Devleti'nin kamu mülkiyetindeki ulusal petrol şirketi, Devleti sınırları içerisinde faaliyet gösteren özel bir makine üreticisi ile sondaj platformlarında kullanılmak üzere teknik teçhizat alımı için bir sözleşme akdetmiştir. Ödemelerin gecikmesi üzerine üretici firma, Devleti yerel mahkemelerinde alacak davası açmıştır. Devleti, davanın reddini talep ederek yargı bağışıklığına sahip olduğunu ileri sürmüştür.
Buna göre, günümüz uluslararası hukukunda kabul gören "sınırlı yargı bağışıklığı" teorisi çerçevesinde, söz konusu uyuşmazlığa ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Yapılan işlem, niteliği itibarıyla özel hukuk sözleşmesi (jure gestionis) olduğundan Devleti bu uyuşmazlıkta yargı bağışıklığından yararlanamaz.Cevap
- BSözleşmenin konusu enerji güvenliği gibi stratejik bir kamu amacına matuf olduğundan, işlemin nihai amacına bakılarak bağışıklık tanınmalıdır.
- CDevletlerin egemen eşitliği ilkesi gereği, bir devletin ticari faaliyetleri de dahil olmak üzere tüm eylemleri mutlak surette yargı bağışıklığına tabidir.
- DDavalı kuruluşun bir devlet organı veya kamu tüzel kişisi olması, işlemin mahiyetine bakılmaksızın yargı bağışıklığının tanınması için yeterli bir nedendir.
- EYargı bağışıklığı yalnızca diplomatik temsilcileri kapsayan bir hak olup devletin kendisi veya kamu kuruluşları ticari uyuşmazlıklarda bu hakkı ileri süremez.
Cevap
Yapılan işlemin niteliği itibarıyla bir özel hukuk işlemi (jure gestionis) olması nedeniyle devletin yargı bağışıklığından yararlanamayacağını belirten ifade doğrudur.
Sınırlı yargı bağışıklığı teorisi uyarınca, devletler yabancı bir devletin mahkemeleri önünde yalnızca egemenlik yetkilerini kullandıkları tasarruflar (acta jure imperii) için bağışıklık zırhına bürünebilirler. Ticari nitelikteki, yani özel bir hukuk kişisinin de yapabileceği türden sözleşmeler ve faaliyetler (acta jure gestionis) bu korumanın dışındadır. Petrol şirketinin teçhizat alımı tipik bir ticari işlem olduğu için bağışıklık tanınmaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sınırlı Yargı Bağışıklığı (Acta Jure Gestionis vs. Acta Jure Imperii)
İpuçları
1
Devletin her işlemi egemenlik tasarrufu sayılmaz; bazıları tıpkı bir şirket gibi yaptığı ticari işlemlerdir.
2
Sınırlı bağışıklık teorisinde mahkemeler işlemin 'amacına' (enerji güvenliği vb.) değil, 'niteliğine' (alım-satım sözleşmesi) bakarlar.
Daha Fazla Pratik
İcra bağışıklığı ile yargı bağışıklığı arasındaki farkları ve bir devletin ticari malları üzerine haciz konulup konulamayacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 20s