Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDevletlerin Tek Taraflı İşlemleri

Uluslararası hukukta devletlerin tek taraflı işlemleri (unilateral acts), belirli koşullar altında hukukî sonuç doğuran irade açıklamalarıdır. Bir devletin Dışişleri Bakanı tarafından, resmî bir basın toplantısında, devletinin belirli bir uyuşmazlık konusundaki haklarından geri dönülmez biçimde feragat ettiğini (vazgeçtiğini) açıklaması durumunda, bu işlemin hukukî geçerliliği ve bağlayıcılığı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. İşlem, devlet adına bağlayıcı sonuç doğurur çünkü Dışişleri Bakanı bu tür açıklamalar yapmaya tam yetkili organlardan biridir.Cevap
  2. B
    Bu tür bir feragat ancak yazılı bir antlaşma formatında yapıldığında asli hukuk kaynağı niteliği kazanır; aksi halde sadece yardımcı bir kaynaktır.
  3. C
    Bu tür bir feragat, sadece yeni bir hükümetin tanınması sürecinde (açıklayıcı tanıma) yapıldığında diğer devletler üzerinde hukukî bir etki yaratır.
  4. D
    Tek taraflı irade beyanı, devletin yetkili organı tarafından yapılmış olsa dahi bir 'jus cogens' (emredici hukuk) kuralı oluşturmadığı sürece hukukî bir yükümlülük yaratmaz.
  5. E
    Uluslararası hukukta devletlerin tek taraflı işlemleri, sadece 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) prensibi uyarınca uyuşmazlık çözüldüğünde bağlayıcılık kazanır.

Cevap

Dışişleri Bakanı'nın yetkili organ olması ve işlemin aleniyet ile bağlanma niyeti unsurlarını taşıması nedeniyle işlem devlet için bağlayıcıdır.
Dışişleri Bakanları, uluslararası hukukta devlet adına irade beyanında bulunmaya tam yetkili kabul edilirler. Yapılan açıklama aleniyet (basın toplantısı) ve net bir bağlanma niyeti (feragat) içerdiği için, bu işlem başka bir devletin kabulüne ihtiyaç duymaksızın devlet için hukukî yükümlülük yaratır.

Adım Adım Çözüm

1
İrade beyanında bulunan makamın yetkisini kontrol et.
Dışişleri Bakanı, uluslararası hukukta devleti temsil etmeye ve tek taraflı işlem yapmaya kendiliğinden yetkili (ex officio) üç makamdan biridir.
Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi ve Uluslararası Adalet Divanı içtihatları bu yetkiyi tanımaktadır.
2
Beyanın içeriğini ve niyetini (animus obligandi) değerlendir.
Beyanda 'geri dönülmez biçimde feragat' ifadesi kullanıldığı için hukukî bir yükümlülük altına girme niyeti açıkça mevcuttur.
Tek taraflı bir işlemin siyasi bir temenniden farkı, devletin hukukî olarak bağlanma iradesidir.
3
Aleniyet (publicity) şartını kontrol et.
Resmî bir basın toplantısı, beyanın muhataplarına veya uluslararası topluma duyurulması için yeterli bir açıklık seviyesidir.
Uluslararası Adalet Divanı'nın 1974 Nükleer Testler davasındaki kararına göre aleniyet, işlemin geçerliliği için temel şarttır.

Anahtar Kavram

Devletlerin Tek Taraflı İşlemlerinin Bağlayıcılık Kriterleri

Alternatif Yöntem

İşlemin bağlayıcılığını test etmek için 'estoppel' (çelişkili davranış yasağı) ilkesi üzerinden de bir değerlendirme yapılabilir; devletin bir beyanıyla diğer devletlerde yarattığı haklı güven, o devletin daha sonra beyanından dönmesini engeller.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Devletlerin Tek Taraflı İşlemleri