Soru

Zorluk: OrtaDevletlerin Tek Taraflı İşlemleri

Uluslararası hukukta devletlerin tek taraflı işlemleri (unilateral acts), bir devletin başka bir uluslararası hukuk süjesinin katılımı olmaksızın, hukukî sonuç doğurmaya yönelik irade beyanlarıdır. Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) içtihatları ve uluslararası hukuk ilkeleri çerçevesinde, bu işlemlerin hukukî bağlayıcılığına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Tek taraflı işlemler, UAD Statüsü'nün 38. maddesinde açıkça sayılmadığı için uyuşmazlıklarda ancak doktrin gibi yardımcı bir hukuk kaynağı olarak değerlendirilir.
  2. B
    Bir devletin tek taraflı irade beyanının bağlayıcı olabilmesi için mutlaka Birleşmiş Milletler Sekreterliği'ne tescil edilmiş olması şarttır.
  3. Devlet adına irade beyanında bulunmaya yetkili organların, aleni bir şekilde ve kendilerini hukukî olarak bağlama niyetiyle yaptıkları açıklamalar, bir antlaşma hükmü olmasa dahi devleti bağlar.Cevap
  4. D
    Tek taraflı bir vaadin (promise) hukukî sonuç doğurabilmesi için muhatap devletlerin bu irade beyanını açık bir nota teatisi ile kabul etmesi gerekir.
  5. E
    Uluslararası hukukta devletlerin tek taraflı işlemleri sadece yazılı metinler üzerinden geçerlidir; şifahi (sözlü) yapılan açıklamalar hiçbir durumda hukukî sonuç doğurmaz.

Cevap

Devlet adına irade beyanında bulunmaya yetkili organların, aleni bir şekilde ve kendilerini hukukî olarak bağlama niyetiyle yaptıkları açıklamaların bağlayıcı olması
Doğru seçenek, devletin yetkili temsilcileri aracılığıyla (Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı veya Dışişleri Bakanı) yapılan aleni beyanların, eğer hukukî bir yükümlülük altına girme niyeti taşıyorsa, herhangi bir karşı kabul veya şekil şartı aranmaksızın bağlayıcı olduğunu belirtmektedir. Bu ilke, uluslararası hukukun güven ve iyiniyet prensiplerine dayanır ve UAD tarafından Nükleer Testler Davası gibi kararlarda açıkça tescil edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Tek taraflı işlemlerin tanımını analiz etme
İşlemin başka bir süjenin rızasına dayanmadan, tek bir irade ile sonuç doğurduğu belirlendi.
Bu işlemlerin 'tek taraflı' olma vasfı, antlaşmalardan farkını ortaya koyar.
2
UAD'nin Nükleer Testler (1974) davasındaki kriterlerini uygulama
Bağlayıcılık için 'bağlanma niyeti' (animus obligandi) ve 'aleniyet' şartlarının yeterli olduğu görüldü.
Uluslararası hukukta şekil serbestisi ilkesi gereği yazılı olma zorunluluğu yoktur.
3
Yetkili makamlar yönünden değerlendirme yapma
Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı ve Dışişleri Bakanı'nın devleti bu yolla bağlayabileceği teyit edildi.
Uluslararası hukukta bu makamlar devleti temsil yetkisine (jus repraesentationis) kendiliğinden sahiptir.

Anahtar Kavram

Bağlanma Niyeti ve Aleniyet (Unilateral Acts)
Bu soruyu puanla