Emredici kuralların (jus cogens) uluslararası antlaşmaların sıhhati üzerindeki etkileri ve… — KPSS Uluslararası İlişkiler

Emredici kuralların ( $jus$ $cogens$ ) uluslararası antlaşmaların sıhhati üzerindeki etkileri ve bu kurallara ilişkin uyuşmazlık çözüm mekanizmaları dikkate alındığında, $1969$ Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (VAHS) hükümleri çerçevesinde ulaşılabilecek doğru sonuç hangisidir?

VAHS'nin $53.$ veya $64.$ maddelerinin yorumlanmasına ilişkin bir uyuşmazlıkta, taraflar tahkim yoluna başvurma konusunda mutabık kalmadıkları takdirde, taraflardan herhangi biri uyuşmazlığı tek taraflı bir başvuru ile Uluslararası Adalet Divanı'na götürebilir.Cevap
B
Bir antlaşmanın yapıldığı sırada mevcut bir emredici kurala aykırı olması durumunda, antlaşmaların bölünebilirliği ilkesi gereği yalnızca kurala aykırı olan hükümler batıl sayılır ve antlaşmanın geri kalanı geçerliliğini korur.
C
Yeni bir emredici kuralın ortaya çıkması ( $jus$ $cogens$ $superveniens$ ) durumunda, bu kurala aykırı mevcut bir antlaşma, başlangıçtan itibaren ( $void$ $ab$ $initio$ ) hükümsüz sayılarak geçmişe etkili şekilde ortadan kalkar.
D
Bir devletin, oluşum aşamasındaki bir emredici kurala karşı 'ısrarlı itirazcı' ( $persistent$ $objector$ ) statüsünde bulunması, kuralın o devlet üzerindeki bağlayıcılığını ve kurala aykırı antlaşmaların geçerliliğini korumasını sağlar.
E
Uluslararası toplumun genel menfaatini koruyan 'erga omnes' yükümlülüklerin tamamı, aynı zamanda hiyerarşik olarak en üstte yer alan ve aksine hiçbir düzenleme yapılamayan birer emredici kural niteliğindedir.

Cevap

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 66. maddesi uyarınca, emredici kurallara ilişkin uyuşmazlıklarda taraflardan biri uyuşmazlığı tek taraflı olarak Uluslararası Adalet Divanı'na taşıyabilir.

Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin

66/a

maddesi, sözleşmenin en önemli ve istisnai hükümlerinden biridir. Bu maddeye göre, bir antlaşmanın

53

veya

64.

maddelerdeki emredici kurallara aykırı olduğu iddiasıyla uyuşmazlık çıktığında, taraflar tahkim konusunda anlaşamazlarsa, taraflardan herhangi biri konuyu Uluslararası Adalet Divanı'na (

UAD

) tek taraflı olarak götürebilir. Bu durum, rızaya dayalı

UAD

yargı yetkisinin nadir istisnalarından biridir.

Adım Adım Çözüm

VAHS'nin 53. ve 64. maddelerinin hukuki sonuçlarını analiz etme

53. madde (mevcut kural) 'başlangıçtan itibaren batıl' (void ab initio), 64. madde (yeni kural) ise 'sona erdirici' (terminates) etki yapar.

Zamana göre emredici kuralların antlaşmalar üzerindeki etkisini ayırt etmek gerekir.

Antlaşmaların bölünebilirliği (ayrılabilirliği) kuralını değerlendirme

VAHS'nin 44/5. maddesi, emredici kurallara aykırılık durumunda antlaşmanın parçalara bölünerek kurtarılamayacağını, tüm antlaşmanın düşeceğini belirtir.

Emredici kuralların kamu düzeni niteliği, antlaşmanın bir kısmının dahi yaşatılmasına izin vermez.

Uyuşmazlık çözüm usulünü kontrol etme

VAHS'nin 66/a maddesi, emredici kurallarla ilgili uyuşmazlıklar için Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) zorunlu yargı yetkisini tanımıştır.

Emredici kuralların tespiti ve yorumu konusunda kesin bir hukuki karara ihtiyaç duyulması nedeniyle özel bir usul öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

VAHS 66. Madde uyarınca Emredici Kurallarda Zorunlu Yargı Yetkisi ve Bölünemezlik İlkesi

Daha Fazla Pratik

VAHS'nin 71. maddesinde düzenlenen geçersizliğin hukuki sonuçlarını (mevcut vs. yeni kural ayrımında) inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Konular