Examkin

Alınan Avanslar

29 soru

Soru 1Soru →

İşletme, bir müşterisinden %20\%20 KDV hariç 150.000150.000 TL tutarındaki ticari mal siparişi için, KDV dahil toplam bedelin %40\%40’ı oranında nakit avans almıştır. Daha sonra taraflar anlaşarak sipariş miktarını %20\%20 oranında azaltmış ve bu azalışa isabet eden avans tutarı müşteriye nakit olarak iade edilmiştir. Kalan mallar teslim edilirken, liste fiyatı üzerinden müşteriye %10\%10 oranında ticari iskonto uygulanmıştır. Satış faturası düzenlenmiş, kalan avans tutarı mahsup edilmiş ve bakiye için müşteriden bir aylık vadeli bono alınmıştır.

Bu bilgilere göre, satışın yapıldığı gün gerçekleştirilen yevmiye kaydında "121 Alacak Senetleri" hesabına borç kaydedilecek tutar kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 72.00072.000

Cevap

Satış gününde düzenlenen yevmiye kaydında '121 Alacak Senetleri' hesabına 72.00072.000 TL borç kaydedilmelidir.
Doğru çözüm yolu, öncelikle işletmenin elinde kalan net avans borcunu (57.60057.600 TL) ve ardından teslim edilen malların iskontolu net fatura bedelini (129.600129.600 TL) hesaplamayı gerektirir. Aradaki fark olan 72.00072.000 TL, müşterinin işletmeye olan kalan borcunu temsil eder ve senetle güvence altına alınır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sipariş bedelini ve alınan ilk avansı hesaplayınız.
Matrah: 150.000150.000 TL, KDV (%20\%20): 30.00030.000 TL, Toplam: 180.000180.000 TL. İlk Avans (%40\%40): 72.00072.000 TL.
İşletme siparişin tamamı üzerinden avans tahsil etmiştir.
2
Sipariş miktarındaki %20\%20 azalış sonrası elde kalan avans tutarını belirleyiniz.
İade edilen: 72.000×0,20=14.40072.000 \times 0,20 = 14.400 TL. Kalan Avans: 72.000−14.400=57.60072.000 - 14.400 = 57.600 TL.
Miktar azaldığı için bu miktara isabet eden avans borcu müşteriye geri ödenmiştir.
3
Teslim edilen malların net satış bedelini (matrahını) ve KDV'sini hesaplayınız.
Liste Fiyatı: 150.000×0,80=120.000150.000 \times 0,80 = 120.000 TL. İskonto (%10\%10): 12.00012.000 TL. Net Satış: 108.000108.000 TL. KDV (%20\%20): 21.60021.600 TL.
Ticari iskontolar KDV matrahına dahil edilmez.
4
Fatura toplamından avansın mahsubunu yaparak senet tutarını bulunuz.
Fatura Toplamı: 129.600129.600 TL. Mahsup: 129.600−57.600=72.000129.600 - 57.600 = 72.000 TL.
Daha önce alınan avans bir borçtur, mal teslim edildiğinde bu borç kapatılarak net alacak belirlenir.

Anahtar Kavram

Alınan sipariş avanslarının ticari iskonto ve KDV ile birlikte muhasebeleştirilmesi ve mahsup süreci.

Alternatif Yöntem

Toplam tahsil edilmesi gereken tutarı (fatura bedeli) bulunuz ve bu tutardan zaten tahsil edilmiş olan (avans) kısmı çıkartınız. Her iki kalemi de %80\%80 (kalan miktar) üzerinden hesaplayarak sağlamasını yapabilirsiniz: (150.000×0,80×0,90×1,20)−(150.000×1,20×0,40×0,80)(150.000 \times 0,80 \times 0,90 \times 1,20) - (150.000 \times 1,20 \times 0,40 \times 0,80).
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 2Soru →

İşletme, %20\%20 KDV dahil 360.000360.000 TL tutarındaki ticari mal siparişi için müşterisinden toplam bedelin %30\%30’u oranında nakit avans almıştır. Malların teslimi sırasında düzenlenen faturada, malın KDV hariç liste fiyatı üzerinden 25.00025.000 TL tutarında ticari iskonto yapıldığı görülmüştür.

Buna göre, malların teslimi ve faturanın düzenlenmesi aşamasında "Alıcılar" hesabına borç kaydedilmesi gereken tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 222.000222.000 TL

Cevap

Malın teslimi aşamasında Alıcılar hesabına borç kaydedilmesi gereken tutar 222.000222.000 TL'dir.
Doğru hesaplama sürecinde; ilk olarak toplam bedel olan 360.000360.000 TL'nin %30\%30’u hesaplanarak 108.000108.000 TL avans tutarı bulunur. Ardından 360.000360.000 TL'lik bedelin KDV hariç tutarı olan 300.000300.000 TL'den 25.00025.000 TL iskonto düşülerek 275.000275.000 TL net satış bedeli elde edilir. Bu net bedel üzerinden %20\%20 KDV (55.00055.000 TL) hesaplandığında fatura toplamı 330.000330.000 TL olur. Alınan 108.000108.000 TL'lik avans bu toplamdan düşüldüğünde müşteriden beklenen kalan alacak 222.000222.000 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Alınan sipariş avansının hesaplanması
360.000×0,30=108.000360.000 \times 0,30 = 108.000 TL
Müşteriden toplam KDV dahil bedel üzerinden %30\%30 avans tahsil edilmiştir.
2
Malın KDV hariç liste fiyatının (brüt bedel) belirlenmesi
360.000/1,20=300.000360.000 / 1,20 = 300.000 TL
Ticari iskonto KDV hariç liste fiyatı üzerinden uygulanacaktır.
3
Net satış bedelinin ve KDV matrahının hesaplanması
300.000−25.000=275.000300.000 - 25.000 = 275.000 TL
Liste fiyatından ticari iskonto düşülerek net satış tutarına ulaşılır.
4
Hesaplanan KDV tutarının belirlenmesi
275.000×0,20=55.000275.000 \times 0,20 = 55.000 TL
KDV, iskonto sonrası net tutar üzerinden hesaplanır.
5
Fatura toplamı ve kalan alacak tutarının bulunması
(275.000+55.000)−108.000=222.000(275.000 + 55.000) - 108.000 = 222.000 TL
Toplam fatura bedelinden daha önce alınan avans mahsup edilir; kalan tutar veresiye alacak olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Alınan sipariş avansları, mal teslimi gerçekleştiğinde kapatılır ve KDV matrahı belirlenirken ticari iskontolar satış bedelinden düşülür.

İpuçları

1
Faturada yapılan iskontoların KDV matrahını (vergiye tabi tutarı) etkileyeceğini unutmayın.
2
Önce avansın TL tutarını netleştirin, sonra malın KDV'siz fiyatından iskontoyu düşerek net faturayı oluşturun.
3
Toplam fatura bedeli = (Liste Fiyatı - İskonto) + KDV. Kalan Alacak = Fatura Toplamı - Alınan Avans.

Daha Fazla Pratik

Avansın yabancı para birimiyle alınması durumunda oluşacak kur farklarının mal teslimindeki kaydını inceleyen bir soru çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam fatura bedeli üzerinden hesaplama yapmak yerine; net mal bedelinin (%70)(\%70)'i ile net KDV'nin (%70)(\%70)'ini toplayarak da sonuca ulaşılabilir, çünkü %30\%30 avans aslında toplam borcun o kısmını kapatmıştır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 3Soru →

İşletme, gelecekte teslim edeceği ticari mallar için bir müşterisinden %20\%20 KDV hariç 30.00030.000 TL tutarındaki bedeli ve KDV tutarını nakit olarak tahsil etmiştir. Bu işlemin kaydedilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı 30.00030.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

İşlem sonucunda 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı 30.00030.000 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
Müşterilerden ticari mal tesliminden önce alınan paralar, işletme için bir teslim etme yükümlülüğü doğurduğundan '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabının alacağına kaydedilir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre KDV tutarı bu hesaba dahil edilmeden ayrı bir KDV hesabında (391) izlenmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
İşletme bir müşterisinden ileride yapılacak bir mal teslimi için para almıştır. Bu durum bir 'Alınan Sipariş Avansı'dır.
Henüz mal teslim edilmediği için gelir kaydedilemez, borç (yükümlülük) kaydedilmelidir.
2
Kullanılacak hesapları ve yönlerini belirle
100 Kasa (Borç: 36.00036.000 TL), 340 Alınan Sipariş Avansları (Alacak: 30.00030.000 TL), 391 Hesaplanan KDV (Alacak: 6.0006.000 TL)
Kasa aktif bir hesap olarak artış nedeniyle borçlanır; 340 ve 391 pasif/yükümlülük karakterli hesaplar olarak artış nedeniyle alacaklanır.

Anahtar Kavram

Alınan Sipariş Avansları (340) hesabının işleyişi
Tahmini Süre:45s
Soru 4Soru →

İşletme, özel bir sipariş üzerine ürettiği ve bedeli 100.000100.000 TL + %20\%20 KDV olarak belirlenen ticari malları müşterisine teslim etmiştir. Söz konusu sipariş için daha önce banka aracılığıyla 60.00060.000 TL avans tahsil edilmiştir. Satış anında avans tutarı toplam bedelden mahsup edilmiş, kalan tutar için ise müşteriden bir bono alınmıştır.

Bu satış işleminin muhasebe kaydında borçlandırılacak hesaplar ve tutarları aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı 60.00060.000 TL ve 121 Alacak Senetleri hesabı 60.00060.000 TL

Cevap

Satış kaydında 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı 60.00060.000 TL ve 121 Alacak Senetleri hesabı 60.00060.000 TL tutarında borçlandırılmalıdır.
Satış işlemi gerçekleştiğinde, daha önce alınan avansın borçlandırılarak (340) kapatılması gerekir. Ayrıca toplam satış bedeli olan 120.000120.000 TL (Mal bedeli + KDV) ile önceden alınan 60.00060.000 TL avans arasındaki fark olan 60.00060.000 TL, karşılığında bono alındığı için 121 Alacak Senetleri hesabına borç kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam fatura bedelini hesaplayınız.
100.000 TL+(100.000×0,20)=120.000 TL100.000 \text{ TL} + (100.000 \times 0,20) = 120.000 \text{ TL}
Satışın muhasebeleştirilmesi için KDV dahil toplam tahsil edilecek tutarın belirlenmesi gerekir.
2
Mahsup edilecek avans tutarını belirleyiniz.
60.000 TL60.000 \text{ TL}
Daha önce alınan ve 340 Alınan Sipariş Avansları hesabının alacağında bekleyen tutar, teslimatla birlikte borçlandırılarak kapatılmalıdır.
3
Senetli alacak tutarını hesaplayınız.
120.000 TL (Toplam)−60.000 TL (Avans)=60.000 TL120.000 \text{ TL (Toplam)} - 60.000 \text{ TL (Avans)} = 60.000 \text{ TL}
Kalan tutar için bono alındığından, bu fark 121 Alacak Senetleri hesabına borç yazılacaktır.

Anahtar Kavram

Alınan sipariş avansları, mal veya hizmet teslim edildiğinde borçlandırılarak kapatılır; kalan bakiye ise ödeme şekline göre ilgili varlık hesaplarına kaydedilir.

İpuçları

1
Müşteriden alınan avansların hangi hesap grubunda ve hangi karakterde (aktif/pasif) izlendiğini hatırlayınız.
2
Faturadaki toplam bedeli (KDV dahil) hesapladıktan sonra avans tutarını bu toplamdan düşerek kalan alacağı bulunuz.
3
Sipariş avansları 340 hesabında izlenir; karşılığında bono (senet) alınan alacaklar ise 121 hesabına kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Avansın yabancı para birimiyle alındığı ve dönem sonunda kur değerlemesi yapıldığı senaryoları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce yevmiye kaydının tamamını (alacak tarafı dahil) kağıda dökerek borç tarafındaki eksik tutarın hangi hesapla kapatılması gerektiğini bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru →

İşletme, bir müşterisinden gelen %20\%20 KDV hariç 200.000200.000 TL tutarındaki ticari mal siparişi için, sipariş bedelinin %30\%30’u ile KDV tutarının tamamını banka aracılığıyla tahsil etmiştir. Bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı 60.00060.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

340 Alınan Sipariş Avansları hesabı 60.00060.000 TL alacaklandırılır.
İşletme bir mal siparişi üzerine nakit tahsilat yaptığında, bu tutarın KDV hariç kısmı işletme için bir borç (teslimat yükümlülüğü) niteliğindedir. Bu nedenle '340 Alınan Sipariş Avansları' pasif hesabı alacaklandırılır. Hesaplama sonucunda 200.000200.000 TL'nin %30\%30'u olan 60.00060.000 TL bu hesaba alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Net avans tutarının hesaplanması
200.000×0,30=60.000200.000 \times 0,30 = 60.000 TL
Sipariş bedelinin %30'u avans olarak alınmıştır.
2
KDV tutarının hesaplanması
200.000×0,20=40.000200.000 \times 0,20 = 40.000 TL
Siparişin tamamı üzerinden KDV hesaplanmış ve tamamı tahsil edilmiştir.
3
Toplam tahsilatın belirlenmesi
60.000+40.000=100.00060.000 + 40.000 = 100.000 TL
Banka hesabına giren toplam tutar avans ve KDV toplamıdır.
4
Yevmiye kaydının kurgulanması
102 Bankalar (Borç) 100.000100.000, 340 Alınan Sipariş Avansları (Alacak) 60.00060.000, 391 Hesaplanan KDV (Alacak) 40.00040.000
Nakit artışı borca, borç artışları (avans ve KDV) alacağa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Alınan sipariş avanslarının pasif karakterli bir hesapta (340) ve KDV'den ayrıştırılarak izlenmesi.

İpuçları

1
İşletmenin mal teslim etmeden önce aldığı paralar hangi hesap grubunda izlenir?
2
KDV tutarı avans hesabının içine mi yazılır yoksa ayrı bir hesapta mı izlenir?
3
Önce 200.000200.000 TL'nin %30'unu hesaplayın. Bu tutar 340 hesabının alacağına yazılacak olan net avans tutarıdır.

Daha Fazla Pratik

Mal teslim edildiğinde bu avans hesabının nasıl kapatıldığını ve fatura kaydının nasıl yapıldığını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam tahsilat olan 100.000100.000 TL'den (KDV dahil avans), hesapladığınız 40.00040.000 TL KDV'yi çıkararak net avans tutarına ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru →

İşletme, %20\%20 KDV hariç 100.000100.000 TL tutarındaki bir mal siparişi için müşterisinden daha önce 50.00050.000 TL nakit avans almış ve "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabına kaydetmiştir. Malların teslimi sırasında işletme, brüt satış tutarı üzerinden %5\%5 oranında satış iskontosu uygulamış ve geri kalan tutar için "120 Alıcılar" hesabı borçlandırılmıştır. KDV tutarı net satış bedeli üzerinden hesaplanarak faturaya eklenmiştir.

Bu bilgilere göre, malların teslimine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabı 50.00050.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Malın teslimi sırasında daha önce alacaklandırılan "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabı 50.00050.000 TL tutarında borçlandırılarak kapatılmalıdır.
Doğru cevap, alınan avansın niteliğini ve kapanış yönünü doğru tanımlamaktadır. İşletme bir mal teslimatı gerçekleştirdiğinde, bu teslimat için önceden tahsil ettiği avans tutarı kadar yükümlülüğü sona erer. Bu nedenle, başlangıçta alacak tarafına kaydedilen avans tutarı, teslimat tarihinde "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabının borç tarafına yazılarak mahsup edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Brüt satış tutarı ve satış iskontosunu belirle.
Brüt Satış: 100.000100.000 TL, İskonto (%5\%5): 5.0005.000 TL.
Satışlar brüt tutardan kaydedilirken iskontonun ayrıca hesaplanması gerekir.
2
Net satış tutarı üzerinden KDV hesapla.
Net Satış: 100.000−5.000=95.000100.000 - 5.000 = 95.000 TL. KDV (%20\%20): 95.000×0,20=19.00095.000 \times 0,20 = 19.000 TL.
Vergi mevzuatına göre KDV, iskontolar düşüldükten sonraki net tutar üzerinden hesaplanır.
3
Toplam fatura bedelinden alınan avansı düşerek alıcının borç tutarını bul.
Toplam Fatura: 95.000+19.000=114.00095.000 + 19.000 = 114.000 TL. Alıcı Borcu: 114.000−50.000=64.000114.000 - 50.000 = 64.000 TL.
Alınan avans müşterinin nihai borç yükümlülüğünü azaltan bir unsurdur.
4
Teslimat kaydını oluştur.
340 (Borç): 50.00050.000, 120 (Borç): 64.00064.000, 611 (Borç): 5.0005.000 / 600 (Alacak): 100.000100.000, 391 (Alacak): 19.00019.000.
Muhasebenin tam açıklama ve tekdüzen hesap planı kuralları gereği tüm unsurlar ilgili hesaplarında gösterilir.

Anahtar Kavram

Alınan sipariş avanslarının teslimat anındaki mahsup işlemi ve pasif hesapların kapanış mantığı.

İpuçları

1
Avans hesabı, işletmenin bir malı teslim etme borcunu temsil eden bir pasif hesaptır.
2
Mal teslim edildiğinde bu borç sona erer. Pasif hesaplar borç kaydıyla azalır veya kapanır.
3
İskontoyu 600 hesabından düşmeyin; 611 Satış İskontoları hesabını kullanmayı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İskonto yerine siparişin iptal edildiği ve avansın bir kısmının ceza olarak alıkonulduğu durumları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru →

İşletme, gelecekte teslim etmek üzere bir müşterisiyle %20\%20 KDV hariç 150.000150.000 TL tutarında bir ticari mal satışı için anlaşmıştır. İşletme, sipariş tarihinde toplam satış bedelinin (KDV dahil) yarısı tutarında bir müşteri çeki almıştır. Bu işleme ait muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı 75.00075.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Sipariş tarihinde alınan müşteri çekinin KDV hariç matrah tutarı olan 75.00075.000 TL, 340 Alınan Sipariş Avansları hesabının alacağına kaydedilir.
İşletme henüz malı teslim etmeden bir tahsilat yaptığı için bu tutarı '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabında izlemelidir. Toplam bedel üzerinden alınan %50\%50 oranındaki çekin (90.00090.000 TL) içerdiği KDV ayrıştırıldığında (90.000/1,2090.000 / 1,20), ana matrah olan 75.00075.000 TL ilgili pasif hesabın alacağına yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam KDV dahil satış bedelini hesapla
150.000×1,20=180.000150.000 \times 1,20 = 180.000 TL
Anlaşılan tutar KDV hariç olduğundan, toplam nakit akışını bulmak için KDV eklenmelidir.
2
Alınan avans (çek) tutarını hesapla
180.000/2=90.000180.000 / 2 = 90.000 TL
İşletme toplam bedelin yarısı kadar çek almıştır.
3
Alınan tutardaki KDV matrahını ve KDV'yi ayır (İç yüzde yöntemi)
Matrah: 90.000/1,20=75.00090.000 / 1,20 = 75.000 TL; KDV: 90.000−75.000=15.00090.000 - 75.000 = 15.000 TL
Alınan avanslarda KDV, tahsil edilen tutarın içinden ayrıştırılarak muhasebeleştirilir.
4
Yevmiye kaydını belirle
101 Alınan Çekler (B) 90.00090.000 TL; 340 Alınan Sipariş Avansları (A) 75.00075.000 TL; 391 Hesaplanan KDV (A) 15.00015.000 TL
Pasif karakterli avans hesabı ve vergi yükümlülüğü artışı alacak tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Alınan sipariş avanslarında KDV ayrımı ve pasif hesap işleyişi

Daha Fazla Pratik

Malın teslim edildiği aşamada avansın nasıl kapatıldığını ve kalan bakiye için yapılan kaydı çalışmanız konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru →

İşletme, bir müşterisinden Şubat 2026 tarihinde teslim etmek üzere siparişini aldığı ticari mallar için 80.00080.000 TL tutarındaki bedeli Aralık 2025 tarihinde banka hesabı üzerinden tahsil etmiştir. İşletme, bu tahsilat işlemini "380 Gelecek Aylara Ait Gelirler" hesabına alacak kaydederek muhasebeleştirmiştir.

Buna göre, işletmenin yapmış olduğu bu muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan kayıt hatalıdır; ticari mal teslimi için önceden tahsil edilen bu tutarın "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabında izlenmesi gerekir.

Cevap

Yapılan kayıt hatalıdır; ticari mal teslimi için önceden tahsil edilen bu tutarın "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabında izlenmesi gerekir.
Ticari mal satışı amacıyla müşteriden önceden tahsil edilen bedeller, işletme için bir mal teslim etme borcu doğurur. Tekdüzen Hesap Planı'na göre bu tür sipariş avansları "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabında izlenmelidir. "380 Gelecek Aylara Ait Gelirler" hesabı ise mal satışı için değil, kira, faiz gibi peşin tahsil edilen dönemsel gelirlerin izlenmesi için kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
İşletme henüz teslim etmediği bir "ticari mal" için para tahsil etmiştir. Bu bir "Sipariş Avansı" işlemidir.
Müşteriden mal veya hizmet tesliminden önce alınan paralar muhasebe tekniği açısından avans olarak kabul edilir.
2
Hesap planı kurallarına göre uygun hesabı seç
Ticari mal veya hizmet satışları için alınan avanslar "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabında izlenir.
380 Gelecek Aylara Ait Gelirler hesabı, kira veya faiz gibi zamana yayılan ve peşin tahsil edilen gelirlerin dönemsellik gereği bekletilmesi içindir.
3
Yapılan kaydı değerlendir
İşletme mal siparişi için 380 nolu hesabı kullanarak "380 ve 340 ayrımını" hatalı yapmıştır.
Mal satışı bir süreye yayılmış gelir (kira vb.) değil, belirli bir andaki teslimat yükümlülüğüdür.

Anahtar Kavram

Alınan Sipariş Avansları (340) ve Gelecek Aylara Ait Gelirler (380) Ayrımı

İpuçları

1
İşlemin bir 'mal satışı' mı yoksa 'kira gibi dönemsel bir gelir' mi olduğunu ayırt edin.
2
380 nolu hesap hizmetin/gelirin zamana yayıldığı durumlarda kullanılır. Mal satışlarında ise teslimattan önce alınan paralara 'avans' denir.
3
Tekdüzen Hesap Planı'nda sipariş üzerine alınan paralar için 34 grubundaki ilgili hesabı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Alınan avansın mal teslimi sırasında nasıl kapatıldığını ve KDV mahsubunun nasıl yapıldığını gösteren bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru →

İşletme, 2026 yılı Nisan ayında teslim edeceği ticari mallar için müşterisiyle %20\%20 KDV hariç 90.00090.000 TL tutarında bir satış sözleşmesi imzalamıştır. Sözleşme gereği mal bedelinin tamamı ile KDV tutarı aynı gün işletmenin banka hesabına yatırılmıştır. Bu işleme ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR 108.000108.000 (B) / 340 ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI 90.00090.000 (A), 391 HESAPLANAN KDV 18.00018.000 (A)

Cevap

102 Bankalar hesabının borçlandırılması, 340 Alınan Sipariş Avansları ve 391 Hesaplanan KDV hesaplarının alacaklandırılması gerekir.
İşletme henüz malı teslim etmediği için tahsil edilen tutar bir hasılat değil, teslimat borcudur. Bu nedenle bankaya giren toplam tutar (108.000108.000 TL) borç tarafa yazılırken, mal bedeli (90.00090.000 TL) sipariş avansları hesabına, KDV tutarı (18.00018.000 TL) ise hesaplanan KDV hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam tahsilat tutarını hesaplayın.
90.000+(90.000×0,20)=108.00090.000 + (90.000 \times 0,20) = 108.000 TL
Banka hesabına hem mal bedeli hem de KDV tutarı yatırılmıştır.
2
İlgili hesapları belirleyin ve kayıt yönüne karar verin.
102 Bankalar (Aktif artış - Borç), 340 Alınan Sipariş Avansları (Pasif artış - Alacak), 391 Hesaplanan KDV (Yükümlülük artışı - Alacak)
Mal tesliminden önce alınan bedeller avans borcu olarak kaydedilmelidir.

Anahtar Kavram

Alınan avanslar, mal teslimi veya hizmet ifası gerçekleşene kadar işletme için bir borç niteliğindedir ve Tekdüzen Hesap Planı uyarınca '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabında izlenir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru →

İşletme, gelecek ay teslim edeceği ticari mallar için bir müşterisinden 40.00040.000 TL tutarındaki sipariş bedelini banka aracılığıyla tahsil etmiştir. Bu işleme ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydında alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 340 Alınan Sipariş Avansları

Cevap

İşletmenin gelecekteki bir mal teslimi için müşterisinden önceden tahsil ettiği tutar '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabının alacağına kaydedilmelidir.
İşletme, ticari bir mal siparişi karşılığında malı henüz teslim etmeden bir tahsilat yapmıştır. Bu tutar, işletme için müşteriye karşı bir teslim borcu oluşturduğundan, pasif karakterli '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabının alacağına kaydedilerek izlenmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz etme
İşletme henüz mal teslim etmeden nakit tahsilatı yapmıştır.
Bu durum işletme için bir edim yükümlülüğü (borç) doğurur.
2
Hesap seçimi yapma
Yabancı kaynaklar (pasif) grubundaki '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabı belirlenir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre ticari mallar için alınan ön ödemeler bu hesapta izlenir.
3
Kayıt yönünü belirleme
Banka hesabı borçlandırılırken, 340 hesabı alacaklandırılır.
Pasif karakterli hesaplardaki artışlar alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Alınan Sipariş Avansları (Hesap 340)

İpuçları

1
Müşteriden alınan paranın henüz karşılığı olan mal teslim edilmemiştir; bu durum işletme için bir sorumluluktur.
2
Tekdüzen Hesap Planı'nda kısa vadeli yabancı kaynaklar (3 ile başlayanlar) içinde mal siparişlerine özel bir hesap bulunmaktadır.

Daha Fazla Pratik

Malın teslim edildiği andaki mahsup kaydını yaparak 340 hesabının nasıl kapatıldığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 11Soru →

İşletme, Nisan 2026 tarihinde teslim etmeyi taahhüt ettiği ticari mallar için bir müşterisinden %20\%20 KDV dâhil 36.00036.000 TL tutarındaki sipariş bedelini banka yoluyla tahsil etmiştir. Bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydında alacaklandırılacak hesaplar ve tutarları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 340 Alınan Sipariş Avansları 30.00030.000 TL ve 391 Hesaplanan KDV 6.0006.000 TL

Cevap

İşlemde 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı 30.00030.000 TL ve 391 Hesaplanan KDV hesabı 6.0006.000 TL alacaklandırılmalıdır.
İşletme ticari mal teslim etmeden önce bedelini tahsil ettiği için bu tutar '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabının alacağında izlenir. Toplam tahsilat içindeki %20\%20 KDV tutarı ise '391 Hesaplanan KDV' hesabına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
KDV hariç tutarı (matrahı) hesapla
36.000/1,20=30.00036.000 / 1,20 = 30.000 TL
KDV dâhil verilen tutardan malın bedelini ve vergisini ayırmak gerekir.
2
KDV tutarını belirle
36.000−30.000=6.00036.000 - 30.000 = 6.000 TL
VUK ve KDV Kanunu uyarınca sipariş avanslarında vergi tahsilat anında doğar.
3
Hesap seçimi ve kayıt yönünü belirle
Banka borçlandırılır; Alınan Sipariş Avansları ve Hesaplanan KDV alacaklandırılır.
İşletme pasif karakterli bir borç (avans) üstlendiği için ilgili kaynak hesapları alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Alınan Sipariş Avanslarının (340) Muhasebeleştirilmesi

Daha Fazla Pratik

Avansla alınan malın teslim edildiği tarihteki kapanış kaydını ve KDV mahsup işlemini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 12Soru →

İşletme, 10.12.202510.12.2025 tarihinde gelecekte teslim edeceği ticari mallar için bir müşterisinden 3.0003.000 USD tutarında sipariş avansını banka yoluyla tahsil etmiştir. 31.12.202531.12 .2025 envanter tarihinde ve malın teslim edildiği 20.01.202620.01 .2026 tarihinde kurlar aşağıdaki gibidir:

Tarihİşlem / DurumKur (1 USD)
10.12.202510.12.2025Avans Tahsilatı3030 TL
31.12.202531.12 .2025Dönem Sonu Değerleme3333 TL
20.01.202620.01 .2026Mal Teslimi3535 TL

İşletme 20.01.202620.01 .2026 tarihinde %20\%20 KDV hariç 3.0003.000 USD tutarındaki malları teslim etmiş, avansı mahsup etmiş ve kalan tutarı nakit tahsil etmiştir.

**Buna göre, 20.01.202620.01 .2026 tarihinde yapılacak satış ve mahsup kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?**

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 656 Kambiyo Zararları hesabı 6.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Satış kaydında 656 Kambiyo Zararları hesabı 6.000 TL borçlandırılmalıdır.
İşletmenin aldığı dövizli avans, pasif karakterli bir hesaptır (340). 31.12.2025 tarihinde kurun 30'dan 33'e çıkmasıyla 9.000 TL zarar oluşmuş ve avansın defter değeri 99.000 TL'ye yükselmiştir. 20.01.2026 tarihinde kurun 35'e çıkmasıyla, borç niteliğindeki bu tutarın TL karşılığı 6.000 TL daha artmıştır (3.000×(35−33)=6.0003.000 \times (35-33) = 6.000). Bu tutar 2026 yılı için bir Kambiyo Zararıdır ve 656 nolu hesabın borcuna kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
2025 yılı sonundaki avans bakiyesini hesapla.
99.000 TL
10.12.2025'te 3.000×30=90.0003.000 \times 30 = 90.000 TL olarak kaydedilen avans, 31.12.2025'te 3333 TL kura göre değerlenmiş (3.000×33=99.0003.000 \times 33 = 99.000 TL) ve 9.000 TL kambiyo zararı oluşmuştur.
2
Satış geliri ve KDV tutarını hesapla.
Satış: 105.000 TL, KDV: 21.000 TL
Teslim tarihindeki kur olan 3535 TL üzerinden satış: 3.000×35=105.0003.000 \times 35 = 105.000 TL. KDV ise 105.000×0,20=21.000105.000 \times 0,20 = 21.000 TL'dir.
3
2026 yılına ait kur farkı zararını belirle.
6.000 TL Zarar
Avansın envanter değeri ile teslim tarihindeki değeri arasındaki fark: 3.000×(35−33)=6.0003.000 \times (35 - 33) = 6.000 TL. Borç niteliğindeki avansın TL karşılığının artması işletme için zarardır.
4
Yevmiye kaydını oluştur.
340 (B) 99.000, 656 (B) 6.000, 100 (B) 21.000 / 600 (A) 105.000, 391 (A) 21.000
Hesapların kapatılması ve tahsilatın tamamlanması için çift taraflı kayıt yapılır.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı alınan avansların dönem sonu değerlemesi ve mahsup işlemlerinde kur farklarının muhasebeleştirilmesi.

Daha Fazla Pratik

Dövizli alacak ve borçların değerlemesinde 'Pasif' hesaplarda kur artışının zarar, 'Aktif' hesaplarda ise kar yarattığını pekiştiriniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 13Soru →

İşletme, 2020 Kasım 20252025 tarihinde yurt dışındaki bir müşterisinden, 20262026 yılı içerisinde teslim edeceği ticari mallar için 10.00010.000 USD tutarında bir sipariş avansını banka yoluyla tahsil etmiştir. İşlem tarihindeki döviz kuru 11 USD = 3030 TL'dir. İşletmenin dönem sonu (31.12.202531.12.2025) değerleme işlemlerinde kur 11 USD = 3333 TL olarak belirlenmiştir. 1010 Nisan 20262026 tarihinde sipariş konusu malların yarısı ihraç edilerek teslim edilmiş; bu tarihteki kur ise 11 USD = 3232 TL olarak gerçekleşmiştir.

Buna göre, 1010 Nisan 20262026 tarihinde yapılacak mal teslimine ilişkin yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabı 165.000165.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Malın teslim edildiği tarihte, pasif karakterli "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabı, önceki dönem değerlenmiş tutarı olan 165.000165.000 TL (yarısı) üzerinden borçlandırılarak kapatılmalıdır.
İşletme 2025 yılı sonunda avans tutarını 3333 TL kuru üzerinden değerlemiş ve "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabının bakiyesi 330.000330.000 TL olmuştur. 2026 yılında malların yarısı (5.0005.000 USD) teslim edildiğinde, bu borç tutarının da yarısı olan 165.000165.000 TL borçlandırılarak hesaptan düşülmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
2025 yılındaki ilk kaydı hesapla
10.00010.000 USD ×30\times 30 TL = 300.000300.000 TL
Avansın işletmeye giriş tarihindeki TL değerini belirlemek için.
2
31.12.2025 tarihindeki değerleme farkını hesapla
10.00010.000 USD ×(33−30)\times (33 - 30) TL = 30.00030.000 TL artış
Dönemsellik kavramı gereği yabancı paralı borçların dönem sonu kuruyla güncellenmesi gerekir. Yeni bakiye: 330.000330.000 TL.
3
10.04.2026 tarihindeki teslimat tutarını (Satış) hesapla
5.0005.000 USD ×32\times 32 TL = 160.000160.000 TL
Hasılat, malın teslim edildiği (mülkiyetin devrolduğu) tarihteki kur üzerinden kaydedilir.
4
Teslim edilen avansın defter değerini ve kâr/zarar farkını hesapla
Defter Değeri: 330.000/2=165.000330.000 / 2 = 165.000 TL; Fark: 165.000−160.000=5.000165.000 - 160.000 = 5.000 TL Kâr
Kapatılacak borcun defter değeri ile teslim edilen malın cari değeri arasındaki fark kambiyo kârıdır.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı alınan avansların dönem sonu değerlemesi ve kısmi teslimat durumunda kâr/zarar tespiti.

İpuçları

1
Pasif karakterli hesaplar borç taraflı kayıtla kapatılır.
2
Teslimat tarihindeki kayıt, 31.12.2025 tarihindeki güncel bakiye üzerinden yapılmalıdır.
3
Satış geliri teslim tarihindeki kura göre, avans hesabı ise defterdeki değerleme kuru olan 3333 TL'ye göre işleme alınır; aradaki fark kambiyo kârıdır.

Daha Fazla Pratik

Bu işlemden sonra 340 nolu hesabın kalan bakiyesini ve yıl sonu tekrar değerlenmesi durumunda oluşacak etkiyi inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 14Soru →

İşletme, Şubat 20262026 tarihinde teslim edeceği ticari mallar için Aralık 20252025 tarihinde bir müşterisinden %20\%20 KDV dâhil 150.000150.000 TL tutarında bir bedeli banka aracılığıyla tahsil etmiş ve bu tutarın tamamını "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabının alacağına kaydetmiştir. 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılan dönem sonu envanter incelemelerinde, tahsil edilen bu tutarın %20\%20'sinin aslında işletmeye ait bir gayrimenkulün 20262026 yılına ilişkin kira bedeli (ön tahsilat) olduğu, kalan kısmın ise mal siparişi için alındığı tespit edilmiştir.

Buna göre, 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılması gereken düzeltme kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler hesabına 30.00030.000 TL alacak kaydı yapılır.

Cevap

Düzeltme kaydında '380 Gelecek Aylara Ait Gelirler' hesabı 30.000 TL alacaklandırılırken, '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabı 30.000 TL borçlandırılmalıdır.
İşletme peşin tahsil ettiği kira gelirini yanlışlıkla sipariş avansı olarak kaydettiği için, dönem sonunda bu tutarı (30.00030.000 TL) sipariş avanslarından düşmeli (borçlandırmalı) ve ait olduğu gelecek döneme ait gelirler hesabına (alacaklandırmalı) aktarmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yanlış kaydedilen tutarın miktarını hesapla
150.000 TL×%20=30.000 TL150.000 \text{ TL} \times \%20 = 30.000 \text{ TL}
Toplam tahsilatın ne kadarının kira geliri olduğunu belirlemek için.
2
Hesapların niteliğini belirle
Mal siparişi avansı 340, Kira geliri ön tahsilatı 380
Tekdüzen Hesap Planı'na göre mal teslimi dışındaki peşin tahsil edilen gelirlerin 380 nolu hesapta izlenmesi gerektiği için.
3
Düzeltme kaydını oluştur
340 (Borç) 30.000 / 380 (Alacak) 30.000
340 nolu hesaptaki fazlalığı azaltmak (Borç kaydı) ve olması gereken 380 nolu hesabı artırmak (Alacak kaydı) için.

Anahtar Kavram

Alınan Sipariş Avansları ile Gelecek Aylara Ait Gelirler arasındaki ayrım ve dönem sonu düzeltme kayıtları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 15Soru →

İşletme, Nisan 20262026 tarihinde teslim etmeyi taahhüt ettiği ticari mallara ilişkin olarak müşterisinden 25.00025.000 TL tutarında bir kaparo bedelini banka yoluyla tahsil etmiştir. Mal teslimi henüz yapılmadığına göre, işletmenin bu tahsilatı kaydetmesi gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 340 Alınan Sipariş Avansları

Cevap

İşletmenin henüz teslim etmediği mallar için müşterisinden aldığı sipariş avansı 340 Alınan Sipariş Avansları hesabında izlenmelidir.
İşletme, gelecekte teslim edeceği bir mal için müşterisinden önceden para tahsil ettiğinde, bu durum muhasebe açısından bir yükümlülük oluşturur. Tekdüzen Hesap Planı'na göre müşterilerden alınan bu tür kaparo ve sipariş bedelleri '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabının alacağında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
İşletme henüz mal teslim etmeden nakit girişi sağlamıştır, bu durum işletme için bir borç (yükümlülük) doğurur.
Muhasebenin temel kavramlarından tahakkuk esası gereği, mal teslimi yapılmadan gelir kaydedilemez.
2
Uygun hesabı seç
Müşterilerden alınan sipariş avansları için Tekdüzen Hesap Planı'nda tanımlanan 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı kullanılır.
Bu hesap, işletmenin üçüncü kişilere olan mal veya hizmet teslim borcunu temsil eden bir pasif karakterli hesaptır.

Anahtar Kavram

Sipariş Avanslarının Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
İşletme malı henüz teslim etmediği için bu para işletme üzerinde bir 'borç' yüküdür.
2
Aktif bir hesap olan 'Verilen Sipariş Avansları' ile pasif bir hesap olan 'Alınan Sipariş Avansları' arasındaki farka dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Mal teslim edildiğinde bu avans hesabının nasıl kapatılacağını ve KDV kaydının nasıl yapılacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 16Soru →

İşletme, 1515 Kasım 20252025 tarihinde bir müşterisinden, 20262026 yılının başında teslim edeceği ticari mallar için 45.00045.000 TL tutarında bir sipariş avansını banka aracılığıyla tahsil etmiştir. 1010 Ocak 20262026 tarihinde söz konusu mallar %20\%20 KDV hariç 100.000100.000 TL bedelle müşteriye teslim edilmiş, avans mahsup edildikten sonra kalan tutar için müşteri senet vermiştir. Buna göre, 1010 Ocak 20262026 tarihinde yapılan satış kaydında "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabına yapılacak kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 45.00045.000 TL borç kaydedilir.

Cevap

Malın teslim edildiği tarihte yapılan satış kaydında, daha önce alacak bakiyesi veren "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabı 45.00045.000 TL tutarında borçlandırılarak kapatılmalıdır.
İşletme malı teslim ettiğinde, müşteriye karşı olan teslimat yükümlülüğü yerine getirilmiş olur. Bu nedenle, 20252025 yılında alacak tarafına kaydedilerek açılan "340 Alınan Sipariş Avansları" hesabı, malın teslim edildiği 1010 Ocak 20262026 tarihinde 45.00045.000 TL borçlandırılarak kapatılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
1515 Kasım 20252025 tarihindeki ilk kaydı belirle.
102 Bankalar (Borç) 45.00045.000 / 340 Alınan Sipariş Avansları (Alacak) 45.00045.000
İşletme henüz malı teslim etmediği için müşteriden alınan tutar bir yükümlülük (avans) olarak kaydedilir.
2
1010 Ocak 20262026 tarihindeki satışın toplam tutarını ve KDV'sini hesapla.
Satış: 100.000100.000 TL, KDV (%20): 20.00020.000 TL, Toplam: 120.000120.000 TL.
Satış faturası bedeli ve devlete ödenecek KDV tutarı netleştirilmelidir.
3
Avansın mahsup edilmesini ve satış kaydını oluştur.
340 Alınan Sipariş Avansları 45.00045.000 (Borç), 121 Alacak Senetleri 75.00075.000 (Borç), 600 Yurtiçi Satışlar 100.000100.000 (Alacak), 391 Hesaplanan KDV 20.00020.000 (Alacak).
Teslimat gerçekleştiği için avans hesabı kapatılır, satış geliri kaydedilir ve kalan tutar senetle tahsil edilir.

Anahtar Kavram

Alınan Sipariş Avanslarının Mahsubu

İpuçları

1
Avans hesabı, mal henüz teslim edilmediğinde bir borç (pasif) olarak çalışır.
2
Mal teslim edildiğinde bu borç ortadan kalkar. Pasif hesaplar nasıl kapatılır?
3
Satış kaydında, daha önce alacak bakiyesi vermiş olan 340 nolu hesabı borçlandırarak kapatmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Yabancı para cinsinden alınan avansların dönem sonu değerlemesi ve kur farklarının muhasebeleştirilmesini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru →

İşletme, müşterisinden Ağustos 20262026 tarihinde teslim edeceği ticari mallar için Haziran 20262026 tarihinde 40.00040.000 TL tutarında bir sipariş avansını banka yoluyla tahsil etmiştir. Ağustos ayında söz konusu mallar %20\%20 KDV hariç 70.00070.000 TL bedelle teslim edilmiş ve faturalanmıştır. Müşteri, önceden ödediği avans mahsup edildikten sonra kalan borcu için işletmeye bir çek ciro ederek vermiştir.

Bu bilgilere göre, malın teslimine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabı 40.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Malın teslimi sırasında, önceden alacak kaydedilen 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı 40.000 TL borçlandırılarak kapatılmalıdır.
İşletme malı teslim ettiğinde, daha önce pasif bir borç olarak kaydettiği teslimat yükümlülüğü sona erer. Muhasebe ilkeleri gereği, azalan bir pasif hesap (340 Alınan Sipariş Avansları) borç tarafına kaydedilerek kapatılır. Senaryoda tahsil edilen avans 40.00040.000 TL olduğundan, mahsup kaydında bu tutarın borçlandırılması doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Fatura toplam tutarının hesaplanması
70.000+(70.000×0,20)=84.00070.000 + (70.000 \times 0,20) = 84.000 TL
Müşterinin toplam borç yükümlülüğü mal bedeli ve KDV toplamıdır.
2
Mahsup edilecek avansın belirlenmesi
340 Alınan Sipariş Avansları: 40.00040.000 TL (Borç)
Daha önce alınan avans tutarı, mal teslimiyle birlikte borçtan düşülmelidir.
3
Kalan ödeme tutarının ve hesabının belirlenmesi
84.000−40.000=44.00084.000 - 40.000 = 44.000 TL (101 Alınan Çekler Dr)
Müşteri kalan tutarı çek ciro ederek ödediği için işletmenin alınan çekleri artar.
4
Gelir ve vergi kaydının yapılması
600 Yurtiçi Satışlar: 70.00070.000 TL (Alacak) ve 391 Hesaplanan KDV: 14.00014.000 TL (Alacak)
Mal teslimi hasılatın gerçekleştiği andır; vergi yükümlülüğü doğar.

Anahtar Kavram

Alınan sipariş avanslarının mal teslimi aşamasında mahsup edilmesi ve ilgili pasif hesabın kapatılması.

İpuçları

1
Mal teslim edildiğinde, daha önce alınan avansın (borcun) kapatılması gerektiğini hatırlayın.
2
Fatura tutarını hesaplarken KDV'yi mal bedeline eklemeyi ve toplam tutardan avansı düşmeyi unutmayın.
3
Müşteriden alınan veya ciro edilen çeklerin hangi hesapta izlendiğine dikkat edin; işletmenin kendi verdiği çeklerle karıştırmayın.

Daha Fazla Pratik

Avansın döviz cinsinden alındığı durumlarda dönem sonu kur değerlemesi işlemlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru →

İşletme, Mayıs 20262026 tarihinde teslim edeceği ticari mallar için Mart 20262026 tarihinde müşterisinden banka aracılığıyla %20\%20 KDV dâhil 72.00072.000 TL tutarında bir sipariş avansı almıştır. Bu işleme ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydında alacaklandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı, 60.00060.000 TL

Cevap

340 Alınan Sipariş Avansları hesabı, 60.00060.000 TL
İşletmenin henüz teslim etmediği bir mal için önceden tahsilat yapması durumunda, bu tutar işletme için bir borç niteliğindedir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre ticari mallar için alınan bu bedeller 340 Alınan Sipariş Avansları hesabının alacak tarafına kaydedilir. İşlemde KDV dâhil tutar verildiği için 72.000/1,2072.000 / 1,20 formülü ile net avans tutarı 60.00060.000 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
KDV dâhil tutardan matrahın (avans net tutarının) hesaplanması
72.000/1,20=60.00072.000 / 1,20 = 60.000 TL
Yevmiye kaydında ana borç/alacak kalemleri KDV'den arındırılmış net tutarlar üzerinden takip edilir.
2
KDV tutarının belirlenmesi
72.000−60.000=12.00072.000 - 60.000 = 12.000 TL
İşletmenin tahsil ettiği KDV, devlete ödenmek üzere 391 Hesaplanan KDV hesabında izlenir.
3
Hesapların belirlenmesi ve kayıt yönünün tayini
340 Alınan Sipariş Avansları (Alacak) 60.00060.000 TL, 391 Hesaplanan KDV (Alacak) 12.00012.000 TL
Müşteriden alınan avans bir borç (yabancı kaynak) niteliğindedir ve artışlar pasif hesapların alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Alınan sipariş avanslarının net tutar üzerinden pasif bir hesapta muhasebeleştirilmesi

Daha Fazla Pratik

Avansla kapatılan bir satış kaydında 340 hesabının borçlandırılarak nasıl kapatıldığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 19Soru →

İşletme, daha önce müşterisinden %20\%20 KDV dâhil mal teslimatı için banka aracılığıyla 30.00030.000 TL sipariş avansı almıştır. Söz konusu mallar, maliyeti 35.00035.000 TL ve satış fiyatı 50.00050.000 TL + %20\%20 KDV bedelle müşteriye teslim edilmiş; alınan avans mahsup edildikten sonra kalan tutar banka aracılığıyla tahsil edilmiştir. Bu bilgilere göre, malın teslimine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 340 ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI 30.00030.000 (Borç), 102 BANKALAR 30.00030.000 (Borç) / 600 YURTİÇİ SATIŞLAR 50.00050.000 (Alacak), 391 HESAPLANAN KDV 10.00010.000 (Alacak)

Cevap

Malın teslimine ilişkin doğru yevmiye kaydı; 340 Alınan Sipariş Avansları ve 102 Bankalar hesaplarının borçlandırılması, 600 Yurtiçi Satışlar ve 391 Hesaplanan KDV hesaplarının ise alacaklandırılması şeklinde olan seçenektir.
Doğru yanıt olan seçenekte, işletmenin malı teslim etmesiyle birlikte daha önce bir borç (yükümlülük) olarak kaydettiği '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabı kapatılmak üzere borçlandırılmıştır. Toplam fatura tutarı olan 60.00060.000 TL'nin ( 50.00050.000 TL Satış + 10.00010.000 TL KDV) avanstan kalan kısmı olan 30.00030.000 TL banka aracılığıyla tahsil edildiği için '102 Bankalar' hesabı da borçlandırılmıştır. Alacak tarafında ise net satış geliri '600 Yurtiçi Satışlar' ve KDV tutarı '391 Hesaplanan KDV' hesaplarında gösterilerek işlem dengelenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam fatura tutarının hesaplanması
Fatura Tutarı = Satış Fiyatı + KDV = 50.000+(50.000×0,20)=60.00050.000 + (50.000 \times 0,20) = 60.000 TL
Müşteriye kesilecek olan faturanın toplam yükümlülüğünü belirlemek gerekir.
2
Alınan avansın mahsup edilmesi
Mahsup Edilecek Avans = 30.00030.000 TL
Daha önce alınan ve 340 hesabında izlenen avans, malın teslimi ile birlikte borç kaydedilerek kapatılmalıdır.
3
Kalan tahsilat tutarının hesaplanması
Bankaya Yatacak Tutar = Toplam Fatura - Alınan Avans = 60.000−30.000=30.00060.000 - 30.000 = 30.000 TL
Müşterinin avans dışındaki bakiye borcunu banka aracılığıyla ödediği belirtilmiştir.
4
Yevmiye kaydının oluşturulması
Borç tarafına 340 (30.00030.000) ve 102 (30.00030.000); Alacak tarafına 600 (50.00050.000) ve 391 (10.00010.000) yazılır.
Tekdüzen Hesap Planı standartlarına göre satış gelirinin tahakkuku ve avansın kapatılması kuralları uygulanır.

Anahtar Kavram

Alınan sipariş avanslarının mahsubu ve satış gelirinin muhasebeleştirilmesi

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda, alınan avansın döviz cinsinden olduğu ve mal teslim tarihinde kur farkı oluştuğu senaryoyu çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 20Soru →

İşletme, 20262026 yılı Ocak ayında teslim etmeyi taahhüt ettiği ticari mallar için 20252025 yılı Aralık ayında müşterisinden 40.00040.000 TL tutarında bir sipariş avansını nakit olarak tahsil etmiştir. 1515 Ocak 20262026 tarihinde, maliyeti 65.00065.000 TL olan söz konusu mallar %20\%20 KDV hariç 100.000100.000 TL bedelle müşteriye sevk edilerek teslim edilmiştir. Teslim anında müşteriye %5\%5 oranında satış iskontosu uygulanmış; avans tutarı mahsup edildikten sonra kalan bakiye için müşteriden bir çek alınmıştır.

Bu bilgilere göre, 1515 Ocak 20262026 tarihindeki mal teslimine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılacak hesaplar ve tutarları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 340 Alınan Sipariş Avansları 40.00040.000 TL ve 101 Alınan Çekler 74.00074.000 TL

Cevap

Mal teslim kaydında 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı 40.00040.000 TL ve 101 Alınan Çekler hesabı 74.00074.000 TL borçlandırılmalıdır.
İşletme malı teslim ettiğinde, daha önce pasif karakterli olarak alacak kaydettiği sipariş avansını borçlandırarak kapatmalıdır. İşlemde net satış bedeli 95.00095.000 TL, KDV 19.00019.000 TL olmak üzere toplam alacak 114.000114.000 TL'dir. Mevcut 40.00040.000 TL avans mahsup edildiğinde müşteriden alınacak net tutar 74.00074.000 TL olur ve bu tutar alınan çekler hesabına borç yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
Satış iskontosu ve net satış tutarının hesaplanması
İskonto: 100.000×%5=5.000100.000 \times \%5 = 5.000 TL; Net Satış: 100.000−5.000=95.000100.000 - 5.000 = 95.000 TL
KDV ve tahsilat tutarı net satış bedeli üzerinden hesaplanmalıdır.
2
Hesaplanan KDV tutarının belirlenmesi
95.000×%20=19.00095.000 \times \%20 = 19.000 TL
Teslim edilen malın vergi yükümlülüğü net bedel üzerinden doğar.
3
Toplam tahsil edilecek tutarın ve kalan bakiyenin bulunması
Toplam: 95.000+19.000=114.00095.000 + 19.000 = 114.000 TL; Kalan: 114.000−40.000=74.000114.000 - 40.000 = 74.000 TL
Müşteriden alınan avans mahsup edildikten sonra kalan tutar için çek alınmıştır.
4
Yevmiye kaydının borç taraflarının kaydedilmesi
340 (B) 40.00040.000, 101 (B) 74.00074.000, 611 (B) 5.0005.000
Avansın kapatılması, çek girişi ve iskontonun izlenmesi için bu hesaplar borçlandırılır.

Anahtar Kavram

Alınan sipariş avanslarının mal teslimi sırasında hasılat ve KDV ile mahsup edilerek kapatılması.

İpuçları

1
Öncelikle mal teslim anındaki net satış bedelini ve bunun üzerinden hesaplanacak KDV'yi bulun.
2
Daha önce alınan avansın tutarını toplam borçtan (Satış + KDV) düşerek müşteriden o an ne kadar tahsilat yapılacağını hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Avansın döviz cinsinden alınması durumunda dönem sonu kur değerlemesi işlemlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Sayfa 1 / 2Sonraki
Alınan Avanslar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe | Examkin