Soru

Zorluk: ZorUluslararası Örgütlerin Sorumluluğu

2011 tarihli "Uluslararası Örgütlerin Sorumluluğuna İlişkin Madde Taslakları" (DARIO) Madde 17 çerçevesinde; bir uluslararası örgütün, kendisi için bağlayıcı olan bir uluslararası yükümlülüğü, üye devletlere yönelik aldığı "bağlayıcı bir karar" (binding decision) ile dolanması (circumvention) durumu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Örgüt tarafından zorunlu kılınan fiil, üye devletlerin kendisi için bir yükümlülük ihlali teşkil etmese dahi, örgüt kendi yükümlülüğünü dolandığı için sorumlu tutulur.Cevap
  2. B
    Sorumluluğun doğabilmesi için üye devletlerin fiili icra ederken örgütün "etkin kontrolü" (effective control) altında hareket etmiş olmaları zorunludur.
  3. C
    Örgütün sorumluluğu sadece üye devletlerin de söz konusu uluslararası yükümlülüğe (antlaşmaya) bizzat taraf olmaları durumunda söz konusu olabilir.
  4. D
    Uluslararası örgüt, üye devletlerini belirli bir fiili işlemeye sadece "yetkilendirmişse" (authorization), bu fiilin sonuçlarından hiçbir koşulda sorumlu tutulamaz.
  5. E
    Örgüt, üye devletlerin egemenlik hakları gereği, aldığı kararların sonuçlarından ancak "ultra vires" (yetki aşımı) hallerinde sorumlu tutulabilir.

Cevap

Uluslararası örgüt tarafından zorunlu kılınan fiil, üye devletlerin kendisi için bir yükümlülük ihlali teşkil etmese dahi, örgüt kendi yükümlülüğünü dolandığı için sorumlu tutulur.
DARIO Madde 17'ye göre, bir uluslararası örgüt, üyeleri için bağlayıcı olan bir karar alarak, kendisinin bizzat yapması durumunda yükümlülük ihlali sayılacak bir fiili üyelerine yaptırırsa sorumluluktan kurtulamaz. Bu durumda, üye devletin o fiili yaparken kendi uluslararası hukuk yükümlülüklerini ihlal edip etmemesi örgütün sorumluluğunu etkilemez. Önemli olan, örgütün kendi hukuk süjeliğini ve yetkisini kullanarak bir dolanma gerçekleştirmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
DARIO Madde 17'nin (Uluslararası örgütün üyelerine yönelik kararları ve yetkilendirmeleri aracılığıyla yükümlülüklerini dolanması) kapsamını belirle.
Örgütün, kendi yükümlülüklerini üye devletlerin fiilleri aracılığıyla dolanması durumunda sorumluluğunun doğacağı tespit edilir.
Uluslararası örgütlerin müstakil tüzel kişiliğinin, kendi hukuki yükümlülüklerinden kaçmak için bir araç olarak kullanılmasını önlemek.
2
Üye devletlerin gerçekleştirdiği fiilin, o devletler için hukuka aykırı olup olmaması şartını değerlendir.
Fiilin üye devlet için haksız fiil olması şart değildir; önemli olan örgüt için bir yükümlülük ihlali teşkil etmesidir.
DARIO Madde 17/1, dolanılan yükümlülüğün örgüt için bağlayıcı olmasını yeterli görür.
3
Diğer sorumluluk türleri (etkin kontrol, yetki aşımı) ile farkını ayırt et.
Madde 17'nin, isnadiyet kurallarından (Madde 7) veya ultra vires (Madde 8) kurallarından farklı, özel bir 'dolanma' sorumluluğu olduğu anlaşılır.
Sorumluluğun kaynağı fiilin doğrudan örgüte isnat edilmesi değil, örgütün karar alma gücünü kullanarak bir ihlale yol açmasıdır.

Anahtar Kavram

Dolanma (Circumvention) Yoluyla Örgüt Sorumluluğu

Daha Fazla Pratik

Üye devletlerin, uluslararası örgütlerin haksız fiillerinden dolayı ne zaman sorumlu tutulabileceğini (DARIO Madde 61 ve 62) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla