Examkin

Soru

Zorluk: ZorYargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)

Birleşmiş Milletler (BM) Şartı ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü hükümleri ışığında; Divan'ın danışma görüşü (advisory opinion) verme yetkisinin niteliği ve "yargısal dürüstlük" (judicial propriety) ilkesi çerçevesinde bu yetkinin sınırlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Divan, BM Genel Kurulu veya Güvenlik Konseyi'nden gelen danışma görüşü taleplerini, bu organların hiyerarşik üstünlüğü nedeniyle her durumda yanıtlamakla yükümlüdür.
  2. B
    Üye devletler, aralarındaki bir uyuşmazlığın hukuki boyutlarının tespiti amacıyla doğrudan Divan'dan danışma görüşü talebinde bulunma hakkına sahiptir.
  3. Divan, uyuşmazlığın esasına dair bir talebin, taraflardan birinin rızası olmaksızın uyuşmazlığın karara bağlanması sonucunu doğuracağını saptarsa, yargısal dürüstlük gereği görüş vermeyi reddedebilir.Cevap
  4. D
    Divan tarafından verilen danışma görüşleri, Statü'nün 5959. maddesi uyarınca taraflar için bağlayıcıdır ve kararların icrasına ilişkin prosedürlere tabidir.
  5. E
    Danışma görüşü prosedürü sadece teorik hukuki yorumlardan ibaret olduğu için, bu süreçte Statü'nün 3131. maddesinde düzenlenen 'ad hoc' hâkim görevlendirilmesine hiçbir şekilde izin verilmez.

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı'nın, rıza ilkesini zedeleyecek veya yargısal işlevine zarar verecek durumlarda danışma görüşü talebini reddetme takdirine sahip olduğunu belirten ifade doğrudur.
Uluslararası Adalet Divanı, çekişmeli yargı yetkisinin aksine danışma görüşü verme konusunda Statü'nün 65/165/1. maddesi uyarınca takdir yetkisine sahiptir. Her ne kadar Divan genellikle görüş vermeyi reddetmekten kaçınsa da, 'yargısal dürüstlük' (judicial propriety) ilkesi uyarınca, eğer bir görüş talebi aslında rıza göstermemiş bir devletle ilgili ikili bir uyuşmazlığın esasına müdahale niteliği taşıyorsa (Doğu Karelya vakasındaki gibi), Divan görüş vermeyi reddedebilir. Bu durum rıza ilkesinin korunması için bir emniyet sübabıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Danışma görüşü yetkisinin hukuki dayanağını belirle.
BM Şartı Madde 9696 ve UAD Statüsü Madde 6565.
Yetkinin kaynağını ve usulünü anlamak için temel metinlere bakılmalıdır.
2
Metindeki 'may' (verebilir) ifadesinin hukuki sonucunu analiz et.
Görüş vermenin bir yükümlülük değil, Divan'ın takdirinde (discretionary) olduğu saptanır.
Zorunlu ve ihtiyari yetki ayrımını yapmak sorunun çözümü için kritiktir.
3
'Yargısal dürüstlük' ve 'Doğu Karelya' içtihadını değerlendir.
Divan'ın, taraf rızası olmayan bir uyuşmazlığı dolaylı yoldan çözmekten kaçınabileceği sonucuna ulaşılır.
Divan'ın yargısal bir organ olarak kendi bağımsızlığını ve rıza ilkesini koruma yetkisi analiz edilir.

Anahtar Kavram

UAD Danışma Görüşü Yetkisinin İhtiyari Niteliği ve Yargısal Dürüstlük İlkesi

İpuçları

1
Divan'ın danışma görüşü verme yetkisinin 'zorunlu' mu yoksa 'ihtiyari' mi olduğuna odaklanın.
2
Devletlerin yargı yetkisi için 'rıza' göstermesi kuralının, danışma görüşü yoluyla baypas edilip edilemeyeceğini düşünün.
3
1923 tarihli Doğu Karelya (Eastern Carelia) davasında Milletler Cemiyeti dönemindeki Divan'ın görüş vermeyi neden reddettiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Divan'ın Batı Sahra (Western Sahara) ve Duvar (Wall) danışma görüşlerinde rıza ilkesine rağmen neden görüş vermeyi kabul ettiğini inceleyerek istisnaları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Yargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)