Examkin

Soru

Zorluk: OrtaYargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 36.36. maddesinin 2.2. fıkrası uyarınca, devletler Divan’ın yargı yetkisini uyuşmazlık çıktığında ayrıca bir anlaşmaya gerek kalmaksızın "zorunlu" olarak kabul ettiklerini önceden beyan edebilirler. Bu çerçevede yapılan "İhtiyari Kayıt" (Optional Clause) bildirimlerine dayalı bir uyuşmazlıkta, Divan’ın yargı yetkisinin kapsamı belirlenirken uyulması gereken temel esas aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Karşılıklılık (reciprocity) ilkesi gereğince, Divan'ın yetkisinin uyuşmazlığın taraflarından her ikisinin de bildirimlerinde ortak olarak kabul ettikleri en dar alanla sınırlı olmasıCevap
  2. B
    Divan'ın yargı yetkisinin Birleşmiş Milletler'e üye olan tüm devletler için üyeliğin bir sonucu olarak kendiliğinden ve mutlak surette zorunlu hale gelmesi
  3. C
    Sadece davacı devletin İhtiyari Kayıt bildiriminde bulunmuş olmasının, davalı devletin bir bildirimi ya da rızası olmasa dahi yargılama için yeterli sayılması
  4. D
    Uyuşmazlığın konusunun emredici hukuk kuralları (jus cogens) ile ilgili olması durumunda, Divan'ın devletlerin bildirimlerine bakmaksızın zorunlu yetki sahibi olması
  5. E
    İhtiyari Kayıt bildirimlerinin hukuken geçerli olabilmesi için uyuşmazlığın tarafları arasında ayrıca özel bir tahkim sözleşmesinin (tahkimname) imzalanmış olması

Cevap

Divan'ın yetkisinin karşılıklılık ilkesi uyarınca tarafların bildirimlerinin çakıştığı ortak ve en dar kapsamlı alanla sınırlı olmasıdır.
Karşılıklılık ilkesi uyarınca, uyuşmazlığın tarafları Divan'ın yetkisini karşılıklı olarak ve birbirlerine karşı kabul ettikleri ölçüde yargılamaya tabi olurlar. Bu durum, Divan'ın yargı yetkisinin ancak her iki tarafın bildirimlerinin (varsa çekincelerin ardından kalan kısmın) çakıştığı ortak alan üzerinde kurulabilmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü 36/236/2 maddesindeki İhtiyari Kayıt (Optional Clause) sistemini tanımla.
Devletlerin, uyuşmazlık ortaya çıkmadan önce Divan'ın yetkisini genel veya belirli konularda tanıdıkları tek taraflı irade beyanıdır.
Yargı yetkisinin hukuki dayanağını anlamak için gereklidir.
2
Karşılıklılık (reciprocity) şartının etkisini analiz et.
Bir devlet, Divan'ın yetkisini ancak karşı tarafın da aynı ölçüde kabul ettiği sınırlar dahilinde kabul etmiş sayılır.
Egemen devletlerin hukuk karşısındaki eşitliği ve rıza prensibinin sonucudur.
3
Bildirimlerdeki çekinceleri (rezervasyon) değerlendir.
Eğer bir taraf belirli konuları hariç tutmuşsa, diğer taraf da o uyuşmazlıkta aynı hariç tutmadan yararlanır (en dar kapsam kuralı).
Divan'ın yargı yetkisinin sınırlarını tam olarak belirlemek için bu kesişim aranır.

Anahtar Kavram

İhtiyari Kayıt (Optional Clause) ve Karşılıklılık İlkesi

İpuçları

1
UAD'nin yargı yetkisinin 'ihtiyari' (rızaya dayalı) karakterini hatırlayın.
2
Devletlerin tek taraflı bildirimleri (rezervasyonlar dahil) birbirleriyle nasıl etkileşime girer?
3
Divan'ın yetkisinin kurulabilmesi için tarafların iradelerinin 'kesiştiği' noktaya odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Forum Prorogatum (sonradan tesis edilen yargı yetkisi) kavramını inceleyerek rıza ilkesinin farklı uygulamalarını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Yargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)