Günümüz uluslararası hukukunda yaygın olarak kabul gören 'sınırlı yargı bağışıklığı' (restrictive immunity) teorisine göre devletler, yabancı bir devlet mahkemesi önünde yalnızca egemenlik yetkisinin kullanımı (acta jure imperii) kapsamındaki fiilleri için bağışıklığa sahiptir. Özel hukuk kişilerinin de yapabileceği ticari nitelikteki işlemler (acta jure gestionis) ise bu bağışıklık kapsamında değerlendirilmez. Bu teoriye göre bir işlemin niteliği (nature of the act) esas alınmaktadır. Buna göre, aşağıdaki durumlardan hangisinde bir devletin yabancı bir ülke mahkemesinde 'yargı bağışıklığından' yararlanması beklenir?
- ABir devletin, yabancı bir ülkede faaliyet gösteren devlet bankası aracılığıyla ticari kredi sözleşmesi imzalaması
- BBir devletin savunma bakanlığının, askeri personelinin kullanımı için özel bir tekstil firmasından üniforma satın alması
- Bir devletin, kamu düzenini ve sınır güvenliğini korumak amacıyla bir bölgeyi yasak bölge ilan ederek mülkiyet kısıtlaması getirmesiCevap
- DBir devletin turizm tanıtma ofisinin, yabancı bir medya kuruluşu ile reklam filmi çekimi için hizmet sözleşmesi yapması
- EBir devletin demiryolu işletmesinin, uluslararası taşımacılık faaliyeti sırasında bir kaza sonucu oluşan zararı tazmin etmemesi
Cevap
Kamu düzeni ve sınır güvenliğini sağlamaya yönelik idari kararlar, niteliği gereği sadece devletin yapabileceği egemenlik tasarrufları (jure imperii) olduğu için bu işlemler yargı bağışıklığından yararlanır.
Sınırlı yargı bağışıklığı teorisinde temel ayrım, işlemin bir özel hukuk kişisi tarafından yapılıp yapılamayacağıdır. Sınır güvenliğini korumak veya kamu düzenini sağlamak amacıyla alınan idari kararlar (yasak bölge ilanı gibi), doğası gereği yalnızca egemen bir devletin yetkisindedir (acta jure imperii). Bu tür işlemler devletin 'yargı bağışıklığı' kapsamında kalmaya devam eder.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sınırlı Yargı Bağışıklığında 'İşlemin Niteliği' Testi
Daha Fazla Pratik
Devletin yargı bağışıklığı ile icra bağışıklığı arasındaki farkları, özellikle icra bağışıklığının yargı bağışıklığına göre daha mutlak bir karakter taşıdığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s