Birleşmiş Milletler (BM) Antlaşması'nın "Uyuşmazlıkların Barışçı Yollarla Çözümü" başlıklı… — KPSS Uluslararası İlişkiler

Birleşmiş Milletler ( $BM$ ) Antlaşması'nın "Uyuşmazlıkların Barışçı Yollarla Çözümü" başlıklı $VI$ . Bölümü, özellikle de $36$ . maddesinin $3$ . fıkrası uyarınca; Güvenlik Konseyi'nin bir uyuşmazlığın taraflarına uyuşmazlığı Uluslararası Adalet Divanı'na ( $UAD$ ) götürmeleri yönündeki tavsiyesi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi uluslararası hukuk normları ve Divan içtihatları çerçevesinde doğrudur?

Bu tavsiye taraflar için hukuken bağlayıcı bir yükümlülük doğurmaz ve Divan'ın yargı yetkisinin uyuşmazlık üzerinde kendiliğinden ( $ipso \ facto$ ) kurulmasını sağlamaz.Cevap
B
Antlaşma'nın $25$ . maddesi uyarınca Güvenlik Konseyi'nin tüm eylemleri bağlayıcı olduğundan, bu tavsiye tarafların rızasına bakılmaksızın Divan'a başvurma zorunluluğu yaratır.
C
"Barış İçin Birleşme" ( $Uniting \ for \ Peace$ ) kararı çerçevesinde, Konsey'in bu tavsiyeyi yapmasıyla birlikte Genel Kurul'un uyuşmazlığı çözme yetkisi kendiliğinden sona erer.
D
Hukuki nitelikteki uyuşmazlıklarda Konsey'in bu yöndeki tavsiyesi, tarafların Divan Statüsü'nün $36$ . maddesi kapsamındaki "zorunlu yargı yetkisi" beyanları yerine geçer.
E
Konsey'in tavsiyesi üzerine taraflardan birinin Divan'a başvurması, karşı tarafın yargı yetkisini kabul ettiğine dair bir karine oluşturur ve "forum prorogatum" ilkesini işletir.

Cevap

Güvenlik Konseyi'nin uyuşmazlığı Divan'a sevk tavsiyesinin taraflar için bağlayıcı olmadığı ve Divan'ın yargı yetkisini kendiliğinden tesis etmediği yönündeki ifade doğrudur.

BM Antlaşması'nın

VI

. Bölümü'nde yer alan madde

36/3

, Güvenlik Konseyi'ne bir tavsiye yetkisi vermektedir. Uluslararası hukukta 'tavsiye' terimi, taraflar üzerinde hukuki bir zorunluluk yaratmaz. Ayrıca, Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisi egemen devletlerin rızasına dayanır (

Corfu \ Channel

davasında Divan yargıçlarının çoğunluğu bu görüşü benimsemiştir). Dolayısıyla Konsey'in sevki, rızanın yerini tutmaz.

Adım Adım Çözüm

Güvenlik Konseyi'nin yetki türünü belirle.

BM Antlaşması'nın

VI

. Bölümü (Madde

33

38

) uyarınca Konsey uyuşmazlıkların çözümü için 'tavsiyelerde' bulunur.

Konsey'in bağlayıcı kararları kural olarak

VII

. Bölüm (barışın tehdidi, bozulması ve saldırı) kapsamında alınır.

Madde

36/3

hükmünü analiz et.

Bu fıkra, Konsey'in tavsiyede bulunurken hukuk uyuşmazlıklarının taraflarca

UAD

'ye götürülmesi gerektiğini göz önünde bulundurması gerektiğini belirtir.

Hukuki uyuşmazlıkların çözüm yerinin yargısal organlar olması ilkesi gözetilmektedir.

UAD

yargı yetkisi ile Konsey yetkisi arasındaki ilişkiyi kur.

Divan Statüsü uyarınca yargı yetkisi ancak tarafların rızasıyla (

tahkimname

zorunlu \ yargı \ yetkisi \ beyanı

vb.) kurulabilir.

Uluslararası hukukta devletlerin yargı yetkisine tabi olması egemenlik ilkesi gereği rızaya dayalıdır.

İçtihatları değerlendir (

Corfu \ Channel

davası).

Divan, Konsey'in uyuşmazlığı Divan'a götürme yönündeki tavsiyesinin, karşı tarafın rızası yerine geçmediğine hükmetmiştir.

Tavsiye (recommendation) kelimesinin hukuki anlamı bağlayıcılık içermez.

Anahtar Kavram

Güvenlik Konseyi Tavsiyelerinin Hukuki Niteliği ve UAD Yargı Yetkisinin Rızai Temeli

Tahmini Süre:3m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular