Examkin

Soru

Zorluk: ZorDevletlerin Tek Taraflı İşlemleri

Uluslararası hukukta devletlerin tek taraflı işlemleri, bir başka uluslararası hukuk süjesinin rızasına veya katılımına bağlı olmaksızın hukuki sonuç doğuran irade beyanlarıdır. Bu işlemlerin türleri, geçerlilik şartları ve yorumlanmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Tanıma (recognition), bir devletin yeni bir durumu veya süjeyi hukuken var kabul etmesi olup; bu işlem, devletin daha sonra söz konusu durumu reddetmesini engelleyen bir 'estoppel' (çelişkili davranma yasağı) etkisi yaratabilir.
  2. B
    Protesto, bir devletin diğer bir devletin işlemini veya talebini hukuka aykırı bulduğunu beyan ederek, sessiz kalmanın yaratabileceği 'zımni rıza' (acquiescence) sonucunu engellemeye yönelik bir işlemdir.
  3. C
    Tebliğ (notification), bir devletin hukuki öneme sahip bir olaydan veya işlemden diğer devletleri resmi olarak haberdar etmesi olup; muhatapların söz konusu durum hakkında bilgi sahibi olmadığını iddia etmelerini önlemeyi amaçlar.
  4. Uluslararası Adalet Divanı'nın Nükleer Denemeler Davası (1974) kararında belirtildiği üzere, devletlerin tek taraflı vaatlerinin bağlayıcı olabilmesi için beyanın mutlaka yazılı bir belge formunda sunulması ve muhatap devletlerin bu beyana yönelik açık bir kabul (acceptance) göstermesi gerekir.Cevap
  5. E
    Feragat (waiver), bir devletin sahip olduğu bir haktan kendi rızasıyla vazgeçmesidir; ancak emredici bir hukuk kuralından (jus cogens) kaynaklanan haklardan veya bu kurallara aykırı durumlardan feragat edilmesi hukuken geçersizdir.

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) içtihatlarına göre, tek taraflı vaatlerin bağlayıcı olması için yazılılık şartı veya karşı tarafın kabulü gerekmez; dolayısıyla bu gereklilikleri iddia eden seçenek yanlıştır.
Uluslararası Adalet Divanı, 1974 tarihli Nükleer Denemeler Davası kararında, bir devletin kamuya açık bir şekilde ve bağlanma niyetiyle yaptığı tek taraflı irade beyanlarının (vaatlerin), herhangi bir karşı edim, yazılı belge zorunluluğu veya diğer devletlerin kabulü olmaksızın hukuken bağlayıcı olduğunu kesin olarak karara bağlamıştır. Dolayısıyla, bu işlemlerin geçerliliği için yazılı form ve kabul şartı aranması uluslararası hukuk kurallarına aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tek taraflı işlemlerin (tanıma, protesto, tebliğ, feragat, vaat) tanımlarını ve temel amaçlarını gözden geçir.
Bu işlemlerin diğer süjelerin rızasına ihtiyaç duymadan sonuç doğurduğu belirlendi.
Tek taraflı işlemlerin doğasını anlamak, antlaşmalarla (iki taraflı/çok taraflı) olan farkını ayırt etmeyi sağlar.
2
UAD'nin Nükleer Denemeler Davası (1974) kararındaki bağlayıcılık kriterlerini analiz et.
Divan, bağlanma niyetinin (animus obligandi) ve kamuya açıklığın yeterli olduğunu, kabul (acceptance) veya belirli bir şekil (yazılı form) gerekmediğini vurgulamıştır.
Soruda istenen 'yanlış' önermeyi tespit etmek için Divan'ın yerleşik içtihadındaki spesifik muafiyetleri (kabul ve şekil şartı yokluğu) bilmek gerekir.
3
Seçeneklerdeki tanımları hukuki ilkelerle (estoppel, acquiescence, stricto sensu) karşılaştır.
A, B, C ve E seçeneklerinin uluslararası hukuk doktriniyle uyumlu olduğu, D seçeneğinin ise antlaşma hukukuna ait şartları tek taraflı işlemlere atfettiği görüldü.
Hard zorluk seviyesindeki sorularda kavramsal karmaşıklığı gidermek için her bir terimin (protesto vs. vaat) hukuki sonucunu teyit etmek zorunludur.

Anahtar Kavram

Tek taraflı işlemlerin bağlayıcılığı için 'animus obligandi' (bağlanma niyeti) yeterli olup, yazılı şekil veya kabul şartı aranmaz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Devletlerin Tek Taraflı İşlemleri