Examkin

Soru

Zorluk: OrtaYargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)

Uluslararası Adalet Divanının (UAD) yargı ve danışma yetkisine ilişkin kurallar bütünü değerlendirildiğinde, Statü'nün 36. maddesinin 2. fıkrasında düzenlenen "İhtiyari Şart" (Seçimlik Klaüz) mekanizması ve Divan'a başvuru ehliyeti hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

  1. A
    Birleşmiş Milletler üyesi olan tüm devletler UAD Statüsü'ne de kendiliğinden taraf oldukları için, devletler arası herhangi bir uyuşmazlıkta Divan'ın yargı yetkisi ek bir rızaya gerek kalmaksızın zorunlu olarak işler.
  2. Divan önündeki çekişmeli davalara yalnızca devletler taraf olabilir ve İhtiyari Şart beyanında bulunan bir devlet, Divan'ın yargı yetkisini aynı karşılıklılık esasıyla kabul etmiş başka bir devlete karşı tek taraflı dava açma hakkı elde eder.Cevap
  3. C
    İhtiyari Şart beyanında bulunarak Divan'ın yetkisini peşinen tanıyan bir devlet, bu beyanda bulunmamış ve yetkiyi önceden kabul etmemiş diğer bir devleti tek taraflı başvuruyla yargılamaya tabi tutabilir.
  4. D
    Uluslararası örgütler ve çok uluslu şirketler, yalnızca kendi faaliyet alanlarıyla doğrudan ilgili olan uluslararası sözleşmelerin ihlali durumunda devletlere karşı UAD önünde davacı sıfatıyla çekişmeli yargı yoluna başvurabilirler.
  5. E
    Birleşmiş Milletler organları ve yetkili uzmanlık kuruluşlarının yanı sıra, somut bir uyuşmazlığın doğrudan tarafı olan egemen devletler de uyuşmazlığın çözümü için Divan'dan bağlayıcı olmayan danışma görüşü talep etme hakkına sahiptir.

Cevap

Divan önündeki çekişmeli davalara yalnızca devletler taraf olabilir ve İhtiyari Şart beyanında bulunan bir devlet, Divan'ın yargı yetkisini aynı karşılıklılık esasıyla kabul etmiş başka bir devlete karşı tek taraflı dava açma hakkı elde eder.
Doğru ifadede yer aldığı üzere, UAD önündeki çekişmeli yargıya yalnızca devletler taraf olabilir (Statü Madde 34). Ayrıca, 36. maddenin 2. fıkrasında yer alan İhtiyari Şart'a göre devletler, Divan'ın zorunlu yargı yetkisini tek taraflı bir bildirimle önceden kabul edebilirler. Ancak bu mekanizmanın işletilebilmesi ve bir devletin diğerine tek taraflı dava açabilmesi için, ihtilafa düşen her iki devletin de bu kabul beyanında bulunmuş olması (karşılıklılık/mütekabiliyet esası) zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası Adalet Divanının taraf ehliyeti kuralını değerlendir.
Statü'nün 34. maddesine göre Divan önündeki davalara yalnızca devletler taraf olabilir. Örgütler veya bireyler taraf olamaz. Devletler de danışma görüşü isteyemez.
Çekişmeli yargı ile danışma yetkisi arasındaki temel süje ayrımını yapmak.
2
Divan'ın yargı yetkisinin dayanağını tespit et.
Yargı yetkisi 'rıza' prensibine dayanır. Zorunlu bir üst yargı mercii değildir, BM üyesi olmak tek başına yargılanmayı zorunlu kılmaz.
Uluslararası hukukun egemen eşitlik ve rızaya dayalı yapısını Divan bağlamında uygulamak.
3
İhtiyari Şart (Madde 36/2) mekanizmasının işleyişini analiz et.
İhtiyari şartı kabul eden bir devlet, Divan'ın yetkisini peşinen tanır. Ancak bu devlete karşı veya bu devlet tarafından dava açılabilmesi için karşı devletin de bu şartı kabul etmiş olması (mütekabiliyet/karşılıklılık) gerekir.
Seçeneklerdeki tek taraflı başvuru iddialarının hukuki geçerliliğini doğrulamak.

Anahtar Kavram

UAD Yargı Yetkisinin İhtiyari Niteliği ve Taraf Ehliyeti
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Yargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)