Examkin

Soru

Zorluk: ZorYargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)

Uluslararası Adalet Divanı (UAD), kendisine sunulan danışma görüşü taleplerini incelerken öncelikle yetki (jurisdiction) sahibi olup olmadığını, ardından ise bu yetkiyi kullanmasının 'yargısal uygunluk' (judicial propriety) açısından yerinde olup olmadığını değerlendirir. Divan, yerleşik içtihatlarında 'zorunlu nedenler' (compelling reasons) bulunmadıkça danışma görüşü vermekten kaçınmaması gerektiğini belirtmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Divan'ın bir danışma görüşü talebini 'yargısal uygunluk' ilkeleri gereğince reddetmesi için geçerli bir hukuki gerekçe oluşturabilir?

  1. A
    Sorunun hem hukuki bir nitelik taşıması hem de devletler arasında yoğun siyasi tartışmalara konu olan bir meseleyi içermesi
  2. Görüş talebinin, Divan'ın yargı yetkisini kabul etmemiş devletler arasındaki bir uyuşmazlığın esasına ilişkin olması ve verilecek görüşün bu devletlerin rızası olmaksızın uyuşmazlığı dolaylı yoldan karara bağlamasıCevap
  3. C
    Talebi gönderen uzmanlık kuruluşunun, görüş istenen konunun kendi faaliyet alanı (ratione materiae) dışında kaldığının tespit edilmesi
  4. D
    Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin aynı uyuşmazlığı BM Şartı'nın VI. veya VII. Bölümü kapsamında aktif olarak görüşüyor olması
  5. E
    Talep edilen danışma görüşünün, Divan'ın daha önce uyuşmazlığın tarafları hakkında verdiği bağlayıcı bir kararla içerik bakımından örtüşmesi

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisini tanımayan devletler arasındaki bir uyuşmazlığın esasına ilişkin taleplerde, tarafların rızası ilkesini korumak amacıyla 'yargısal uygunluk' gereği görüş vermeyi reddetmesi doğru cevaptır.
Doğu Karelya ilkesi uyarınca, Divan, rızası olmayan devletler arasındaki somut bir uyuşmazlığın esasına ilişkin bir danışma görüşü talebini, yargısal işlevinin tarafsızlığına ve devletlerin rızası ilkesine zarar vereceği gerekçesiyle reddedebilir. Bu durum 'yargısal uygunluk' (judicial propriety) denetiminin en temel unsurudur.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü'nün 65. maddesini analiz et.
Divan'ın danışma görüşü verme konusunda 'görüş verebilir' (may give) ifadesiyle takdir yetkisine sahip olduğu belirlendi.
Yargısal uygunluk denetimi bu takdir yetkisine dayanır.
2
Yargı yetkisi (jurisdiction) ve yargısal uygunluk (propriety) ayrımını yap.
Yetki, talebin usulüne uygun (yetkili organdan, yetki alanında) gelmesidir; uygunluk ise Divan'ın yargısal işlevine zarar gelip gelmeyeceğidir.
Soruda özellikle 'yargısal uygunluk' gerekçesi sorulmaktadır.
3
Doğu Karelya (Eastern Carelia) prensibini hatırla.
Rızası olmayan devletlerin uyuşmazlığının danışma görüşü yoluyla çözülmeye çalışılması, devletlerin rızası ilkesine aykırıdır.
Bu durum Divan içtihatlarında 'zorunlu neden' (compelling reason) olarak kabul edilebilecek nadir durumlardan biridir.

Anahtar Kavram

Yargısal Uygunluk ve Doğu Karelya İlkesi

Daha Fazla Pratik

UAD'ın 'Nükleer Silahların Yasallığı' davasında DSÖ (WHO) ve Genel Kurul'dan gelen taleplere karşı takındığı farklı tutumları (yetki vs. uygunluk) karşılaştırmalı olarak inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Yargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)