Soru

Zorluk: Çok zorSorumluluğun Sonuçları ve Onarım Yükümlülüğü

Kuzey ve Güney devletleri arasında sınır güvenliği konusunda yaşanan gerilimler sırasında, Güney Devleti'ne ait sınır muhafızları tamamen kendi inisiyatifleriyle hareket ederek Kuzey Devleti'nin sınır kapısındaki resmi bayrağını alenen yakmış ve devletin onuruna ağır bir saygısızlıkta bulunmuştur. Bu eylem sonucunda Kuzey Devleti herhangi bir finansal kayba veya malvarlığı eksilmesine uğramamış, ancak ciddi bir manevi (soyut) zarara maruz kalmıştır.

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) Devletin Sorumluluğuna İlişkin Maddeleri uyarınca; ihlalin yapısı gereği fiili duruma dönülmesini ifade eden 'restitutio in integrum' (eski hale getirme) imkânının bulunmadığı ve maddi zararın oluşmadığı bu özgül vakada, Kuzey Devleti'nin zararının giderilmesi bağlamında talep edebileceği en uygun hukuki onarım biçimi ve gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Meydana gelen zarar tamamen manevi ve soyut nitelikte olduğundan, ihlalin resmi olarak tanınması, özür dilenmesi veya üzüntü bildirilmesini içeren tarziye (satisfaction)Cevap
  2. B
    Sınır muhafızlarının eylemi yetki aşımı (ultra vires) sayılarak devlete isnat edilemeyeceğinden, onarım yükümlülüğü devlete değil, tazminat (compensation) ödemesi koşuluyla doğrudan görevlilere yöneltilir.
  3. C
    Zarar gören devletin doğrudan diplomatik koruma mekanizmasını işleterek, Güney Devleti'nin iç hukuk yollarının tüketilmesini beklemeksizin uluslararası mahkemelerde maddi tazminat (compensation) davası açması zorunludur.
  4. D
    Sınır muhafızlarının kasıtlı ve iradi eylemi bir mücbir sebep (force majeure) olarak değerlendirileceğinden devletin sorumluluğu ortadan kalkar ve tarziye yerine yalnızca ihlali yapanlarca gönüllü tazminat (compensation) ödenir.
  5. E
    Devletin onuruna yönelik bu ihlal nedeniyle sınır muhafızları derhal 'istenmeyen kişi' (persona non grata) ilan edilerek yerel mahkemelerde yargılanmaları ve devlete şahsi tazminat (compensation) ödemeleri sağlanır.

Cevap

Meydana gelen zarar tamamen manevi ve soyut nitelikte olduğundan, ihlalin resmi olarak tanınması, özür dilenmesi veya üzüntü bildirilmesini içeren tarziye (satisfaction) seçeneğidir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (ILC) Devletin Sorumluluğuna İlişkin Maddeleri'ne göre, ihlalden kaynaklanan onarım (reparation) yükümlülüğü üç şekilde yerine getirilir: Eski hale getirme (restitutio in integrum), tazminat (compensation) ve tarziye (satisfaction). Bayrağa hakaret, hava sahası ihlali gibi devletin onuruna ve haysiyetine yönelik, finansal olarak hesaplanamayan soyut/manevi zararlarda başvurulması gereken birincil ve en uygun onarım yolu 'tarziye'dir. Tarziye; ihlalin resmi olarak tanınması, üzüntü bildirilmesi veya resmi özür dilenmesi gibi eylemleri kapsar. Olayda eski hale getirme fiilen imkânsızdır ve maddi bir eksilme olmadığı için tazminat talep edilemez.

Adım Adım Çözüm

1
İhlalin türünün ve doğurduğu zararın niteliğinin tespit edilmesi.
Zararın maddi bir kayıp olmadığı, doğrudan devletin onuruna (bayrağa saldırı) yönelik manevi bir zarar olduğu belirlenir.
Uluslararası hukukta onarım türünü (eski hale getirme, tazminat, tarziye) belirlemek için zararın niteliğinin saptanması şarttır.
2
Uygulanabilir onarım türlerinin ILC maddelerine göre değerlendirilmesi.
Fiili durumun geri getirilememesi (restitutio in integrum imkansızlığı) ve maddi zararın yokluğu nedeniyle tazminat (compensation) elenerek tarziyeye (satisfaction) ulaşılır.
Tazminat yalnızca finansal olarak değerlendirilebilen zararlar içindir; manevi zararlarda asli yol tarziyedir.
3
Devlete isnadiyet ve diplomatik hukukun diğer kurallarının eyleme uygulanabilirliğinin analizi.
Görevlilerin yetki aşımının isnadiyeti kaldırmadığı (ultra vires) ve olayın bir mücbir sebep olmadığı doğrulanır.
Yanlış hukuki savunmaları ve hatalı onarım yöntemlerini elemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Manevi Zararlarda Onarım Yükümlülüğü ve Tarziye (Satisfaction)
Bu soruyu puanla