Uluslararası ilişkiler disiplinindeki ana akım teoriler (Realizm ve Liberalizm), "anarşi" olgusunu devletlerin davranışlarını belirleyen, verili ve tarih-dışı bir sistemik yapı olarak ele alırken; Klasik Marksist perspektif bu yaklaşımı disiplinin temel bir yanılgısı olarak nitelendirerek reddeder. Marksist kurama göre uluslararası alanın parçalı siyasal yapısı ve devletler arası çatışma dinamikleri, üretim ilişkilerinden bağımsız bir ontolojiye sahip değildir.
Buna göre, Klasik Marksist bir çözümlemede uluslararası sistemin anarşik yapısı ve devletler arası rekabet temel olarak aşağıdakilerden hangisiyle açıklanmaktadır?
- Sermaye birikim sürecinin ve kapitalist üretim tarzının doğasından kaynaklanan çelişkilerin, siyasal ve hukuki üst yapı katmanındaki zorunlu bir yansımasıdır.Cevap
- BUluslararası sistemde merkezi bir otoritenin bulunmamasının yarattığı güvenlik ikilemi çerçevesinde, devletlerin rasyonel çıkar maksimizasyonu çabasıdır.
- CDevlet adamlarının ve karar alıcıların, ulusal çıkarı tanımlarken sınıfsal aidiyetlerinden bağımsız olarak "güç" kavramını merkeze almalarıdır.
- DToplumlar arası etkileşimde paylaşılan normların ve ortak kimliklerin yokluğu sebebiyle oluşan "Hobbesçu" bir toplumsal inşa sürecidir.
- EUluslararası örgütlerin ve kolektif güvenlik mekanizmalarının, ekonomik temeldeki eşitsizlikleri giderebilecek yasal yaptırım gücünden yoksun olmasıdır.
Cevap
Uluslararası sistemin anarşik yapısı, sermaye birikim sürecinin ve kapitalist üretim tarzının siyasal üst yapıdaki zorunlu bir yansımasıdır.
Klasik Marksist yaklaşıma göre, toplumun ekonomik temeli (üretim tarzı ve üretim ilişkileri), siyasal ve hukuki kurumları içeren üst yapıyı belirler. Uluslararası sistemin 'anarşik' olarak nitelendirilen yapısı ve devletler arası rekabet, kapitalizmin dünya pazarında sermaye birikimi sağlama ve sınıfsal egemenliği sürdürme ihtiyacından doğar. Dolayısıyla anarşi, sistemik bir zorunluluk değil, kapitalist üretim tarzının yarattığı çelişkilerin siyasal alandaki yansımasıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Tarihsel Materyalizm ve Altyapı-Üstyapı İlişkisi
Daha Fazla Pratik
Klasik Marksizmin devlet teorisini, Gramsci'nin hegemonya kavramıyla karşılaştırarak devletin 'göreli özerkliği' tartışmalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s