Examkin

Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü

365 soru

Soru 1Soru →

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözümü kapsamında başvurulan ve 19041904 yılında İngiltere ile Rusya arasında yaşanan Dogger Bank (Hull) Olayı ile kurumsal bir nitelik kazanan "soruşturma" (tahkik) yöntemi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel amacı uyuşmazlığın kaynağını oluşturan maddi vakıaları tarafsız bir şekilde saptamak olup hazırlanan rapor, taraflar aksini kabul etmedikçe bağlayıcı değildir.

Cevap

Soruşturma (tahkik) yönteminin temel amacı uyuşmazlığın temelindeki maddi vakıaların tespitidir ve rapor taraflar aksini kararlaştırmadıkça bağlayıcı değildir.
Soruşturma (tahkik) usulü, 18991899 ve 19071907 tarihli Lahey Sözleşmeleri ile düzenlenmiştir. Bu yöntemin asıl amacı, taraflar arasındaki uyuşmazlığın temelini oluşturan maddi vakıaların (olayların) tarafsız bir komisyon tarafından saptanmasıdır. Soruşturma sonucunda hazırlanan rapor, bir hakem kararı niteliğinde değildir ve taraflar aksini önceden kabul etmemişse bağlayıcı bir sonuç doğurmaz; sadece uyuşmazlığın çözümü için zemin hazırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Soruşturma (tahkik) usulünün tanımını ve temel işlevini analiz etme.
Soruşturma, uyuşmazlığa yol açan olayların (maddi vakıalar) tarafsız bir komisyonca araştırılmasıdır.
Yöntemin diğer barışçıl çözüm yollarından ayrılan en temel özelliği budur.
2
Hazırlanan raporun hukuki niteliğini ve bağlayıcılığını değerlendirme.
Raporun bir hakem kararı niteliği taşımadığı ve tarafları hukuken bağlamadığı sonucuna varılır.
18991899 ve 19071907 tarihli Lahey Sözleşmeleri'nin 3535. maddesi bu niteliği açıkça düzenlemiştir.

Anahtar Kavram

Soruşturma (Tahkik) ve Maddi Vakıaların Tespiti

Daha Fazla Pratik

Soruşturma (tahkik) raporunun, uyuşmazlığı çözüme kavuşturan uzlaştırma (conciliation) raporundan farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru →

Birleşmiş Milletler (BMBM) Antlaşması'nın "Uyuşmazlıkların Barışçı Yollarla Çözümü" başlıklı VIVI. Bölümü uyarınca, Güvenlik Konseyi'nin bir uyuşmazlığın çözümüne yönelik tavsiyelerde bulunma yetkisi ve bu tasarrufların hukuki niteliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Güvenlik Konseyi'nin bu bölüm çerçevesinde yaptığı tavsiyeler ve sunduğu çözüm yolları, uyuşmazlığın tarafları üzerinde doğrudan hukuki bir zorunluluk doğurmaz.

Cevap

Güvenlik Konseyi'nin bu bölüm çerçevesinde yaptığı tavsiyeler ve sunduğu çözüm yolları, uyuşmazlığın tarafları üzerinde doğrudan hukuki bir zorunluluk doğurmaz.
Doğru seçenek, Güvenlik Konseyi'nin VIVI. Bölüm kapsamındaki yetkilerinin tavsiye niteliğinde olduğunu ve uyuşmazlığın tarafları üzerinde doğrudan bir hukuki zorunluluk (bağlayıcılık) yaratmadığını belirtmektedir. Bu durum, BMBM Antlaşması'nın 3636. ve 3737. maddelerindeki 'tavsiye eder' (recommend) ifadesinden açıkça anlaşılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
BM Antlaşması'nın ilgili bölümünün (VI. Bölüm) kapsamını belirlemek.
Bu bölüm 'Uyuşmazlıkların Barışçı Yollarla Çözümü' ile ilgilidir ve Madde 33 ile 38 arasını kapsar.
Uyuşmazlıkların barışçı yollarla çözümü, kuvvet kullanma aşamasına gelmemiş aşamayı temsil eder.
2
Güvenlik Konseyi'nin yetki türlerini (Tavsiye vs. Bağlayıcı Karar) analiz etmek.
VI. Bölüm altındaki tasarruflar 'tavsiye' (recommendation), VII. Bölüm altındaki yaptırımlar ise 'karar' (decision) niteliğindedir.
Barışçı çözüm aşamasında Konsey bir 'arabulucu' gibi davranır, taraflara çözüm dayatmaz.
3
Tavsiye niteliğindeki işlemlerin hukuki sonucunu değerlendirmek.
Tavsiyeler taraflar üzerinde hukuki bir bağlayıcılık yaratmaz; ancak siyasi bir ağırlığa sahiptir.
Uluslararası hukukta devletlerin egemenlik ilkesi gereği, bir siyasi organın barışçı çözüm önerileri ancak rıza ile veya VII. Bölüm gibi özel yetkilerle bağlayıcı hale gelebilir.

Anahtar Kavram

BM Antlaşması VI. Bölüm ve Güvenlik Konseyi'nin Tavsiye Yetkisi
Soru 3Soru →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan "uzlaştırma" (conciliation) yöntemi; uyuşmazlığın bir komisyon tarafından incelenmesi, olayların (vakıaların) saptanması ve taraflara somut bir çözüm planı sunulması esasına dayanır.

Buna göre, uzlaştırma yöntemini "tahkim" (hakemlik) ve "yargısal çözüm" yollarından ayıran en temel karakteristik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzlaştırma komisyonu tarafından hazırlanan nihai raporun uyuşmazlığın tarafları için hukuken bağlayıcı olmaması

Cevap

Uzlaştırma komisyonu tarafından hazırlanan nihai raporun taraflar için hukuken bağlayıcı bir nitelik taşımaması, bu yöntemi tahkimden ayıran en temel farktır.
Uzlaştırma (conciliation), uyuşmazlığı inceleyen bir komisyonun hem uyuşmazlığın maddi yönlerini ortaya koyduğu hem de taraflara kabul etmek zorunda olmadıkları bir çözüm planı sunduğu yöntemdir. Bu raporun tarafları hukuken bağlamaması (non-binding), onu kesin ve bağlayıcı kararlar üreten tahkimden ayıran en belirgin farktır.

Adım Adım Çözüm

1
Uzlaştırma yönteminin işleyişini analiz etme
Uzlaştırmanın hem vakıa tespiti (soruşturma) hem de çözüm önerisi (arabuluculuk) unsurlarını barındırdığı saptanır.
Yöntemin hibrit yapısını anlamak için gereklidir.
2
Hukuki sonuçları karşılaştırma
Tahkim ve yargı kararları bağlayıcıyken, uzlaştırma raporunun sadece bir tavsiye olduğu belirlenir.
Uyuşmazlık çözüm yolları arasındaki hukuki ayrımı netleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Uzlaştırma yönteminin bağlayıcı olmayan (tavsiye niteliğindeki) yapısı.

İpuçları

1
Diplomatik çözüm yolları ile hukuki/yargısal çözüm yolları arasındaki 'bağlayıcılık' farkını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Tahkim ve uzlaştırma arasındaki farkları bir tablo halinde incelemek, bağlayıcılık ve usul farklarını kavramanıza yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 4Soru →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 62. maddesi kapsamında düzenlenen, uyuşmazlığın tarafı olmayan bir devletin 'hukuki nitelikte bir menfaatinin' (interest of a legal nature) söz konusu olması durumunda davaya müdahale etme yetkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müdahale talebinde bulunan devletin amacı, uyuşmazlığın asıl taraflarıyla birlikte davanın bir 'tarafı' (party) statüsünü kazanmak ve kendisi hakkında da bağlayıcı bir hüküm elde etmekse, asıl taraflar ile arasında Divan'ın yargı yetkisini tesis eden bağımsız bir rıza bağı bulunmalıdır.

Cevap

Müdahil devletin davanın tarafı statüsünü kazanarak kendisi hakkında bağlayıcı bir hüküm elde etmek istemesi durumunda, asıl taraflarla arasında yargı yetkisi rızasının bulunması gerektiğini belirten seçenek doğrudur.
Uluslararası Adalet Divanı içtihatlarına göre, 62. madde kapsamında müdahale iki şekilde gerçekleşebilir: 'Taraf olmayan müdahil' veya 'Taraf olan müdahil'. Eğer bir devlet davanın sonucunun kendi hukuki menfaatini etkilememesi için beyanda bulunmak istiyorsa (taraf olmadan), asıl taraflarla arasında uyuşmazlık konusu üzerinde önceden tesis edilmiş bir rıza bağına ihtiyaç yoktur. Ancak, devlet davanın taraflarından biri haline gelerek uyuşmazlığın esasına dair kendisi lehine bağlayıcı bir karar (res judicata) almak istiyorsa, uluslararası hukukun temel ilkesi olan 'rıza' gereği, taraflar arasında Divan'ın yargı yetkisini tesis eden bir dayanak (antlaşma veya seçimlik kural) bulunması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü'nün 62. maddesinin hukuki niteliğini analiz etme.
Bu madde, hukuki menfaati etkilenen devletlere Divan'ın izniyle davaya katılma imkanı tanır.
Müdahale müessesesinin temel dayanağını belirlemek için gereklidir.
2
Müdahil devletin 'taraf' olma durumu ile 'sadece müdahil' olma durumu arasındaki ayrımı değerlendirme.
Taraf statüsü kazanmak isteyen devletlerin asıl taraflarla rıza bağı (consent) içinde olması gerektiği, ancak taraf olmayacak devletlerin bu bağa ihtiyaç duymadığı sonucuna ulaşılır.
UAD'nin 'Land, Island and Maritime Frontier Dispute' davasındaki içtihadını uygulamak için gereklidir.
3
Divan'ın takdir yetkisini (62. madde) ve hakkın kullanımını (63. madde) karşılaştırma.
62. maddenin Divan'a takdir yetkisi verdiğini, 63. maddenin ise bir hak olduğunu teyit etme.
Seçeneklerdeki takdir yetkisi yanılgılarını elemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

UAD Statüsü Madde 62 uyarınca müdahale ve rıza bağı (jurisdictional link) gerekliliği ayrımı.

Daha Fazla Pratik

UAD Statüsü'nün 63. maddesi kapsamındaki 'antlaşmanın yorumlanması' nedeniyle müdahalenin sonuçlarını 62. madde ile karşılaştırmalı olarak inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 5Soru →

Birleşmiş Milletler (BMBM) Antlaşması çerçevesinde uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözümü süreci ve bu süreçte Güvenlik Konseyi ile Genel Kurul'un yetkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Güvenlik Konseyi'nin Antlaşma'nın VIVI. Bölümü uyarınca uyuşmazlığın çözümüne yönelik taraflara sunduğu somut çözüm koşulları, taraflar üzerinde hukuken bağlayıcı bir yükümlülük doğurmaz.

Cevap

Güvenlik Konseyi'nin Birleşmiş Milletler Antlaşması'nın VI. Bölümü kapsamında uyuşmazlığın esasına yönelik yaptığı tavsiyeler taraflar için hukuken bağlayıcı değildir.
Doğru seçenek, BM Antlaşması'nın VI. Bölümü uyarınca Güvenlik Konseyi'nin uyuşmazlıkların çözümüne ilişkin (Madde 37 ve 38 gibi) sunduğu önerilerin hukuki statüsünü tam olarak tanımlar. Bu tavsiyeler, uyuşmazlığın esasına (tarafların ne yapması gerektiğine) yönelik olsa bile, uluslararası hukukta tarafların rızası olmadan bağlayıcı bir hüküm teşkil etmezler.

Adım Adım Çözüm

1
BM Antlaşması'nın VI. Bölümünün hukuki niteliğini analiz etme.
Bu bölüm 'Uyuşmazlıkların Barışçı Yollarla Çözümü'nü düzenler ve Güvenlik Konseyi'ne uyuşmazlıkların esasına veya çözüm yöntemine ilişkin 'tavsiyede bulunma' yetkisi verir.
Hukuki bağlayıcılığın kaynağını belirlemek için ilgili antlaşma maddelerini (Madde 33-38) incelemek gerekir.
2
Güvenlik Konseyi'nin VI. Bölüm ve VII. Bölüm yetkilerini karşılaştırma.
VI. Bölüm kararları 'tavsiye' (recommendation) niteliğindeyken, VII. Bölüm kararları (Madde 25 ile bağlantılı olarak) devletler için 'bağlayıcı' (binding) olabilir.
Uyuşmazlık çözümünde Konsey'in yetki sınırlarını ve icra gücünü ayırt etmek gerekir.
3
Genel Kurul'un yetki sınırlarını ve Antlaşma Madde 12 kısıtlamasını değerlendirme.
Güvenlik Konseyi bir uyuşmazlık üzerinde fonksiyonlarını yerine getirirken Genel Kurul'un tavsiyede bulunması kısıtlanmıştır; ancak 'Barış İçin Birleşme' kararı bu kilitlenmeyi aşmak için bir istisnadır (yine de kararlar tavsiye niteliğindedir).
BM organları arasındaki denge ve yetki paylaşımını analiz etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Güvenlik Konseyi'nin VI. Bölüm kapsamındaki tavsiye yetkisinin bağlayıcı olmayan niteliği.

Daha Fazla Pratik

Güvenlik Konseyi'nin VI. ve VII. bölümler arasındaki geçişi sağlayan Madde 39'un (Barışın tehdidi/ihlali tespiti) işlevini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru →

Birleşmiş Milletler (BM) Şartı ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü hükümleri ışığında; Divan'ın danışma görüşü (advisory opinion) verme yetkisinin niteliği ve "yargısal dürüstlük" (judicial propriety) ilkesi çerçevesinde bu yetkinin sınırlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Divan, uyuşmazlığın esasına dair bir talebin, taraflardan birinin rızası olmaksızın uyuşmazlığın karara bağlanması sonucunu doğuracağını saptarsa, yargısal dürüstlük gereği görüş vermeyi reddedebilir.

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı'nın, rıza ilkesini zedeleyecek veya yargısal işlevine zarar verecek durumlarda danışma görüşü talebini reddetme takdirine sahip olduğunu belirten ifade doğrudur.
Uluslararası Adalet Divanı, çekişmeli yargı yetkisinin aksine danışma görüşü verme konusunda Statü'nün 65/165/1. maddesi uyarınca takdir yetkisine sahiptir. Her ne kadar Divan genellikle görüş vermeyi reddetmekten kaçınsa da, 'yargısal dürüstlük' (judicial propriety) ilkesi uyarınca, eğer bir görüş talebi aslında rıza göstermemiş bir devletle ilgili ikili bir uyuşmazlığın esasına müdahale niteliği taşıyorsa (Doğu Karelya vakasındaki gibi), Divan görüş vermeyi reddedebilir. Bu durum rıza ilkesinin korunması için bir emniyet sübabıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Danışma görüşü yetkisinin hukuki dayanağını belirle.
BM Şartı Madde 9696 ve UAD Statüsü Madde 6565.
Yetkinin kaynağını ve usulünü anlamak için temel metinlere bakılmalıdır.
2
Metindeki 'may' (verebilir) ifadesinin hukuki sonucunu analiz et.
Görüş vermenin bir yükümlülük değil, Divan'ın takdirinde (discretionary) olduğu saptanır.
Zorunlu ve ihtiyari yetki ayrımını yapmak sorunun çözümü için kritiktir.
3
'Yargısal dürüstlük' ve 'Doğu Karelya' içtihadını değerlendir.
Divan'ın, taraf rızası olmayan bir uyuşmazlığı dolaylı yoldan çözmekten kaçınabileceği sonucuna ulaşılır.
Divan'ın yargısal bir organ olarak kendi bağımsızlığını ve rıza ilkesini koruma yetkisi analiz edilir.

Anahtar Kavram

UAD Danışma Görüşü Yetkisinin İhtiyari Niteliği ve Yargısal Dürüstlük İlkesi

İpuçları

1
Divan'ın danışma görüşü verme yetkisinin 'zorunlu' mu yoksa 'ihtiyari' mi olduğuna odaklanın.
2
Devletlerin yargı yetkisi için 'rıza' göstermesi kuralının, danışma görüşü yoluyla baypas edilip edilemeyeceğini düşünün.
3
1923 tarihli Doğu Karelya (Eastern Carelia) davasında Milletler Cemiyeti dönemindeki Divan'ın görüş vermeyi neden reddettiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Divan'ın Batı Sahra (Western Sahara) ve Duvar (Wall) danışma görüşlerinde rıza ilkesine rağmen neden görüş vermeyi kabul ettiğini inceleyerek istisnaları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 7Soru →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nür 6161. maddesinde düzenlenen "revizyon" (yargılamanın iadesi) süreci, Divan tarafından verilmiş kesin bir hükmün yeniden incelenmesine olanak tanıyan istisnai bir yoldur. Buna göre, bir hükmün revizyonu talebiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Revizyon talebinde bulunulması, revize edilmesi istenen asıl hükmün icrasını ve hukuki bağlayıcılığını kendiliğinden (ipso facto) durdurur.

Cevap

Revizyon başvurusunun hükmün icrasını kendiliğinden (ipso facto) durduracağını belirten ifade yanlıştır.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 6161. maddesinin 33. fıkrasına göre, bir revizyon talebinde bulunulması, Divan aksine bir karar vermedikçe hükmün icrasını kendiliğinden durdurmaz. Hatta Divan, revizyon davasını kabul etmeden önce, tarafın asıl hükmün gereklerini yerine getirmiş olmasını şart koşma yetkisine sahiptir. Bu nedenle, revizyon başvurusunun icrayı 'kendiliğinden' (ipso facto) askıya alacağını savunan ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü madde 6161 kapsamındaki revizyon (yargılamanın iadesi) başvuru şartlarını analiz etmek.
Revizyonun ancak esası etkileyen yeni bir olgunun keşfi, ihmal bulunmaması ve belirli süre sınırları (66 ay/1010 yıl) içinde yapılabileceği saptandı.
Soruda istenen yanlış hükmü bulmak için yasal çerçeveyi netleştirmek gerekir.
2
Revizyon başvurusunun asıl hükmün icrası üzerindeki etkisini incelemek.
Statü madde 61/361/3 uyarınca başvurunun icrayı kendiliğinden durdurmadığı, aksine Divan'ın başvuruyu kabul etmek için hükmün icrasını ön şart koşabileceği görüldü.
Uluslararası yargılamada kesinleşmiş hükmün (res judicata) önceliği kuralını doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

UAD Hükümlerinin Kesinliği ve Revizyon (Yargılamanın İadesi) Şartları

İpuçları

1
Uluslararası hukukta mahkeme kararları kural olarak kesin ve bağlayıcıdır; istisnai yollar bu bağlayıcılığı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
2
UAD Statüsü'nün 6161. maddesini dikkatle inceleyin; Divan'ın revizyon başvurusunu kabul etmek için 'önceki hükmün yerine getirilmesini' isteyip isteyemeyeceğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

UAD Statüsü madde 6060 kapsamında 'hükmün tavzihi' (yorumlanması) ile revizyon arasındaki farkları çalışın.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 8Soru →

Uluslararası yargı organlarına (örneğin Uluslararası Adalet Divanı) başvurmadan önce genellikle tüketilmesi gereken ilk usuli aşama olarak antlaşmalarda yer alan 'müzakere (görüşme)' yöntemi, uluslararası hukukun en yaygın barışçıl çözüm yoludur. Birleşmiş Milletler Şartı 33. maddesinde de sayılan bu diplomatik yöntemi, diğer barışçıl çözüm usullerinden ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sürece hiçbir surette bağımsız bir üçüncü tarafın müdahil olmaması ve tarafların uyuşmazlığın esasına yönelik doğrudan görüşme yürütmesi

Cevap

Müzakere yöntemini diğerlerinden ayıran en temel özellik, sürece hiçbir surette bağımsız bir üçüncü tarafın müdahil olmaması ve tarafların uyuşmazlığın esasına yönelik doğrudan görüşme yürütmesidir.
Doğru yanıt olan seçenek, müzakerenin (görüşmenin) uluslararası hukukta kabul gören evrensel tanımını ve en temel şartını vermektedir. Müzakere usulünde, uyuşmazlık tarafları bizzat masaya oturarak sorunun maddi esasına dair taleplerini karşılıklı olarak iletirler ve bu süreçte dışarıdan hiçbir hakem, arabulucu, kolaylaştırıcı veya komisyon (üçüncü taraf) yer almaz.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki temel kavrama odaklan
Soru, BM Şartı Madde 33'te yer alan 'müzakere (görüşme)' usulünün diğer barışçıl yollardan ayırt edici özelliğini sormaktadır.
Müzakerenin tanımını ve uluslararası hukukta kapladığı yeri belirlemek, çeldiricileri elemek için şarttır.
2
Diğer barışçıl çözüm yollarının ortak özelliklerini analiz et
Dostça girişim, arabuluculuk, soruşturma ve uzlaştırma gibi diplomatik yollar ile tahkim ve yargısal çözüm usullerinin tamamında bağımsız bir 'üçüncü taraf' (devlet, kişi, komisyon veya mahkeme) sürece şu veya bu oranda müdahil olmaktadır.
Müzakereyi istisnai kılan hukuki niteliğin ne olduğunu tespit etmek gerekir.
3
Seçeneklerde verilen tanımları ilgili kavramlarla eşleştir
Çözüm önerisi sunan üçüncü taraf tanımı arabuluculuğu; sadece zemin oluşturan üçüncü taraf tanımı dostça girişimi; tavsiye raporu hazırlayan komisyon tanımı uzlaştırmayı; bağlayıcı karar veren heyet tanımı ise tahkimi ifade etmektedir.
Hatalı seçenekleri doğru uluslararası hukuk terimleriyle eşleştirerek elemek, doğru cevaba kesin olarak ulaşmayı sağlar.
4
Doğru seçeneği onayla
Sürece üçüncü bir tarafın katılmadığı ve uyuşmazlığın doğrudan esastan görüşüldüğü tanım müzakereyi eksiksiz olarak karşılamaktadır.
Müzakerenin yapısal olarak en belirgin özelliğinin teyit edilmesi işlemi tamamlar.

Anahtar Kavram

Müzakere (Görüşme)
Soru 9Soru →

Uluslararası hukukta bağımsız devletler arasındaki hukuki uyuşmazlıkların çözümünde Birleşmiş Milletlerin temel yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı (UAD) görev yapmaktadır. Divan statüsü gereği, uluslararası barış ve güvenliği ilgilendiren hukuki konularda dahi her uyuşmazlığa kendiliğinden müdahil olamaz.

Buna göre, Uluslararası Adalet Divanının çekişmeli bir davada (contentious case) yargı yetkisini kullanabilmesi için gereken temel hukuki şart aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlığa taraf olan devletlerin, Divanın yargı yetkisini kendi rızalarıyla önceden veya uyuşmazlık sonrasında kabul etmiş olması

Cevap

Uluslararası Adalet Divanının çekişmeli bir davada yargı yetkisini kullanabilmesi için taraf devletlerin bu yetkiyi rızalarıyla kabul etmiş olması gerekir.
Uluslararası Adalet Divanı (UAD), bağımsız devletler arasındaki hukuki uyuşmazlıklara bakarken kesin olarak 'rıza prensibine' (ihtiyari yetkiye) dayanır. Devletlerin egemenliği ilkesi gereği, tarafların özel bir antlaşma (tahkimname), daha önce yapılmış antlaşmalardaki yargısal çözüm klozları veya tek taraflı ihtiyari yetki bildirimleri yoluyla Divanın yetkisini kabul etmiş olmaları temel şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası Adalet Divanının (UAD) çekişmeli davalardaki yargı yetkisi temelini hatırla.
UAD'nin yargı yetkisi kural olarak 'ihtiyaridir' (isteğe bağlıdır).
Uluslararası hukukta devletlerin egemen eşitliği ilkesi geçerlidir. Hiçbir bağımsız devlet kendi onayı olmadan uluslararası bir mahkemede yargılanamaz.
2
Seçeneklerdeki ifadeleri rıza prensibi açısından değerlendir.
Devletlerin yargı yetkisini kabul etmesini (rıza) şart koşan ifade doğru cevaptır.
UAD Statüsü uyarınca Divanın yetkisi, tarafların ona sunduğu uyuşmazlıkları kapsar ve bu yetkinin tesisi ancak rıza ile (tahkimname, antlaşma klozu veya ihtiyari bildirim yoluyla) mümkündür.

Anahtar Kavram

UAD Yargı Yetkisinin İhtiyariliği (Rıza Prensibi)
Soru 10Soru →

Uluslararası Adalet Divanının (UAD) yargı ve danışma yetkisine ilişkin kurallar bütünü değerlendirildiğinde, Statü'nün 36. maddesinin 2. fıkrasında düzenlenen "İhtiyari Şart" (Seçimlik Klaüz) mekanizması ve Divan'a başvuru ehliyeti hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Divan önündeki çekişmeli davalara yalnızca devletler taraf olabilir ve İhtiyari Şart beyanında bulunan bir devlet, Divan'ın yargı yetkisini aynı karşılıklılık esasıyla kabul etmiş başka bir devlete karşı tek taraflı dava açma hakkı elde eder.

Cevap

Divan önündeki çekişmeli davalara yalnızca devletler taraf olabilir ve İhtiyari Şart beyanında bulunan bir devlet, Divan'ın yargı yetkisini aynı karşılıklılık esasıyla kabul etmiş başka bir devlete karşı tek taraflı dava açma hakkı elde eder.
Doğru ifadede yer aldığı üzere, UAD önündeki çekişmeli yargıya yalnızca devletler taraf olabilir (Statü Madde 34). Ayrıca, 36. maddenin 2. fıkrasında yer alan İhtiyari Şart'a göre devletler, Divan'ın zorunlu yargı yetkisini tek taraflı bir bildirimle önceden kabul edebilirler. Ancak bu mekanizmanın işletilebilmesi ve bir devletin diğerine tek taraflı dava açabilmesi için, ihtilafa düşen her iki devletin de bu kabul beyanında bulunmuş olması (karşılıklılık/mütekabiliyet esası) zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası Adalet Divanının taraf ehliyeti kuralını değerlendir.
Statü'nün 34. maddesine göre Divan önündeki davalara yalnızca devletler taraf olabilir. Örgütler veya bireyler taraf olamaz. Devletler de danışma görüşü isteyemez.
Çekişmeli yargı ile danışma yetkisi arasındaki temel süje ayrımını yapmak.
2
Divan'ın yargı yetkisinin dayanağını tespit et.
Yargı yetkisi 'rıza' prensibine dayanır. Zorunlu bir üst yargı mercii değildir, BM üyesi olmak tek başına yargılanmayı zorunlu kılmaz.
Uluslararası hukukun egemen eşitlik ve rızaya dayalı yapısını Divan bağlamında uygulamak.
3
İhtiyari Şart (Madde 36/2) mekanizmasının işleyişini analiz et.
İhtiyari şartı kabul eden bir devlet, Divan'ın yetkisini peşinen tanır. Ancak bu devlete karşı veya bu devlet tarafından dava açılabilmesi için karşı devletin de bu şartı kabul etmiş olması (mütekabiliyet/karşılıklılık) gerekir.
Seçeneklerdeki tek taraflı başvuru iddialarının hukuki geçerliliğini doğrulamak.

Anahtar Kavram

UAD Yargı Yetkisinin İhtiyari Niteliği ve Taraf Ehliyeti
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan "uzlaştırma" (conciliation) yöntemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzlaştırma komisyonu uyuşmazlığın hem maddi vakıalarını inceler hem de taraflara bağlayıcı olmayan bir çözüm önerisi sunar.

Cevap

Uzlaştırma komisyonunun hem maddi vakıaları inceleyip hem de taraflara bağlayıcı olmayan bir çözüm önerisi sunduğunu belirten ifade doğrudur.
Uzlaştırma usulü, bağımsız bir komisyonun uyuşmazlık konusunu tüm yönleriyle (maddi vakıalar ve hukuki durum) incelemesi ve sonucunda taraflara uyuşmazlığı sona erdirecek somut bir çözüm önerisi sunmasıdır. Bu yöntemi diğerlerinden ayıran en belirgin özellik, raporun içeriğinin zengin olması (vakıa araştırması + öneri) ancak bu raporun taraflar üzerinde hukuki bir bağlayıcılığının bulunmamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Uzlaştırma yönteminin temel tanımını gözden geçir.
Uzlaştırmanın diplomatik çözüm yolları arasında yer aldığı ve soruşturma ile arabuluculuğun bir karışımı olduğu belirlendi.
Yöntemin diğer barışçıl çözüm yollarından ayrılan temel yapısal özelliklerini anlamak için gereklidir.
2
Sonuç raporunun hukuki niteliğini analiz et.
Uzlaştırma raporunun tarafları hukuken zorlamadığı, sadece bir tavsiye niteliği taşıdığı sonucuna varıldı.
KPSS sorularında uzlaştırma ve tahkim arasındaki en kritik fark bağlayıcılık unsurudur.
3
Seçeneklerdeki doğru tanımı işaretle.
Hem inceleme (tahkik) hem de öneri (arabuluculuk) fonksiyonlarını içeren ancak bağlayıcı olmayan seçeneğe ulaşıldı.
Uzlaştırmanın tüm temel unsurlarını kapsayan en kapsamlı tanımı bulmak hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Uzlaştırma (Conciliation) Usulünün Niteliği

İpuçları

1
Uzlaştırma raporunun tarafları uymaya zorlayıp zorlamadığını düşünün.
2
Bu yöntemin hem soruşturma (tahkik) hem de arabuluculuk özelliklerini taşıdığını hatırlayın.
3
Diplomatik yolların (müzakere, iyiniyet, arabuluculuk, uzlaştırma) hiçbirinde sonuç raporu taraflar aksi yönde anlaşmadıkça bağlayıcı değildir.

Daha Fazla Pratik

Uzlaştırma raporu ile Tahkim (Hakemlik) kararı arasındaki en temel farkı karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Uyuşmazlık çözüm yollarını 'Diplomatik' ve 'Hukuki/Yargısal' olarak ikiye ayırın. Uzlaştırma 'Diplomatik' kategorisinde olduğu için otomatik olarak bağlayıcı olmadığını anlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 12Soru →

Uluslararası bir uyuşmazlığın çözümü amacıyla Uluslararası Adalet Divanı'na (UAD) başvurulması planlanmaktadır. UAD Statüsü'nün 3434. maddesi hükümleri dikkate alındığında, Divan önündeki çekişmeli davalarda (uyuşmazlık yargısı) taraf olma ehliyeti aşağıdakilerden hangisine aittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sadece devletler

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı önündeki çekişmeli davalarda taraf olma ehliyeti yalnızca devletlere aittir.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü madde 34/134/1 hükmüne göre, Divan önündeki uyuşmazlıklarda yalnızca devletler taraf olabilirler. Bu durum, Divan'ın devletlerarası bir yargı organı olma niteliğini yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü'nün taraf ehliyetini düzenleyen 3434. maddesini incelemek.
İlgili madde 'Divan önündeki davalarda yalnızca devletler taraf olabilirler' hükmünü içermektedir.
Yargı yetkisinin 'kişi bakımından' (ratione personae) sınırlarını belirlemek.
2
Uluslararası örgütlerin ve bireylerin uyuşmazlık yargısındaki konumunu değerlendirmek.
Örgütler ve bireyler uyuşmazlığın esasında taraf sıfatıyla yer alamazlar; örgütler sadece bilgi sunabilir veya danışma görüşü isteyebilir.
Yanlış seçenekleri elemenin hukuki gerekçesini oluşturmak.
3
Doğru hukuk süjesini seçmek.
Sadece tam egemen devletlerin taraf olabildiği sonucuna ulaşılır.
Statüdeki açık kuralı soru köküne uygulamak.

Anahtar Kavram

Taraf Ehliyeti (Locus Standi)

İpuçları

1
UAD'nin 'devletlerarası' bir mahkeme olduğunu unutmayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 13Soru →

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları arasında yer alan soruşturma (tahkik) usulü, 18991899 ve 19071907 tarihli Lahey Sözleşmeleri ile kurumsallaşmıştır. Bu usulün, özellikle uzlaştırma (conciliation) ve tahkim (arbitration) yöntemlerinden ayrılan temel hukuki niteliği göz önüne alındığında; 19071907 tarihli Lahey Sözleşmesi'nin 3535. maddesi uyarınca hazırlanan raporun kapsamı ve taraflar üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Rapor, yalnızca uyuşmazlığa temel teşkil eden maddi vakıaların tarafsız bir tespitiyle sınırlı olup bir hakem kararı niteliği taşımaz ve uyuşmazlığın esasına dair herhangi bir çözüm önerisi içermez.

Cevap

Soruşturma raporu sadece maddi vakıaların saptanmasıyla sınırlıdır, bir hakem kararı niteliği taşımaz ve taraflar için bağlayıcı değildir.
Doğru seçenek, soruşturma (tahkik) usulünün klasik uluslararası hukuktaki tanımını tam olarak yansıtmaktadır. 19071907 tarihli Lahey Sözleşmesi'nin 3535. maddesine göre, komisyonun raporu sadece uyuşmazlığa temel teşkil eden olayların (maddi vakıaların) tarafsız bir şekilde saptanmasıyla sınırlıdır. Bu rapor bir hakem kararı (arbitral award) niteliği taşımaz; yani uyuşmazlığı hukuki olarak karara bağlamaz ve taraflar üzerinde hukuken bağlayıcı bir etkisi yoktur. Taraflar raporu aldıktan sonra uyuşmazlığı istedikleri şekilde sürdürmekte veya başka bir yolla çözmekte tamamen serbesttirler.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık çözüm yönteminin kapsamını belirle.
Yöntem: Soruşturma (Tahkik).
Soru kökünde belirtilen spesifik barışçıl çözüm yolunu analiz etmek için.
2
1907 Lahey Sözleşmesi Madde 35'i değerlendir.
Raporun sadece 'maddi vakıaların saptanması' (statement of facts) ile sınırlı olduğu sonucuna ulaşılır.
Sözleşmenin bu usulün hukuki sınırlarını belirleyen temel hükmü olması nedeniyle.
3
Raporun hukuki etkisini incele.
Raporun bağlayıcı olmadığı ve tarafları raporu kabul etmeye zorlamadığı teyit edilir.
Tahkim (arbitration) ve yargısal çözümden (judicial settlement) ayıran en temel farkı saptamak için.
4
Diğer yöntemlerle (uzlaştırma, tahkim) kıyasla.
Uzlaştırmanın çözüm önerisi sunduğu, tahkimin bağlayıcı karar verdiği; soruşturmanın ise sadece olguları saptadığı görülür.
Seçenekler arasındaki kavramsal kafa karışıklığını gidermek için.

Anahtar Kavram

Soruşturma raporunun maddi vakıalarla sınırlı ve bağlayıcı olmayan niteliği

Daha Fazla Pratik

Soruşturma (tahkik) ile uzlaştırma (conciliation) yöntemleri arasındaki 'çözüm önerisi sunma' farkını pekiştirmek için her iki yöntemin rapor içeriklerini karşılaştıran kaynakları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 14Soru →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan tahkim (hakemlik) usulünü, arabuluculuk ve uzlaştırma gibi diplomatik çözüm yollarından ayıran en temel hukuki özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakem heyeti tarafından verilen kararın uyuşmazlığın tarafları için hukuken bağlayıcı olması

Cevap

Tahkim usulünü diğer diplomatik yollardan ayıran temel özellik, hakem kararının taraflar üzerinde hukuken bağlayıcı etkiye sahip olmasıdır.
Tahkim, uyuşmazlığın taraflarca seçilen hakemler aracılığıyla ve hukuk kurallarına dayanılarak çözüldüğü yargısal bir yöntemdir. Diplomatik yolların (arabuluculuk, uzlaştırma) aksine, tahkim sonucunda verilen karar taraflar için bağlayıcıdır ve taraflar bu karara uymakla yükümlüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası uyuşmazlık çözüm yollarını kategorize et.
Çözüm yolları 'diplomatik' (müzakere, arabuluculuk, uzlaştırma vb.) ve 'yargısal' (tahkim ve uluslararası mahkemeler) olarak ikiye ayrılır.
Yöntemin hukuki niteliğini belirlemek için temel sınıflandırmayı bilmek gerekir.
2
Tahkimin yargısal niteliğinin sonucunu incele.
Yargısal yolların en temel sonucu, sürecin 'hukuken bağlayıcı' bir hükümle sona ermesidir.
Tahkimi uzlaştırma gibi diplomatik yollardan ayıran en önemli fark, kararın uygulanma zorunluluğudur.
3
Doğru seçeneği belirle.
Hakem kararının bağlayıcılığı seçeneği, tahkimin ayırt edici hukuki özelliğini tanımlar.
Diplomatik yollarda sonuç tavsiye niteliğindeyken, tahkimde hüküm niteliğindedir.

Anahtar Kavram

Tahkimin Yargısal ve Bağlayıcı Niteliği

İpuçları

1
Çözüm yollarını 'diplomatik' ve 'yargısal' olarak ikiye ayırmayı deneyin.
2
Bir kararın taraflar üzerinde 'zorunlu uyma yükümlülüğü' yaratıp yaratmadığına odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı ile Tahkim arasındaki benzerlik ve farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 15Soru →

Uluslararası bir uyuşmazlığın tarafları olan iki devlet arasındaki gerginlik nedeniyle doğrudan görüşmeler durma noktasına gelmiştir. Üçüncü bir devlet, tarafları kendi başkentinde bir araya getirmeyi ve güvenli bir iletişim ortamı sağlamayı teklif etmiş; ancak görüşmelerin içeriğine hiçbir şekilde dahil olmayacağını ve taraflara somut bir çözüm planı sunmayacağını açıkça belirtmiştir. Buna göre, üçüncü tarafın üstlendiği bu pasif kolaylaştırıcı rol, uluslararası hukukta aşağıdaki barışçıl çözüm yollarından hangisi ile ifade edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dostça Girişim (İyiniyet Hizmeti)

Cevap

Dostça Girişim (İyiniyet Hizmeti), üçüncü bir tarafın uyuşmazlık taraflarını sadece müzakereye teşvik etmek veya fiziksel bir ortam sağlamak amacıyla hareket ettiği, uyuşmazlığın esasına dair öneri sunmadığı yöntemdir.
Dostça girişim (iyiniyet hizmeti), üçüncü bir tarafın uyuşmazlık tarafları arasındaki iletişimi yeniden kurmak veya müzakere ortamı sağlamak için gerçekleştirdiği sınırlı faaliyettir. Soruda belirtilen 'içeriğe karışmama' ve 'çözüm önerisi sunmama' vurguları bu yöntemin tipik özelliğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Üçüncü tarafın eylemlerini analiz edin.
Üçüncü taraf sadece tarafları bir araya getiriyor ve iletişim ortamı sağlıyor.
Yöntemin sınırlarını belirlemek için üçüncü tarafın müdahale düzeyini anlamak gerekir.
2
Esasa müdahale veya çözüm önerisi olup olmadığını kontrol edin.
Çözüm önerisi sunulmayacağı ve içeriğe karışılmayacağı açıkça belirtilmiştir.
Dostça girişimi arabuluculuktan ayıran en temel fark budur.
3
Eylemi uluslararası hukuk terminolojisiyle eşleştirin.
Bu pasif rol 'Dostça Girişim' veya 'İyiniyet Hizmeti' (Good Offices) olarak tanımlanır.
Terminolojik doğruluk için kavramın tanımıyla uyuşan özelliği seçilmelidir.

Anahtar Kavram

Dostça girişimde üçüncü tarafın görevi, tarafları birbirine 'yaklaştırmak' ancak uyuşmazlığın çözümüne yönelik 'akıl vermemek' (öneri sunmamak) üzerinedir.

İpuçları

1
Üçüncü tarafın 'öneri sunup sunmadığına' dikkat edin.
2
Tarafları sadece masaya oturtan yöntem hangisidir?
3
Arabuluculuktan daha hafif ve pasif olan, sadece iletişim kanalı açan yöntemi arayın.

Daha Fazla Pratik

Bu yöntemin 'arabuluculuk' yöntemi ile temel farklarını gösteren karşılaştırmalı tabloları incelemek kalıcılığı artırır.
Tahmini Süre:45s
Soru 16Soru →

Uluslararası hukukta devletler arasındaki uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları arasında yer alan müzakere (görüşme) usulü, birçok uluslararası antlaşmada yargısal çözüm yollarına başvurulmadan önce tüketilmesi gereken bir ön şart olarak düzenlenmektedir. Uluslararası Adalet Divanı içtihatlarında da vurgulanan "anlamlı müzakere" ilkesi çerçevesinde, uyuşmazlığın tarafları için öngörülen hukuki yükümlülüğün niteliği bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taraflar, uyuşmazlığı bir çözüme kavuşturmak amacıyla iyi niyetle ve dürüst bir çaba göstererek süreci yürütmekle yükümlüdür ancak mutlaka bir uzlaşıya varma zorunluluğu altında değildirler.

Cevap

Uluslararası hukukta müzakere yükümlülüğü, tarafların bir çözüme ulaşmak için dürüst ve anlamlı bir çaba göstermesini (davranış yükümlülüğü) gerektirir, ancak bir sonuca ulaşmayı (sonuç yükümlülüğü) garanti etmez.
Uluslararası hukukta müzakere (negotiation), tarafların uyuşmazlığı doğrudan görüşerek çözmeye çalıştığı bir yöntemdir. Bir antlaşmada yargı öncesi müzakere şartı (negotiation clause) varsa, taraflar uyuşmazlığı çözmek için 'iyi niyetle' (in good faith) hareket etmeli ve 'anlamlı' (meaningful) öneriler sunmalıdır. Ancak bu, tarafların mutlaka bir uzlaşma belgesi imzalaması gerektiği anlamına gelmez; yani müzakere bir 'davranış/özen yükümlülüğü'dür (obligation of conduct), 'sonuç yükümlülüğü' (obligation of result) değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Müzakerenin hukuki niteliğini belirle.
Müzakere, tarafların uyuşmazlığı doğrudan görüştüğü diplomatik bir yöntemdir.
Yöntemin temel işleyişini anlamak için öncelikle doğrudan temas özelliğini saptamak gerekir.
2
Yükümlülüğün kapsamını analiz et.
Pactum de negotiando çerçevesinde 'iyi niyetle müzakere' ilkesi esastır.
Uluslararası Adalet Divanı'nın Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı davasındaki gibi, tarafların sadece 'görüşmüş olmak için görüşmesi' yeterli değildir; anlamlı bir teklif sunma çabası aranır.
3
Davranış ve sonuç yükümlülüğü ayrımını yap.
Müzakere bir davranış yükümlülüğüdür.
Uluslararası hukukta devletler egemen eşitlik ilkesi gereği istemedikleri bir çözüme zorlanamazlar; bu yüzden müzakere şartı mutlaka bir antlaşma ile sonuçlanmak zorunda değildir.

Anahtar Kavram

Müzakere Yükümlülüğünün Kapsamı (Davranış vs. Sonuç Yükümlülüğü)

İpuçları

1
Müzakerenin en temel özelliği, taraflar arasında herhangi bir aracı olmadan gerçekleşmesidir.
2
Uluslararası hukukta devletlerin egemenlikleri gereği, uyuşmazlıkları kendi iradeleriyle çözmeleri esastır.
3
Hukuki yükümlülükler 'bir şeyi yapma çabası' mı yoksa 'o şeyi mutlaka başarma' mı üzerine kuruludur? Müzakere için hangisi geçerlidir?

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı'nın 'Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı' veya 'Gürcistan v. Rusya' davalarındaki müzakereye dair usuli değerlendirmelerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru →

AA ve BB devletleri arasında yaşanan sınır uyuşmazlığının çözümü için uyuşmazlığın tarafı olmayan CC devleti, tarafları kendi ülkesinde bir araya getirerek görüşme ortamı sağlamıştır. Ancak süreç ilerledikçe CC devleti sadece görüşmeleri kolaylaştırmakla kalmamış; uyuşmazlığın çözümüne yönelik kendi hazırladığı bir uzlaşı planını taraflara sunmuştur. Tarafların bu planı kabul edip etmeme konusunda tam irade serbestisine sahip olduğu bu barışçıl çözüm yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arabuluculuk

Cevap

Arabuluculuk yöntemi, üçüncü bir tarafın taraflar arasında köprü kurmanın yanı sıra somut çözüm önerileri sunmasıyla karakterize edilir.
Doğru yanıt olan arabuluculuk yönteminde, uyuşmazlığın tarafı olmayan üçüncü bir kişi (devlet, örgüt veya şahıs), tarafların uyuşmazlığı çözebilmesi için bir aracı olmanın ötesine geçer ve uyuşmazlığın içeriğine yönelik somut çözüm önerileri (uzlaşı planı) sunar. Bu önerilerin bağlayıcı olmaması yöntemin diplomatik (siyasi) karakterini yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
Üçüncü tarafın sürece katılım düzeyini analiz etme
Üçüncü tarafın (CC devleti) uyuşmazlığın esasına girerek bir 'uzlaşı planı' sunduğu tespit edildi.
Bu durum, yöntemi sadece iletişim sağlayan 'dostça girişim'den ayırır.
2
Sunulan önerilerin hukuki bağlayıcılığını kontrol etme
Önerilerin taraflar için bağlayıcı olmadığı ve kabul etme serbestisinin bulunduğu görüldü.
Bu özellik, yöntemi bağlayıcı karar içeren 'tahkim' ve 'yargısal çözüm' yollarından ayırır.
3
Yöntemin kurumsallığını değerlendirme
Sürecin bir devlet tarafından yürütüldüğü, daha az resmi ve daha siyasi bir nitelik taşıdığı belirlendi.
Bu durum, yöntemi genellikle bir komisyon aracılığıyla yürütülen 'uzlaştırma'dan ayırır.

Anahtar Kavram

Arabuluculukta üçüncü taraf, uyuşmazlığın çözümüne aktif olarak katılarak taraflara bağlayıcı olmayan somut öneriler sunar.

İpuçları

1
Üçüncü tarafın sadece görüşmeleri başlatmakla mı kaldığına yoksa bir çözüm taslağı mı sunduğuna dikkat edin.
2
Eğer üçüncü taraf çözüm önerisi sunuyorsa bu ya arabuluculuktur ya da uzlaştırmadır; aralarındaki temel fark ise yöntemdeki kurumsallık ve resmiyettir.
3
Bağlayıcı olmayan bir çözüm önerisinin sunulması, yöntemi dostça girişimden bir adım öteye taşır ancak tahkimdeki gibi zorunlu kılmaz.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) uyuşmazlık çözümü yöntemleri arasındaki yerini ve bağlayıcılığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 18Soru →

Uluslararası bir uyuşmazlıkta, taraflar arasındaki diplomatik temasların kopması ve doğrudan görüşme kanallarının tıkanması üzerine üçüncü bir devlet uyuşmazlığın taraflarını bir araya getirmek veya aralarındaki mesajları iletmek amacıyla inisiyatif almıştır. Bu süreçte üçüncü devlet, uyuşmazlığın esasına ilişkin kendi çözüm planlarını sunmaktan kaçınmış, sadece müzakerelerin başlaması için uygun bir zemin hazırlamakla yetinmiştir.

Bu örnekte üçüncü tarafın üstlendiği pasif rol ve faaliyet, uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından hangisinin tipik bir uygulamasıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dostça girişim (İyiniyet hizmeti)

Cevap

Dostça girişim (İyiniyet hizmeti)
Dostça girişim (iyiniyet hizmeti), uyuşmazlığın tarafları arasındaki diyaloğu yeniden başlatmak veya kolaylaştırmak amacıyla üçüncü bir tarafın yürüttüğü faaliyettir. Bu yöntemde üçüncü taraf uyuşmazlığın esasına (içeriğine) girmez ve taraflara nasıl bir çözüm bulmaları gerektiği konusunda tavsiyede bulunmaz. Sadece tarafları bir araya getiren bir 'köprü' vazifesi görür.

Adım Adım Çözüm

1
Üçüncü tarafın eylemlerini analiz et.
Üçüncü taraf sadece tarafları masaya oturtmuş ve iletişimi (mesaj trafiğini) kolaylaştırmıştır.
Dostça girişimin temel karakteri pasif kolaylaştırıcılıktır.
2
Çözüm önerisi sunulup sunulmadığını kontrol et.
Senaryoda üçüncü tarafın uyuşmazlığın esasına yönelik somut çözüm sunmaktan kaçındığı belirtilmiştir.
Çözüm önerisinin yokluğu, yöntemi arabuluculuktan ayıran en kritik unsurdur.
3
Tanımlanan rolü barışçıl çözüm yollarıyla eşleştir.
Pasif kolaylaştırıcı rol 'Dostça Girişim' (İyiniyet Hizmeti) olarak adlandırılır.
İyiniyet hizmeti, tarafların kendi aralarında müzakere edebilmesi için dışarıdan sağlanan teknik ve diplomatik bir destektir.

Anahtar Kavram

Dostça Girişim ile Arabuluculuk Arasındaki Fark

İpuçları

1
Üçüncü tarafın 'aktif' mi yoksa 'pasif' mi bir rol üstlendiğine dikkat edin.
2
Üçüncü tarafın uyuşmazlığın içeriği hakkında bir görüş bildirip bildirmediğini analiz edin.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisinin ihtiyari (isteğe bağlı) olup olmadığını araştırarak barışçıl çözüm yollarının bağlayıcılık düzeylerini karşılaştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 19Soru →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan bu yöntemde; üçüncü taraf, uyuşmazlığın taraflarını sadece müzakere masasına davet etmekle kalmaz, aynı zamanda taraflara uyuşmazlığın esasına ilişkin somut çözüm önerileri ve uzlaşı planları sunar. Buna göre, sözü edilen barışçıl çözüm yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arabuluculuk

Cevap

Arabuluculuk, üçüncü tarafın uyuşmazlığın esasına yönelik aktif çözüm önerileri sunduğu barışçıl çözüm yöntemidir.
Doğru yanıt olan arabuluculuk yöntemi, üçüncü bir tarafın (devlet, örgüt veya şahıs) uyuşmazlığın tarafları arasında aktif bir köprü kurarak, onlara uyuşmazlığı sona erdirecek somut öneriler ve taslak planlar sunmasını içerir. Bu 'aktif katılım' ve 'çözüm önerisi' unsurları, yöntemi diğer barışçıl yollardan ayırır.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlıkta üçüncü tarafın katılım düzeyini belirle.
Üçüncü tarafın sadece ortam hazırlamadığı, çözüm önerileri de sunduğu görülmektedir.
Yöntemin diplomatik mi yoksa sadece kolaylaştırıcı mı olduğunu anlamak için katılım düzeyi kritiktir.
2
Aktif çözüm önerisi sunma kriterini ilgili hukuk kavramıyla eşleştir.
Aktif öneri sunma özelliği 'Arabuluculuk' (Mediation) kavramına karşılık gelir.
Dostça girişimden en temel farkı, üçüncü tarafın uyuşmazlığın 'esasına' müdahil olmasıdır.

Anahtar Kavram

Arabuluculuk ile Dostça Girişim Arasındaki Fark

İpuçları

1
Üçüncü tarafın 'aktif' olup olmadığına ve 'çözüm önerisi' sunup sunmadığına odaklanın.
2
Dostça girişimde sadece 'masa' sağlanırken, bu yöntemde masada 'öneriler' de vardır.
3
Bu yöntem, dostça girişimin bir ileri aşaması olarak kabul edilir ve uyuşmazlığın esasına müdahale içerir.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisinin ihtiyari olması ile tahkimin bağlayıcılığı arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 20Soru →

Birleşmiş Milletler (BMBM) Antlaşması'nın 1414. maddesi kapsamında düzenlenen "durumların barışçıl yollarla düzeltilmesi" (peaceful adjustment) yetkisi çerçevesinde, Genel Kurul'un uyuşmazlıkların çözümündeki rolüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel Kurul, Güvenlik Konseyi'nin uyuşmazlık üzerindeki önceliğine ilişkin kısıtlamalar saklı kalmak kaydıyla, uluslar arasındaki dostça ilişkileri bozacağı düşünülen herhangi bir durumun barışçıl yollarla düzeltilmesi için tavsiyelerde bulunabilir.

Cevap

Genel Kurul'un, Güvenlik Konseyi'nin uyuşmazlık üzerindeki önceliğine ilişkin kısıtlamalar saklı kalmak kaydıyla, dostça ilişkileri bozabilecek durumların barışçıl çözümü için tavsiyede bulunabileceğini belirten seçenek doğrudur.
Doğru ifade, BM Şartı'nın 1414. maddesinde yer alan yetkiyi tam olarak yansıtmaktadır. Bu madde uyarınca Genel Kurul, uyuşmazlığın kökenine bakmaksızın dostça ilişkileri bozabilecek durumlar için önlemler tavsiye edebilir; ancak bu yetki 1212. maddedeki Güvenlik Konseyi'nin önceliği kuralıyla sınırlandırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
BM Şartı'nın 14. maddesinin kapsamını analiz et.
Genel Kurul'un "durumların barışçıl yollarla düzeltilmesi" konusunda genel bir tavsiye yetkisine sahip olduğu belirlenir.
Bu madde, Genel Kurul'un barışı koruma konusundaki ikincil ama geniş kapsamlı yetkisini tanımlar.
2
BM Şartı'nın 12. maddesindeki kısıtlamayı değerlendir.
Güvenlik Konseyi bir uyuşmazlığı incelerken Genel Kurul'un tavsiye veremeyeceği kuralı (SC önceliği) tespit edilir.
BM sisteminde uyuşmazlıkların çözümünde organlar arası çatışmayı önlemek için hiyerarşik bir sınırlama vardır.
3
Kararların hukuki niteliğini belirle.
Genel Kurul kararlarının barışçıl çözüm sürecinde tavsiye (recommendation) niteliğinde olduğu ve bağlayıcı olmadığı teyit edilir.
Genel Kurul, Güvenlik Konseyi'nin 7. bölüm yetkilerine sahip değildir.

Anahtar Kavram

BM Genel Kurulu'nun Madde 14 Kapsamındaki Tavsiye Yetkisi

İpuçları

1
BM Genel Kurulu'nun kararlarının genel olarak tavsiye niteliğinde olduğunu hatırlayın.
2
Güvenlik Konseyi ve Genel Kurul arasındaki yetki paylaşımında 12. madde kısıtlamasına (Konsey'in önceliği) dikkat edin.
3
14. madde 'herhangi bir durum' (any situation) ifadesini kullanarak Genel Kurul'a geniş bir uyuşmazlık alanı bırakır.

Daha Fazla Pratik

BM Şartı'nın 12. maddesi ile 99. maddesinin (Genel Sekreter'in yetkisi) karşılaştırmalı analizini incelemek faydalı olabilir.
Tahmini Süre:1m 15s
Sayfa 1 / 19Sonraki