç primleri, bir sermaye yedeği olup Tekdüzen Hesap Planı'nda 520 kodlu hesapta izlenir. Soruda verilen 30.00030.000 TL'lik fark (130.000100.000130.000 - 100.000), işletmenin öz kaynaklarını artıran bir unsurdur ve doğrudan bilanço hesabı olan 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam nominal değerin hesaplanması
2.000×50=100.0002.000 \times 50 = 100.000 TL
Sermaye hesabına (500) kaydedilecek tutarı belirlemek için.
2
Toplam ihraç bedelinin hesaplanması
2.000×65=130.0002.000 \times 65 = 130.000 TL
İşletmenin kasasına veya bankasına girecek toplam tutarı belirlemek için.
3
İhraç primi tutarının hesaplanması
130.000100.000=30.000130.000 - 100.000 = 30.000 TL
Nominal değeri aşan kısmın (emisyon primi) miktarını bulmak için.
4
Muhasebe hesabının belirlenmesi
520 Hisse Senedi İhraç Primleri
Tekdüzen Hesap Planı'na göre emisyon primleri bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), işletmenin öz kaynakları altında 'Sermaye Yedekleri' grubunda yer alan ve hisse senetlerinin nominal değerinden yüksek bedelle satılması sonucu oluşan bir kalemdir.

Daha Fazla Pratik

Emisyon primlerinin sermayeye ilave edilmesi durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 10Soru

AA İşletmesi, sermayesinin %20\%20’sine sahip olduğu BB İştirakinin sermaye artırımı kararı aldığını ve bu artırımı tamamıyla iç kaynaklardan karşıladığını öğrenmiştir. BB İştirakinin sermayeye ilave ettiği iç kaynak tutarları aşağıdaki gibidir:

- Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları: 300.000300.000 TL
- Hisse Senedi İhraç Primleri: 200.000200.000 TL
- Olağanüstü Yedekler: 150.000150.000 TL

Buna göre, AA İşletmesinin bedelsiz hisse senetlerini teslim aldığında yapacağı muhasebe kaydında "523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100.000100.000

Cevap

İşletmenin payına düşen sermaye yedeklerinin toplamı olan 100.000100.000 TL, "523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları" hesabına kaydedilmelidir.
Doğru yanıt olan tutar, iştirakin sermayeye ilave ettiği 'Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' (300.000300.000 TL) ve 'Hisse Senedi İhraç Primleri' (200.000200.000 TL) gibi sermaye yedeklerinin toplamı olan 500.000500.000 TL üzerinden işletmenin %20\%20 payı hesaplanarak (100.000100.000 TL) bulunmuştur. Tekdüzen Hesap Planı açıklamalarına göre, sermaye yedeklerinden kaynaklanan bedelsiz paylar yatırımcıda 523 nolu hesaba alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İştirakin sermayeye eklediği kaynakların niteliğini sınıflandırın.
Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları (300.000300.000 TL) ve Hisse Senedi İhraç Primleri (200.000200.000 TL) sermaye yedeğidir. Olağanüstü Yedekler (150.000150.000 TL) kâr yedeğidir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre, iştirakin sermaye yedeklerinden gelen bedelsiz paylar 523 nolu hesaba, kâr yedeklerinden gelenler ise gelir hesaplarına kaydedilir.
2
523 nolu hesaba konu olacak toplam sermaye yedeği tutarını hesaplayın.
300.000+200.000=500.000300.000 + 200.000 = 500.000 TL.
Her iki kalem de öz kaynaklar grubunda sermaye yedeği olarak kabul edilir.
3
Yatırımcı işletmenin payına düşen tutarı hesaplayın.
500.000×%20=100.000500.000 \times \%20 = 100.000 TL.
İşletme sermayedeki payı oranında bedelsiz hisse senedi alacaktır.

Anahtar Kavram

İştiraklerin sermaye yedeklerini (520, 522 vb.) sermayeye eklemesi durumunda, yatırımcı işletme bu payları '523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları' hesabına, kâr yedeklerini eklemesi durumunda ise '640 İştiraklerden Temettü Gelirleri' hesabına kaydeder.

İpuçları

1
İştirakin sermayeye eklediği kalemleri 'Sermaye Yedekleri' ve 'Kâr Yedekleri' olarak iki gruba ayırın.
2
Yeniden değerleme artışları ve ihraç primleri sermaye yedeğidir; olağanüstü yedekler ise kâr yedeğidir.
3
Yatırımcı işletmede '523' nolu hesaba sadece sermaye yedeklerinden gelen paylar kaydedilir. Kâr yedeklerinden gelen paylar gelir hesabına gider.

Daha Fazla Pratik

Eğer iştirak bu artışı kâr yedeklerinden yapmış olsaydı, yatırımcı işletmede hangi hesabın kullanılacağını ve bu işlemin gelir tablosunu nasıl etkileyeceğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Önce iştirakin toplam sermaye yedeklerini bulup (500.000500.000) pay oranını uygulamak yerine, her bir sermaye yedeği kaleminin payını ayrı ayrı hesaplayıp (60.000+40.00060.000 + 40.000) toplayarak da aynı sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 11Soru

İşletmenin bilançosunda öz kaynaklar grubunda yer alan hesapların bakiyeleri aşağıdaki gibidir:

* 500500 Sermaye: 1.200.0001.200.000 TL
* 522522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları: 350.000350.000 TL
* 542542 Olağanüstü Yedekler: 250.000250.000 TL

İşletme yönetimi, yeniden değerleme artış fonunun tamamını sermayeye ilave etme kararı almıştır. Gerekli yasal prosedürler tamamlanıp sermaye artırımı tescil edildiğinde, bu işlemin işletme bilançosu üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermaye hesabı 1.550.0001.550.000 TL'ye yükselir, öz kaynak toplamı değişmez.

Cevap

Sermaye hesabı 1.550.0001.550.000 TL'ye yükselirken, öz kaynak toplamı değişmez.
İşletmenin bilançosunda yer alan '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabı bir sermaye yedeğidir. Bu fonun sermayeye ilave edilmesi durumunda, fon hesabı borçlandırılarak kapatılır ve sermaye hesabı aynı tutarda alacaklandırılarak artırılır. Bu işlem sonucunda sermaye 1.200.000+350.000=1.550.0001.200.000 + 350.000 = 1.550.000 TL olur. İşlem öz kaynak grubunun kendi içindeki kalemler arasında gerçekleştiği için (iç kaynaklardan artırım), toplam öz kaynak tutarı değişmez.

Adım Adım Çözüm

1
Artırım sonrası yeni sermaye tutarını hesaplayınız.
1.200.000+350.000=1.550.0001.200.000 + 350.000 = 1.550.000 TL
Yeniden değerleme artış fonu (350.000350.000 TL) mevcut sermayeye ilave edilmiştir.
2
İşlemin öz kaynak toplamı üzerindeki etkisini analiz ediniz.
1.800.0001.800.000 TL (Değişmedi)
Artırım öncesi toplam (1.200.000+350.000+250.000=1.800.0001.200.000 + 350.000 + 250.000 = 1.800.000 TL) ile artırım sonrası toplam (1.550.000+0+250.000=1.800.0001.550.000 + 0 + 250.000 = 1.800.000 TL) aynıdır. İç kaynaklardan sermaye artırımı öz kaynak toplamını değiştirmez.

Anahtar Kavram

İç Kaynaklardan Sermaye Artırımı

Daha Fazla Pratik

Sermaye yedekleri ile kâr yedeklerinin sermayeye eklenmesi arasındaki farkları ve her iki işlemin ortak sonucunun (öz kaynak toplamının değişmemesi) nedenlerini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru

Bir işletmenin aktifinde kayıtlı olan 3.000.0003.000.000 TL maliyet bedelli ve 1.200.0001.200.000 TL birikmiş amortismanlı binası için dönem sonunda 1,61,6 katsayısı kullanılarak yeniden değerleme yapılmıştır. Aynı dönem içerisinde işletme, %40\%40 paya sahip olduğu İştirak B’nin kendi revalüasyon fonundan gerçekleştirdiği 900.000900.000 TL tutarındaki sermaye artırımı nedeniyle bedelsiz hisse senetlerini teslim alarak ilgili kaydı yapmıştır. İşletmenin bilançosunda ayrıca 250.000250.000 TL tutarında 'Hisse Senedi İhraç Primleri' bakiyesi bulunmaktadır.

İşletme yönetimi, toplam 2.500.0002.500.000 TL tutarında bir sermaye artırımı yapılmasına; bu artırımın öncelikle revalüasyon kaynaklı fonların (522 ve 523) tamamı ve hisse senedi ihraç primlerinin yarısı kullanılarak, kalan kısmın ise 'Olağanüstü Yedekler' hesabından karşılanmasına karar vermiştir.

Buna göre, söz konusu sermaye artırım kaydında 'Kar Yedekleri' grubundan karşılanması gereken tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 935.000935.000

Cevap

Sermaye artırımında Kar Yedekleri (Olağanüstü Yedekler) hesabından karşılanması gereken tutar 935.000935.000 TL'dir.
Doğru seçenek olan tutar, işletmenin binasının revalüasyonundan doğan 1.080.0001.080.000 TL tutarındaki fondan, iştirakinden gelen 360.000360.000 TL tutarındaki bedelsiz hisse artışından ve elindeki ihraç primlerinin yarısı olan 125.000125.000 TL'den oluşan toplam 1.565.0001.565.000 TL sermaye yedeğinin, hedeflenmiş olan 2.500.0002.500.000 TL'lik toplam artımdan düşülmesiyle bulunmaktadır. Kalan 935.000935.000 TL'lik kısım, işletme yönetiminin kararı doğrultusunda Kar Yedekleri grubundaki Olağanüstü Yedekler hesabından karşılanacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışı (522) tutarını hesaplayınız.
1.080.0001.080.000 TL
Maliyet ve birikmiş amortisman ayrı ayrı endekslenir. Yeni Net Değer: (3.000.000×1,6)(1.200.000×1,6)=2.880.000(3.000.000 \times 1,6) - (1.200.000 \times 1,6) = 2.880.000 TL. Eski Net Değer: 1.800.0001.800.000 TL. Fon: 2.880.0001.800.000=1.080.0002.880.000 - 1.800.000 = 1.080.000 TL.
2
İştirakler Yeniden Değerleme Artışı (523) tutarını hesaplayınız.
360.000360.000 TL
İştirak edilen şirketin iç kaynaklardan yaptığı sermaye artırımı, pay oranında 523 hesabına kaydedilir: 900.000×%40=360.000900.000 \times \%40 = 360.000 TL.
3
Kullanılacak toplam Sermaye Yedekleri tutarını belirleyiniz.
1.565.0001.565.000 TL
522 Fonu (1.080.0001.080.000) + 523 Fonu (360.000360.000) + 520 Hisse Senedi İhraç Primlerinin yarısı (250.000/2=125.000250.000 / 2 = 125.000) = 1.565.0001.565.000 TL.
4
Kar Yedeklerinden (Olağanüstü Yedekler) karşılanacak farkı hesaplayınız.
935.000935.000 TL
Toplam Sermaye Artırımı (2.500.0002.500.000) - Kullanılan Sermaye Yedekleri (1.565.0001.565.000) = 935.000935.000 TL.

Anahtar Kavram

Sermaye yedekleri ve kar yedeklerinin sermaye artırımında kullanımı ile yeniden değerleme fonlarının hesaplanması.

İpuçları

1
Öncelikle binanın yeniden değerlemesi sonucu 522 nolu hesapta biriken net fon tutarını hesaplamalısınız.
2
İştirak payınıza düşen bedelsiz hisselerin 523 nolu hesapta izlendiğini ve bu tutarın da bir sermaye yedeği olduğunu unutmayınız.
3
Toplam sermaye artırımından, kullanılacak tüm sermaye yedeklerini (520'nin yarısı dahil) çıkardığınızda kalan tutar Olağanüstü Yedeklerden (Kar Yedeği) karşılanacaktır.

Daha Fazla Pratik

Yeniden değerlenen maddi duran varlığın satılması durumunda 522 nolu fonun nasıl kapatılması gerektiğini araştırınız.

Alternatif Yöntem

Öz kaynaklar toplamı üzerinden gitmek yerine, her bir hesabın sermaye artırım kaydındaki borç tutarlarını tek tek belirleyerek sağlamasını yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 13Soru

İşletme, aktifinde maliyet bedeli ile kayıtlı olan bir binasını ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yeniden değerlemeye tabi tutmuştur. Bu işlem sonucunda ortaya çıkan net değer artışı, Tekdüzen Hesap Planı'na göre aşağıdaki hesapların hangisinde izlenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları

Cevap

Bina gibi maddi duran varlıkların yeniden değerlenmesi sonucu oluşan artışlar 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları hesabında izlenir.
Binalar, maddi duran varlıklar sınıfına girdiği için bu varlıkların yeniden değerlenmesi sonucunda ortaya çıkan değer artışları Tekdüzen Hesap Planı uyarınca 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlık türünün belirlenmesi
Bina, maddi duran varlıklar (25. grup) içerisinde yer alan bir kalemdir.
Yeniden değerleme artışının hangi hesapta izleneceği, değerlemeye tabi tutulan varlığın niteliğine bağlıdır.
2
İşlem niteliğinin belirlenmesi
Yapılan işlem bir 'yeniden değerleme' ve sonuç bir 'değer artışı'dır.
Değer artışları Tekdüzen Hesap Planı'nda '52 Sermaye Yedekleri' grubunda sınıflandırılır.
3
Hesap seçimi
522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları hesabı alacaklandırılır.
Binalar maddi duran varlık olduğu için bu varlıklara özgü olan 522 kodlu hesap kullanılır.

Anahtar Kavram

Sermaye yedekleri, işletmenin faaliyet kârından bağımsız olarak, dış kaynaklı veya değerleme kaynaklı öz kaynak artışlarını temsil eder.

İpuçları

1
Binaların hangi ana varlık grubunda (dönen mi, duran mı) yer aldığını düşünün.
2
Yeniden değerleme sonucunda oluşan fark bir 'yedek'tir; ancak bu yedek kârdan mı yoksa sermaye hareketlerinden mi kaynaklanıyor?

Daha Fazla Pratik

İştiraklerin yeniden değerlenmesi durumunda hangi hesabın kullanılacağını ve bu iki hesap arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 14Soru

Bir işletmenin sermaye payına sahip olduğu bir iştiraki, aktifinde yer alan duran varlıklarını yeniden değerlemeye tabi tutmuş ve bu işlem sonucunda oluşan değer artış fonunu sermayesine ilave etme kararı almıştır. Bu sermaye artırımı neticesinde işletmeye bedelsiz olarak verilen hisse senetlerinin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 242242 İştirakler hesabı borçlandırılırken, 523523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları hesabı alacaklandırılır.

Cevap

İşletme, iştirakinden gelen bedelsiz hisse senetlerini 242242 İştirakler hesabına borç, 523523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları hesabına alacak kaydederek muhasebeleştirmelidir.
Doğru cevapta belirtilen kayıt, Tekdüzen Hesap Planı'na (THP) ve muhasebenin temel kavramlarına tam uygundur. İştirak eden işletme, bedelsiz hisseleri aldığında iştirak payının maliyet bedelini (242242) artırırken, bu artışın kaynağı olan sermaye yedeğini (523523) alacaklandırarak öz kaynaklarındaki artışı raporlar.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirleme
İştirakin yeniden değerleme fonunu sermayeye eklemesi sonucu bedelsiz hisse kazanımı
Bu işlem işletme için bir varlık artışıdır ancak dışarıdan bir nakit girişi değil, iştirak değerinin içsel artışıdır.
2
Kullanılacak hesapları seçme
242242 İştirakler ve 523523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları
Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, iştiraklerin yeniden değerleme fonlarından gelen artışlar özel olarak 523523 nolu hesapta izlenir.
3
Yevmiye kaydını oluşturma
Borç: 242242 (Aktif artışı), Alacak: 523523 (Öz kaynak artışı)
Muhasebe temel kuralları gereği varlık hesaplarındaki artışlar borç tarafa, öz kaynak hesaplarındaki artışlar alacak tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

İştiraklerin iç kaynaklarından (özellikle yeniden değerleme fonlarından) sermaye artırımı yapması durumunda, ortak işletmenin bu artıştan aldığı paylar 'Sermaye Yedekleri' grubundaki ilgili hesapta izlenir.

İpuçları

1
İşletmenin kendi varlığını mı yoksa ortak olduğu başka bir şirketin varlığını mı değerlediğine dikkat edin.
2
Bedelsiz hisse senedi alımı, öz kaynaklar grubunda 'Sermaye Yedekleri' başlığı altında bir artış yaratır.
3
Hesap planında iştiraklerden gelen yeniden değerleme artışları için kodlanmış özel hesabı (523523) hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin kendi binasını yeniden değerlemesi durumunda yapılacak amortisman kaydı ve değer artış fonu hesaplamasını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 15Soru

Bir işletme, nominal değeri 1010 TL olan 50.00050.000 adet hisse senedini tanesi 1313 TL'den ihraç etmiş ve bu işlemden doğan ihraç primlerini ilgili sermaye yedeği hesabına kaydetmiştir. İşletme daha sonra, sermayesini iç kaynaklardan yararlanarak 800.000800.000 TL daha artırmaya karar vermiştir. Artırımda öncelikle ihraç primleri dahil tüm sermaye yedeklerinin kullanılması, yetmediği takdirde ise kâr yedeklerinin (yasal yedekler hariç) kullanılması planlanmıştır.

İşletmenin artırım öncesi bazı hesap bakiyeleri şöyledir:

Hesap AdıBakiye (TL)
522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları350.000350.000
523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları100.000100.000
540 Yasal Yedekler120.000120.000
542 Olağanüstü Yedekler400.000400.000

Bu bilgilere göre, yapılacak sermaye artırımı yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı 150.000150.000 TL, 522 ve 523 nolu hesaplar toplam 450.000450.000 TL, 542 Olağanüstü Yedekler hesabı 200.000200.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Sermaye artırımında 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı 150.000150.000 TL, 522 ve 523 nolu hesaplar toplam 450.000450.000 TL ve kalan 200.000200.000 TL için 542 Olağanüstü Yedekler hesabı borçlandırılır.
İşletmenin yaptığı hisse senedi ihracından doğan prim tutarı 150.000150.000 TL'dir (50.000×350.000 \times 3). Bu tutar 520 nolu hesapta izlenir. İşletmenin toplam sermaye yedekleri (150.000+350.000+100.000150.000 + 350.000 + 100.000) 600.000600.000 TL'ye ulaşmaktadır. 800.000800.000 TL'lik artırımın kalan 200.000200.000 TL'lik kısmı, soruda belirtilen şart doğrultusunda (yasal yedekler hariç kâr yedekleri) 542 Olağanüstü Yedekler hesabından karşılanmalıdır. Kayıtta bu yedek hesapları kapatılmak üzere borçlandırılırken, 500 Sermaye hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Hisse senedi ihraç primini (emisyon primi) hesaplayın.
50.000 adet×(13 TL10 TL)=150.00050.000 \text{ adet} \times (13 \text{ TL} - 10 \text{ TL}) = 150.000 TL.
Hisse senedinin nominal değeri üzerindeki satış tutarı 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına sermaye yedeği olarak kaydedilir.
2
Kullanılabilir toplam sermaye yedeklerini belirleyin.
150.000150.000 TL (520) + 350.000350.000 TL (522) + 100.000100.000 TL (523) = 600.000600.000 TL.
Artırımda öncelikle sermaye yedeklerinin tamamının kullanılacağı belirtilmiştir.
3
Kâr yedeklerinden karşılanması gereken tutarı hesaplayın.
800.000800.000 TL (Hedef Artırım) - 600.000600.000 TL (Sermaye Yedekleri) = 200.000200.000 TL.
Sermaye yedekleri toplam artırım tutarını karşılamadığı için kâr yedeklerine (542 Olağanüstü Yedekler) başvurulur.
4
Muhasebe kaydının mantığını kurun.
Öz kaynaklardaki yedek hesapları (Pasif) azaldığı için borçlandırılır, 500 Sermaye hesabı arttığı için alacaklandırılır.
İç kaynaklardan sermaye artırımı, öz kaynak kalemleri arasında bir yer değiştirmedir.

Anahtar Kavram

İç Kaynaklardan Sermaye Artırımı ve Sermaye Yedekleri Hiyerarşisi

Daha Fazla Pratik

Sermaye yedeklerinin (52 grubu) kâr yedeklerinden (54 grubu) en temel farkı olan 'kullanım amacı' ve 'vergilendirme' unsurlarını tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 16Soru

İşletme, aktifinde maliyet bedeliyle kayıtlı olan ve birikmiş amortismanı bulunmayan bir arazisi için ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yeniden değerleme işlemi yapmış ve 600.000600.000 TL tutarında değer artışı tespit etmiştir. Bu değer artış fonunun muhasebeleştirilmesi ve öz kaynaklar içindeki yeri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tespit edilen bu değer artışı, dönem sonunda '649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar' hesabına devredilerek işletmenin dönem kârına dahil edilir.

Cevap

Değer artış tutarının Gelir Tablosu hesaplarına (gelir hesaplarına) aktarılarak dönem kârına dahil edilmesi ifadesi yanlıştır; çünkü bu tutarlar bir gelir değil, sermaye yedeğidir.
Yanlış olan ifade, değer artışının bir gelir hesabı olan '649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar' hesabına aktarılacağını belirten ifadedir. Muhasebe standartları ve Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, yeniden değerleme artışları işletmenin faaliyetleri sonucunda elde ettiği bir kâr değildir; bu nedenle Gelir Tablosu'na yansıtılmaz, doğrudan bilançonun öz kaynaklar grubunda bir sermaye yedeği olarak tutulur.

Adım Adım Çözüm

1
Yeniden değerleme işleminin öz kaynaklardaki yerini belirle.
Artış tutarı 522522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları hesabına kaydedilir.
Mevzuat gereği duran varlıklardaki değer artışları bu hesapta izlenir.
2
Hesabın karakterini ve işleyişini kontrol et.
Hesap pasif karakterlidir ve alacak bakiyesi verir.
Öz kaynakları artıran bir unsur olduğu için alacak taraflı çalışır.
3
Gelir Tablosu ile ilişkisini değerlendir.
Sermaye yedekleri doğrudan öz kaynaklarda oluşur, gelir tablosuna uğramaz.
Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe ilkeleri gereği sermaye yedekleri faaliyet kârı olarak görülemez.

Anahtar Kavram

Sermaye Yedekleri ve Kâr Yedekleri Ayrımı

İpuçları

1
Bilançonun 52 grubu (Sermaye Yedekleri) ile 54 grubu (Kâr Yedekleri) arasındaki farkı düşünün.
2
Bir tutarın Gelir Tablosu'na gitmesi için o tutarın 'hasılat' veya 'kâr' niteliği taşıması gerekir. Yeniden değerleme artışı gerçek bir kâr mıdır?
3
Sermaye yedekleri (520, 521, 522 vb.) asla 6'lı grup hesaplarına (Gelir Tablosu) aktarılarak dönem kârına dahil edilmez.

Daha Fazla Pratik

İştiraklerin yeniden değerlenmesi (523) ile maddi duran varlıkların yeniden değerlenmesi (522) arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru

İşletme, bilançosunda maliyet bedeli 2.000.0002.000.000 TL ve birikmiş amortismanı 800.000800.000 TL olarak kayıtlı olan binasını dönem sonunda 1,501,50 katsayısı ile yeniden değerlemiştir. İşletme, bu işlem sonucunda oluşan değer artış fonunun %60\%60’lık kısmını ilgili mevzuat çerçevesinde sermayeye ilave etmiştir. Aynı dönemde işletmenin sermaye payına sahip olduğu bir iştiraki de kendi maddi duran varlıklarını yeniden değerlemiş ve bu işlemden doğan fonun tamamını sermayesine eklemiştir. Bunun sonucunda işletmeye 150.000150.000 TL tutarında bedelsiz hisse senedi intikal etmiştir.

Buna göre, söz konusu işlemlerden sonra işletmenin bilançosunda yer alacak toplam "Sermaye Yedekleri" tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 390.000390.000

Cevap

İşletmenin bilançosundaki toplam sermaye yedekleri tutarı 390.000390.000 TL'dir.
Doğru seçenek olan tutar, işletmenin kendi bina değerlemesinden kalan 240.000240.000 TL'lik fon bakiyesi ile iştirakinden bedelsiz olarak aldığı hisse senetleri karşılığında oluşturduğu 150.000150.000 TL'lik iştirak değerleme artış fonunun toplamıdır. Tekdüzen Hesap Planı'na göre hem '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hem de '523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları' hesapları Sermaye Yedekleri grubu altında yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
İşletmenin kendi binası için yeniden değerleme artış tutarını hesaplayınız.
600.000600.000 TL
Net Defter Değeri = 2.000.000800.000=1.200.0002.000.000 - 800.000 = 1.200.000 TL. Değerleme Artışı = 1.200.000×(1,501)=600.0001.200.000 \times (1,50 - 1) = 600.000 TL (522 nolu hesap).
2
Değerleme fonundan sermayeye ilave edilen tutarı düşerek kalan fon bakiyesini bulunuz.
240.000240.000 TL
Sermayeye ilave edilen = 600.000×%60=360.000600.000 \times \%60 = 360.000 TL. Kalan 522 Bakiyesi = 600.000360.000=240.000600.000 - 360.000 = 240.000 TL.
3
İştirakten gelen bedelsiz hisse senetlerinin muhasebe kaydını dikkate alınız.
150.000150.000 TL
İştiraklerin kendi değerleme fonlarını sermayeye eklemesi sonucu alınan bedelsiz hisseler, yatırımcı işletme tarafından '523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları' hesabına alacak kaydedilir.
4
Bilançodaki toplam sermaye yedekleri grubunu hesaplayınız.
390.000390.000 TL
Toplam Sermaye Yedekleri = 522 Bakiyesi (240.000240.000 TL) + 523 Bakiyesi (150.000150.000 TL) = 390.000390.000 TL.

Anahtar Kavram

Yeniden değerleme fonları sermaye yedeği niteliğindedir; sermayeye ilave edildiklerinde fon hesabı azalır, ancak iştiraklerden gelen bedelsiz hisseler yeni bir sermaye yedeği unsuru oluşturur.

İpuçları

1
Yeniden değerleme işlemi sonucunda maliyet ve amortisman farkı net değer artış fonunu oluşturur.
2
Bu fon sermayeye eklendiğinde '500 Sermaye' hesabı artarken ilgili fon hesabı azalır.

Daha Fazla Pratik

Değerleme fonuna sahip bir duran varlığın satılması durumunda fonun nasıl kapatılması gerektiğini araştırınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 18Soru

(X) Anonim Şirketi'nin sermaye artırımı kararı öncesindeki bazı öz kaynak hesaplarının bakiyeleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap AdıTutar (TL)
500 Sermaye2.500.0002.500.000
501 Ödenmemiş Sermaye500.000500.000 (-)
520 Hisse Senedi İhraç Primleri200.000200.000
522 M.D.V. Yeniden Değerleme Artışları400.000400.000
542 Olağanüstü Yedekler300.000300.000

Şirket yönetimi, sermayesini 4.000.0004.000.000 TL'ye çıkarma kararı almıştır. Bu artışın; öncelikle "Hisse Senedi İhraç Primleri" ve "M.D.V. Yeniden Değerleme Artışları" hesaplarının tamamı kullanılarak, kalan tutarın ise ortaklarca nakden taahhüt edilmesi yoluyla karşılanması planlanmıştır. Ortaklar, yeni taahhüt ettikleri tutarın yarısını tescil tarihinde işletmenin banka hesabına yatırmışlardır.

Buna göre, sermaye artırım süreci tamamlandığında işletmenin bilançosunda yer alacak olan "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının bakiyesi kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 950.000950.000

Cevap

Sermaye artırım süreci sonunda 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının bakiyesi 950.000950.000 TL olur.
İşletmenin sermaye artırımı 1.500.0001.500.000 TL'dir. Bu tutarın 600.000600.000 TL'si iç kaynaklardan (520 ve 522 hesapları) karşılandığı için bu kısım için nakdi taahhüt oluşmaz. Kalan 900.000900.000 TL ise ortaklarca nakden taahhüt edilmiştir. Hesabın mevcut 500.000500.000 TL borç bakiyesine bu 900.000900.000 TL eklendiğinde toplam 1.400.0001.400.000 TL'ye ulaşılır. Tescil tarihinde bu yeni taahhüdün yarısı (450.000450.000 TL) ödendiği için hesap bu tutarda alacaklandırılarak bakiye 950.000950.000 TL'ye düşer.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye artış tutarının belirlenmesi
4.000.0002.500.000=1.500.0004.000.000 - 2.500.000 = 1.500.000 TL
Artırılması hedeflenen tutarı bulmak için yeni sermaye ile eski sermaye arasındaki fark hesaplanır.
2
İç kaynaklardan (Sermaye Yedeklerinden) karşılanacak tutarın hesaplanması
200.000(520)+400.000(522)=600.000200.000 (520) + 400.000 (522) = 600.000 TL
Hisse Senedi İhraç Primleri ve Yeniden Değerleme Artışları sermaye yedekleridir ve artırımda iç kaynak olarak kullanılabilir.
3
Ortakların nakden taahhüt ettiği yeni tutarın bulunması
1.500.000600.000=900.0001.500.000 - 600.000 = 900.000 TL
Toplam artışın iç kaynaklarla karşılanamayan kısmı ortaklar tarafından nakden karşılanmak zorundadır.
4
501 Ödenmemiş Sermaye hesabının toplam borç bakiyesinin hesaplanması
500.000(Eski)+900.000(Yeni)=1.400.000500.000 (Eski) + 900.000 (Yeni) = 1.400.000 TL
Hesap, hem eski ödenmemiş tutarı hem de yeni taahhüdü kapsar.
5
Yapılan nakit ödemenin hesaptan düşülmesi
1.400.000(900.000/2)=950.0001.400.000 - (900.000 / 2) = 950.000 TL
Ortakların yeni taahhütlerinin yarısını (450.000450.000 TL) ödemesi, 501 hesabının alacaklandırılarak azalmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Sermaye yedeklerinin (52 grubunun) sermaye artırımında kullanımı ve Ödenmemiş Sermaye hesabının işleyişi
Soru 19Soru

Bir işletme, aktifinde 1.200.0001.200.000 TL maliyet bedeli ve 480.000480.000 TL birikmiş amortismanı ile kayıtlı olan bir makineyi 1,401,40 yeniden değerleme katsayısı ile değerlemiştir. Değerleme sonrası oluşan fonun %75\%75’i sermayeye ilave edilmiştir. Daha sonra bu makine 1.000.0001.000.000 TL bedelle (KDV hariç) peşin satılmıştır.

Bu bilgilere göre, makinenin satışı ile ilgili yapılacak muhasebe kaydında '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabına ilişkin yapılacak işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 72.00072.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Doğru cevap, sermayeye aktarılan tutar düşüldükten sonra hesapta kalan 72.00072.000 TL'lik bakiyenin borçlandırılarak kapatılmasıdır.
İşletme yeniden değerleme sonrası 288.000288.000 TL fon oluşturmuş, bunun 216.000216.000 TL'sini sermayeye eklemiştir. Hesapta kalan 72.00072.000 TL'lik bakiye, makine satıldığında kapatılmalıdır. Pasif karakterli bir öz kaynak hesabı olan 522, borç kaydı yapılarak kapatılır ve tutar 570 Geçmiş Yıllar Kârları hesabına aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Yeniden değerleme sonrası oluşan fon tutarını hesapla.
Maliyet artışı: 1.200.000×0,40=480.0001.200.000 \times 0,40 = 480.000 TL; Amortisman artışı: 480.000×0,40=192.000480.000 \times 0,40 = 192.000 TL; Net Fon: 480.000192.000=288.000480.000 - 192.000 = 288.000 TL.
Yeniden değerleme fonu, net defter değerindeki artış kadar hesaplanır.
2
Sermayeye ilave edilen tutarı bul ve hesaptan düş.
Sermayeye ilave: 288.000×0,75=216.000288.000 \times 0,75 = 216.000 TL. Kalan bakiye: 288.000216.000=72.000288.000 - 216.000 = 72.000 TL.
Sermayeye ilave işlemi 522 hesabını borçlandırarak bakiyesini azaltır.
3
Satış anında yapılacak fon transfer kaydını belirle.
522 hesabı 72.00072.000 TL borçlandırılır, 570 hesabı 72.00072.000 TL alacaklandırılır.
Tekdüzen Hesap Planı ve VUK uyarınca, yeniden değerlenen varlık satıldığında fonun kalan bakiyesi Geçmiş Yıllar Kârları hesabına devredilir.

Anahtar Kavram

Yeniden değerleme fonunun kullanımı ve varlık satıldığında tasfiyesi.

İpuçları

1
Önce yeniden değerleme fonunun toplam tutarını (net artış) hesaplayın.
2
Sermayeye eklenen %75\%75'lik kısmın 522 hesabının bakiyesini azalttığını unutmayın.
3
Varlık satıldığında, ilgili değer artış fonu hesabı kapatılarak Geçmiş Yıllar Kârları hesabına devredilir.

Daha Fazla Pratik

İştiraklerin yeniden değerlenmesi sonucunda alınan bedelsiz hisse senetlerinin muhasebeleştirilmesini inceleyin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 20Soru

(Z) Anonim Şirketi, 2.000.0002.000.000 TL olan sermayesini 2.800.0002.800.000 TL'ye çıkarmaya karar vermiştir. Bu sermaye artırımında kaynak olarak; daha önce nominal değeri 1010 TL olan 15.00015.000 adet hisse senedinin 2020 TL'den ihracıyla oluşan primlerin tamamı, 350.000350.000 TL tutarındaki "522 MDV Yeniden Değerleme Artışları" ve artan kısmın tamamı için "542 Olağanüstü Yedekler" hesabı kullanılmıştır. Buna göre, yapılan sermaye artırımı kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500 Sermaye hesabı 800.000800.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Sermaye artırımı toplamda 800.000800.000 TL olduğu için 500 Sermaye hesabı bu tutar kadar alacaklandırılmalıdır.
Sermaye artırımı işlemi gerçekleştiğinde, artışın kaynağı ne olursa olsun (iç kaynak veya dış kaynak), 500 Sermaye hesabı artışın nominal tutarı kadar alacaklandırılır. Bu senaryoda sermaye 800.000800.000 TL arttığı için bu tutar alacak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye artırım tutarını hesaplayın.
2.800.0002.000.000=800.0002.800.000 - 2.000.000 = 800.000 TL
Sermayenin yeni değerinden eski değerini çıkararak artış miktarını bulmak gerekir.
2
Hisse senedi ihraç primlerini (emisyon primlerini) hesaplayın.
15.000×(2010)=150.00015.000 \times (20 - 10) = 150.000 TL
Nominal değerin üzerindeki ihraç tutarı 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabında izlenir.
3
Kâr yedeklerinden (542 Olağanüstü Yedekler) karşılanan tutarı belirleyin.
800.000(150.000+350.000)=300.000800.000 - (150.000 + 350.000) = 300.000 TL
Toplam artıştan sermaye yedeklerinin (520 ve 522) payı çıkarılarak kalan miktar kâr yedeğinden bulunur.
4
Yevmiye kaydını oluşturun.
520, 522 ve 542 hesapları borçlandırılır; 500 hesabı alacaklandırılır.
Öz kaynak içindeki bir kalemden diğerine transfer yapıldığında, azalan kalemler borçlandırılır, artan sermaye hesabı alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Öz kaynak kalemlerinin sermaye artırımında iç kaynak olarak kullanılması ve muhasebeleştirilmesi.
Tahmini Süre:1m 30s
Sayfa 1 / 2Sonraki
Yeniden Değerleme ve Diğer Sermaye Yedekleri Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe | Examkin