Examkin

Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Örgütlerin Kararları

Küresel iklim değişikliği ve çevresel felaketlerle mücadele senaryosunda, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu üye devletlerin büyük bir çoğunluğunun katılımıyla kapsamlı bir çevre koruma bildirgesi kabul etmiştir. Söz konusu bildirge henüz bir uluslararası antlaşma formatına dönüşmemiştir. Eş zamanlı olarak, BM Güvenlik Konseyi de belirli bir coğrafyada yaşanan ve sınır aşan boyutlara ulaşan çevre felaketinin uluslararası barışı tehdit ettiği gerekçesiyle Şart'ın 7. Bölümü kapsamında çeşitli yaptırım kararları almıştır.

BM organlarının faaliyetlerine ilişkin bu senaryo dikkate alındığında, alınan kararların uluslararası hukukun kaynakları içindeki yeri ve hukuki niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Genel Kurul kararı üye devletlerin ezici çoğunluğuyla alındığı için doğrudan 'jus cogens' (emredici kural) statüsü kazanır ve bu alandaki mevcut antlaşmaları kendiliğinden geçersiz kılar.
  2. B
    Genel Kurulun aldığı bu kararlar ile öğretideki (doktrin) görüşler, Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 38'de sayılan ve doğrudan uygulanması gereken asli hukuk kaynaklarındandır.
  3. C
    Güvenlik Konseyinin kararları kural olarak tavsiye niteliğinde olup, barış ve güvenliği tehdit eden durumlarda kolektif güvenlik sistemi çerçevesindeki nihai ve bağlayıcı karar alma yetkisi Genel Kurula aittir.
  4. Genel Kurul kararları kural olarak 'yumuşak hukuk' (soft law) niteliği taşıyıp doğrudan bağlayıcı olmamakla birlikte teamülün oluşumuna katkı sağlarken; Güvenlik Konseyinin 7. Bölüm kapsamındaki kararları üyeler için hukuken bağlayıcıdır.Cevap
  5. E
    Alınan bu organ kararlarının devletler üzerinde hukuki geçerlilik kazanabilmesi için, UAD yargı yetkisinin zorunlu olduğu ilkesi gereği, Divan tarafından resmi olarak onaylanması şarttır.

Cevap

Genel Kurul kararlarının kural olarak 'yumuşak hukuk' niteliğinde olup doğrudan bağlayıcı olmaması, Güvenlik Konseyinin 7. Bölüm kapsamındaki kararlarının ise hukuken bağlayıcı olması.
Genel Kurul tarafından alınan kararlar, uluslararası hukukta doğrudan hukuki bağlayıcılığı olmayan ancak devletlerin uygulamalarına yön vererek teamül hukukunun doğuşuna zemin hazırlayabilen 'yumuşak hukuk' (soft law) belgeleri olarak kabul edilir. Buna karşılık, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin BM Şartı'nın 7. Bölümü kapsamında (barışın tehdidi ve bozulması durumlarında) aldığı yaptırım kararları tüm üye devletler için uluslararası hukuk bağlamında doğrudan bağlayıcı niteliktedir. Doğru yanıt bu yapısal farkı eksiksiz şekilde ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
BM organlarının karar alma yetkilerini ve bu kararların bağlayıcılığını değerlendirmek.
Genel Kurul kararları tavsiye (soft law) niteliğindeyken, Güvenlik Konseyi 7. Bölüm uyarınca üye devletler için bağlayıcı yaptırım kararları alabilir.
Soruda iki farklı organın eş zamanlı olarak aldığı kararların uluslararası hukuk kaynaklarındaki yeri sorulmaktadır.
2
Uluslararası hukukun asli ve yardımcı kaynakları ayrımını analiz etmek.
Antlaşmalar, teamül ve hukukun genel ilkeleri asli kaynakken; yargı kararları ve doktrin yardımcı kaynaklardır. Örgüt kararları ise doğrudan UAD Statüsü madde 38'de sayılmamasına rağmen kaynaklar arasında önemli bir rol oynar.
Çeldirici seçeneklerde kaynaklar hiyerarşisi kasten hatalı kurgulanmıştır.
3
Doğru seçeneği tespit etmek.
Yumuşak hukuk (soft law) ile bağlayıcı Konsey kararları arasındaki net ayrımı vurgulayan seçenek tespit edilir.
Bu, sorulan konunun temel teorik bilgisidir.

Anahtar Kavram

BM Organlarının Kararları ve Yumuşak Hukuk (Soft Law)
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Örgütlerin Kararları