Uluslararası Adalet Divanı (UAD), önüne gelen bir uyuşmazlıkta taraf devletler Divan'ın yargı yetkisini usulüne uygun şekilde kabul etmiş olsalar dahi; uyuşmazlığın esasına ilişkin verilecek kararın, davanın tarafı olmayan üçüncü bir devletin hukuki menfaatlerini uyuşmazlığın 'asli konusu' veya 'kararın ayrılmaz bir parçası' kılması durumunda yargı yetkisini kullanmaktan kaçınmaktadır.
İlk kez 1954 tarihli 'Roma'dan Çıkarılan Parasal Altın' (Monetary Gold) davasında formüle edilen ve doktrinde 'Vazgeçilmez Üçüncü Taraf' ilkesi olarak bilinen bu yaklaşımın temel hukuki dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?
- ADivan önündeki çekişmeli davalarda sadece devletlerin taraf olabilmesi kuralı
- Uluslararası yargı yetkisinin rızaya dayalı (ihtiyari) niteliği ve rızası bulunmayan devletin hukuki durumunun karara bağlanamamasıCevap
- CDivan kararlarının sadece uyuşmazlığın tarafları için bağlayıcı olması kuralı
- DBirleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin uluslararası barış ve güvenliği korumadaki asli yetkisi
- EDevletlerin yargı bağışıklığının uluslararası mahkemeler önünde mutlak bir hak olarak kabul edilmesi
Cevap
Uluslararası yargı yetkisinin rızaya dayalı (ihtiyari) niteliği ve rızası bulunmayan devletin hukuki durumunun karara bağlanamaması
Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisi 'rıza' (consent) ilkesine dayanır. 'Monetary Gold' ilkesi uyarınca, eğer uyuşmazlığın çözümü, davanın tarafı olmayan ve yargı yetkisini kabul etmemiş bir üçüncü devletin hukuki menfaatlerini uyuşmazlığın 'asli unsuru' (very subject-matter) haline getiriyorsa, Divan rızası olmayan o devletin haklarını dolaylı yoldan yargılayamaz. Bu durum, devlet egemenliğinin ve yargı yetkisinin ihtiyari oluşunun bir sonucudur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Monetary Gold İlkesi (Vazgeçilmez Üçüncü Taraf)
Daha Fazla Pratik
Bu ilkenin 'Doğu Timor' (Portekiz v. Avustralya) davasında nasıl uygulandığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s