Uluslararası hukukun mülkilik ilkeleri bağlamında, iki ülkenin topraklarını birbirinden ayıran sınır fiziki coğrafya unsurlarından oluştuğunda bazı teamüli kurallar uygulanır. Örneğin, ticari gemi taşımacılığına uygun bir sınır nehrinde zamanla meydana gelen doğal tortu birikimi (yığışım) sonucunda kalıcı bir kara parçası (ada) su yüzeyine çıkabilir.
Eğer bahsi geçen sınır nehrinde gemicilik faaliyetlerinin yürütüldüğü ana seyir kanalı, oluşan adanın doğu kıyısından akıyorsa ve nehrin batı yakasında 'Gama Devleti', doğu yakasında ise 'Delta Devleti' yer alıyorsa; uluslararası hukuk kurallarına göre bu yeni adanın egemenliği hakkında aşağıdaki tespitlerden hangisi yapılmalıdır?
- AAkarsuyun sınır oluşturan uluslararası statüsü dikkate alınmaksızın bütünüyle ulusal bir su yolu olduğu varsayımıyla, adaya ilk fiili idareyi (etkili işgal) kuran devlet egemen olur.
- BAkarsu uluslararası ulaşıma açık olduğu için açık deniz rejimindeki serbestlik ilkesi kıyasen uygulanır ve ada hiçbir devletin egemenliğine verilmeyip uluslararası alan (insanlığın ortak mirası) sayılır.
- Ticari taşımacılığa uygun sınır akarsularında sınır kural olarak Talveg (en derin suyolu) çizgisinden geçtiğinden ve bu hat adanın doğusunda kaldığından, ada bütünüyle Gama Devleti'nin egemenliğine girer.Cevap
- DYeni oluşan kara parçası, yabancı gemilerin zararsız geçiş hakkına tabi olan karasuları rejimine dönüştürülerek her iki devletin ortak mülkiyetine (condominium) bırakılır.
- ETarafların rızasına veya özel bir tahkim beyanına gerek duyulmaksızın, uluslararası hukukun hakkaniyet ve nisfet kuralı doğrudan işletilerek ada iki devlet arasında geometrik olarak yarı yarıya paylaştırılır.
Cevap
Ulaşıma elverişli sınır akarsularında sınırın Talveg çizgisinden geçmesi kuralı gereğince, ana seyir kanalının doğuda kalması sebebiyle adanın bütünüyle batı yakasındaki Gama Devleti'nin egemenliğine girmesi doğrudur.
Uluslararası hukuk teamüllerine göre, iki devlet arasında sınır oluşturan ve ulaşıma elverişli olan akarsularda sınır hattı 'Talveg' adı verilen en derin ve gemiciliğe en uygun ana su yolunun ortasından geçer. Sorudaki senaryoda ana seyir kanalı adanın doğusundan geçtiği için hukuki sınır da adanın doğusundan çekilecektir. Bu durumda ada, sınır çizgisinin batısında kalarak batı yakasında bulunan Gama Devleti'nin egemenlik alanına dahil olmaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Talveg İlkesi ve Akarsularda Sınırın Belirlenmesi
Tahmini Süre:1m 15s