İngiliz Okulu (English School) teorisinde 'birincil kurumlar' (primary institutions), uluslararası toplumun üyeleri olan devletlerin paylaştığı ortak değerleri ve kuralları yansıtan köklü toplumsal pratiklerdir. Hedley Bull, bu kurumlar arasında 'Büyük Güçler'i (Great Powers) özel bir yere koyar. Büyük güçler sadece askeri ve ekonomik kapasiteleriyle değil, uluslararası toplumun düzenini sağlama noktasında diğer devletler tarafından kendilerine atfedilen 'yönetimsel' (managerial) rolleriyle bir kurum haline gelirler.
Buna göre, Hedley Bull’un 'düzen' (order) ve 'adalet' (justice) arasındaki temel gerilimi de dikkate alındığında, 'Büyük Güçler' kurumunun işleyişi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- ABüyük güçlerin temel sorumluluğu, uluslararası hukukun normatif üstünlüğünü sağlayarak devletlerin mutlak hukuki eşitliğini ve evrensel adalet ilkelerini her koşulda korumaktır.
- Büyük güçler, uluslararası toplumun genel istikrarını ve güç dengesini korumak adına zaman zaman küçük devletlerin egemenlik haklarını veya çıkarlarını göz ardı ederek düzeni adalet prensibine tercih edebilirler.Cevap
- CDiplomasi kurumu, büyük güçlerin ayrıcalıklı konumlarını geçersiz kılarak uluslararası toplum içindeki tüm hiyerarşik yapıları ortadan kaldıran ve mutlak eşitliği sağlayan rasyonalist bir araçtır.
- DSavaş kurumu, büyük güçlerin yönetimsel rollerini tamamen devre dışı bırakarak uluslararası toplumu kurumların işlemediği ve kuralsız bir 'kaos' ortamına sürükleyen yıkıcı bir olgudur.
- EBüyük güçlerin kurumsal meşruiyeti, sadece maddi güç maksimizasyonuna dayandığı için bu kurum uluslararası toplumun Grotiusçu (rasyonalist) mirasıyla kökten çelişir.
Cevap
Büyük güçlerin uluslararası toplumun genel istikrarını ve güç dengesini korumak adına bazen küçük devletlerin haklarını göz ardı ederek düzeni adalete tercih edebileceği ifadesi doğrudur.
Hedley Bull'un analizinde büyük güçler, uluslararası toplumda 'düzenin' sağlanması için merkezi bir rol oynarlar. Bu 'yönetimsel' sorumluluk (managerial responsibility), büyük güçlerin kendi aralarındaki çatışmaları sınırlamasını, krizleri yönetmesini ve genel bir güç dengesini korumasını içerir. Ancak Bull, bu düzenin sağlanmasının bazen 'adalet' prensipleriyle çatıştığını belirtir. Özellikle 'Büyük Güçler' kurumu, sistemin bekası için küçük devletlerin egemenlik haklarını (örneğin etki alanları yaratarak veya müdahale ederek) kısıtlayabilir. Bu durum, İngiliz Okulu'ndaki 'Düzen'in 'Adalet'e önceliği fikrinin en net örneğidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Büyük Güçlerin Yönetimsel Rolü ve Düzen-Adalet İkilemi
İpuçları
1
Hedley Bull'un 'Anarşik Toplum' eserinde düzen (order) ve adalet (justice) kavramları arasındaki öncelik ilişkisini hatırlayın.
2
Büyük güçlerin bir 'kurum' olarak yönetimsel rollerinin, bazen küçük devletlerin 'egemen eşitlik' haklarıyla nasıl çatıştığını düşünün.
3
İngiliz Okulu'ne göre büyük güçler, sistemin dengesini korumak için 'etki alanları' (spheres of influence) gibi adaletsiz görülebilecek araçları meşru birer düzen aracı olarak kullanabilirler.
Daha Fazla Pratik
İngiliz Okulu'ndaki 'Çoğulculuk' (Pluralism) ve 'Dayanışmacılık' (Solidarism) tartışmalarını, insani müdahale kurumu üzerinden inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s