Examkin

Soru

Zorluk: ZorFrankfurt Okulu ve Eleştirel Teori

Aydınlanma aklının, yalnızca önceden belirlenmiş hedeflere ulaşmada en etkili yöntemleri seçme işlevine indirgenmesi, günümüz Uluslararası İlişkiler disiplininde egemen olan pozitivist yaklaşımların epistemolojik temelini oluşturur. Bu 'araçsal akıl' (instrumental reason) anlayışı, uluslararası sistemi dışsal ve değişmez bir nesne olarak ele alıp bu yapı içinde sorunların nasıl en verimli şekilde 'çözüleceğine' odaklanır. Jürgen Habermas'ın bilgi çıkarları (interests) tipolojisine göre bu yaklaşım, bilginin sadece doğaya ve topluma hükmetmeyi amaçlayan 'teknik bilme çıkarına' hapsedilmesidir. Buna karşın, Horkheimer'ın 'Geleneksel ve Eleştirel Teori' ayrımından beslenen düşünürler, bilginin mevcut düzenin işleyişini kolaylaştırmak yerine, insanı tahakküm altına alan yapıları ifşa eden 'özgürleşimci' (emancipatory) bir işleve sahip olması gerektiğini savunur.

Buna göre, Frankfurt Okulu kökenli Eleştirel Teori'nin uluslararası ilişkiler disiplinine bakış açısı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Sorun çözücü nitelikteki geleneksel teorilerin, uluslararası güç eşitsizliklerini ve anarşiyi değişmez doğa yasaları gibi sunarak mevcut tahakküm ilişkilerini ideolojik olarak meşrulaştırdığını savunur.Cevap
  2. B
    Bağımlılık teorisinin merkez-çevre modeline 'yarı-çevre' kavramını da ekleyerek, uluslararası sömürü ilişkilerinin ontolojik olarak araçsal akılla değil, eşitsiz mübadele yasalarıyla açıklanması gerektiğini iddia eder.
  3. C
    Uluslararası ilişkilerde özgürleşimi, devletin ulusal güvenlik ve bekasının anarşik tehditlere karşı güvence altına alınması olarak tanımlar ve rasyonel devlet aklını tahakkümden kurtuluşun yegâne aracı olarak görür.
  4. D
    Küresel hegemonyanın rıza üretimi ve sivil toplum mekanizmaları üzerinden değil, salt maddi güç kapasitesi ve zor kullanma tekelini elinde bulunduran egemen devletler aracılığıyla inşa edildiğini öne sürer.
  5. E
    Habermas'ın pratik bilgi çıkarını merkeze alarak, anarşinin Hobbesçu, Lockeçu veya Kantçı kültürler etrafında devletlerin tarihsel etkileşimleriyle nasıl inşa edildiğini kanıtlamaya çalışır.

Cevap

Doğru ifade, sorun çözücü (geleneksel) teorilerin uluslararası güç eşitsizliklerini ve anarşiyi değişmez doğa yasaları gibi sunarak mevcut tahakküm ilişkilerini meşrulaştırdığını savunan seçenektir.
Frankfurt Okulu'nun Uluslararası İlişkiler disiplinine yansıyan en belirgin katkısı (özellikle Robert Cox ve Richard Ashley gibi isimler üzerinden), ana akım teorilerin dünyayı 'olduğu gibi' resmetme çabasının masum olmadığını göstermesidir. Neorealizm gibi teoriler anarşiyi ve güç siyasetini değişmez bir yasa olarak sunduklarında, aslında mevcut eşitsiz sistemi rasyonalize etmiş ve değişimi engellemiş olurlar. Eleştirel teori, bilginin bu ideolojik ('araçsal') işlevini ifşa ederek özgürleşimci bir alan açmayı hedefler.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki kavramsal çerçevenin (Araçsal Akıl, Özgürleşimci Çıkar, Geleneksel/Eleştirel Teori ayrımı) analiz edilmesi.
Frankfurt Okulu'nun temel argümanının, nesnel ve evrensel olduğu iddia edilen ana akım bilimsel yaklaşımların aslında güç ve tahakküm ilişkilerine hizmet ettiğini ortaya çıkarmak olduğu belirlenir.
Teorik metnin neyi eleştirdiğini anlamak, doğru seçeneği bulmanın ilk aşamasıdır.
2
Seçeneklerdeki teorik iddiaların hangi uluslararası ilişkiler okullarına ait olduğunun eşleştirilmesi.
Yarı-çevre kavramı Dünya Sistemleri'ne; devletin güvenliği Realizm/Geleneksel Güvenliğe; salt maddi güç vurgusu kaba realizme; Hobbesçu/Kantçı anarşi kültürleri ise İnşacılığa aittir.
Yanlış seçenekleri ait oldukları teoriler üzerinden elemek.
3
Kalan seçenek ile soru kökündeki eleştirel yaklaşımın sentezlenmesi.
Ana akım teorilerin anarşiyi 'verili' ve 'değişmez' kabul etmesinin, aslında mevcut eşitsizlikleri rasyonalize eden ideolojik bir araçsal akıl olduğu sonucuna ulaşılır.
Eleştirel Teorinin uluslararası ilişkiler disiplinindeki en temel ontolojik duruşu budur.

Anahtar Kavram

Geleneksel ve Eleştirel Teori Ayrımı (Horkheimer) ile Araçsal Akıl Eleştirisi

Alternatif Yöntem

Metin analizi stratejisi: Soru kökünde 'tahakküm', 'araçsal akıl eleştirisi' ve 'özgürleşim' kavramları geçmektedir. Seçenekler okunduğunda; B şıkkı ekonomiye, C şıkkı devlet bekasına, D şıkkı salt maddi güce, E şıkkı ise anarşi kültürlerine (İnşacılık) odaklanmaktadır. Yalnızca doğru seçenek ana akım teorilerin 'tahakkümü meşrulaştırması' temasına vurgu yaparak soru kökündeki epistemolojik eleştiriyle bütünleşmektedir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Frankfurt Okulu ve Eleştirel Teori