Examkin

Soru

Zorluk: ZorUluslararası Yargı Kararları (İçtihatlar)

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 59. maddesi uyarınca kararların sadece davanın tarafları ve o dava konusu için bağlayıcı olması ile 38. madde uyarınca yargı kararlarının 'yardımcı kaynak' sayılması hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; bir yargı kararının uluslararası hukuk sistemindeki temel fonksiyonu ve diğer kaynaklarla ilişkisi bağlamında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A
    Yargı kararları, Statü'nün 38. maddesi uyarınca yardımcı kaynak olmaları sebebiyle, bir teamül kuralının oluşumu için gerekli olan devlet uygulamasını (practice) tek başına ikame edebilir.
  2. Uluslararası hukukta yargı kararlarının temel fonksiyonu, yeni bir norm ihdas etmek (norm-creation) değil; mevcut bir kuralın varlığını, içeriğini ve sınırlarını yetkili bir şekilde ortaya koyan 'hukuk saptayıcı bir delil' (law-determining agency) niteliği taşımasıdır.Cevap
  3. C
    Divan kararları, uyuşmazlık tarafları dışındaki devletler için de benzer hukuki konularda 'erga omnes' nitelikte bir bağlayıcılık teşkil ederek küresel düzeyde 'stare decisis' ilkesini geçerli kılar.
  4. D
    Uluslararası hukukta hiyerarşik bir normlar düzeni bulunmadığından, bir yargı kararı, uyuşmazlığın çözümünde kendisiyle çatışan antlaşma hükümlerini geçersiz kılan bir 'üstün norm' işlevi görür.
  5. E
    Statü'nün 59. maddesi gereğince, bir yargı kararının hukuk kurallarını belirlemede 'yardımcı kaynak' olarak kullanılabilmesi için, uyuşmazlığın taraflarının bu kullanım konusunda ayrıca rıza göstermesi şarttır.

Cevap

Uluslararası hukukta yargı kararlarının temel fonksiyonunun yeni bir norm yaratmak değil, mevcut kuralların içeriğini belirleyen 'hukuk saptayıcı bir delil' niteliğinde olması.
Uluslararası hukuk sisteminde yargı kararları, UAD Statüsü'nün 59. maddesi gereği 'stare decisis' ilkesine tabi değildir; yani mahkeme önceki kararlarıyla hukuken bağlı değildir ve kararlar sadece davanın taraflarını bağlar. Ancak Statü'nün 38. maddesi bu kararları 'hukuk kurallarının belirlenmesinde yardımcı araç' olarak niteler. Bu durum, mahkemenin yeni bir kural yaratmadığı (law-making), ancak mevcut bir teamül veya antlaşma kuralının kapsamını ve varlığını yetkili bir otorite olarak saptadığı (law-determining) anlamına gelir. Dolayısıyla yargı kararları hukuku 'yaratmaz', hukuku 'tespit eder'.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü m. 38/1-d hükmündeki 'yardımcı kaynak' (subsidiary source) ifadesinin hukuki anlamını analiz etmek.
Yargı kararlarının doğrudan kural yaratan (asli) değil, kuralı tespit eden (yardımcı) nitelikte olduğu saptanır.
Kaynağın normatif gücünü belirlemek için gereklidir.
2
UAD Statüsü m. 59 hükmü ile kararın bağlayıcılık kapsamını değerlendirmek.
Kararın sadece davanın tarafları ve o dava konusu ile sınırlı bir bağlayıcılığa sahip olduğu (stare decisis yoksulluğu) görülür.
Kararın genel bir hukuk kuralı (law-making) olarak değil, somut bir çözüm olarak etkisini anlamak için gereklidir.
3
Bu iki hükmü sentezleyerek mahkemenin uluslararası hukuk sistemindeki rolünü tanımlamak.
Mahkemenin 'hukuk ihdas edici' (law-making) değil, 'hukuk saptayıcı' (law-determining) bir fonksiyon icra ettiği sonucuna ulaşılır.
Yargısal içtihatların uluslararası hukukun gelişimindeki teknik rolünü netleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yargı Kararlarının Hukuk Saptayıcı Delil (Law-Determining Agency) Niteliği

Daha Fazla Pratik

UAD Statüsü m. 59'un istisnası olan 'müdahale' (intervention) durumlarını (m. 62 ve 63) inceleyerek bağlayıcılığın genişleyebileceği durumları araştırınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Yargı Kararları (İçtihatlar)