tarihli Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan "Uluslararası Örgütlerin Sorumluluğuna İlişkin Madde Taslakları" (DARIO) çerçevesinde; bir uluslararası örgütün, uluslararası hukuka aykırı bir fiilin hukuka aykırılığını ortadan kaldırmak amacıyla "zaruret haline" (necessity) dayanabilmesi devletlerin bu hakka dayanma şartlarından daha dar ve spesifik koşullara bağlanmıştır.
Buna göre, DARIO Madde uyarınca bir uluslararası örgütün zaruret haline dayanabilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Uluslararası örgüt, bu hali ancak uluslararası hukuk uyarınca korumakla görevli olduğu fonksiyonlar dahilinde tüm uluslararası toplumun temel bir menfaatini korumak için tek çare olması durumunda ileri sürebilir.Cevap
- BÖrgütün bu hali ileri sürebilmesi için, söz konusu fiilin sadece kendi üye devletlerinden herhangi birinin münhasır ulusal çıkarlarını korumaya yönelik olması yeterli kabul edilir.
- CZaruret hali, uluslararası örgütün söz konusu hukuka aykırı durumun veya kriz halinin ortaya çıkmasına kendi ihmaliyle katkıda bulunduğu senaryolarda da öncelikli olarak uygulanır.
- DÖrgüt, korumakla görevli olduğu bir menfaati gözetirken, bu eylemin hedef aldığı devletin veya devletlerin temel bir menfaatini ciddi şekilde zedelemesi durumunda dahi sorumluluktan muaf tutulur.
- EUluslararası örgütün zaruret haline dayanabilmesi için, ihlal edilen yükümlülüğün sadece bir uluslararası antlaşmadan kaynaklanması şarttır; teamül hukukundan doğan bir yükümlülük için bu savunma yapılamaz.
Cevap
Uluslararası örgütün zaruret haline dayanabilmesi için eylemin, örgütün fonksiyonları çerçevesinde uluslararası toplumun temel bir menfaatini korumak amacıyla başvurulabilecek tek çare olması gerekir.
Doğru seçenek, DARIO Madde 25/1-a bendindeki şartı tam olarak yansıtmaktadır. Bir uluslararası örgütün zaruret haline dayanabilmesi için iki temel pozitif şart vardır: Fiilin örgütün fonksiyonları dahilinde uluslararası toplumun temel bir menfaatini korumak için 'tek çare' (only means) olması ve bu menfaatin uluslararası hukuk uyarınca örgütün korumakla görevli olduğu bir alan olmasıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Uluslararası örgütlerin zaruret hali (necessity) savunması, devletlere kıyasla 'fonksiyonellik ilkesi' gereği daha dar yorumlanır; örgüt sadece tüm uluslararası toplumu ilgilendiren ve kendi görev alanına giren çıkarları korumak için bu yola başvurabilir.
İpuçları
1
Uluslararası örgütlerin yetkilerinin 'fonksiyonel' (amaçsal) olduğunu hatırlayın.
2
DARIO Madde 25, devletlerin sorumluluğundaki zaruret halinden farklı olarak 'uluslararası toplumun temel menfaati' şartını örgütün görev tanımıyla ilişkilendirir.
3
Bir örgütün zaruret haline dayanabilmesi için korumak istediği menfaatin, örgütün kurucu antlaşmasında belirtilen koruma misyonuyla örtüşmesi şarttır.
Daha Fazla Pratik
DARIO Madde 17'deki 'sorumluluktan kaçınma' (circumvention) ile Madde 61 arasındaki farkları incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:3m 0s